Skip to main content

Full text of "Acta eruditorum. 1694"

See other formats 


ACTA 

ERVDITORVM 

ANNO 


DC  XCIV 

publicata* 


Cum  S.  Ccefarece 

Electoris  Saxonis.  privilegiis. 


L  1  P  S  I  JE. 

Proflant  apud  J O H,  GROSSII  Heredes 
&  JOH.  THOM.  FRIXSCHIUM. 


Typis  Christiani  GoezI. 
A.  M  DC  XCIV. 


'v.V  k** 


ACTA 

ERUDITORUM 

publicata  Lippa 

Calendis  Januarii ,  Anno  M  DC  SCIV. 


CAS PAR  IS  THE  OPHILI BIERL  IMG  II 
Medic.DoB.  Magdeburgenpum  haBenus PraBici 

non  incelebris,  uti  (f  Academ.Leopold.  Cafar.  Collega  Prima- 
rii,  Thesavrvs  Theoretico-Practicvs  (fc.cum  Profatis* 
nejacobi  SSoIjf/  Pbil.  atquecMed*  Djn  Salana  P.P.  (f 
Ac  ad,  Lcopoldim-lmperiaL  AdjunPlu 

Magdeburgi  apud  Hseredesjohannis  Liideryvaldijid^j.in  4.* 

Conflat  plagulis  158» 

,  Uindecim  abierunt  anni ,  e.x  quo  clarisfimus  Bicrlingius 
I  Adv  er  far  lorum  Cur  io  ferum  Centuriam  primam  divul? 
jgansj  continuationem  eorum  juffit  expeclari.  Quam 
(fidem  datam  nunc  demum,  Centuria  altera  cum  Syl¬ 
labo  obfervationum  atque  rerum  Sc  verborum  Indice_j>. 
-communicatadiberaffe  omnino  cenfendus  eft,  licet  no« 
viis  Thefauri  Theoretico-Pradici  titulus  eidem  cernatur  praefixus* 
Etenim  hic  Autori  non  debetur,  utpote  e  vivis  ante  typum  ah  fio  lutum 
erepto,  &  quidem  anno  ipfio  proxime  elapfio,  quem  fatalem  fibiper 
fiomnium  jamjam  A.  1676  prsenunciatum  fuiffie,in  Sebo  Iit i  ad  Obf  42, 
de  morte  per  fomnium  m  dic  at  a ,  conjecit',  in  lucem  alias  hic  Lipfiae  A* 
1640  d.  3oO<dob.  editus.  Sed  Nobiliffimo  VVoljfo  9  uti  Praefatio* 
nem ,  ita  8c  Titulum  indigitatum  ad  aliorum  exemplum  praeponere, 
vd  ideo  placuit, quodin  Observationibus  iftisScholiisque  additis, tan- 
quam  Thefauro,  theoretica  pariter  atque  pradrica  adminicula,  firma 
imprimis  prsefidia  fianitatis ,  thefaurortun  .optimi,,  affatim  erogarem* 
m»  N$c  approbationem  I&ftpris  facile  denegatum  iri  confidimus, 

A  modo 


P-  5  7P 


I 


p.  29. 


P*  33* 


p.  221. 

?.  255. 
p. 267. 


p. 

p.372. 

p.  3 76. 

P-  453- 


p.  536. 
P-  577- 


2  ACTA  ERUDITORUM 

modo  paucula,  pro  more  a  nobis ,  tum  quoad  Obfervationes,  tum 
quoad  Scholia,  nunc  commemoranda ,  non  gravetur  percurrere.  Sci¬ 
licet  ealcul115  Iibms  quatu°r  totidemque  uncias  cum  dimidia 

adaquans, fermc  rotundus  in  medium  profertur, qui  in  equo  quodam 
Hifpamco  duodecim  a  morte  horis  adhuc  calidus  fedemfupra  renes 
pinguiorem  intra  tunicam  habuerit,  exemtusque  calorem  etiam  ad 
fex  usque  horas  .confervaverit.  Obf  4.  Beato  D.  Valentino  Andreae 
Molknbroccio,  Autoris  vitrico ,  Medico  quondam  famigeratisfi- 
mojfangub  aliquoties  per  porum  e  globulo  nafi,  absque  ulla  irritatio¬ 
ne  praevia, iponte  fluxiife  innuitur.  Obf  /7.  morbillorum  cum  tu¬ 
more  faciei  fit  mentio,  modo  erumpentium,  modo  retrocedentium, 
absque  ullo  &  pueruli, &  puellae, aegrotantium  nocumento.  Obf 20. 
Ophthalmia  mulieris  periodica  anniverfaria  non  nili  fonticulis  cesflfc 
fe,  iisq;  reclufis  oppido  rediilTe,  tamdiu  iiiokfla ,  donec  uterque  bra¬ 
chiorum  fonticulus  rurfus  apertus  effet,  indicatur.  Obf  affinfantem 
bimulum,  p  off  motus  convulhvos  praecedentes  variolis  decumben- 
tem,die  duodecimo  ac  duobus  fubfequentibus  diarrhoea  critica, hacq; 
remittente  furunculi  vexaffe  \  itemque  furunculi  ovi  columbini  ma¬ 
gnitudine,  in  univerfo  alius  infantis  corpitfcuio  pofl  variolas  effloru» 
iiTe  narrantur.  Obf.  24 .  mira  virginis  alicujus,  a  vetula  quadam  in¬ 
cantatae,  leguntur  pathemata ;  refermrque  Obf.  2j.  quomodo  quis 
inLivonia  tam  in  Lycanthroporum  numerum  receptus,  quam  a  Ly~ 
canthropia  eadem  daemoniaca  liberatus  fuerit.  Obf.  29.  acus  farto- 
ria  innoxie  advertitur  deglutita.  Obf. 94.  de  viro  generofo  agitur, 
qui  per  plures  annos  de  miro  dolore ,  per  intervalla, ac  praefertim  lo¬ 
quendum  inter  vel  edendum, fulguris  adinifar  a  nafo  fuper  os  jugale  in 
mufculis  ad  tempora  usque  acerrime  affigente, repentinumque  terro¬ 
rem  incudente,  fuerit  conqueftus,  adeo  quidem  pertinaci,  ut  venaffi- 
dtiones,  arteriotomize fonticuli,  cucurbitulae  cum  veficatoriis  alia¬ 
que  adhibita  nihil  prorfus  auxilii, olea  vero  deftiilata,e.  g.  majo ranae, 
chamomillae,  anethi,  anifi,  faeniculi,  rutae,  in  certa  proportione  lini¬ 
menti  vice  commixta  &  inundta  levaminis  parum  afferrent.  Obf  99. 
puerpera  ex infomnio  & fubfecuto  terrore  graviter  deliraffe  memo- 
ratur,poft  enematis  tamen,  Sc  anodynonnn,atque  abforbentium  u- 
fum  feliciter  reftituta.  Obf  43.  foror  Andreae  Seidelii  Leucopetrae 
A,  1670.  in  epiiepfiam  fertur  incidifle,  cum  ipfi  frater  mortuus,  quem 

videre 


/ 


MENSIS  JANUARII  A.MDCXQV.  3 

videre  anxie  defiderabat,  efflet  oftenfus.  Obf ',46.  ferum  viri  fcorbu- 
tici  poft:  venae  Icclionem  la«£lis  inftar  ianguini  fupernataffe ,  fimi- 
lemque  materiam ladleam  paucis  annis  poli  cum  urina  quoque  ali¬ 
quoties  ab  eodem  excretam  fuiffe ,  proditur.  Obf.  48.  confenfus 
uteri  cum  labiis  oris ,  notabilfi  videlicet  labiorum  tumor  in  gravida 
quadam  ipeclatisfima,  notatur,  nullis  remediis,  partu  autem  peradlo 
Iponte  cedens.  Obf  ji»  deprehendere  ed:  virginem  leptendecim 
annorum,  quam  menftrualem  fluxum  nondum  pafflam  menfibus  lin¬ 
gulis  cephalalgia  nariumque  haemorrhogia  multum  exagitaverint, us¬ 
que  vigefimo  demum  anno  folenne  tributu  Lunare  folvere  inciperet. 
Obf  $6.  medela  tetani  capitis  &  colli,  occafione  terroris  enati,  tra¬ 
ditur.  Fcemina  aliqua  menftruis  evacuationibus  nunquam  obno¬ 
xia,  fex  filios  quatuorque  filias  peperifflejinftante  tantum  partu  parum 
f inguinis, uti  &  lochia  parca  profudiffle,  Obf  59.  enarratur.  Quam 

periculofum  fit  foetentem  pedum  fudorem  fupprimere,  nobilisfimae 
cujusdam  virginis  exemplo  Obf  60.  edocetur,  utpote  quae  ramentis 
orichalci  tibialibus  eum  in  finem  inditis  confeftim  in  febrem  arden¬ 
tem  inciderit,  nullis  medicamentis  abigendam  prius ,  quampriflina 
materis  per  pedes  excretio  fieret.  In  talpae  fequioris  fexus  anato- 
mia,  quae  una  cum  ciconiae  diffledlione  Obf.  63.  occurrit,  ocyli nigri, 
pundliculi  inftar  absque  cranii  perforatione  atque  dudtu  vel  veftigio 
nervi  optici,  deferibuntur.  Obf.  63.  ptyalifmus  in  foemina  quadam 
nobili  non  medicamentis  expugnatus,  led  materiae  craffae  ac  albae  per 
urinam  excretione  folutus  habetur.  A  fcabie  membra  paralytica  oc¬ 
cupante  nonnunquam  mortem  praenuntiari, exemplis  duobus  Obf. 68. 
offenditur.  Obf  69.  foemina  ter  gravida  femp er  fuperfoetationem 
in  utero  geflaffle,eamque  vigintileptimanis  poft:  partum  priorem  in 
lucem  edidiffe  commemoratur.  Rarioribus  autem  accenfendum, 
quod  Obf  72.  ex  vulnere  pedloris,  ficlopeto  inflidlo,  paucorum  die¬ 
rum  fpatio-centum&:  viginti  unciae  fanguinis  effluxi  fle  ^  ac  Obf  73. 
inveterata  foeminae  epilepfia  ,  affumto  fanguine  humano  mitigata 
quidem ,  matrimonio  vero  fuperveniente  perfedle  curata,  perhibe¬ 
antur.  Obf  84.  fenex  &  anicula  exhibentur,  quorum  ille  auditum 
amiflum  poft  duodecim  annos  in  aure  finifira  inopinato  receperit  5 
haec  vero , nifi mane fonitum  aliquem  (cjnfndCfCH/)  inauribus  per- 
cepiifet,  die  illo  minus  audiverit.  Obf  89 •  gravida  icftero  laborans 

A  2  ge- 


p.  507. 

p*  64 1. 
P* 


P'  755* 

p.  /dp. 

P-775* 


p.  S07. 

P-  8)i. 
p.  891.' 
p.  poo. 


P-  9Z7> 
P ■  935* 
p. 1050. 


p. 10/6. 


pe 

p-  n44" 


\ 


p.  ndy 

p.  1183- 

P»  IT*. 

W'  I05* 

p.  530. 

p.  10/2, 


ACTA  ERUDITORUM 


gemellos  itidem  iUericos  protuliffe  fubinnuitur.  Obf,  96,  hydrops 
&  tumor  pedum  Icarificationibus  curati,  aft  Obf  9$.  purgantia  & 
vomitoria  a Pharmacopods  aliisque  AniAre propinata,  notantur.  Ec 
tantum  de  Ohfemtionibus,  quarum  pleraeque  quidem,  uti ha&enus 
recenfltae,  Autoris  propriat funt,  no nrmllk  tamen  ex  aliorum  etianu 
epifbolis  cernuntur  depromtae,  v.  g.  Obf  14,  de  naevis  vel  po  tius  tumo¬ 
ribus  ex  p  regnantium  imaginatione ;  Obf  13.  de  quadam  cataleptica; 
Obf  16 Ac  maculis  fcorbuticis  poft  mortem  cum  pediculis  erumpenti- 
l>us yObf  23  Ac  morte  ex  emanente  podagra;  Obf  2 6 Ac  rubedine  &  lu¬ 
do  re  faciei  poft  mortem;  Obf  2 7.  de  duabus  puellis  a  diabolo  et  usque 
snftrumentis-,  fagis  nimirum, fedudis ;  Obf  31.  Ac  verme  fternutando 
e  naribus  rejecio  5  Obf  33.  de  epilepfla  ex  utero  &  vomitu  fupernatu- 
raii;  Obf  39,  de  extremo,  pofleriorem  fclopeti  partem  claudente 
ferro ( Germanice  ©;c!)  WQ II 1} * © Cl) X  H U b iV)  improvifo  per  dextrum  o- 
culi  canthum  imrniiTo,&  ultra  quinque  annos  in  capite  detento  ;  Obf 
34.  de  fluxu  haemorthoidali  cujusdam  viri  in  fene&ute  non  magis 
apparente  Scc.  Perpauca  etiamnum  de  Scholiis  reflant  monenda ,  qui¬ 
bus  Autor  obfervationes  lingulas, fi  nonagefimmi nonam ,  compara¬ 
ta  inter  Chirurgos  ac  Balneatores  tam  Lipflenfes  quamNumburgen- 
fes  evulgantem,  &  centefimam ,  varia  de  variis  affedibus  proponen¬ 
tem,  excipias,  voluit  exornare. In  his  quippe  non  modo  ex  Autoribus 
ea  adducuntur,  quae  affedtibus  propofitis  quoad  theoriam  non  minus 
atque  praxin  ilhj Arandis  infer viunt ,  fed  &  aliquando  nova  apponun¬ 
tur  exempla,  in  praxi  ab  Autore  obfervata.  Sic  in  Scholiis  ad  Obf  2 . 

de  apoplexia  forti  ex  nimia  vini  Hilpanici  &  fpiritus  ardentis  ingur¬ 
gitatione,  po Aquam  ex  Autoribus  de  apoplexiae  caulis, quantum  ad 
dilucidandum  cafum  praefentem,  a  dum  efl,  fenex  non  ita  pridem  a- 
poplexia  traditur  correptus,  quae,  licet  in  paralyfin  liniflri  lateris  de¬ 
fler  it  linguaeque ufum  fufflaminaverit,V eneris  tamen  ardorem  conci¬ 
tavit  maximum.  In  Scholiis  ad  Obf  n.  de  febre  intermittente  ex  ira 
cum  inflammatione  colli  periodum  nullam  oblervante,  mira  juvenis 
ardentisflma  febri  laborantis  reflitutio  exponitur,ab  eo  mox  momen¬ 
to  contingens,  quo  hic  prae  ira  totus  contrcmilceret,  &  in  ludorem 
folveretur.  E  diverfo  pleuritis  ab  ira  inducia  in  Scholiis  ad  Obf  3$, 
quae  pleuritidem  veram  ex  materiae  translatione  pofl  pedum  tumorem 
pertradlat,  legitur*  J&Scbelitt  ad  Obf  S/,  de  apoftematis  in  dextro 

bra- 


MENSIS  JANUARII  A.  MDCXCIV,  5 

brachio  pod  ulcerum  tibiae  Iiniftree  c onfoii d liti o nem  excitatis,  dy- 
fenteria  8c  epilepfia  ob  ulcera  pedum  curata  notantur  Scc.  Sub  calcem 
denique  Schediorum  remedia  plerumque  cum  cau  telis  pradicis  affe- 
duum  diverforu  a  beato  quondam  D.  JohanneMichaelis  in  Collegio 
p radico  jondfcniano  dictata  &  commendata  proferuntur;  de  quibus 
tamen  nihil  attinet  in  praslenti  dkere,cum  initium  Operum  B.D.  Jo- 
hanr.id  Michadis  Norimberga  A.  i6s$*  editorum  condituant,  Ledorq; 
cum  hisAutorem  nodruiA  conferendo  notabilem  hinc  inde  difere- 
pantiam  c  hfervare  ipfemet  queat  facillime.  T antum  adhuc  dolemus, 
quod  Autor  morte  praeventus  nec  Tranatum  Medico- Juridicum  in 
Prodrome hujus  A.  1691,  Jena  divulga  to,promiffum,  nec  G  b fervat  to¬ 
nes  de  Pe  fle  nupera  Magdeburgenfi>  quarum  tam  in  Thefauro  hadenus 
perludrato,  quam  in  Problemate  Pharmaceutico- Medico,  A .  16 $4.  ty¬ 
pis  Heimftddknfltb.ua  propofito, dedit  fpem,  valuerit  perficere.  Quod- 
fivero  Scripto  utrique  ultimam  forfanmanum  Autor  it\  vivis  adhuc 
exidens  impofuit,  ut  neutrum  Haeredes  orbi  literato  invidere  velint, 
publico  hic  nomine  volumus  exoratos^ 


p.  r  07 
p.  41:. 


M.JOH.  SARTORII,  G  YMNAS11  THO- 

run .  Prof  Rubh  AgoniJHca  Fidelium  V 'erba  >  quF 
btu  SS.  tjtfartyres ,  atnejue  Homines  pii  ac fideles  Toita  emigra* 
turi  inter  preces  ac  fu fpir i  a  animam  Deo 
commendabant. 

Tliorunii,  fumptibus  joh.  ChriftianiLaureri,  Bibliopola 
Proflant  &  Lipfite  apud  Joh.  Frider.  GleditfcN 
A.  clo  Ico  xgiii.  in  g. 

Condant  p.  plag. 

DE  Cygnofurn  cantu  non  una  omnium  ed  fententia ,  aliis  fcilkeg 
eum  affirmantibus ,  aliis  negantibus;  nili  quod  affirmanti  fen- 
tentis  fidem  non  modicam  faciatpraeclarailia ,  Sc  fufpicienda  arte-* 
rias  afperae  in  hac  ave  drudura,  quse  duplici  reflexione  tubae  bellicae, 
qua  quamlibet  tonorum  varietatem  tubicines  effingere  folent,  figura 
exadidime  repradentat.  Suum  tamen  jam  non  ede  ait  Autor  clarisfi- 
mus,  hic-  Pahemonem  agere,  fed  fufficere-  fibi ,  wjkwov  deru-a  fym- 

A  3  :  *  bolic$ 


s 


V 


6  ACTA  ERUDITORUM 

bolica  fignificatione  non  modo  Viros  dodlos  expreffille,  fed  &:  prae¬ 
terea  ultima ,  fidelium  imprimis ,  morientium  verba  haud  raro  defi- 
gnaffe,  quae  acriore  fpiritu  excitata  aures  mentesque  audientium  mi¬ 
re  foleant  afficere.  De  quibus  dum  adturus  eft,  omiffis,  quae  vel 
futura  ominari,  vel  luperftites  ad  tribunal  Dei  provocare,  vel  deni¬ 
que  mandata  luis  exequenda folent  relinquere,  ad  tres  eapotisfimum 
claffies  reduci  poffe  arbitratur  :  primam  quidem  Chrifiianam  religio¬ 
nem  ac  orthodoxiam  confitendum ;  fecundam  foli  voluntati  ac  dis- 
pofitioni  divinae  fe&  dy avlctv  fiiam committentium;  tertiam  deni¬ 
que  beatam  avctXvcriv  cum  TrXngy (podici  anhelantium  ,  &  in  folius 
meriti  Chrifti  apprehenfione  exlpirantium.  In  prima  claffie  famili¬ 
am  ducit  Stephaniis  Protomartyr,  de  cujus  reliquiis  multa  notatu 
non  indigna  legere  eft,  cujusque  verba  ultima  velipfe  fiacer  codex  no¬ 
bis  retulit.  Hunc  excipiunt  Petrus  Apoftolus,  qui  moriturus  non 
tantum  pofieriorem  fuam  fcripfilTe  Epiftolam,  fed  &  cruci  jam  affi¬ 
xus,  quoad  ffipervixit,  fidem  Crucifixi  infra  itantes  docuiffie  dicitur: 
Andreas  in  crucem  decuffatam  adtus ,  biduum  integrum  ex  ea  Chri- 
ftum  praedicans :  Jacobus ,  Alphsei  filius,  de  cujus  martyrio  varias  va« 
riorum  fententiae  adducuntur,  quas  ita  conciliari  poffie  cenfet  Au- 
tor,  fi  per  ztjsguyiov*  e  quo  praecipitatus  dicitur  ,  non  fummum 
templi  fafi igium ,  fed  locus  fiiltem  editus  intelligatur,  quo  primum 
fuerit  dejechis,  mox  lapidibus  obrutus ,  ac  tandem  infitumcnto  ful¬ 
lonio  occifus  :  Paulm ,  miniflerii  vitaeque  curriculum  gravibus 
verbis  claudens  2.  Tim.  IV.  7. 8:  Ignatius  Antiochenus,  qui  aureo  il¬ 
lo,  0  spLog  in  agone  fe  erexiffie  dicitur  :  Pcdy  carptu , 

prolixa  Deum  gratiarum  adrione  jam  in  rogo  conditurus  pro  con¬ 
cedo  martyrii  honore  celebrans:  Attalus  patria  Pergamenus,  igni¬ 
tae  cathedrae  impofitus,egregiamdedivina  unitate  confeffionem  e- 
dens :  SanEhisyxYtzv  exquifitiffimos  cruciatus  fuum  illud ,  Chriflianus 
fum> ingeminans  \  qua  cantilena  etiam  Blandina  ,  generofi  foiritus 
foemina,  iisdem  in  tormentis  condituta,  vitam  obfignavit ,  plane  hac 
in  parte  fimilis  Catharina,  Iberix  Reginae,  fub  finem  fuperiorisfeculi 
indignis  ab  Abafo  Feriarum  Rege  modis  excarnificatae,  Huc  re¬ 
fert  Autor  eos  etiam,  qui  jam  fuppliciisafficiendi  in  jubila  laxaffe 
vocem  perhibentur,  quemadmodum  Babylas ,  Antiochenus  Epifco- 
pus,  verba  Pf.  CXVI.  17,  Marcus  &  Marcelltnus  fratres  Pfi  CXXXIII, 

\  alii 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XCIV.  7 

alii  alta,  non  fine  admiratione  circumdantium,  cecinerunt;  tum  & 
illos,  qui  audita  mortis  lententia  non  dolum  gratias  judicibus  ege¬ 
runt,  fed  Sc  medios  inter  cruciatus  carnifici  li&oribusque  infultarunt, 
e  quibus  Lucius  cumprimis,  Cyprianus ,  Laurentius ,  Macedonius, 
Theodulus  Sc  Tatianus ,  Marcus  Arethufae  Epifcopus,  ac  Gordius 
Centurio  Csfareenfis,  fubinde  verba  PfiLVT. 6. in  ore  habens,  me¬ 
morantur.  Secundas  cladi  accendentur  Foelix  Thibarenfis  in  Afri¬ 
ca  Epifcopus,  Fhelica ,  Dativus ,  Saturninus  Presbyter,  Vitalis ,  B  a  fi¬ 
lius  M.  Epici  e  tus  Presbyter,  ejusque  focius  Aflion,  Servulus  mendi¬ 
cus  Sc  per  omnem  aetatem  paralyfi  decumbens,  Paulus  Maximini 
Imperatoris  tempore  martyrio  coronatus, &  alii  quamplurimi  recen- 
tiores,  Reges, Imperatores, Principes, Ecclefiae  Do&ores,  tenuioris  et¬ 
iam  fortis  homines,  quin  adeo  Sc  ipfe  denique  Servator  noder,  in- 
figne  patientiae  ac  aequanimitatis  omnibus  imitandae  exemplum® 
Ad  tertiam  cladem  referuntur  verba  ultima  Jacobi,  Davidis,Jobi,Si- 
meontSy  ex  Scriptura  nota  ;  Eligit  Epifcopi  Noviomenfis,  Remigii 
Antifiodorenfis  ,  Ansbelmi  Cantuarienfis,  Hugonis  de  S.  Viliore , 
BernhardifAmoldi  Presbyteri  Sc  Canonici  Reichersbergenfis  ,  Joh. 
Gerfonis,  Nicolai  Copernici ,  Praepofiti  cujusdam  Afrani  in  Mifnia, 
Confalvi  Me  der  ii,  Stanislai  Hofii ,  Ludov,  Blofii ,  Jerem .  Drexeln , 
qui  velinipfis  tenebris  Papalibus  in  folius  meriti  Chridi  apprehenfi- 
one  dicuntur  exfpirade.  Quos  fequuntur  pluresperfonteutriusque 
fexus  illudres ,  viri  item  alii  eruditionis  ac  pietatis  fama  clariffimi, 
quorum  omnium  idem  fuiile  votum,  idem  defiderium,  Autor  oden- 
dit,longeque  melius  prae  illis,  qui  vel  ad  Samdorum  merita  confugi¬ 
entes, vel  fuis  gloriantes,  vel  omnem  denique  falutis  lpem  abjicientes, 
non  fine  horrore  hinc  aufugerunt;  quorum  catalogum  aliquem  Au¬ 
tor  texit,  Sc  faluberrimo  ad  iv&ctvct&ictv  fe  parandi  monito  Differ- 
tationem  claudit. 

ORIGINES  HUNGARUEtSEU  LIBER, 

quo  vera  Nationis  Hungarica  Origo  &  antiquitas 
e  Veterum  monumentis  linguis  pracipuis panduntur J 
Latore  (f  jludio  Franci  fi  Foris  Qtrokdcji \ 

Partes  II. 

Fra- 


ACTA  ERUDITORUM 

Frarrequerae,  ex  officina Leonar di  Strik,  A.  1695.  ing» 

2,  Alphab.  io|.  plag. 

ORfervaverat  eruditiffimus  Autor ,  nihil  fere  de  originibus  Hun- 
garorum  innotuiffe  hadenus,  praeterquam  illud,  quod  illi  Scy¬ 
thae  olim  fuerint,  ac  inter  Scytkas  Hunni ,  (  quicquid  tandem  effiet 
nomen  Hunnicum, )  quodque  a  communi  non  Scytharum  modo 
fed  multorum  quoque  aliorum  parente ,  Japheto ,  ortum  duxerint» 
Utrum  vero  extra  Scythiam  reperti  quidam  eorum  majores  fue¬ 
rint,  de  eo  vix  quenquam  cogitaffie  refert,  nec  magis  qui  res  Hun- 
garicas  fcripfere ,  RanzanumtTuvocziuMt  Bonfinium^  &  recentiffima 
fakim  pertraftantem  Ifluanfium ,  de  hoc  fuiffe  felicitas  :  utrum  ali¬ 
quam  habeat  lingua  Hungarica  cum  Orientalibus  convenientiam? 
Qua  cura  penitus  negledla  fieri  non  potuiffe  cenftt ,  quin  illi  fac- 
penumero  in  pandendis  hifce  Originibus  defecerint. 

Ipfe  autem  haec  expendens  paulo  accuratius ,  majorum  hujus 
gentis  diverfas  in  diverfis  mundi  partibus  antiquas  fedes  in  ve  fligat, 
temporibus  remotiffimis  in  Armenia,  Grxcia,  Afia  minore,  &  ad  flu¬ 
vium  Thermodonta  eas  obvias  fuiffe  innuens,  &  occafionem  fimul 
exponens,  qua  eum  in  locum,  ubi  jam  degunt,  fatis  commodum  de¬ 
venerint,  Quem  in  finem  multa  de  Scytharum  ortu  rebusque  geflis 
memorat;  diutius  tamen  circa  Hunnos  detinetur,  quorum  non  diffin¬ 
das  modo,  quibus  deprehenduntur  infigniti,  appellationes  exponit, 
fed  &  praeterea  triplicem  adventum  in  Europam  ejusque  partes, Da¬ 
ciam  ac  Pannoniam,  conftituit,  <5c  eruptiones  iftas  a  vatibus  ethnicis 
olim  prxdi&as  fuiffe  docet,  allatis  in  ejus  rei  fidem  Grxcis  verfihus, 
qui  circa  AXh  367.  in  lapide  e  muris  Chalcedonis  eruto  reperti  fiant, 
ac  apud  Ammianum  Marcellinum  l.ji.c.i.  referuntur ,  in  quibus  cum 
inter  alia  nominari  videamus  vOvna  (pv‘Aa  ,  Henricus  autem  *Va« 
lefius  pro  verbis  hifce.  potius  irjia  (pvAa,  aut  QuAa,  legi  de¬ 
bere  doceat,  priorem  illam  ledlionem  a  Mariangelo  Accurffo  ex 
bibliotheca  Vindelicorum  Auguftana  primum  editam,  &  Linaen- 
brogio  Gruteroque  poftea  probatam, opero fe  defendit.  Afl  Hun- 
garomrn,  nomen  a  tertio  Hunnorum  in  Pannoniam  adventu ,  qui 
aeutiquam  aimo  744,  ut  pierique  arbitrentur ,  fed  888  dc  proxi¬ 
mo  contigerit,  deducit,  poflquam  ant$  vicum  moresque  &  res  ge^ 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XCIV.  9 

flas  Attilac,  Prifcum,  Rhetorem  ac  Sophiflam  Graecum ,  fecutus  pro¬ 
lixe  enarraverat. 

Quandoquidem  vero  Hungaricae  lingux  indagationem  im¬ 
primis  in  hoc  Opere-praefixam  fibi  Autor  cJanflimushabuit,  ea,  quae 
huc  usq;  recenfuimus,aliquatantummodo  Scriptihujus  partem  con- 
flituunt,  fpatiumque  multo  diffufius  in  eo  Philologia  occupat,  dum_» 
magno  fludio  paflim  hu  juslinguae  proxima  cumOrientalibp  conveni¬ 
entia  oflenditur.Tametfi  enimAutor  in  regulis  tradendis  valde  parcus 
efl,  fupelledlilem  tamen  vocabulorum  ad  iiios  fontes  redudorum  lar- 
giflimam  ex  inflituto  fuo  producit ,  in  peculiari  de  Amazonibus  dis- 
fertatione  finiens,  quas  fiiifle  ait  Heroinas ,  flibjedos  cives  confilio 
atque  autoritate  fua  regentes,  &  non  raro  ad  bella  ipfa  preceden-. 
tes.  Sed  quod  easdem  viris  caruerint,  aut  absque  his  folae  adver- 
fus  hoftes  pugnaverint ,  fuis  dudus  rationibus  inficiatur. 

De  csetero  Ecclefiaflicam  infuper  Hungarorum  Hifloriam  Pe 
compofuifle  in  Praefatione  ad  Ledorepi  indicat,  quae  ut  libro  huic 
propediem  comes  adjungatur,  Eruditi  procul  dubio  optabunt. 

GENESISy  SIVE  MOSIS  PROPHETAE 
Liber  primus,  ex  translatione  JOH ANNIS  CLE¬ 
RICI,  cum  ejusdem  Par aphrafi perpetua.  Commentario  P hi- 
lologico y  Differ  talionibus  Criticis  quinque ,  (f  Ta¬ 
bulis  Chronologicis. 

Amftelodami  apud  Abrahamum  Wolfgangum,  &  Jansfo 

nio  -  Waefebergiosjidp}.  fol. 

Conflat  Alphabetis  qua  tuor,  &  plag.  4. 

OPeris  hoc  maximi  ac  difficillimi  dun taxat  initium  efl,  fed  quod, 
DEO  coeptis,  ut  optamus, favente,  brevi  fequentur  non  tantuiru 
Mofis,  fed  &  Veteris  Teflamenti  Libri  reliqui  :  utpote  in  quos  pluri¬ 
ma  fe  habere  parata,  in  Praefatione  ad  Ledorem,  profitetur  Autor  do- 
diffimus, Hebraearum  lirerarum  inter  RemonfrmntesAmfleloclamen- 
fesProfefTor  clarisfimus,  nobis  tum  ab  annotationibus  inStephani 
Clerici  diatribas  ( Ador.Tom.  IV.  f.  232. )  tum  a  Bibliothecae  univ  er  fa¬ 
lis  Hifloricae  editione(Tom.  VI.  f.  32 .)  tum  a  defenfione  judicioriuru 

B  quo- 


10  ACTA  ERUDITORUM 

quorumdam  Theologorum  Hollandiae  de  Richardi  Simonis  Hiftoria 
Critica  Vet.Teftam.  (Tom.  VI.  £363.)  jam  notiffimus.  Cum  enim-. 
&  hoc  ad  finem  vergente,  ac  praeterito  potisfimum  fecula,  ad  conver¬ 
tendum  &  commentariis  illuftrandum  Vetus  Teftamentum  eruditisfi- 
mi  Viri,  non  fine  meritis  laudibus  operam  fuam  contulerint,  idem  o- 
niis  fubkeNofler,  quanquam  longe  majoribus,  prae illis ,  inffrudus 
fubfidiis,  non  eft  veritus.  Ne  autem  hoc  opusfuum,  Areopagi  mo¬ 
re,  avsv  'TToooifj.im  Ledoribus  evolvendum  traderet,  in  Prologome- 
nis  tres  Differtationes  Criticas  exhibet ,  quarum  prima  circa  Linguam 
Hebraicam  occupata  ea  duntaxat  attingit,  fine  quibus  Commentarii 
ejus  fatis  intelligi  non  poffent,  aut  quas  iis  funt  affinia  ;  altera  genus 
interpretandi, quod  hic fecutus  efi  \perfeqiiiitur  ;  tertia  de  Mofe,  auto~ 
re  Pentateuchi ,  quemque  fibi  fcribendo propofuit,fine  tradat. 

In  disfertatione  Prima  eam  fibi  teftatur  verifimillimam  videri 
fententiam,quae  flatuit,  neque  Hebraicam ,  neque  Chaldaicam,  neque 
Arabicam ,  aut  ullam  aliam  Orientis ,  effe  primavam  illam  linguam , 
qua  ufus  fit  Adamus ;  quippe  quae  tradu  temporis  &  difperfione  hu¬ 
mani  generis  in  varias  dialedos  diflrada,  memoratas  linguas,  aiias- 
que  affines  ex  fe  genuerit :  perinde  ut  veterum  Romanorum  lingua 
nec  ea  fit,  qua  utantur  Itali,  neque  Gallorum  fermo, neque  Hifjpano- 
rum  3  fed  tres  hasce  linguas  pepererit,  Sc  maxima  fui  vefiigia  in  illis  re¬ 
liquerit.  Ad  argumenta  ex  etymologiis  petita  refpohdet  primo, an - 
tediluviana  plurima  fuiffe  non  tam  nomina  propria  nafcentibus ,  ut 
ab  aliis  hominibus  diilinguerentur,  impofita,quam  cognomina  ferius 
us  ob  fingularem  quendam  eventum  indita.  Sic  virorum  primum 
ab  Hebraeis  a  Latinis  hominem  dici  fueviffe ,  quod  ejus  cor¬ 
pus  ex  Hvzbumo  fidum  effe  conflaret  :  filium  Ad ami  al¬ 

terum  pofleros  vocaffe^^^n  h.e.  rem  caducam  (^evanidam*  quia 
in  juventute  fratris  parricidio  extindus  eft- :  filium  Henochi  didum 
fuiffe  uSuJ^^D^quod eo  mortuo  emijfio  fciiicef  aquarum  iada  fit. Quas¬ 
dam  facile  mutari  potuiffe  in  vocabula  Hebraea  \  etiam  paranomafia 
primaevae  linguae  fervata.  Id  quod  inter  alia  confirmatur  exemplo 
Mofis,  nominis  fui  originem  ex  voce  Hebraica  derivantis,  filiamque 
Pharaonis  Hebraice  loquentem  inducentis,  Exod.  II.  10.  qms  tamen 
fine  dubio  dEgyptiaca  lingua  ufa  fuerit,  in  qua  M uveri  dicatur,  ex  aqua 
fumtusycuMpi<m  aquam  ?  <r\fumtum  apud  veteres  Aegyptios  fanet» 

Dari 


MENSIS  JANUARII  A. MDCXCIV.  ii 

Dari  etiam,  qus  asque  feliciter  ex  lingua  Chaldaica  deduci  poffint,  ut 
nomen  niDj  quod  non  minus  apud  Chalcteos,  quam  Hebrstos  Ift 
viventem  iignificet.  Aliorum  nominum  (  u tTnbalkaink  Gen.  IV. 
22.)  originem,  nec  in  Hebraica  nec  in  Chaldaica  lingua,  led  in  Arabi¬ 
ca  perfpicuam  eiTe.Adh^c  voces  occurrere, quae  analogice  ex  Hebrai¬ 
cis  radicibp  derivari  nequeant, quamvis  hae  cum  .illis  a  Mofe  conferan¬ 
tur,' v.g.  J  >p  Gen  JLlcItto  t£  pp  quod  eft  lamentari  in  pihel,non  a 
foJfedity&L  Gcn.V.  29.  non  ex  SPD  confoUtm  eft,  fed  a  fYU  quievit 
analogice  de  duci  pofle.  Certe,  inquit,  ft felices  etymologis  oftendmt 
linguam  antediluvian&m  Hebraam  fuiffe, parum  commode  contrarium 
monftrabunt .  Quod  de  confervatione  Linguae  Hebraicae  in  una  fa¬ 
milia  Heberi  poli  diluvium,  ortis  ad  Babylonem  disfidiis,  jadatura 
Rabbinis,  id  totum  ex  eorum  cerebro ,  fabularum  feracis  fimo,  prodi- 
ille  feribit  :  cum  Scriptura  nusquam  teftetur,  inter  eos,  qui  Babylo¬ 
nicam  turrim  condiderunt ,  non fuilfeHeberum ,  autfubito  potentiae 
divina  miraculo  coortas  e  ile  varias  linguas;  imo  vero  ex  re  ipfa  fatis 
conflet,  poileros  Heberi ,  reliquorum  mortalium  fato  obnoxios,  pro¬ 
ut  in  varias  terras  diffeminati  fimt ,  temporis  tradlu  y  cum  disiirce  fa¬ 
milia  aut  nulla  aut  rara  inter  fe  commercia  haberent ,  variis  foris  ani¬ 
mi  fenfa  expresfifFe.  Si  quaeras  ergo,  quae  fuerit  lingua,  qua  Abrah si¬ 
met ,  unus  ex  polleris  Heberi,  ufus  fit,  misfis  conje&uris ,  aut  potius 
commentis  Rabbinicis ,  nihil, relpondet ,  videri  Vero  propius ,  quairu» 
Lingua  Chaldaica  >  quamdiu  trans  Euphratem  Ure  Chaldaeorum  Sc 
Charris  in  Mefopotamia  commoraretur >  ufum  die.  In  illis  enim  lo¬ 
cis,  ejus  &  Jacobi  nepotis  temporibus,  ficuti  fubfequenribus ,  &  ad  Se¬ 
ptentrionem  Sc  ad  Aufbrum  Mefopotamia;,  nec  non  Babylone,  Chal¬ 
daicam  viguiffe  linguam ,  ex  Gen.  XXXI.  47.  II.  Reg.  XIIX.  26.  Jer.V. 
15.  Dan.I.  4.  demonflrat.  De  caetero  linguam  Hebraicam  Chana- 
naammi&, eamque  Abrahami poileros  interjofdanem  8c materne- 
di  terra  neum  didicilfe ,  non  eo  ex  Chald&a  intuliife  autumat,  provo¬ 
cans  adEfaise  teftimonium  c.XDC  ig.  ubi  Lingua  Chanaanfc  Hebraeo¬ 
rum  ferrno  diferce  appelletur.  Rationibus  vero  qua  tuor,  a  Sam»  Eo - 
charto  Lib.II.  Chanaan  c.  II.  pro  hac  lententia  addudnS ,  quintam  ad¬ 
dit  ex  Ethmcifmi  in  lingua  Hebraea  confpicui  vcfiigiu  deprcsntani ,  ve 
g.  quod  perinde  ut  Phoenices, -sr oAv&eo  opinione  inquinari, ki 

termone  fuo  Hebraei  frequentium  utantur  voce  plurali  jQTtbN ,  quam 

P  2  fingu- 


U  ACTA  ERUDITORUM 

lingulari  ?  nunc  verba  lingularia  eidem  adjungentes,  exfua 
unoDeofententiaq  nunc  pluralia  ex  vicinorum  loquendi  confuetu- 
dirie,  quanquam  unum  Deum  -intelligant;  quin  &  horum  imitatione 
du&i , membra  corporea,  cum  affe&ibus humanis , Deo  fummo  paf- 
fim  tribuant ,  cum  tamen  illos  ab  eorum  Lententia ,  qui  dv6$a7ro(p v)g 
Numen  fingebant,  fummopere  abhorr  uiffe  confiet.  Si  quis  objiciat 
S anili  tutu  titulum,  quo  Hebraica  lingua  a  Judaeis  honefiari  folet* 
non  ideo  fonos  infe  fpe<fiatos  fandiores  e(Te ,  aut  linguae .idiomata  di¬ 
vinae  majefiati  aptiora  evafifie  concedit ,  fed  ob  findas  a  Deo  leges 
ea  lingua  latas, aliasque  fandisfimas  revelationes  Prophetis  factas, hoc 
admitti  pofie ,  ait.  Ab  his  ad  aliud  tranflens  Clericus  y  quod  multo 
majoris  ipfi  ufus  in  Librorum  facrorum  interpretatione  e  fi  e  videtur, 
hanc  linguam ,  quoad  judicium  ex  ejus  reliquiis  modico  V.T.  volu¬ 
mine  comprehenfis  ferri  posfit,  inopem?  ambiguam-,  &  parum  cultam 
fuifie  exifiimat.  Inopiam  linguae  ex  eo  conflare  dicit ,  quod  perpe¬ 
tuo  eaedem  tum  voces  tumlocutiones,pracfertimin  libris  hifto  ricis, 
occurrant  \  neque  in  unius  aevi  Scriptoribus  hoc  animadvertere  li¬ 
ceat,  fed  omnes  omnium  temporum  Hifiorici  ita  ftylum  llmm  procu¬ 
derint.  Hanc  vocum  penuriam  neceflario  peperifie  fermonis  ambi - 
guimtem  yid que  tum  exemplo  vocis  VHN,  tum  particularum  indecli¬ 
nabilium  multiplici  fignificatione,  &  temporum  fere  omnium  in  ver¬ 
bis  confufione , nec  nonperpetuis  enallagis  generum, numerorum, Sc 
perfonarum  demonfirat.  Haec  tamen  non  ita  intelligenda  efie_>, 
quafi  Religionis  & Hiftoriae  Judaicae  fumma  facillime  non  posfit  ex 
Libris  V.  T.  hauriri,  cum  nihil  fit,  quod  ad  flimmam  rerum  pertineat, 
in  controverfiam vocatum, quamvis  circa  m  ab- 

firufiora, innumerae  vigeant  inter  Eruditos  lites,  nulla  ingenii  hice__> 
plane  dirimendae,  nulla  animi  attentione  certo  dijudicandae.  Ex  in¬ 
opia  vero  &  ambiguitate  linguae  patere ,  eam  inter  Ifraelitas  nun¬ 
quam  fuifie  magno  ftudio  culmm >  propterea  quod  Hebraei  non  modo 
Grammaticam ,  artesque  ac  difciplinas  alias ,  quarum  opera  linguae 
augentur  vocabulis ,  neglexerint ,  fed  RJietoricam ,  qua  caedem  expo¬ 
liuntur  ,  nunquam  cognoverint :  quo  fa&um ,  ut  omnes  Rhetorum 
canones,  etiam  eos,  qui  non  ex  variante  hominum  arbitrio  pendent, 
fed  certa  &  omnibq  gentibus  communi  ratione  nituntur, pasfim  Ipre- 
verint,  v.  g.  dum  in  fimplici  narratione ,  quam  brevitas  <Sc perfpicuitas 

1  maxime 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XCIV.  13 

maxime  commendent ,  faepe necedaria  omittant,  &  fuperfluis  abun¬ 
dent,  quae nifi fuppleantur,aut abundare  intelligantur,  percipi  neque¬ 
ant:  ordinis  etiam  temporum  &  rerum  parvam  habeant  rationem, 
quod  nifi  attendatur,  nodos  fere  infolubiies  nedi  necefie  fit.  His  ita 
propofitis  duo  Noder  fubjicit  monita  :  Primum  fe  non  nega¬ 
re  ,  hic  illic  egregiis  fententiis  fplendere  Hebraeorum  orationem ,  <3c 
jnuita  etiam  effe ,  apud  Prophetas  potisfimum ,  fiiblimia ,  at  non  ideo 
cultam  linguam  dicipofie,  cum  nullafine  Grammaticas  ac  Rhetoricas 
diligentiae  diuturno  per  aliquot  fecula  dudio  ,  fatis  expoliri  queat 5 
Alter  um,,  ea  quae  hadenus  dida  funt,  pertinere  ad  verba  «Sc  dylum  ufu 
receptum,  non  ad  res  ipfas  a  Deo  Hebraeorum  Prophetis  <3 c  per  eos  a- 
iiispatefadas :  quae  fummifemper  momenti,  &  quandoque  iupra  hu¬ 
manas  cogitationes  fintpofitae  \  fed  eas  ita  per  homines  Hehr«os  no¬ 
bis  patefeciiTe  Deum ,  ut  Pylo'  fibi  Gentique  confueto  uterentur ,  Spi¬ 
ritu,  quo  agebantur ,  fe  mira  crvyKcijctfidcrei  attemperante  ufiii  rece¬ 
pto.  Atque  ea  in  re  divinam  fummopere  elucere  fapientiam ,  quod 
apud  Gentem ,  ut  Graeci  loquebantur,  barbaram ,  nullisque  iiteramm 
ac  difciplmarum  ftudiis  expolitam,  patefadafit  &  fervata  per  plurima 
fecula  cceledis  veritas ,  quae  artibus  omnibus  cxcultisfimas  Gentes  pla¬ 
ne  latebat.  Tandem ,  quo  in  datu  lingua  Hebraica  pod  captivita¬ 
tem  Babylonicam  fuerit ,  quamque  tunc  geiferint  librorum  facrorum 
curam,  docet.  Nempe  temporibus  illis  &fequentibus  aetatibus  ad 
Maforethas  usque ,  allegoriarum  ,  rituumque  ftudium ,  non  Gram¬ 
maticae,  Judaeorum  ingenia  tenuiffe  ;  unde  fidum ,  ut  translationem 
LXX  Interpretum ,  non  dudu  canonum  Grammaticorum ,  non  cer¬ 
ta  cognitione  fignificatus  vocum,  fed  conjedura  &  hariolatione  ex 
difficilibus  locis  fe  expediuntium  5  non  modo  omnibus  numeris  abfo- 
lutam ,  fed  Bso7tvsu^ov  habuerint.  Quo  argumento  nullum  certius 
afferri  posfit  negledi  iis  temporibus  veteris  Hebraifmi :  cumque  In¬ 
terpretes  idos  valde  mendofo  Codiceufoseffe  condet,  fatis  hinc  ap¬ 
parere,  Codices  facros  fub  templo  fecundo  a  librariis  ea  qua  par  erat 
cura  non  femper  deferiptos  fuiffe,  prout  videamus  Codicem  veneran¬ 
dae  fine  dubio  antiquitatis ,  quem  adhibuerunt  Maforethae  pasfim  gy 
vitia  habere,  quae  emendentur  sv  r af  *Hp, quaeque  faepe  a  Sa¬ 
maritanorum  Codice  abfint.  Interea  nullos  putat  libros  ex  ultima 
antiquitate  adnosperveniffe  aeque  emendatos ,  ac  funt  facriHebraeo- 

B  3  ’  rum 


j4  ACTA  ERUDITORUM 

rum  Codices,  omnium  antiquisfimi ,  qui  Maforetharum  fcilicefc  dili¬ 
gentia  defcripti  ac  polleris  fint  commendati. 

In  Differtatione  Secunda,  quae  eft  de  optima  gener  elnterpr  et  uni 
S.  Scriptur<£,mQcimt\im  <3t  rado  totius  Operis  defcribuntur.Et  primo 
quidem  Clericus  de  fua  interpretandi  ratione fimmatim  fpectata  mo¬ 
net,  fe  ideo  Vetus  Teflamentum  integrum  vertere  aggreHum  non  cile, 
quod  fperaret  folias  lingu^Latinae  peritos  st  que  feliciter  fenfa  Prophe¬ 
tarum, leda  fua  tran$latione,affecuturos  effe ,  ac  quiHebraice  ferant, 
&ipfos  Prophetas  loquentes  audire  poliunt,  fcd  Cibi  fatis  fbiflh  ad  id 
accedere, quam  proxime  per  divcrfisfima  harum  linguarum  idiomata 
licuerit; imo  etiam,  cum  non  poffet  line  nimia  licentia f  lebraicam 
phralin  ad  Latinae  lingua  ingenium  dedere, aut  Ii  quando  fenfum  non 
fatis  certo  affequeretur,  non  raro  verbum  verbo  expresliffe.  Quia 
vero  Latine  tantum  feientibus  phrafes  Hebraicae  Sc  ratio  narrandi  He¬ 
braeorum  ab  omnibus  aliis  diverla  negotium  face  Jiant ,  Paraphrafin 
Latiniorem  ac  pleniorem  adjeci  ffe,  qua  leda,  Ii  non  ipfa  Scriptorum»* 
Sacrorum  verba  affequantur,  faitem  fi  Latine  eodem  ordine  narretur, 
quod  illi  dixerunt  Hebraice,  a  fumma  rerum  nunquam  fint  aberraturi. 
Hoc  pado,  quod  una  verfone  non  potuerit, addita  Paraphrafi  fe  con- 
fecutum  e  ffe,  iperare.  Sed  ne  fk  quidem  putaffe, Ledorum  omnium 
defiderio  fatisfadum  iri ,  nili  Commentario  Hebraismos,  opiniones, 
confuetudiiies,rims,  ailufiones  ad  illa, &  naturam  locorum,  quantum»# 
cognoici potuerigr, exponeret,  totiusque  Verfonis  ac Parapkrafeos 
rationem  redderet.  Sic  Pxraphrafi  paucis  verbis  quid  fentiret,  Com¬ 
mentari*  copiolius,  quare  ita  fentiret,oft:eiidiffe.  Effe  tamen  in  Pa- 
raphrali,  quod  in  Commentario  femper  non  inveniatur.  Exearfi- 
mirum  totius  orationis  nexum  deferiem  apparere,  qua  de  re  brevita¬ 
tis  caufi  non  femper  egerit  in  Commentario.  Cum  autem  &  pro¬ 
pria  &c  aliorum  experientia, pbefertim  in  difficilioribus  libris, obferva- 
rit  Jedis  etiam  dodiffunorum  Virorum  ad  lingula  verba  annotationi¬ 
bus, pe  rfsep  e  nexum  tamen  manfiffe  oblcurum,  ut  vix  poflquam  Un¬ 
gula  verba  intelleda  fuiffent, ratiocinationis  vis  &ordo  paterent,huic 
incommodo  Paraphrali  perpetua  libi  obviam  eundum  cenltiiffe;  quaj 
fi  non  usque  adeo  neceUaria  in  Hifloricis  videatur  rem  non  fatis  atten¬ 
te  expendentibus,  ejus  faitem  in  Hagiographis,  ut  vocantur,  <5rPro- 
pheticis  libris  apparituram  effe  utilitatem.  In  Commentar  io 

dun« 


MENSIS  JANUARII  A.MDCXCIV.  ij 

dtintaxat  Grammaticum  fivc  litoralem  aperire  atque  illuflrarefeco* 
natum  cfle  fcribit :  nulia  Theologica  live  theoretica  five  pradica  cor  * 
fedaria  illinc  duxifTe,cum  quia  operis  hujus  moles  nimium  fuiffet  au- 
da,  tum  etiam,  quia  probe  intelledo  Grammatico  fenfii  facillimum^ 
lit,  theoreticas  aut  pradicas  dodrinas  locis,  quas  exponuntur,  affines 
deprehendere  iis,  qui  Syftemata  Theologica  atque  Pradicorum  feri* 
pta  legerunt :  nullas  etiam  attigiffe  controverfias  Theologicas, quip* 
pe  qui  non  huic  aut  illi  fedas ,  fed  omnibus  Scripturas  S.  Sc  veri,  quod 
Chriflianis  commune  eile  debet, amantibus  feribere  voluerit.  Dein¬ 
de  quibus  in  difficultatibus  ipfe potiffimum  verfatus ,  &  quibus  artibus 
eas  fliperare  fit  conatus,  offendit.  Nimirum ,  cum  non  exigua  diffi¬ 
cultas  in  idiotfmis  Hebraici 's  Latino  fermone  induendis  confpiciatur, 
ne,  fi  verbum  verbo  reddas  ,  inutilis  fit  verfio  Hebraice  nefeientibus, 
auteumfic  nonintelleduris,  aut  in  alieno  s  fenfus  detorfuris :  fi  vero 
liberius,  quam  par  fuerat ,  Hebraifmos  transferas ,  pro  feriptorum^ 
facrorum  fententiis  tuas  conjeduras,  prasfertim incauto  Ledori, ob¬ 
trudas;  ideo  fibi  mediam  quandam  viam  propofuiffe  dicit,  quam  con- 
ftanter  teneret,  ut  nec  nimis  obfcura  in  locis  Hebraice  dilucidis,  prae 
Hebraifmis ,  nec  nimium  audax, prae  Latine  loquendi  Audio,  verfio  c- 
jus  videretur:  in  paraphrafi  tamen  liberiore  fententiam,  non  verba 
fervaffe  ,  ut  qui  barbarie  verfionis  non  deledantur,  vel  Hebraifmos 
noninteiligunt,  haberent  quod  legerent  atque  intelligerent.  Ut 
autem  eam  viam  per  totum  opus  tenere  pollet ,  tr^?s  fibi  in  vertendis 
Hebraismis  leges  nunquam  violendas  pofuit :  (i)  Hebraifmos  per fpi- 
cuos ,  &  qui  commode  verti pojfenty  vertendos  e  fe .  Ita  nihil  in  fermo* 
nibus  &  dialogifinis  frequentius  verbo  aut  gerundio  IDSS 

fed  illud  Latina  voce, inquit  f\oc  vocibus  his  verbis  commode  plene 
exprimi  po (Te. Nec  infrequens  eAHebraifmus  in  phrafi  vocare  nomen 
alicujns, pro  eo  quod  eff  nomen  imponere.  Paffim  narrationum  ini¬ 
tio  70  rm  TTcigehKM)  quod  in  translatione  plane  omittendum,  v.  g* 
Gen.  VI.  i.  Et  fuit, cum  coepit  homo  multiplicari  i.  e.  cum  in  terris  ag¬ 
geri  ccepijfent  homines .  Sic  &in  ordine  verborum  ipfo  acconffru- 
dione  fe  ubique  majorem  Latinae  linguae  quam  Hebraica  rationem^ 
habuifle  profitetur,  idque  dilucidat  collatione  fuse  Gen.  IIX,  15. 16.  ij. 
cum  Tigurinorum  verfione.  (1)  Si  qui  tamen agre  pojfcnt  Hebraf- 
mi. Latine  reddi  7  iis  que  aJJueU  ejfent  aures  nofir^verbotenus  iftos  ex - 


16  ACTA  ERUDITORUM 

primendos  ejfe .  Tales  funt  phrafes  incedere  cum  Deo ,  Gen.  V.  22. 24. 

Gratiam  invenire  apud  alterum  >  vel  <?«//#  alterius  fit  n.  VI.  8.XIIX. 

3,  efe  virum  juftum  ac  integrum  in  generationibus  futi,  c.  VI.  8»  unirer- 
fam  terram  labii  unius  corundernque  verborum  fuiffe^z*  XL  1.  item  cum 
dicitur,  omnis  caro  pro  omni  animali,  c.  VL  19.  anima  mea  dvft  tSE- 
go,  c.XIL  13.  in  quibus  omnibus  vertendis  Seb.  Caftalionis  nimiam_> 
licentiam  arguit.  (])  0  bfcuros  idmifmos  Hebraicos  omnes  ej] e  reti  - 
nendos.  Igitur  c.  VI.14.  fe  verti  (Te  innuit :  Arcam  facies  nidis  inflru - 

clam, potitis  quam manfumculti  \  Sc  c.  Vi.  4.  to  Nephiltm,c.  XLIX.  10. 
r  0  Schilo  ,  ut  voces  ignotat  fignificatioriis,  retiniuITe  5  quid  autem  fit 
in  aliquo  benedicere  >  Commentario  ad  cap.  XII,  3.  indicaffe.  Et  cum 

multo  major  fuerit  vertendarum  Conjunlliomtm  atque  Prap  optionum 
difficultas,  ob  multiplices,queis  in  Scriptura  occurrunt,  fenfus,  ita  ut, 
fi  adhibeas  conjunUionem  aut  praepofitionem  Latinam,  quas  Hebrai¬ 
cas  frequentisfimerefpondet,  translatio  tua  Latinis  auribus  faepeab- 
fona  videatur  :  fin  aliam,  judicio  tuo  quod  ambiguum  eft  ad  certuirm 
fenfum  fledlas,  &ficnon  fenfum  Scriptoris  3 sovnjevq'8  fiveclarmn_» 
five  obfcurum  ,  fed  tuam  conjedluram  in  verfione  Ledlori  exhibeas ; 
fe  quidem  incommodum  ifiud  nulla  arte  in  omnibus  evitare  potuiffe 
fatetur  Clericus ,  fluduifie  tamen  fic  vertere,  ut ,  quam  rarisfime  fieri 
poffet,  judicium  fixum  interponeret,  nec  ab  ufitatisfima  fignificationc 
particulae ,  nifi  necesfitate  compulfus, recederet,  contra  quam  fecerit 
Vir  eruditus  Chrif  ephorus  Noldius  in  Concordantiti particularum  hoc 
tantum  ipecfians,  quae  particula  Latina  haud  incommode  vel  spe  'Tclti- 
ko)ts^&)s  pro  Hebraica  ufiirpari  pollet.  Certum  enim  fibi  efie ,  Gen¬ 
tes  omnes  eadem  ratione  Termonem  fuum  non  connecfiere,  nec  eo¬ 
dem  narrationis  filo  loquentes  inducendas, fi  earum  ingeniu  ad  amus- 
fim  exprimere  velimus.  Quae  porro  molefiia  ex  perpetua  illa  nar¬ 
randi  ratione  per  praeterita  aut  futura, conjundione  Vav  conj unda, in¬ 
terpreti  nafcatur, commemorat.  In  ea  quidem  fatis  apparere  nullam 
efie  emphafin,  dcpofle  commodifiime  Latinorum  participiis  exprimi, 
aut  particulis  aliis,  quibus  orationis  partes  jungunt  Latini :  attamen^ 
hac  in  re  nimiam  etiam  vitandam  efie  licentiam,  ne  omiffa  particula, 
mutatoque  aliquatenus  orationis  circuitu,  fenfus  mutetur,  aut  etiam 
oratio  obliquior  fiat.  Tandem,  quibus  fubfidiis  ex  codice  Maffore- 
thico,  ab  Interpretibus  veteribus  ,&recentioribus  ex  collatione  Lo¬ 
corum 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DCXCIV.  n 

eorum  Scripturae, e  Linguis  affinibus,  ex  Etymologiis  difficultates 
interpretandi  fuperare  ffiuduerit,  oftendit.  In  Codice  Majjov ethica 
quem  Ut  emendatiffimum  in  translatione  fua  expreffierit,fiepe  quidem 
t o  v^p  commodiorem  ledionem,  quam  ro  SVO  praebere  vifiim 
effie,  fed  &  hoc  altero  non  raro  melius  fuiffie  teftatur :  pundationk 
diligentem,  accentuum  nullam  rationem  habulffie,  ad fenfum  tantum 
&  ilruduram  vocum  attendi  (Te  ,cum  vel  duo  prima  vocabula  Gene- 
feos  omnem  illam  Rabbinornm  dodrinam  de  accentibus  confutent. 
Verfuum  diftindionem?  a  manu  Prophetarum  non  profedam,  reti- 
nuifle  quidem  propter  confuetudinem,  &  quod  loca  citata  facilius 
quaeri  poffint;  ad  fenfum  tamen  in  interpungendo  fahimrefpexiffe. 
Hinc  modo  delinere  periodum  una  cum  verlli,  modo  ulteriuspor- 
rigi  ,  quandoque  etiam  in  medio  verfii  incipere  aut  claudi.  Prae¬ 
terea  non  femper  Capita  in  Scdionibus  diftinguendis  fecutum  effie, 
fed  argumentum  in  majores  aut  minores  Sediones,  pro  nexu  rerum> 
quae  narrantur, divififfie,  ut  Sc  una  ferie  totum  argumentum,  &  quod 
in  Commentario  ad  id  ferip Ierit,  uno  ordine  legi  poffet.  In  lingulis 
autem  Sedionibus  plures  effie,  quamvis  prolixiores,paragraphos ,  o~ 
rationis  perfp lenitati  ac  legentium  utilitati  inlervientes.  In  feriptio- 
ne  nominum  propriorum?,  a  tantum,  quae  celebriora  &:  frequentiora, 
funt,  more  ChrilHanorum  extuliffie,  reliqua  vero  minus  nota  &  rari¬ 
ora,  more  Judaico,  quia  plerumque  in  Codicibus  Graecis  &  Latinis 
non  fatis  rede  feripta  lint,  poteftate  literarum  ea  femper  obfervata, 
quam  alphabethum  Hebraicum  vetus  Jo.  Drulii  tradidit.  Quod 
fubfidium  Interpretum  attinet,  primumTranslationes  veteres  ac  rc- 
centiores  plurimas  in  locis  difficilioribus  diligeter  fe  contuliffie  profi- 
teturffied  ita  tamen,  ut  nullius  fidei, recentiorum  potiffimum,cceco  as- 
fenfu  crederet :  voces  omnes  &  phrafes ,  fi  quid  difficultatis  occurre¬ 
ret,  haut  multo  minus  penlitaffie,  quam  li  nemo,  quem  fequeretur, 
praeiviffet,ideoque  earum  rationes,  quas  habuerit  perlpcdas ,  expo- 
fuiffie, ex  Veteribus  tantum,  ubi  opus  fuerit , teliimoniis  in  medi¬ 
um  prolatis,  iisque  inter  fe  comparatis.  Multorum  etiam  annota¬ 
tiones  &  commentarios  confuluiffie,  &  longe  plurium,  qui  feorlim 
de  rebus  facris  fcripferunt,  variaque  loca  Scripturae  perlufirarunt ,  li¬ 
bros  perlegiffe, iis  tantum  in  Commentarium  fuum  relatis  fenten- 
tiis,  quae  verifimillimae  omnium  viderentur ,  6c  firmamentis ,  quibus 

C  L,  nitan* 


1.8  ACTA  ERUDITORUM 

nitantur,  expofitis  ,omiffa  aliarum  confutatione,  nifi  perpaucarum 
in  locis  difficilioribus,  &  quae  paucis  verbis  neri  pollet.  Ad  Lingua* 
mm  affinium  auxilium  (  cujus  Samutl  Bof.bartus  plurima  fuggerit 
exempla)  pro  grillus  Autor ,  voces  &:  phrafes  Hebraicas  femei  tan- 
v  tum  in  Libris  V.  T.  occurrentes  tum  demum  certe  ex  Linguis  vici¬ 
nis  exponi  poffe  monet,  cum  eo  fenfiis  Sc  circumflandae  locorum 
Interpretem  neceffario  deducant :  neque  enim  Ioni  affinitatem  e» 
am  in  rem  fatis  elfie  poffe, ex  collatione  vocis  Gallicae  exterminer ,i.e» 
ad  internecionem  delere,  cum  voce  Latina  exterminare,  i.e.  finibus 
jfive  terminis  ejicere,  offendit.  In  Collatione  Locorum,  quae  certis- 
fima  videatur  obfcuriorisvocum  fi gnificationis  eruendae  ratio, eous- 
que  progreffos  non  elTe  teftatur  recentiores  Interpretes ,  lexicis  6c 
concordandis  prae  Veteribus  inffrudtos,  ut  lirae  induffriae  nihil  reli¬ 
querint:  quid  autem  per  totum  Opus  prxftare  hocce  fubfidio  cona¬ 
tus  fit,  ex  ejus  ledio ne  liquere.  A  Vocum  Origine ,  quando  certo 
cognofci  poteft,  non  obfcuram  faepe  lucem  affulgere  docet  ad  ve¬ 
rum  earum  inveniendum  fignificatum:  ideoque  fie,  poft  alios  inter¬ 
pretes,  omnem  lapidem  moviffe,  utobfcurarum  dkftionum etymo — 
logias  inveniret,  e.g.  offendifie  quid  fignificet  vox  Pbarao ,  inventa 
ejus  apud  Arabes  radice  Gen.XIL  15,  quinam  dicantur 
Gen.  XLI.  8*  docuifle  exfignificatu  vocum  quibus  conflat  :  invenifTe 
etiam  primum, quaenam fint Ipicae,  quae  JTTip^S  vocantur, ibid.  v. 
23;fed  hic  quoque  cavendum,  ne  vocum  affinitas  nos  decipiat,  quod 
ne  fiat, conjungendam  efie,  ubi  licet,  cum  notatione  Hiftoriam  :  ca¬ 
vendum  pariter,  ne  ex  fola  etymologia  ratiocinationes  deducamus, 
Hifce  fubfidiis,queis  ufus fuerit,  fic  recenfiris,  priorum  temporum  In¬ 
terpretibus  duo  praecipue  obftitiffe  monet, quo  minus  pofferis  diu  fa- 
tisfacerep offent.  Unum  eft  inopia  prtefidiorum f quibus  nunc  cin- 
di  fumus:  poffe  enim  de  hoc  feculo  noffro  praefilcini  dici,  dum  fabitur, 
amplius  effe  laboratum  in  Philologia  Sacra  exornanda  &  expolien¬ 
da, quam  per  duo  annorum  millia  antea  fadum  fuerit.  Hinc  nata 
plurima  praeftantilfima  opera,  quibus  ad  intelligendos  Scriptores  Sa¬ 
cros  via  nobis  munita  LxuAlterum  eft,quod  praeterito  feculo, ob  con- 
troverfias  recens  inter  Chriftianos  excitatas  ,  omnium  ingenia  ad 
Theologica  magis  quam  Grammatica  ftudia'  convena ,  Interpretes- 
que  in  confutandis  erroribus  magis,  quam  in  fimplieidc  critica  ver¬ 
borum  enarratione  occupati  fuerint.  -  ;  In 


MENSIS  JANUARII  A.  MDCXCIV.  19 

In  Dillertatione  TERTIA  tum  Pentateuchum  Mofis  efie  o- 
pus, evincitur,  tum  confilium  ejus  in  eo  confcribendo  inVeftigatur : 
quae  duo  magni  fimt  ad  inteiligendos  hofce  Libros  momenti.  Ad 
prius  obtinendum  Clericus  obfervat,  tria  rerum  genera  in  Penta¬ 
teucho  legi.  Primum  eft  rerum  ante  Mofen  natum  aut  faltim  ad¬ 
ultum  gefhrum,  qualis  Hifioria  libro  Genefeos  comprehenla,&:  ini¬ 
tium  Exodi.  In  hifce  nihil  efle  contendit  (  fi  pauca  quaedam  excipi¬ 
as  loca )  quod  per  fe  Mofen  fcriptorem  refpuat  ;  faltim  inter  eruditos 
dilceptari,  unde  hac  hau  ferit  omnia  Mofes  ?  Cumque  nufpiam  ifthaec 
a  Deo  fibi  patefacfa  dicat,  nec  ipfio  tacente  alius  pro  comperto  af¬ 
firmare  fuftineat ,  memoria  etiam  fola  tot  nomina ,  totque  annorum 
fummas  fervari  potuifie  vix  credibile  videatur, longe  verifimilius  effe 
judicat, Patriarchas  vetufiiores  fcriptis  ea  confignafie  &  polleris  etiam 
commendata  reliquilfe :  quo  fadtum ,  ut  cum  in  Mofis  manus  perve» 
niffent,  ea  defcribere ,  &  cum  aetatis  fuse  hifioria  connedlere  aggreflus 
fit.  Si  quaeras,  qua  &  qualia  fuerint  ifta  Scriptu  ?  nonnulla  carmini® 
bus 6fjboiors\sv\oig  concepta  fuiffe  conjicit, tum  quod  apud  omnes 
paene  Gentes ,  antiquisfimarum  hi  floriar  um  fragmenta  verfibus  con- 
'  tinerentur ,  tum  quod  apud  Hebraeos,  etiam  tempore  Mofis,  ufitatum 
fuerit,  ut  magnarum  rerum  memoria  carminibus  celebraretur :  idque  . 
liquere  ex  Exod.XV.  1--21.  Deut.  XXXII.  1-44.  Nec  mirum  videri 
debere, Poefeos initia  ad  tam  prilca  tempora  referri,  cum  Muficam, 
ante  diluvium ,  inventione  aliquot  inflrumentorum ,  excoli  ccepifle 
docuerit  Mofes  Gen.  IV.  21.  credibile  etiam  fit,  affa  voce  coepifTe  ho¬ 
mines  canere ,  antequam  de  inftrumentis  Mufieis  cogitarent.  Alte¬ 
rum  genus  rerum  in  Pentateucho  comprehenfarum ,  partim  leges, 
quae  Exodo ,  Levitico,  Numeris, & Deuteronomio  continentur ,  par¬ 
tim  res  aliae  tempore  Mofis  in  populo  Hebraeo  geftae  conftituunt. 
Legis  faltim  omnia  praecepta  a  Mofe  literis  effe  mandata ,  ex  iis  locis 
patere  ait,  in  quibus  vel  legem  Deus  Mofen  fcribere  jufferit  (Exod. 
XXXIV.  27. )  vel  eam  ipfe  revera  fcripfifTe  dicatur  ,  ut  Exod. 
XXIV.  4.  Deut.  XXHX.  58. 61.  XXIX,  20. 27.  XXXI.  9.  26.  Quod  au¬ 
tem  Hifioriam  fui  temporis  totam  literis  confignarit,  ex  eo  colligit 
Clericus,  quod  partem  aliquam  Hiftoriae,  quae  tamen  tanti  non  erat, 
v.g,  bellum  in  Amalekitas  geflum ,  Exod.  XVII.  14.  nec  non  Ifraeli- 
tarum  in  deferto  manfiones,Num.  XXXIII.  2.  fcripfifTe  diferte  lega¬ 
tur.  Et  fi  quis  repetitiones ,  quie  in  his  libris  occurrunt ,  &  ordinis 

C  z  in 


20  ACTA  ERUDITORUM 

in  legibus  tradendis.negiecliim  animo:  repetat  r  facile  hunc  intelledlu- 
rum,  eos  Libros  ad  nos  pervenide ,  quales  primum  variis  temporibus 
per  longam  illam  in.  dbferta  Arabia  moram  a  Mofe  confcripti  funt. 
Si  enim  ex  Molis  Libris  ,  utnonnulii  volunt ,  reddli  elfent,  longe  ma¬ 
jori  ordine  ,refe,disque.  tot  repetitionibus, .digedos.  fuide  autumat.. 
Quas  in  contrarium  afferuntur  argumenta  ab  iis,  qui Mofen Penta¬ 
teuchi  feriptorem  efle  negarunt  ,  indiciaque  recentioris  aevi  in  eo 
oftenfuros  fe  profesli’  funt,  vel  ex  ftyli  varietate ,  quas  non  unum  Scri¬ 
ptorem  prodat  ,  dum  alia  dntbrevisfimodylo  &  eliipfibus  pleno ,  a- 
Ma  laxo  &  redundante  feripta vel  ex  lingularibus  quibusdam  Penta¬ 
teuchi  locis  petuntur.  Ad  rationem  de  ftylo  refpondet  Clericus  ,  il¬ 
lam  varietatem  ubique  per quinque  volumina  iparfem  eife.,ut  potius 
Hebraicae  linguae  parum  culto  ingenio ,. quam-  dive rfitati  Scriptorum 
tribui  debeat.;  Ex.  ori  oderim  Locis ,  quae  objiciuntur ,  pleraque  ade¬ 
rit:  elTe  dubia,  ideoque  non  fic  polfe  urgeri,  quali  pasfim  in  Libris 
Molis  recentioris  aevi  edent  argumenta,,  Admodum  vero  pauca  da-’ 
ET.^quae: ab  alterius ,  forte  Prophetae ,  manu  provenilfe  liqueat ,  6c  quae: 
non  obftent;,  quo  minus' Molis  opus  elfe  hosce  libros  dicamus :  deu¬ 
ti,  quia,  varios  verius  hic  illic  Homeri  poematibus  infertos  volunt  ve¬ 
teres  Grammatici ,  nemo  propterea  Iliadem  &  Odysfeam  ab  Home-' 
ro  feriptam  ede  negarit.,  Quod  attinet  ddditnmenm  illa,  quae  Mofis 
xv.o  poileriora  funt ,  6c  tertium  rerum  genus  in  Pentateucho  abfol- 
vunt ,  omnibus  diligenter  expenfis  Eruditorum  fententiis ,  quorum!».- 
aliijofuam ,  aliiEfdram,  alii  Hebraeorum  V7ro^ivriucfjoyccl(p8g  ■>  fed 
meris  co  nj  eduris  dudli,  ea  eonfcripfilfe  volunt  ;hic:aquam  libi  haere¬ 
re  fatetur  Clericus,  nuilumque  ede  lapiente  tutius  ac  certius 

perfugium.  Tandem  ad  inveffigationem  Confilii  Mofaici  in  eden¬ 
do  Pentateucho  fe  accingens  Noder ,  latis  quidem  omnes  node  dicit, 
fummatim  fcripfide Mofen,  ut Ilraeiitas Dei  unius  cultum  edoceret, 
iegesque  ab  eodem  acceptas  iisdem  traderet,  fed  optat  pr^terea , no¬ 
tum  nobis  ede  particulat.im ,  quibus  rationibus  adductus  certa  feri- 
bendi  methodo  potius  quam  alia  ufus  fit  ;;  ecquid  praeterea  Ipedarit 
in  compendio  antiquisfimae  hidoriar,  quod  poderis  reliquit.  Hinc 
forte  intelligi  pofie ,  quare ,  tam  multis  omisfis ,  aliorum  minoris ,  ut 
nobis  videtur,  momenti  eventuum  meminerit  5  quare  certis  verbis  u- 
lus  fitj  quare,  obiter  nonnulla,  cattera  vero  copiofius  ddaepius  dixerit; 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XCIV.  21 

aliaque  fimilia ,  imd:e  maxima  lux  plurimis  obfcurisfimis  locis  orire¬ 
tur.  DiftinCfius  interea  offendere  fatagit ,  qua  via  ad  metam  illam 
generalem  pervenire  inflituerit  Mofes ,  Sc  quf  alii  ejus  fuerint  fines 
particulares.-  Et  ( r.)  quidem  nequaquam  fibi Mofen  propofuiffe^, 
totius  humavi gtneris  Annales feribere  ad  fua*  usque  tempora ;  fed 
tantum  ea  ex  Hifioria  praeteritorum  feculorum  feligere ,  quae  cum  ge¬ 
nerali  illi  fini ,  tum  aliis  lingularibus  conducerent.-  Hinc  brevisfi- 
mam  ejus  elTe  hifforiam  ab  initio  rerum  ad  AbraHamum  usque,  cum 
undecim  primis  capitibus ,  h.  e.  quinta  parte  libri  Genefeos  abfolva- 
tur.  Ex  hifioria  autem  generali  duorum  miHium  annomm  nonnul¬ 
la  tantum  attingere  voluiffe  quae’ aut  fequentium  rerum  feriei  ac 
ordini  neceffaria  erant ,  aut  animis  Ilraelitarum  ad  pietatem  &  probi¬ 
tatem  informandis  infervire'  poterant.  Quo  faftum ,  ut  innumeris 
praetermisfis ,  quae  legentium  curiofitas  flagitare  folet ,  nudam  paene' 
Chronologiam  nobis  primorum  temporum  tradiderit.-  Pauca  ta¬ 
men  adfperfifle,  quibus  Ifraelitas  ad  obfervationem  legis  facilius 
adduci  pofTe  exiftimarit r  v.  g»  cum  potuiiFet(ut  alia  plurima) primi 
peccati  hiftoriam  contrahere,  ac  tantum  dicere ,  primos  Parentes  Deo' 
morigeros  non  fuifle,  &  hac  de  caufa  omnia  rnala ,  quje  nuncliuma-- 
no  generi  incumbunt,  Hominibus  ab  irato  Deo  primum  elTe  immiiTa^ 
maluilfe  tamen  id  peccatum  copiofius  exponere  cap.IILquod  utile' 
effet  Ilraelitis ,  qui  animalibus  &  fmCfibus  variis  abffinere  jubebam* 
tur,fcireprimumpeccatumab  intemperantia  ortum  efle ,  utnefpecie’ 
externa  vetitae  carnis, aut  interdictorum  fru&uum,  caperentur  ,  eo  ex-* 
emplo  cavere  difeerent.  Sbd  (  2.)  potius  animum  Mofi  fitilTe ,  po-~ 
pvliHebrai  bifloriam  feribere  a  conditore  ejus  Abrahamo ,  quem_»' 
Deus  ex  Chaldaea  in  Chananaeam  ire  jufTetit,  ubi  Hebraeas  Gentis  pro-' 
prie  incunabula  quaerenda.  Hinc  fieri,  ut  Mofes  ab  eo  tempore  ,  o-* 
mnibus  aliis  Gentibus  omisfis,  de  Abrahamo  ejusque  polferis  tantum1* 
loquatur;  quamvis  fine  dubio  innumera  memoratu  dignisfima  inter’ 
alias  Gentes  eveniffent.  (3.)  Videri  Mofen  hoc' quoque  fpeClaffe,> 
ut  mores  Ifraelitarum  non  apertU  tantum  praeceptis ,  fed  obliquiori 
etiam, per  narrationes , docendi  ratione,  quoad  poffet,  emendaret,» 
ut  exemplo  TroXvy  aulae  appareat  Gen.II.24.  IV.  ip-24.  oblique  ta-* 
xatas,  quam  aperte  oppugnare  non  potuilfet ,  nifi  omnium  animos 
fe  alienare  voluiffct,  Matth.  XIX.  4.*  ( 4.)  Hifioria  fua  Mofen  Ifrae-* 

litarum?- 


it  ACTA  ERUDITORUM 

litarum  animos  a  vicinorum  fabatis  ,  adeo  que  Religionibus ,  quae  fe** 
pe  iis  innitebantur ,  avertere  aggrefium  ede,  v.  g.  cum  pleraeque  Ori¬ 
entis  Gentes ,  maxime  zEgyptii ,  non  modo  antiquitatem  fuam  jada- 
rent,  fed  <3e  Conditores  fuos  fummopere  laudarent,  atque  in  Deorum 
numerum  referrent  ;  Mofen  oftendide,  ortos  eos  die  a  Chamo, 
Noachi  filiorum  tertio ,  qui  ne  vir  quidem  bonus  haberi  potuerit, 
nedum  ut  in  Deorum  numerum  referri  mereretur.  (5.)  IpiluTu, 
dum  fcribit  Hebraeae  Gentis  hifloriam ,  non  tamen  plenos  concinnare 
Voluiffe  Annales y  cum  omifia  fint  ab  eo  plurima,  quae  aliud  agendo 
alibi  narrentur  y  v.  g.idololatria  Majorum  Ifraelitarum  trans  Euphra¬ 
tem  ,  de  qua  Jof.  XXIV.  2 ;  ipforum  Ifraelitarum  idololatria  iniEgy- 
pto,  de  qua  Ezech.  XX.  7.  g  3  genus  lingulare  iuperftitionis  in  defer¬ 
tote  quo  Amos  c.V.  25.  26.  Atque  hinc  minus  mirum  videri  de¬ 
bere,'  ordinem  temporis,  qui  in  pleniori  fervatur  Hiftoria ,  ab  eo  fuit 
fe  negle&tim. 

Et  haec  e  Prolegomems  novi  hujus  vaftique  Operis  excerpenda 
fiae  vice  duximus,  caetera  quae  in  ipfo  Commentario  ad  Getiefin ,  ejus- 
Jppendice continentur d^iQfjjvr,uovsv j <x ,  futuri  menfis  laboribus, 
ne  Le&ori  nimis  prolixa  recenfione  taedium  creafie  videamur ,  re- 
fervantes. 

■  -  < 

ERICI  MAURIT1I,  IMPERIALIS  CAMERAE 
AjJeJJoris ,  ConfiUorum Jive  Rejfronfm  um 

Partes  II. 

Francofurti  &Wezlarias  ap.ChriftophorumOlffe  11,1693.  in  4. 

Alphab.  7.  Plag.  3. 

DE  cxcellentisfimi  Autoris  elogiis  multa  praefari  necefiariufn_> 
haud  ducimus,  cum  eam  in  orbe  erudito  feriptis  fitrs  edecumatis 
libi  acquifiverit  famam,  quae  ipfum  a  mortalitate  facile  vindicabit. 
Inter  illa  vero  haud  poftremum  obtinent  locum, qua:  jam  exhibemus, 
Confilia ,  in  duas  divila  partes ,  quarum  prior ,  teftante  titulo ,  Confi- 
lia  Chilonienfia  Sc  Tubingenfia,  quae  anno  1669.  Chilonii  imprefia  fu¬ 
erunt, continet  •,  pofterior  autem  Refponfa  hadenus  inedita  feu pojlbu- 
tna  fiftit.  Priore  itaque,  cum  tam  diu  inter  manus  eruditorum  fit^ 
vadata,  in  medio  reh6ta,p  efferiorem  taxi  quam  nunc  demum  prode- 

; '  untem 


/  , 

MENSIS  JANUARII  A.MDCXCIV.  23 

untem  pcrluflrabimus  ,  ejusque  argumenta  breviter  recenfebimus. 
Comprehendit  illaConfilia  fiveRefponfa  ad  cafus  odio  fpeciales  Sc  ra¬ 
riores  Amplisfimae  Juridica  Facultati  olimTubingenfi  propofitos.  Iri 
quibus  in  genere  Amor  ita  verfatur,utpraemifia  initio  fa  dii  fpecie__>f 
annexis  poflea  dubitandi&decidendi  ex  legibus  &Dodloribus  peti¬ 
tis'  rationibus ,  tandem  in  illam  partem ,  quo  fortiora  argumentorum 
pondera  ducunt,  confutatis  contrariis,  inclinet,  Quorum  Confi- 
liorum  colledlionem  &  editionem  eo  acceptiorem  illis  fore  confidi¬ 
mus,  qui,  ut  loqui  amant ,  cafum  in  terminis  invenire  fatagunt.  Spe- 
ciatimvero  Conf.I.  affirmat:  legatum  nominis,  poflea  a  teflatore,  p.  I* 
urgente  aere  alieno  ,  alii  in  folutum  dati ,  nihilominus  adhuc  deberi. 

Confli,  decidit:  an  exceptiones  legati  hujus  petitioni  ab  haerede^  p°25@ 
oppofitae,  ad  cognitionem  exeeutorum  teflamentariorum  pertine¬ 
ant  ?  Conf.  III.  tradlat  legata  ex  rebus  feudalibus ,  Sc  rebus  fidei-  p.  38« 
commifTo  fubjedlis ,  nec  non  alio  dialibus,  filia!  relidla ,  variasque  cir¬ 
ca  illa  occurrentes  quaefliones  decidit.  Conf  IV.  determinat  an-  p»*44°' 
nuorum  redituum  redimendorum  cafum :  num  pretium  fit  redden^ 
dum  in  valore  monetae  juxta  tempus  contradlus ,  an  fplutionis  ?  Sc: 
an  creditor  rem  propter  reditus  hypothecae  fiippofitam,  poflea  alie¬ 
natam,  prius  adlione  hypothecaria,  quam  perfonali  experiatur ,  per- 
fequi  posfit?  Conf  V.  exhibet  de  debitis  controverfiam ,  inter  vi-  p.  j 
duam  illuflrem,  quae  omnia  mobilia  jure  padlorum  dotalium  perci¬ 
pere  -  fed  debita  nulla  exfo Ivere  cupit ,  Sc  agnatos  haeredes  feudales, 
debita  modo ,  quae  cum  iliorum  confenfu  contra&a ,  foluturos  ,  or¬ 
tam.  Conf  VL  proponit  utiles  circa fervitiade  operas  fubditorum  p*  l9 4*' 
praefandas  quaefliones ,  ut  fi  determinata  fervitia  funt,  an  fubditi  ad 
majora,  fi  domino  perquam  neceffaria  fint,  cogiposfint?  &  quali 
'moderamine  utendum?  Scc.  Conf  VII.  explicat  varias  juris  quae-  p.  213.' 
jfliones.de  collatione,  veluti,  an  praedia  feudalia^  quae  parens  filio  ceR 
fit  Sc  donavit,  conferenda  fint  ?  de  aeflimatione  rei  conferendae,  de 
impenfis,  quae  in  eam  fa&ae ,  detrahendis ,  de  fucceffore  feudali  haere  -  P*  2 84? 
ditatem  paternam  refpuente,  Scc.  Conf  VIII.  eomple&itur  filii  il- 
Juforiam  haeredis  inflitutionem ,  &  inofficiofim  teflamentum  iru 
praejudicium  feudorum  confedlum.  Inde  quaefliones  variae  tangunt 
tur  :  an  feudum,quod  filio  asfignatum,  revocari  ,  item  an  tuto 
vendi  ac  emi  posfit  ?  &  an  tertius  teneatur  poffeflor?  Ubi  etiamquac- 
dam  dere  iitigiofainterfp.erguntur,-  @t1f# 


H 


ACTA  ERUDITORUM 


€ntft)Utff  dntget  ^abeflen  /  !Doraii0  btc  Geo¬ 
graphia,  Chronologia  ,unb  Genealogia ,  b^gleictyctt  bie  »or=> 
itelmpe  jji|loviett  /  et>ietf;e  /  uttb  baf;ev  rufjvenoe 

Con(rc>t>erfieti  (§5roffet*  'Potentflten  ufcetlwupt 

ju  crfeben  /  ie. 

Stugfpuvi!  /  .«u^gefeitigt  »on  3o()ami  @(riei)ktf  /  Juniore. 

h.  c. 

Hypotypofis  Tabularum  Geographico  -  Chrono- 

logico  -  Genealogicarum ,  in  quibus  fumma  hiftoriae  civilis 
&  notitia  controverfiarum  Principum  ac  Statuum  Europae 
exhibetur,  delineata^  tabulis  seneis  incifa,  autore 
&  fculptore  Johanne  Striedbeck,  Juniore, 
Augufte  Vindelicorum. 

CUm  tria  inprimis  adminicula  in  hiflorica  leclione  neceHaria_» 
flat ,  Geographia  >  Chronologia  Sc  Genealogia ;  ea  Autor  fupra 
nominatus ,  vir  eximius  6t  valde  induftrius,  tabulis  aeneis  incila  foler- 
ter  comprehendit :  ut  uno  velut  conlpeftu  cupidu s  harum  literarum 
lenior  ifta  nofcere  queat.  In  tabula  I.  brevem  ,ad  legendas  hillo- 
rias  inftrudHonemexhibet.  Intab.IL  delineationemEuropae  juxta_, 
partes  a  Geographis  delignatas  fubjicit.  Hinc  in  tab.  III.  typum  Im¬ 
perii  Romano-Germanici  triplicem ,  Geographicum ,  Hydrographi- 
cum  <3c  Politicum  lillit.  Inde  in  tab.  IV.  fynoplin  Chronologiae  V.  & 
N.Teftamenti,  juxta  aeras  6c  epochas  Chronologorum  diverfas  fub- 
jungit,  ut  fecundum  eas  res  in  orbe  gelbe  digeri  poslint.  Poftea 
in  tab.  V.  indicem  Imperatorum  Romano-Germanicorum  a  Carolo 
M.  usque  ad  Auguftisfimum  Imperatorem Leopoldum  exhibet.  ^Cui 
tabulam  VI.  fubjicit ,  qua  inftru&ionem  Genealogicam  in  ufum  illi— 
teratorum  comprehendit.  Tabula  VII.  eft  progonologica ,  cui  ad¬ 
duntur  tabulae  progonologico-Heraldics,  quibus  inlignia  Principum 
ex  Scriptoribus  Heraldicis  juxta  areas  delignatas  inferi  poliunt. 

His  quafi  prooemialibus  tabulis fubjunguntur  tabulae  Hiftorico- 
Genealogicae  Imperatorum,  Regum,  Ele&orum ,  Principum  ac  fami¬ 
liarum  iliuftrium  fpeciales ,  infperfis  notis ,  qu&  ad  hiftoriam  civilem., 
in  compeudiQ  nofcendam  faciunt.  COURS 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XC1V.  z5 

COURS  D'  ARCH1TECTURE  &c. 

i.  e. 

Curfus  ArchiteBur&i  continens  Ordines  VignoU 

cum  commentariis  , figuris  defcriptionibus  optimorum  ejus 

Micbae lis  Angeli  sdtficiorum ,  eorumque  omnium  >  qua  ad 
Arcbiteffiuram  (jeftant ,  nec  non  luculenta  artis  hujus 
explicatione  :  Autore  A .  C.  Dav i ler, 

ArchiteSlo . 

Parifiis  apud  Nicolaum  Langlois,  1691.  &  Amftelodami 

apud  fratres  Hugetanos,  1694.1114, 

Conflat  Alphab.  f .  plag.  7.  &  magno  aenearum  figurarum 

numero. 

JAcobus  Baroziiu ,  Vignola  vulgo  didus,  ab  oppido  Bononienfis  ter¬ 
ritorii,  ubL patre  Clemente  Mediolanenfi ,  matre  vero  Germana 
anno  1507  natus  fuit, in  primis  juventutis  annis  Bononiae  arti  pin¬ 
gendi  addifcendae  navavit  operam.  In  qua  cum,  magiftro  fatis  peri¬ 
to  defti tutus ,  non  magnos  faceret  progreffus ,  ad  Architecturam  ve¬ 
ro  addifcendam  toto  fe  ferri  animo  perfentifceret^  omnes  curas  co¬ 
gitationesque  fuas  ad  illam  convertit ,  augurio  quafi  capto  ex  defor¬ 
mationibus  aedificiorum ,  quas  multorum  cum  adpiaufu  perfecerat. 
Quoniam  vero  intelligebat  optime, fola  delineandi  arte,  aut ledione 
Vitruvii ,  non  poffe  perveniri  ad  illud  faftigium ,  quo  enitebatur  \  Ro¬ 
mam  concesfit,  ut  antiqua  ejus  infpiceret  monumenta,  ex  iisque  re¬ 
gulas  optimas  depromeret.  Ubi  quidem  illi  cumprimis  hoc  com¬ 
modum  evenit,  quod  ab  Academia  Architedonica ,  cujus  tum  prin¬ 
cipes  erant  Marcellus  Cervinus ,  Maffeus  &  Mazzuolus,  adfcitus  fuit 
eum  in  finem ,  ut  quae  mente  illa  conceperat,  penicillo  defignaret,& 
aedificia  antiqua  metiretur  &  deformaret.  Qui  labor  illi  tantum_> 
profuit, ut  genuinam  aedificandi  rationem  familiariffimam  fibi  red¬ 
deret, ac  plurima  deinde  aedificia  Romae, Bononiae, Placentiae,  <3cc.  arte 
politiffima  exftrueret ,  tantamque  fibi  compararet  nominis  famam, 
ut  ab  Hifpaniarum  Rege  ad  Efcuriale  aedificandum  evocaretur :  quam 
tamen  provinciam  fibi  delatam,  aetate  jam  provedus,fufcipere  noluit, 

D  praech 


i6  ACTA  ERUDITORUM 

praecipue  cum  poft  Michaelis  Angeli  obitum^BaJilicx  S .  Petri  a  Pon¬ 
tifice  maximo  architedus  conftitutusfuiffet.  Tantus  igitur  artifex 
circa  extremos  vitat  annos(obiit  enim  anno  1573  fexagefimum  fextum 
annum  agens ,  fepultusque  fuit  in  magnifico  Z).  MarU  templo, quod 
a  rotundime  nomen  habet )  ea ,  quae  cum  ufii  &  experientiarum  fe- 
dula  antiquitatis  contemplatione  didicerat ,  in  regulas  contraxit, 
quas  amicorum  addudus  precibus,  Sc  Cardinalis  Farnefii  munificen¬ 
tia  adjutus ,  edidit  in  lucem.  Qui  liber  tanto  placuit  opere  fiudiofis 
Architedurae,  ut  in  omnes  paene  cultioris  Europae  linguas  traductus 
fuerit.  Quamvis  enim  Scamozzius  Sc  Palladius  >  poftquam  fcripta 
fua  pererudita  cum  publico  communicarunt,  plurimos  invenerint 
affeclas ,  habuit  tamen  femper  quoque  Vignola ,  qui  rationes  ipfius 
finit  fecuti,  cum  ipfas  regulis  comprehenderit ,  quas  operas  non  diffi¬ 
culter  aflequuntur.  Accedit, quod,  judice  peritifiimo  architedo 
Auguftino  Car  olo  Davilerio ,  in  orthographiis  maxime  imitatus  fiiit 
antiquitatem,<Scubi  aliquid  de  fuo  admifcuit,non  longe  recellit  ab  ar¬ 
chetypis.  Quae  etiam potiffima  cenferi  debet  cauia,quod  hunc  prae¬ 
cipue  folertiffimus  ille  Vir  elegit,  quem  commentariis  illufiraret ,  & 
accefiionibus  infignibus,quae  ad  artem  architedandi  pertinent, locu¬ 
pletaret.  Gallicam  enim  verfionem  fub  incudem  vocavit, eique_* 
fihemata  adjecit  nitidiffima,  quaeque  omnes  partes  diffinde  oculis 
exponunt.  Vita  Vignolae  Sc  generalis  de  orthographia  columnarum 
tradatio  praefationem  fequuntur,  in  qua  tyrones  de  Architediurae  ex¬ 
cellentia  inftruit,  eisque  viam  monftrat,quarn  tenere  debeant  ad  ejus 
contendentes  culmen.  Commendat  vero  inprimis  antiqua  Italiae 
monumenta,  queftus, hoc  feculo,ducibus  Borromino, Petro  Beretino 
de  Cortona ,  Rainaldo,  Scc.  multum  deflexiffe  Italos  a  genuino  vete¬ 
ribusque  probato  aedificandi  modo.  Praeterea  novas  quampluri- 
mas  addidit  figuras  &  praecepta, quae  attinent  ad  decoratiotiem,di- 
firibtitionem  y  materiam  Sc  confirudionem  aedificiorum,artem  item 
lapidariam,  tignariam,  ficrimariam,  ferariam ,  horticulturam,  Sc  reli¬ 
qui,  quorum  notitia  ab  architedo  requiritur;  ut  non  vane  Cur  Jus 
ArchiteHura  titulus  fronti  hujus  libri  praefixus  videatur.  Quoniam 
autem  Mich  Melis  Angeli ,  celeberrimi  illius  pidoris,  fiatuarii  &  archi- 
tedi  aedificia  Conjungi  folent  cum  Vignolae  libro,  haec  quoque  non 
fidum  explanavit,  fed  etiani  vitam  reccnfuit  artificis  illius^qui  nobili 

familia* 


PAB .  I 


a 


d  si.  A  6  q^  .  jjacj 


*  X7  - 


rticiie 


nmmuirii 


■mnitmiiimiiij 


iHH— 


lamm 


I'ciiiile.9  cie  Palmi  er 


n  i  e,? 


BASES  COAPPOSEES  et  CHAPITEAUX  SYMBOL  iqUES 


( 


MENSIS  JANUARII  A.MDC  XCIV.  27 

familia ,  in  Are  tino  agro,  patre  Ludovico  Simone  Bonarofa ,  anno 
1474  ortus ,  &  naturae  impetu  ad  pingendi  Sc  fingendi  artem  colem 
dam  abreptus, paria  fecit  cum  veteribus, omnesque  fuae  aetatis  longo 
pofl:  fe  reliquit  intervallo ;  tandem  vero  ,poftquam  templi  S.  Petri  f 
quod  aulpiciis  Julii  II  A.  1508  coeptum  erat  a  Bramante,architedus  a 
Paulo  III  conftitutus  fuifiet,  variaque  ufus  effet  fortuna, Romae  d. 17 
Februarii  A.  1564  odogenario  major  decefiit. 

Quoniam  autem  quaevis  ars  conceptis  quibusdam  &folemni* 
bus  verbis  res,  in  quibus  verfatur,folet  exprimere, quae  a  communi  lo¬ 
quendi  more  funt  aliena ;  illa  cum  cura  quoque  collegit  Davilerius  Sc 
perfpicue  explicavit ,  ita  ut  Lexicon  illud  ArcbiteElonicum  & imidiani 
fere  totius  libri  partem  conftituat. 

Ut  autem,  prout  noftra  fert  confuetudo,fpecimen  aliquod  aflV 
ramus  ex  hoc  Audore, notum  eft  difceptari  inter  architedos,  utrum 
novus  aliquis  ordo  columnarum  a  reliquis  diftindus  excogitari  pofi- 
fit,  nec  ne?  Ad  hoc  ergo  quod  attinet,  cenfet Davilerius, cum non^ 
qualiscunque, fed  proportionum  mutatio  ordines  immutet,  nec  con** 
cinnior  excogitari  pofiitdiipofitio, quam  quae  in  Corinthiaco  obtinet 
ordine,  etiamfi  in  capitulo  quodam  foliorum  mutetur  fp  e  cies, aut  alia 
quaedam  varientur  ornamenta, nihilominus  tamen  ipfurn  ad  illum  of* 
dinem  efle  referendum*,  ita  tamen  ut  nihil  prohibeat, quo  minus  pecu¬ 
liare  aliquod  nomen  ab  ornamentis  illis  petitum  eidem  tribui  poflit. 

Quod  fi  enim  ( vid.  Tab.  I.  fig.  1.)  foliorum  locum  plumae  occupent  Tab. 
ftruthiocameli  fuccindae  vittis  equitum  S.  Michaelis  &  S.  Spiritus,  fig. 
galli  vero  gallinacei  plumae  ornent  volutas, caput  autem  ejus  vel  et¬ 
iam  Solis  imago  fit  loco  floris,  &  tandem  aftragalo  corona  innitatur, 
capitulum  tale  Regium  6c  Gallicum  dici  pofle  exiftimat.  Quodfi  au¬ 
tem  capitulum  (vid.  fig.  2.)  inftrudum  fit  palmae  foliis,&  pro  flore_^  fig.  2. 
caput  habeat  arietis,  cujus  etiam  cornua  volutarum  vice  fungantur, 
Sacrum  nominari  pofle  arbitratur,  &  optime  convenire  Martyr um_» 

S  S.  templis,  qui  licet,  ut  arietes  olim  apud  Judaeos,  aut  vidimae,  caefi 
fuerint, vidoriam  tamen, cujus  palma  fymbolumeft,reportarint. 

DELICIA  gVORVNDAM  POETARVM 
D  A  NO  R  VM>  colleBa  &  in  duos  tomos  dvvif» 

a  Friderico  RoHgaard. 

Lugduni  Batavorum  apud  Jord.Luchtmans ,  in  u.  Plag.  54. 

D  z  Praeda- 


ACTA  ERUDITORUM 


PRaeclaram  atque  utilem  iis, qui  humaniores  literas  colunt, cumpri¬ 
mis  autem  qui  poetices  Audio  &  carminum  amore  tenentur, ope¬ 
ram  praellitit  Jamu  Grutertis  ?  dum  plurium  gentium  poetas  Lati¬ 
nos,  qui  haec  facra  Mularum  moverant, collegit, Sc  Germanorum,  Bel¬ 
garum,  Gallorum  ac  Italorum  poemata, five  fuis  jam  voluminibus 
edita,  five  per  fchedas  fparfa,diflindlis  fafciculis  &  quindecim  tomis, 
Beliciarum  nomine  infignitis ,  e  trajedlis  literis  formatum  Ranuth 
Gheri  nomen  libi  afiumens,aflervavit  Sc  polleritati  reliquit.  Cujus 
induhriam  imitatus  Jo.  Philippus  Parens, quatuor  Hungaricos  poe-' 
tas  anno  1619  jundlos  edidit  ^  eodemque  confiiio  Jo.  Scotta  Scoto - 
tarvatius  fuae  gentis  Scoticae  feptem  6c  triginta  eximios  poetas  Am- 
ftelodami  A.  1637  exculis  duobus  tomis  evulgavit.  A  quo  inftituto 
nec  alienum  videtur  propolitum  Ralth . Moreta, qui Antverpiae  A a66z 
typis  fuis  feptem  iliudrium  Italorum  poemata  publico  dedit,  aDam 
Elzevirio  decem  poli  annos  recufa  Amllelodami;  &  eodem  colliniare 
videntur  Lugjunen/es, qui  A.  1688  elegantiffimorum  poetarum,Hos- 
fchii,Becani  &Wallia  carmina,  Oxonienfes  item  qui  fuperiori  1691 
anno  Anglicanarum  Mularum  analedta  dederunt ,  in  illius  anni  A- 
dlisp.  83*  memorata.  Idem  ftudium  quum  in  Danicae  gentis  prae- 
ftantioribus  poetis  eorumque  ingeniolis  monumentis  colligendis 
nemo  hadlenus  pofuilfet,  polleritati  autem  eas  aflervari  lautitias  ae¬ 
quum  omnino  videretur, quod  non  magis  artibus  aliis  quam  poeticis 
irhec  gens  excellat;  fex  prae  caeteris  praefandiores  poetas Danos  fi- 
mul  in  confpeclum  proferre, iforumque  cultiffimorum ingeniorum 
elegantes  festus  duobus  tomis  colledlos  in  Belgio  nitidis  typis  evul¬ 
gare  fategit  Frid.  Rollgaardus.  Non  quod  tam  exiguo  numero  ab- 
folvatur  poetarum  Panorum  chorus, quem  longe  ampliorem  exhi¬ 
bet  Olaus  Borrichius  in  DifFertatione  de  Poetis  Danis ,  libro  huic 
praefixa;  fedquod  hi  fex  prae  caeteris  hoc  feculo  carminum  copia  & 
numero  floruerint. 

•  Primum  locum  tenere  juffit  HENR.  ALBERT  IVM,  cu¬ 
jus  poemata ,  quae  hic  recufa  funt,odloginta  tribus  adhinc  annis  Giefi- 
fae  fub  titulo  Mufaa  adolefc  entia  Veneris  prodierant,  ipfaque  inferi- 
ptio  juvenem  admodum  Mulis  his  operatum  effe  audlorem  indicat; 
favore  autem  &  amicitia  do&omm  iftius aetatis  virorum  ipiiim  flo-, 
ruilfe,  e  tertia  parte  Deliciarum  poetarum  Belgicorum  patet, quam 

Grute- 


MENSIS  JANUARII  A.MDCXCIV.  29 

Gruterus  eidem  ']pf^np(\tyelegantiffimum  eum  poetam  falutans ,  Ger* 
mania  delicium, cujus  mores  ac  ftudia  ita  oppido  fafiafint  ah  Humani¬ 
tate  ad  humanitatem,  a  Mu  fis  ad  Gratias,  ut  ipfum  omnes  anima  non 
vulgares  a  minima  ad  maximam  dilexerint,  magni  fecerint ,  amplexa 
fint.  In  laudibus  Regis  &  regiorum  operum  prima  pars  poema¬ 
tum  verfiitur ,  altera,  anagrammatibus  evolvendis, tertia  elegiis, quarta 
epigramma  tibiis,  quinta  odis  abfo.lvitur.  E  quibus,  ut  exungue  leo 
often  datur, iftud  apponemus, quo  Mufas  amore  fe  complexum  pro- 
feflus  elb,  epigr.  217. 

Gygis  quis  amat  Venerem  raro  redamatur  ah  ipfa , 

Fit  foeiis  crebro  fabula  nota  ftuis . 

Quisquis  amat  Mufas  Mufs  redamatur  ab  ipfis , 

Et  fibi  perpetuum  nomen  in  orbe  par  it . 

Qui  fapit ,  is  Veneris  Mufe  poRponit  amorem , 

Stultus  amat  Cypron ,  ac  ex  Helicone  fugit . 

Secundo  loco  exhibentur  JO.  HOPNERI  poemata,  cujus 
vitam,  (quae  anno  1675  defiit,  trigefimum  tertium  aetatis  annum  vix 
fupergrefTa)  per  liberalia  literarum  ftudia  praeclare  adlam,  eleganti  (li¬ 
ma  recitatione  profecutus  eft  vir  illuftris  Wilhelmus  Wormius  in  ele- 
gantiftimo  programmate  Re  doris  Hafhienfis  nomine  fcripto,ortum 
ejus ,  educationem ,  ftudia ,  itinera  Sc  mortem  difertiftime  enarrans, 
quod  praefixum  Poematibus  p.  160.  legitur, additis  duabus  infcriptio- 
mbus  fepulcralibus,  e  quibus  munificentia  ejus  erga  academiamHaf- 
nienfem  intelligitur.  Inter  poemata  menfuram  epici  carminis  di¬ 
gne  implent  gloriae  Chriftiani  V..p.  177.  232.288.  nuptiis  CaroliEle- 
doris  Palatini  p.  200.  natalibus  Friderici  Heredis  regii  p.  219. laudi¬ 
bus  Petri  Greiffenfeldi  Cancellarii  p.  253.  fcripta  carmina. 

Tertio  loco  confpiciuntur  CHR,  AAGAARDI  poema¬ 
ta, qui  anno  1616  natus  anno  1664  diem  obiit, in  Sorana  primum  a- 
caderma  clodoris  munere  fundus, poftea  poeticae  arti  tradendae  in  a- 
cademia  Hafnienfi  praefedus,  tandem  fcholaeRipenfisgubernacula.^ 
poftquam  tenuiftet,  Paftoratui  ecclefiae  Wedftedenfis  regendo  admo¬ 
tus.  In  ipfius  poematibus  eminet  panegyricus  de  vidoria  Chriftia¬ 
ni  IVladverfus  elaftem  Sueco -Batavam  reportata ,  qui  titulunm 
Lauri  Cimbrica  A- 1644  contextae  gerit, p.  359  ;  epicedium  in  exequiis 
ejusdem  gloriofiftimi  Regis  anno  1648  peradis,fub  elogio  threno « 

D  j  '  rum 


jo  ACTA  ERUDITORUM 

non  hyperboreorum  evulgatum  p.  4215  nec  non  iftud  in  funere  filii 
ejus  Chriftiani  V.  elediDaniaeRegis,annoi£47  defundi ,  quod  Ma¬ 
nes  Cimbricos  infcripfit  p.  402. 

'  Quartum  locum  occupant, quae  in  tomi  fecundi  fronte  confpi- 
ciuntur  VITI  BERINGI  carmina,  venuftiffimi poetae, oratoris &C 
hiftorici  cultiffimi  ingenii  foetus.  Vitas  fiiae  hiftoriam  ipfe  contexuit, 
quam  programmati  academico  infunere  ejus  evulgato  infertamEdi- 
ter  praefixit  poematibus.  Unde  intelligimus,anno  i6iy  ipfum  natum, 
in  prima  juventa  Tychonis  Brahei  filiolo  primordia  literarum  tradi- 
diffe ,  Tottii  inde  juvenis  moribus  ftudiisque  praefedum  ejus  peregri¬ 
nationum  comitem  extitifle ,  &  bis  Belgium,  ter  Galliam,femel  Ita¬ 
liam  &  Germaniam  peragraffe ;  Hafniae  poftea  poefin, Sorae  hiftoriam 
profeffum9in  Scania  rebus  Danicis  commemorandis  operam  dediffef 
Hiftoriographi  regii  axiomate  ornatum ;  Confiliariis  tandem  serarii 
regii, Sc  fiipr emi  Juftitiae  fori  Affeflbribus  annumeratum  f  uiffe,  ac  an¬ 
no  1674  £°rt*  &  conflanti  animo  (quem  eleganter  exponit  Wormi- 
iis)  vitam  laudabiliter  adam  claufifTe.  Scripta  ejus  tum  typis  exeu- 

fa,tum  in  feriniis  haeredum  latentia, recenfentur,&  Pauli  Vindingii  e- 
legans  epigramma  imagini  ejus  adicriptum, duae  item  fepulcrales  in- 
feriptiones  marmori  infculptas, in  templo  Hafnienfi  D.  Virginis  con- 
Ipiciendst,  exhibentur.  Poemata  ipfa,fi  verum  fateri  volumus, reli¬ 
quis  caeterorum,  quas  in  hoc  volumine  continentur, vatum  Danorum 
carminibus  palmam  proripiunt,  venuftate  &  gratia  didionisque  ele¬ 
gantia  iftis  fuperiora.  E  quibus  exempli  loco  iftud  epigramma  adferi- 
Bemus ,  quod  imagini  Sereniffimi  Saxoniae  Eledoris  Johannis  Ge- 
orgii  III,  quum  is  Potentiffimi  Daniae  Regis  Friderici  III.  filiae  Annae 
Sophiae  matrimonio  jungeretur  anno  1667  affixit, apponemus  p.  9 6* 
Sic  pinguis  Witikinde  tuus ,  fic  Martia  proles 
Pingitur ,  magnos  ardua  ffirat  avos. 

Da  dextram ,  da  Saxo  fidem ,  da  pignoris  arrham  ; 

(fiudi  te  felicem  nos  quoque  cauffk  facit . 

Lux  eadem  affulget  geminis  yfors  erigit  una9 
Spes  que  eadem  fecit  pone  fequentis  erit . 

Oceano  coit  Albis ,  (£  aurea  verfat  in  aquor 
Piamina  f  &  unitis  foedera  jungit  aquis. 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XCIV.  "  31 

Ingredere  ArEloum  auguriis  felicibus  orbem, 

Saxonica  o  potior  $  es  que  decusque  domus  ,* 

Quem  virtus ,  quem  dia  fides  >  quem  pronuba  'Juno 
Nunc  noftrum  faciunt ,  nos  que  amor  ejfe  tuos , 

Hac  populi ,  hac  procerum  vox  eH :  h ac,  maxime  Princeps 9 
Quod  cernis ,  cupiunt  ipfa  metalla  loqui, 

Quinto  loco  extant  HENR.  HARDERI  carmina,  quo* 
rum  potiffima  pars  epigrammatibus  conftat, tribus  libris  anno  1 679 
evulgatis,argutis  profe&o  &  tcrfis,  quaeque  elegantia  &  ingenio  rtul- 
lis  recentium  poetarum  cedunt  5  quod  e  fequemibus  maniftftuuu 
redditur.  Lib.I.  ep.  61. 

Sufanna  adlafcivos  fenes. 

Non  pudet  aterna  canos  afiergere  labe  ? 

Non  pudet  hac  famam  labe  notare  meam  ? 

Monfira  fenum  !  non  hic  amor  esi ,  in fana  libido  efl$ 

Quam  furor  e  Stygii  fufeitat  igne  rogi. 

Hic  ut  in  irriguis  fe  mundet  &  abluat  undis , 

Non  m  commaculet  9  nuda  Sufanna  fedei ♦ 

At  neque  fraude  minisve  labat  mens  integra ,  fierndm 
Te  EI  os  nuda ,  vir  os  fcemina,fola  duos . 

Ep.  72.  de  nomine  Jelti : 

Omnia  debebam ,  nec  eram  folvendo  futurus : 

Hqc  nomen  nomen  'me  facit  ejfe  bonum . 

Ep.  11 7.  de  vita  &  morte  beata : 

Vivere  difice ,  mori  qui  vis  aliquando  beatus  $ 

Qui  bene  vis  olim  vivere  ,  difee  mori . 

Lib.  II.  ep.  5.  de  obfidione  Hafhienfi  ad  Regem : 

Hoftis  adeH ,  fi)  e  EI  at  de  fertam  moenibus  urbem  > 

Dum  parat  ingreffum  ,  moenia  nata  videt. 

Dum  fiupet ,  urget  opus  noftri  folertia  Martis 9 
Eluditque  truces  vis  inopina  minas . 

Nunc  Amphionios  ne  jaElet  fama  labores , 

Aut  tefludinea  moenia  ftruEla  fide. 

Nam  multo  breviore  mora ,  Rex  magne ,  tuorum 
Tu  quoque  flruxifii  moenia  tanta  fide. 

"  ■'  Ep.  47. 


1 


32  ACTA  ERUDITORUM 

Ep.  47.  Scientiae  genealogia: 

Filia  non  temere  Thaumantis  creditur  Iris  $ 

Invenit  hic  certam  fabula  filia  fidem  . 

6)uas  f cimus  rerum  fuit  admiratio  mater , 

Illa  cognitio  nata  parente  fuit . 

Nafcitur  ex  ifla  rurfum  admiratio  doliis^ 

Mira  eadem  nata  nata  far  ens  que  fu  a, 

Ep.  68.de  typographia: 

Luce  beo  multos :  doctorum  feripta  virorum 
(fiuum  potuere  premi ,  non  potuere  premi . 

Lib.III.ep.  27.  Epitaphium  cujusdam  avari: 

Hic  fitus  ett ,  qui  quum  per  pharmaca  vivere poffety 
Parceret  ut  nummis  maluit  ipfe  meri . 

Nunc  reor  optaret  vitam ,  f  fcire  liceret , 

Impenfas  tantas  funeris  ejfe  fui . 

Ep.  33.  in  Lucilium: 

Oftendiffe  novas  antiquis  vatibus  undas 
Bellerophontei  dicitur  unguis  equu 
Hic  proprios  rodit ,  quum  verfum  parturit  pingues» 

Vix  Aganippaas  hic  dabit  unguis  aquas . 

Ep.  90.  in  mortem  Archimedis  Syracufani: 

Occidis  in  tenui  dum  pingis  pulvere  >  vita 
Ultima  mors  vere  linea  falia  tua  eft. 

Nec  heroici  cgxminis  facultatem  ip fi  defuilTe,fed  gravitate  non  minus 
epica, quam  argutiis  epigrammaticis  iplum  excelluiiTe,arguinento  effc 
inligne  Sc  prolixum  carmen,  quo  Hafniam  arlliore  obfidione  libera¬ 
tam  anno  1660  decantavit;  alterum  item  quo  laudes  Petri  GreifFen- 
feldi  magni  Danise  Cancellarii,  qui  gloriae  fuae  fuperfleshodienurru 
vivit  aula  pulfus,  anno  1675  perfecutus  eft,  numeros  poeticos  argu¬ 
menti  exaequans  dignitati. 

Agmen  claudunt  OLAI  BORRICHII  poemata,  viri  ut 
fama,ob  eruditionem  &  exquifitam  in  liberalioribus  difciplihis  &  ar¬ 
te  medica  fcientiam ,  maximi,  fic  ob  recentem  memoriam  ja&urse, 

quam 


MENSIS  JANUARII  A. M  DCXCIV.  33 

quam  ejus  morte  (quae  d.3.  Od.  anno  1690.  ei  contigit)  res  litera- 
ria  fecit,  defideratilfimi,<3t  ob  lautiffima  dipendia  de  dudiorum  culto¬ 
ribus  deque  Hafnienfi  academia  meritiflimi.  Omnes  enim ,  quas 
amplas  admodum  honede  comparaverat ,  facultates  in  pauperum 
ftudiolorumutilitatem  erogavit :  cumque  a  conjugio  tota  vita  ab- 
dinuidet,  adeo  que  caelebs  moreretur,  ex  Mularum  filiis  (  ut  infcri- 
ptioejus  tumuli  indicat)  tot  adoptavit  liberos,  quot  in  Collegio, 
Me  dic  eo  dido,  quod  iple  fundavit,  in  p efferum  ad  uberiora  dudio- 
mm  incrementa  praefidium  ejus  beneficio  nancifcentur.  Sedecim 
femperfiudiofis  in  illae  magnifice  exflruda  domo,  quam  opportu¬ 
nis  cubiculis  &  exquifita  fupeiledile  libraria  ac  lab oratorio  che- 
mico  infiruxit, alimenta  &  hofpitium ,  ut  praeberetur;  fed  &  aliis  e- 
geflate  &  imbecilli  valetudine  oppreffis  ut  fiibveniri  poffet,  ingenti 
pecuniae  fumma,  quae  numerum  viginti  fex  mille  6c  trecentorum 
Imperialium  explet,  in  teflamenti  tabulis  prolpexit ,  dudiorum  non 
magis  quam  eorundem  cultorum  ex  animo  fe  curam  geflifie  pofte- 
ritati offendens.  In  Poematibus  ejus  eminent  tria  epica;  quorum 
unum  Amagria  vindicata  titulo  infulae  illius  a  Suecis  occupatae  li¬ 
berationem;  alterum  Ardos  pullata  inferiptum,  exequias  Friderici 
HI.  Regis ;  tertium  Ardos  rcfpirans  infignitum,Chrilliani  V.  inau¬ 
gurationem  eleganter  graviter  decantat.  Ex  epigrammatibus 
iflud  apponemus,  quo  editorem  fex  horum  Poetarum,  quos  recen- 
fuimus,  (nam  vivente  adhuc  Borrichio  eorum  in  Belgio  typis  excu¬ 
dendorum  initium  is  fieri  julferat)  fuit  prolecutus,  non  minus  ele¬ 
gantiae  audoris  quam  praedandae  hujus  indituti ,  praeclarum  tedii 
monium : 

Ergons ,  qua  fparfis  volitarunt  carmina  membris? 

Nefcia  fortuna  (fors  ita  dura  )  fua? 

RQO STGAAR D E,  Hafniaci  decus  &  nova gloria  Pindi f 
Colligis ,  &  fato  nobiliore  beas  ? 

Made  infperato ,  quo  nil  gener ofius?  aufu  / 

Gruo  patria  in  laudes  fandius  ire  nequis , 

Hac  pietas ,  bac  prifea  fides ,  hac  dia  voluptas , 

Detrahere  inflanti  femicremata  rogo . 

Vidifii  Hippolitos  variis  in  curribus  ad  os 
In  mortem  celeres  pracipitare  rotas ; 

,  E  Vidifii 


34  ACTA  ERUDITORUM 

Vidijli  nullum ,  qu&  nofiri  incuria  fidi  eft, 

Sifiere  cornipedi s}  &  revocare  gradus  j 
Unum  te  opponis,  ne  tantum  injuria  posfit 
Temporum,  &  hac  patria  lumina  obire  vetas . 

Hoc  meritum  EOO STGA ARDE  tuum  efi,  ut  patria  reddat 
Et  fine  nube  dies ,  (fi.  fine  morte  decus . 

LA  PHTSIgllE  OCCULTE ,  OU  TR Al¬ 
te  de  la  Baguette  divinatoire ,  &c.  par  M.  L.L. 

de  Vallemont ,  Pretre  €f  Docleur  en  Tbeologie. 

h.  e, 

Phyfica  occulta  leu  Tra&atus  de  Virgula  divina, 

&  ejus  utilitate  ad  indagandum  fontes  aquarum,  mine- 
rasjthefauros  abfconditos,  fures  &  ficarios  profugos 5  u- 
ngciim  principiis,  quae  explicant  phaenomena  naturalia 
maxime  obfcura.  Auftore  L.L,  Vallemontio  ,  Sa¬ 
cerdote  &Dodore  Theologiae. 

Amftelodami  apud  Adrianum  Braakmann ,  1693. 12. 
Confiat  plag.  21.  cum  figuris  aeneis  24. 

PErdifficilis  eft  queefiio ,  de  qua  lumrca  jampridem  Philofopho- 
rum  difienfione  certatum  fuit ,  fitne  vis  aliqua  virgulae,  quam 
divinam  vocant,  a  natura  infita,  ut  latentes  metallorum  venas,  aut 
abditos  aquarum  fontes  commonftrare  pollit  ?  Ea  vero  nuper  de» 
nuo  agitari  coepta  efi  in  Gallia,  cum  anno  1692  d.  5  Julii  Lugduni 
oenopola  cum  uxore  in  cella  vinaria  fuillet  obtruncatus,  dcjaco- 
bus  Aymarus,  Delphinas,  agricola  non  tenuis  fortunas,  lingulare  fuse 
virgulae  Ipecimen  edidifiet.  Neque  enim  oftendit  duntaxat ,  incli¬ 
nari  virgam  verfiis  ilium  locum,  quo  cadavera  occilbrum  erant  pro- 
jefta ,  fed  etiam  alia  omnia,  quaecunque  ficarii  contigerant,  iplaque 
illorum  vefiigia  5  ita  ut,  cum  illi  profugiffent,.  viam, quam  infiite- 
rant,  non  difficulter  indagaret  ejus  adminiculo ,  tandemque  Icele- 
risfocium  Belicadri(Beaucaire)  in  Occitania  deprehenfum  ex  fuga 
retraheret :  qui  etiam  ,  fa/Tus  immane  illud  facinus ,  ultimo  affeflus 
fuit  lupplicio,  Variae  itaque  fuerunt  &  valde  difcrepantes  do  flo¬ 
rum 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XCIV.  35 

rum  virorum  hac  de  re  fententiae,  quorum  nonnulli  Ay marum  ma¬ 
gicae  artis  fiifp  e  dum  habuerunt,  alii  vero  illam  fufpicionem  a  viro 
minime  malo  removentes,  rem  illam  naturas  vires  non  excedere 
ademerunt.  Quam  fententiam  etiam  rationibus  a  vero  non  ab¬ 
horrentibus  defendendam  fibi  liimfit  dodliftlmus  Vallemontius,  qui, 
poftquam  Aymarus  Parilios  magni  Principis  juflii  venit,  lingulis  di¬ 
ebus  integri  menfts  per  aliquot  horas  cum  Aymaro  verlatus  eft, 
lingulasque  circumdandas  folicite  indagavit  &  notavit. 

Atque  hinc  natus  ipfi  fiiit  de  Virgula  divina  liber,  in  quo 
poftquam  de  nominibus  variis  ejusdem, &  incerto  tempore,  quo  in 
ulum  vocari  coepit, (Iit  enim  ejus  mentio  jam  in  Balilii  Valentini, 
qui  circa  A.  1450  floruit,  teftamento ) egit, ratus  non  efle  improba¬ 
bile  ,  Ciceronis  jam  &  Varronis  tempore  illam  in  ulii  fuifle ,  cum 
hic  Satyram,  cujus  titulus  Virgula  ^'z/^,lcripferit,  Tullius  vero  lib.I. 
Officiorum  Virgulas  quoque  divinae,  qua  omnia,  quae  ad  vicftum  cul¬ 
tumque  pertinent,  ftippeditantur,  mentionem  fecerit;  ipfa  ejus  re- 
cenlet  phaenomena.  Nimirum  (1)  ex  ligno  quo  cunque,  modo  leve 
&  poroftim  lit,  v.  g.  ex  lauro,  amygdalo,  &c.  praecipue  corylo,  feri 
poteft.  ( 2 )  Parum  refert,  quocunque  anni  tempore  decidatur  ex  ar¬ 
bore,  modo  haec  repleta  nimium  liicco  non  lit  nutritio.  (3)  Non 
neceffe  eft,  bifurcata  ut  lit,  fed  limplex  ramus  quoque  fufficit.  ( 4  ) 
Nulli  requiruntur  peculiares  ritus, aut  incantationes, ad  ejus  praepa¬ 
rationem  aut  uliim.  (5)  Virgula,  li  in  aequilibrio  fufpendatur,  non 
inclinat  fua  Iponte  in  metallum,  aut  alia  corpora.  (  6)  Si  autem 
vel  utraque  manu  comprehendantur  ejus  ramuli,  quando  billilca 
eft,  vel  etiam  manui  inverlae  imponatur,  ut  in  aequilibrio  confiftat, 
vel  tandem  ftmplex  ramus  utraque  prehendis  manu  paululum  in¬ 
curvetur,  converdt  fe  ad  aquam, humum  fuffoilam ,  cadavera  occi- 
forum ,  fontium  veftigia,  &  quae  illi  contredlarunt,  nec  non  ma¬ 
gnetis  polos.  (7)Non  a  quovis  promifcue  detenta  virgula  ita  mo¬ 
vetur,  led  certis  foium  hominibus,  neque  his  quidem  omni  tempo¬ 
re.  (8)Homines  ilii  dum  loca  multis  exhalationibus  foeta  acce¬ 
dunt,  interna  quadam  fenfatione  afficiuntur,  languidiori  quidem, 
cum  ad  loca,  ubi  metalla  aut  aquarum  venae  latent,  accedunt;  fer¬ 
tiori,  quando  in  locis,  ubi  homicidium  aliquod  commi! Ium ,  v  erfaji- 
tur :  ita  ut  fudore  manent,  pulfus  arteriarum  fiat  celerior,  ipfb:;que 

E  2  dolor 


6  ACTA  ERUDITORUM 

dolor  capitis,  &  cordis  palpitatio  invadat.  (9)  Iidem,  ut  legere  po$~ 
lint  vefligia  profugi  homicidae,  necelfe  efl ,  ut  ad  locum, ubi  facinus 
efl  commiflum,  accedant ,  &  interna  illa  fenfatione  primum  imbu¬ 
antur,  quae  etiam  durat,  quamdiu  fontium  premunt  veiligia* 

Haec  ergo  ut  expiicet,  ex  corpufculari  philofophia,  experimen¬ 
tis  Boylei  aliorumque  munita,  confirmat:  (1) Effluere  continuo  ex 
corporibus  particulas  admodum  exiles ,  'quibus  mediantibus  in  alia 
corpora  a  fe remota  polfint  operari;  praecipue  vero  ex  aquis, humo 
faffolTa,  metallis,  <k  hominum  corporibus,  inp rimis  vehementi  af- 
fedlu  percitorum.  (2)SubtilifIima  ilia  corpulculanonfacile  difper- 
gi  ab  aere,  cui  innatant ;  ( 3 )  Retinere  quoque ,  ceteris  paribus ,  de¬ 
terminatam  fuam  naturam,  ut  idem  fere  poillnt  operari ,  ac  corpo¬ 
ra,  ex  quibus  promanarunt.  (4)  Naturam  agere  modis  maxime 
fimpiicibus,nec  majori  uti  circuitu  ad  ea  efficienda,  quae  mira  nobis 
accidunt,  quam  quae  obvia  nobis  videntur;  atque  hinc  fi  phaenomeni 
alicujus  caufa  deprehenfa  a  nobis  fit,  eam  legitime  polle  transferri 
ad  effe&um  analogum  illufflrandurm 

Quoniam  ergo  maxima  intercedit  affinitas  inter  inclinatio¬ 
nem  virgulae  &  acus  magneticae,  illam  ita  declarat :  (1)  A  metallis, 
aquis,  cadaveribus,  &c.  exlpiratos  halitus ,  receptari  ab  hominum 
corporibus, &  cum  determinatam  illi  luam  naturam  retineant,  ea 
li  teneri  fint  &  exquilitilenlus,  peculiari  ratione  afficere,  ut  homi¬ 
nes  nonnulli  de  praefentia  corporum,  ex  quibus  vapores  multi  exci¬ 
tantur,  poffint  ede  certiffimi ,  nec ,  (i  impreffio  hax  fatis  valida  lit, 
ulla  egeant  virgula  divina.  (  2  )  Hanc  vero,  li  manibus  gelletur,  cum 
porofa  admodum  fit,  facile  penetrari  ab  illis  effluviis  ex  hominisma- 
tiu  emanantibus,  atque  ita  dilponi,  ut  ejusdem  generis  exhalationes 
illam  promte  fiibire  poffint;  eodem  fere  modo,  quo  acus  terrea 
magnetis  admota  polo  magnetifatur.  (  3  )  Hinc  ergo  virgam  fo- 
lam  aequilibratam  non  moveri,  led  cum  ab  homine  tenetur  ,  non 
quolibet,  led  tali  corporis  textura  praedito,  quae  ad  exfpirationes 
illas  rite  recipiendas  requiritur.  (4) Tunc  autem  deorfum inclina¬ 
ri,  quia  effluvia  ex  aquis  latentibus,  cadaveribus,  &c.  adfcendentia 
verticaiiter,  111  eum  illam  fitum  redigunt,  ut  fiat  parallela  lineis 
verticalibus,  quas  dum  elevantur,  deleri bunt;  quemadmodum  ma¬ 
teria  magnetica  inclinat  acum ,  dum  eam  parallelam  reddit  lineis, 

in 


1 


I 


MENSIS  JANUARII  A.  MDCXCIV.  57  ' 

in  quibus  circa  terram  movetur.  ( 5 )  Proinde ,  cum  interna  iila 
fenfatio  admodum  debilis  eft,  ex  inclinatione  Virgae  certum  capi 
polle  de  rei,  magnam corpufculorum vim  exhalantis,  praefentia  in* 
dicium ;  ita  tamen  ut  incertum  fit ,  utrum  a  metallis  aut  aquis  &c» 
halitus  illi  procedant.  (  6 )  Homines,  ut  vefligia  legere  pollint  ali- 
cujus  profugi, in  eum  fe  debere  conferre  locum,  ubi  copiofa  ad¬ 
modum  ejus  limt  effluvia,  ut  certa  fenfatione  afficiantur,  quae  et¬ 
iam  certos  ipfos  deinde  reddat ,  quamdiu  vias  homicidarum  infi- 
flunt  ,  non  aberrare  fe  ,  fiec  Virgulam  ab  alio  corpore  incita¬ 
ri.  (7)  Tandem  cum  peculiaris  difpofitio  in  hominibus  illis  re¬ 
quiratur,  &  infinitae  paene  caulae  fint,  quae  illam  immutare  pollint, 
hoc  quoque  experimentum  inter  ea  effle  referenda,  quae  non  fem- 
per  fiiccedunt.  '  ‘ 

Hinc  autem  porro  efficit ,  Virgulae  motum  non  pendere  ex  * 
pado  aliquo  implicito  cum  Cacodaemone,  praefertim  quia  nulli  ad¬ 
hibentur  ritus  f iip erftitiof i ;  nec  ullum  habere  commercium  cum 
Rhab  domantia,  quam  facrae  execrhhtur  literae.  Contendit  contra, 
inter  omnes  reliquos  modos,  quibus  latentes  aquarum  &  metallo¬ 
rum  venae  indagantur,  optimum  eife  illum, in  quo  Virgula  adhibe- 
rur,  afferens  catalogum  plurium  quam  150  venarum  in  Gallia  de¬ 
tectarum  virgula?  adminiculo  a  Germano  quodam ,  &  recenfitarum 
in  libello  ad  Cardinalem  Richelium ,  jam  rariffimo,  cujus  titulus, 

Reftitutio  Plutonis .  Quiaudor  cum  feptuplex  virgarum  defcrib at 
genus,  &  peculiarem  aftrorum  requirat  pofitum ,  ut  virgae  fingtilae 
certas  mineralium  fpecies  indicent  ;  ex  ilio  curiofitatis  gratia  pro¬ 
feruntur  coeli  themata ,  quae  requirunt :  ( 1 )  Virgula  lucens,  quae  mi¬ 
neralibus  Solaribus  effl  propria  5(2)  Cadens ,  dicata  Lunaribus  ;(  3  ) 

Saliens, adhibenda  Venereis;  (  q. ) Feriens, feu  furcilla,  indagans  Jo¬ 
vialia;  (5) Trepidans  vel  tremens,  Saturnina  monftrans;  (6)  pa- 
dens  feu  inferior,  quaMartialia,  &  ( 7)  Obvia  feu  fuperior, quaMer- 
curialia  exquiruntur. 

Ultimo  loco  fuffragia  quamplurima  dodorum  virorum  Val- 
iemontius  adducit,  qui  Virgulae  divina?  ufiim  valde  probarunt,  quo¬ 
rum  ultimum  eft  Abbatis  Galleti,  Ecclefiae  Carpent  ora  denfis  magni 
Pcenitentiarii,  cui  &  ipfa  Virgula  movetur,  quique  cenfet,  fangui- 
neos  dc  phlegmaticos  homines  ad  ytfiim  ejus  effle  aptiffimos ,  quo- 

E  3  niam  t 


/ 


;g  ACTA  ERUDITORUM 

niam  cholerici  &  melancholici  ( temperamenti  quippe  jficcioris  ) 
vapores  fe  circumflantes  emanatione  contraria ,  h.  e.  ficca ,  difcuti- 
unt,  &  motum  illorum  perpendiculariter  adfcendentium  inter¬ 
rumpunt.  Quam  in  rem  quoque  Aymari  affert  Horofcopum, 
nati  A.  1662.  Septembr.  d.  7.  h.  12.  Elev.Pol. 

HENRICI  HULSII,  THEOLOGI  BRAN- 

denburgici  in  Academia  EleBorali  Duisburgenji, \ 
de  V*allibus  Prophetarum  Sacris ,  Liber  unus. 
Lugduni  Batavorum,  apud  JordanumLuchtmans5i693.in  4. 

Conflat  2.  alphab.  10^.  plag. 

Ollem  de  Vallibus  Prophetarum  Sacris  a  Clar.  Autore  fedecim 
Exercitationibus  abfolutum  fiunmatim  recenfere  inflituimus 
Commentarium,  non  tam  explicandae  valhum  naturae  atque  fitui 
operam  impendiffe,  quam  potius  circa  viia  ad  easdem  Prophetis 
data  &  res  iis  praemonflratas  verfari,  quivis,  qui  eum  cum  cura  in- 
fpexerit,  nobifcum  fatebitur. 

Id  quod  abundev  ilatim  Exercitatio  I.  de  valle  fluenti  Cebhar 
demonflrat,  in  qua  cum  indicaffet,  fe  fluvium  Cebhar  vallibus  ideo 
annumerare,  quod  flumen  per  fe  vallis  fit,  5c  ab  Ebrteis  fluvius  ac 
vallis  eodem  nomine  infigniantur,  fibique  commodum  vi¬ 

deri  ,  fluvium  magnum  Hiddeckel  fubinteliigere ,  ad  oblatum  Pro¬ 
phetae  vifiim  de  gloria  Dei  ieu  Chrifto  fe  accingit.  Partitur  pro¬ 
inde  caput  I.  Ezechielis , in  quo  illud  vifiim  habetur,  in  quatuor 
membra,  ac  primo  quidem  ventum  proceliofum  nubemque  vehen¬ 
tem  eleganter  ait  depinxiffe  ea,  quae  exitum  Ifraelis  e  captivitate 
Babylonica  promoverunt.  Deinceps  tam  Chetubjnorum  loci  pa¬ 
ralleli  Ezech.  X. nomen, formamque, ac  differentiam,  qua  difcer- 
nebanturab  iis, quibus  in  Templo  Deusinfidebat,  evolvit,  quam  qua¬ 
tuor  animalium  fgnificationem  ad' omnes  in  Ecclefia  univerfali  ab 
orbe  condito  exiflentes  pertinentem  infinuat.  Poflea  rotas ,  quae 
Apoftolos  dedocentes  in  Ecck  fia  refpiciant  5  &  tandem  cum  expan- 
fum  inflar  cryflalli  formidabilis,  quod  fideles  a  flatu  beatorum  fe- 
paret,  tum  folium,  in  quo  Chriflus  cum  igne  zeli,  irae ,  paffionum ,  & 
obedientiae  adivac  fedcns  Conipiciatur,  ordine  pertraclat.  Quibus 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XCIV.  & 

ftb jungit  quatuor  parallela,  eaque  pari  ftudio  interpretatur.  Pri¬ 
mum  ex  Ezecrh.  X.  ait  gloriae  Dei ,  hoc  eft,  Chriffc,  defcenfumfeu  exi¬ 
nanitionem,  &  afcenfum  leu  exaltationem,  defcribere.  Apparere 
ante  delcenliim  virum  lino  indutum,  qui  velex  hominibus  Joannes 
Baptifta  dici  queat,  vel  ipfe  Spiritus ,  qui  fignet  in  fronte ,  conver¬ 
tendo  &  i  [luminando  j  lex  vi  ros  armis  inffru&os  denotaffe  Romanos 
exitium  Judaeis  ultimum  afferentes.  Dum  ifle  ignem  conjicere  in 
urbem  jubetur,  Chriilum  denotari,  Joannemque  &  Apoflolos,  qui  e 
fcriptisMoiisatque  Prophetarum  ignem  quali  in  urbem  injecerint. 
Defcendcre  Gloriam  dcledere  ad  limen  in  incarnatione  &  exinanitio¬ 
ne,  alcendere  eandem  peredo  munere  ;  animalia  cum  rotis  limul  e- 
lataliiblifterein.  janua  Templi  verius  Orientem,  &  poli:  ex  Alia  in 
Europam  procedere  Evangelii  praeconium.  Secundum  Ezech. 
XXVI,  12.13. 14.&C.  Tyrum  denotare  myflicam  &  papanam.  Papam 
filii  menliirantem  &  definientem  in  credendis  &  faciendis.  Orna¬ 
tum  eundem  effe gemmis,  quae  notae Eccleliae  fint,quas  libi  tribuat. 
Verlari  inter  lapides  ignis,  qui  fideles  den  otent,  &  fiibjici  lellionem  e- 
jus  in  templo,  memorari  flagitia,  Sc  indicari  poenas.  In  tertio  pa¬ 
rallelo  Ef.  VI.  repeti  notat  animalia  in  Seraphim,  qui  non  fint  An¬ 
geli,  qui  corpora  impura  alis  haud  tegant,  nec  clamore  Eccleliam 
&  domum  adeo  adimpleant,  ut  inde  polles  commoveantur,  nec  ob¬ 
eant  purificationis  &  converlionis  inter  homines  minifterium, 
quemadmodum  Efaias  Propheta  per  advolantem  ad  fe  Seraphinum 
purgatus  fuerit.  Tempus  vilionis  ,  quod  ad  mortem  lllue  referri 
debeat ,  non  tantum  hifloriae  infervire,  led  etiam  ad  id  refpicere,quod 
Deus  extindla  Davidis  Regis  linea  e  trunco  luccilo  Ifai  verum  Regem 
David  lit  excitaturus.  Dominum  feu  Chrillum  ledere  in  throno 
alto,  quo  limul  locus,  limul  dignitas ,  limul  potellas  ledentis  innua¬ 
tur.  Templum  effe  non  Hierofolymitanum  materiale ,  led  coelum 
cum  Ecclefia  conjunctum.  Fimbrias  ledentis  Templum  complen¬ 
tes,  &  conjundtionem  eam  denotare ,  qua  Chrilfus  ac  coelelfia  Ec¬ 
cleliam  attingunt;  &  remotionem  cathedrae  veterum  Do  olorum  liib- 
innuere.  Seraphim  fedentem  in  folio  cingentes  effe  Dodlores  Sc 
Apoflolos  inminillerio  purificationis  fervientes,itemque  adRegnum 
limul  e  ve  diam  <3c  translatam  Eccleliam.  Clamore  eorum  ter  fan¬ 
dus!  live  hunc  ad  Trinitatem  Perfonarum,  five  ad  triplicem  fandlifi- 

v  eationem 


t 


S  I  ‘  -  'i  '  ’ 

40  ACTA  ERUDITORUM 

cationem  referre  quis  velit,  Chriflum  laudari ,  &  eum  quidem  ab  iis 
adfe  invicem  idcirco  dirigi ,  quod  veteres  Prophetae  attefirentur  no¬ 
vis,  &  Apoftoli  eunda  ex  V.  T.  confirment.  Commoveri  poftes, 
dum  cadant  externa  umbrarum  &  ceremoniarum  retenta.  Domum 
impleri  fumo,  qui  vel  de  praeconio  Evangelii,  vel  de  fuffitu  Sandcx. 
rum  capiendus  fit.  In  parallelo  quarto  Apoc.  IV.  librum  figiliis 
clauium  dicit  efie  librum  Tefiamenti,  quo  Pater  Filii  gloriam  quae¬ 
rens  primogenitum  inter  fratres  ac  Regem  ipfiim  conftituerit ,  at¬ 
que  huc  Ipedare  figilla  &  impedimenta  ante  regni  confjpedum  pri¬ 
us  delperante  omni  Creatura  ab  ipfo  frada  &  remota.  In  throno 
apparere  Patrem,  a  Filio,  qui  ad  eum  ut  agnus  accedat ,  &  Spiritu  fe- 
ptiformi  diftindum.  Viginti  quatuor  Seniores  efie  capita  duode¬ 
cim  tribuum  V.  T.  quibus  ob  umbrae  &  figni  analogiam  refpondeat 
duodenarius  Ecclefiae  novae ,  qui  conjungendus  primo  duodenario 
fit.  A  throno  exire  tonitrua,  fententias,  &  mandata  Dei ;  mare  vi¬ 
treum  feu  colluviem.  aquarum  efie  colluviem  populorum,  quos  o- 
porteat  coram  Deo  apparere ;  quatuor  animalia  non  quatuor  Ev- 
angelifias,  fed  Ecclefiam  univerfalem  exprimere,  quaepartim  compa¬ 
rcat  in  medio  throni,  prout  in  coelo  jam  triumphet,  partim  circa 
thronum,  prout  in  terra  adhucdum  militare  deprehendatur. 

In  Exercitatione  ILtranfit  ad  vallem  Gibeony  Ef.  XXVIII,  zr. 
memoratam,  qua  Propheta  ad  hiftoriam  2.  Sam.  V,  17.  feq»  itemque 
i.Chron.XV,g.feq.  confignatam  reipiciat,  eamque  Autor  ad  tempora 
N.T.  transfert.  Cum  enim  lama  undionis  Chrifti  pervenifiet  ad 
aures  Philifbeorum  myfticorum,  videlicet  Pharifaeorum ,  infurrexiffe 
eos  furibundos  contra  undum  Regem ,  fed  Ghrifium  defeenden- 
tem  fe  defendifie  fortiter  ad  mandatum  Patris ,  Deum  ipfiim  iis  cla¬ 
dem  intulifig,  fecutumque  eventum  feliciffimum,  quo  Judad  diffioati 
<5t  eorum  elementa  mundi  ceremonialia  captivata  fuerint.  Con- 
cuffionem  mororum  in  apice  eleganter  depingere  arbitratur  ruptum 
foedus  populorum  &  fimultates  violentas ,  quae  inter  Praefedos  Ro¬ 
manos  Proceresque  Judaicos  intercefierint.  Redintegrafie  proli¬ 
um  Judaeos  fub  Adriano  &  Juliano,  fed  re  infeda  difcefilfie.  Hoc 
autem  opus  excidii  Deo  alienum  &  extraneum  Efi  XXVIII.  nuncupa¬ 
ri,  quod  nempe  a  Dei  natura,  foedere,  oeconomia,  <3c  diredione 
circa  Iiraelem  ufitata  alienum,  nec  unquam  in  illo  populo  auditum 

'  -  '  fuerit. 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DC  XCIV.  4.1 

fuerit.  Pofiquam  dein  Chriftus  thronum  in  coelo  occupaflet,  in- 
vidiffe  nihilominus  hoc  mcremehtum  Chrifto  Philofophos,  Orato¬ 
res,  Imperatoresque  gentiles )  qui  tainen  fimiliter  profligati ,  Sc  cum 
operibus  luis  ad  incitas  redadi  cognofcantut. 

Mifla  valle  Gibeon,  defledit  Exercitatione  III.  ad  campeflria 
Moabitidos,  ibique  vallem  Sittim  feu  a  multitudine  arborum ,  feu 
a  declinatione  a  Deo  ita  didam,  apud  Joelem  cap.  III,  18.19.  confide- 
rat,  cumque  Propheta  ad  Nuiti-.  XXV.  alluferit,  tes  ab  Ifraelitis  ibi¬ 
dem  geflas  repetit, myflicamque  expolitionem  adjungitiPeceafle  do¬ 
cet  Hraelitas  graviter  in  Baal  Pegnor,  qui  ab  aperiendo  &  nudando 
didus,  Priapi ,  Dei  impuriffimi,  formam  prx  fe  tulerit,  dc  fimulacrum 
fuerit  Moabitarum,  quo  Solem  coluerint.  Inflruxifle  eos  convi¬ 
via  in  ejus  cultu,  ac  turpiter  fuiffe  fcortatos.  Scortationem  vero 
myfiicam  hinc  elfe  triplicem,  politicam ,  mundanam ,  religiofam. 
Ultimam  Apoe.  II,  14.  ad  prima  tempora  N.T.  a  Joanne  referri ,  ubi 
prima  myflica  vallis  Sittim  deprehendatur-,  qux  &  fcortatione  ex¬ 
terna  &  fpirituali  feu  ecclefiafiica  illuflris  fit.  Hac  labe  turpitu¬ 
dinis  notatos  Simonem  Magum,  Menandrianos ,  Saturninianos, 
Gnoflicos,  Carpocratianos, Cerinthum,  Nazarxos,  (  qui  legis  Mofaf 
cx  cerimonias  abfolute  ad  falutem  necefiarias  crediderint, )  Valen- 
tinum, eosque  imprimis  ,'qni  cum  Judxis  &c  Gentilibus  in  ritibus 
commercium  habuerint.  Quibus  fi  quis  Nicolaitas  Apoc  JI,  6.15.  ad¬ 
jungar,  fibi  quidem  paulo  aliter  videri,  cum  Nicolaum  aliquem  haere¬ 
ticum  non  extitifie,fedNicolaitarumnomine  venifle  eos  cenfeat,qui, 
fedudione  primitivx  Ecclefix,ad  inftar  Bileami  populum  fuperave- 
rint  ac  flraverint,  quia  plura  de  Nicolaitis  proprie  didis  incerta  affe¬ 
rantur,  quod  infiiper  nomina  Antipx,  Jefabel,  aliaque  Apoc.  IL 
myflice  veniant,  &  tandem  Nioolaitx  cum  Bileamitis  ipfis  v.  14. 15. 
aperte  convertantur.  Internecioni  tamen  dederunt  hos  fcortato- 
res, ex  mente  Autoris,Pinehafi  myflici,  Apofloli,Ecclefia  ,  &  Potres, 
qui  vafa, templa,  ac  bona  Moabitarum  gentilium  idololatrarum  ju- 
fio  titulo  rapuerint.  Animadvertit  autem, in  prxfenti  Joelis  loco 
Vallem  Sittim  alio  modo  ad  ultima  tempora  &  inflaurationem,  quae 
tum  expedabatur,  referendam;  quod  Tyrus  myflica  ut  diruta  exhi¬ 
beatur,  &c  conjungatur  tempori,  quo  maxima  Hiero folymorum  fan- 
ditas  futura  fit.  Scortationem,  qua  fcortatur  ultimi  temporis  Ec- 

F  ckfa 


4 1  ACTA  ERUDITORUM 

c!efia,pro  Varietate  locorum  &  membrorum  variam  efle  docet.  Pri¬ 
mam  committi  a  Reformatis,  imprimis  Epifcopalibus  in  Anglia  ,  U- 
niverfaliftis  in  Gallia ,  nec  minus  ab  iis ,  qui  imperiofa  autoritate 
dirigant  Ecclefiamin  Germania.  Magis  aperte  fcortatorium  ani¬ 
mum  prodere  Lutheranos,  fcortantes  in  regimine,  in  ritibus  reten¬ 
tis,  in  dodrina,  nempe  inEledione  ex  fide  praevifa ,  inBaptifino ,  in 
Coena.  Accedere  fcortantes  Grascos.  Quos  omnes  tanquam  val¬ 
lem  Sittim  irrigatura  fit  aqua  fpiritualis,  ut  frudus  fuos  felicius  Sc 
copiofius  aliquando  proferant. 

Vallis,  in  qua  de  Achano  fupplicium  Jofiiafiimfit,  Sc  qua?  ob 
eamcaufam  Acbor  di& a  eft,Jof.  VII,  juxta  Exercitationem  IV,Pro- 
phetis  myfiice  notat  locum  reatus  fingulariter  in  exitu  ad  regna 
N.  T.  contradi,  locum  infiiper  turbationis  ac  impeditionis  hinc  con- 
fequentis,  Sc  anathematis  in  turbatione  fuftenti;  imprimisque  ab 
Hofea,  c.  II,  14. 15.  &Efaia,  c.  LXV,  p.10.11.  inifia  caufa  adhibetur. 
Et  cum  eandem  uterque  cubile  armenti  ac  oftium  fpei  futuram 
dicat,  non  tantum  ad  rem,fed  etiam  fignificationem  nominis  eos 
exiftimat  alludere;  fiquidem,  quando  unalitera  in  alteram  defledi- 
tur,  &»y  nominis  "'Qy  in  cognatam  gutturalem  NOin  cogna¬ 
tum  n  mutatur,  verbum  quod  idem  efl,  ac  expedavit,  inde 

refultare  annotat.  Ut  vero  de  locis  his  duobus  confiet  redius ,  Sc 
prascipue  Hofeanus  ille  eo,  quo  par  efi,  modo  capiatur,  obfer- 
vandum  efle  monet,  quodnam,  hujus  Prophetiae  univerfae  argumen¬ 
tum  fit,  Sc  quomodo  capita  fe  invicem  excipiant.  Tria  priora 
putat  agere  de  fatis  Iffaelitarumgeneratim;  castera  usq;  ad  finemPro- 
phetiae  de  Ifiaele  myfiico  Sc  Chriftiano  gentilibusque  jam  immix¬ 
to  intelligit.,  Caput  I.  Hofea?  fata  mala  Praelitarum  delineare, 
trinoque  adulterae  filio  trinum  abjedionis  &  poenae  gradum  ob 
oculos  confiitui.  Suaviora  infinuare  caput  II,  Sc  III,  quae  nempe 
fub  initium  Sc  finem  N.  T.  Ilraeli  obventura  fint.  Diitinguere 
Hofeam  capite  II.  filios  Ifra elis  a  matre;  matrem ,  cum  qua  filiis  fit 
contendendum, efle  Proceres ,  Hierofolymam  ipfam,  &  Judaicam 
Ecclefiam  in  genere.  Filios  vero  matris  multiplicandos,  vocandos 
filios  Dei ,  congregandos  in  unum,  qui  per  templa  peculiaria  alibi 
extruda ,  per  ritus  variantes,  per  odia  acerba ,  hadenus  feparati  Sc 
divifi  a  fe  fuerint;  afcenfiir os  ex  terra,  omiffuros  cathedram  Sc  cli¬ 
vum 


MENSIS  JANUARII  A.MDCXCIV.  45 

Vum  templi,  Sc  perre&uros  in  loca  adducendi  Gentililmi.  Cum 
denuncientur  matripcenae  variae,  exiffentibus  in  Gentililmo  filiis 
bona  meliora  concedenda.Deum  ad  cor  eorum  verbo  non  onerofb 
jugi,  fed  Evangelii,  locuturum  efle.  Habituros  hos  in  eo  loco  vi¬ 
neas,  quae  Sc  corporeum  alimentum  Sc  frudum  converfionis  genti¬ 
um  affatim  fuppeditaturae  fint.  Vallem  futuram  offium  expeda- 
tioni$;ibi  in  rei  veritate  implendum,  quod  in  afcenfii  ex^Egyptoia 
typo  contigerit,  Sc  tunc  futuram  aeternam  conjundionem  delpon- 
lationesque  Sc  benedidiones  maximas,  cum  refponderit  Spiritus 
&  influxus  verbi  divini  voto  coeli  Sc  Dodorum,  coelum  in  larga 
verbi  irrigatione  voto  terrae,  terra  irrigata  voto  muffi  ac  olei,  hoc 
vero  Iffaeli.  Non  vero  Ifraeli  ex  parte  lolum ,  fed  Sc  omni,  Sc  in  fi¬ 
ne  dierum  convertendo,  promiffiones  infignes  fieri  capite  III.  Et 
licet  ab  initio  capitis  tanquam  diligentes  lagenas  uvarum,  in  corde 
incircumcifo  carnali,  in  terrae  lingulari  amore  Sc  cupidine,  in  defide- 
rio  mundani  Regis  ac  Meffiae,  in  Sadducaeifino  futurae  vitae  delicias 
non  quaerente, defcribantur,  Deum  tamen  nihilominus  eos  amatu¬ 
rum,  dum  devinciret  fibi  emendo  populum  repudiatum ,  cuftodiret 
in  longa  rejedione,  &  in  fine  dierum  gratiam  generalis  converfio¬ 
nis  additurus  effet.  Quae  cum  Autor,  ut  lux  valli  affulgeret,  e  con¬ 
textu  paulo  adduxiffet  latius,  redit  e  diverticulo  in  viam ,  <Sc  Judae¬ 
am  progredienti  ad  regnum  Chriffo  Sc  Evangelio  remoram  injici¬ 
entem  confiderat.  Nimis  gratam  ait  accidifie  terram,  populum,  ca¬ 
thedram,  templum,  quibus  adeo  retenti  Sc  affixi  Judaei  fuerint ,  ut 
hinc  legitima  excufationis  fundamenta  quoad  neglectum  regni  coe¬ 
lorum  peti  polle  confidenter  autumarent. Qui  etiam  converfi  fuerint 
ex  Judaeis ,  eos  adeo  refpexifie  notat  elementa  prima  egena,  ut  con- 
defcendere  multum  atque  infirmis  fe  accommodare  Chriftiani  ne- 
ceffum  habuerint.  Hoc  pa<ffo  Judaeam  fuilfe  vallem  impedien¬ 
tem  ac  retardantem,  fed  tamen  fimul  facffam  offium  apertum  expe¬ 
rtionis,  non  tantum  negative,  ut  porro  obicem  ponere  deftiterit, 
fed  etiam  pofitive ,  ut  per  id  introitus  Sc  admisfio  promota  fuerit;  id 
quod  magis  queat  perfpici,  fi  quis  difperfionem  Judaeorum  per  ter¬ 
ras  gentium,  fi  converfionem  maffae  Ifraeliticae  elecffae  initio  N.  T.fi 
fepulturam  cerimoniarum  in  Judaea  fa&am ,  &  denique  Judaeae  per 
Romanos  deftru&ionem  penfitaverit.  Cum  Judaea  paria  in  Gen- 

F  z  tilifino 


ACTA  ERUDITORUM 


tilifmo  facere  Romam  ac  Babylonem  mydicam,  quae  ad  idum  mo¬ 
dum  vallis  Achor  exidat,  non  tantum  impediendo ,  per  fapientiam 
fucatam,  miraculaque  conii  da,  perfecutiones,  fraudes,  cum  fub  no¬ 
mine  Chrifiiano  in  fpeciem  recepto  noceat ;  fed  etiam ,  dum  im¬ 
mutetur  in  expedationis  vallem,  dum  perfecutiones  Romae  fuften- 
tae,  fides  ac  pietas  in fignis  plurium,  qui  ibidem  vixere ,  Principum  ac 
imperatorum  converfio,  Magidratus  fiimmi  &  dignitates  Chridianis 
delatae  fpem  propagandi  regnum  Chridi  dederint.  Eundem  fere  or¬ 
dinem  obfervat  Autor,  ubi  quaedam'  ad  citatum  fupra  Jcfaias  locum, 
commentatur..  Oflendit  bina  ultima  Jefaiae  capita  ede  refponfiones. 
Dei  ad  querelam  Ifraelis ,  feu  Ecclefias  Chridianae  ultimo  tempore 
emergentis,  eas  que  in  his  confidere:  i)Deum  gentes  in  foedus  as- 
fumfifle,  quae  jam  Ecclefiam  &  populum  fuum  convenienter  promis- 
(Ioni  condituant.  2  )  ipfum  gratia  fua  iis  neuti quam  defuide ,  fed  3 ) 
fervaffe  adu  libi  ex  abjedis  femen,  cui  promiflio  &  gratia  omnis 
vere  exhibita  depraedata  fuerit,  <3c  4)  tale  quidem  ede  femen,  quod 
fimul  elongatos  &  didipatos  fratres  ad  montem  Dei  &  Hierofoly- 
mae  in  extremo  dierum  dedudurum  dt.  Exprobrari  infuper  tria 
Ecclefiae  externas  peccata  infignia,  &  notari  prae  caeteris  hypocridn 
faduofam  &  fuperbientem,  c.  EXV.  3.4. 5.  innui  reatum  fecundum 
v.  11.  quod  oblivifeerentur  montis  Em  ditatis  fuas ,  indruerent  Gad,. 
i. e.  dellis coelorum, meniam,  &  implerent  meni  (  quod  de  Luna^ 
intelligehdum  ede  operofe  probat ,  )  crama..  Praedicari  tandem  de 
hypocritis,  quodfeipfos  purificent  pod  unum  in  medio,  Ef.  LXVI, 
17.  quibus  ii  dedgnentur,  qui  feipfos  aut  a  reatu  purgent ,  aut  pro¬ 
pria  fan&itate  exornent,  pod  unum  in  medio ,  h.  e.  Chridum ,  ve¬ 
rum  Sacerdotem,  cujus  ed  in  medio  dare*  &  a  peccatis  plene  purgare.. 
Nid  forlan  Judaeos  atque  Pontificiosintelligas,  qui  fuam  propriam 
purificationem  procurare  allaborant,  adhibito  folum  Sacerdote ,  qui 
pecude  aut  Mida,  propitiationem  efficiat.  Quoniam  vero  paucos 
quosdam  ab  his  excipiendos  c.  LXV,  g.  9. 10.  Propheta  dicit,  &  fimui. 
hanc  vallem  cubile  armenti  futuram  pronunciat,  exponit  Autor,  quo¬ 
modo  regnum  bediae  in  Occidente, &  Turcicum  imperium  m.  Ori¬ 
ente  in  cubilia  armenti  Sc  Ecckhae  Dei  immutanda  dnt. 

Progreditur  Exercitatione  V.  ad  vallem  Midian ,  Ef.  IX.  &  X. 
^noa  tontuni;  <ju«  de  ea  JucfiVI  &  VIR  ^iOWemQrantux  ,  repe¬ 
tit* 


/ 


MENSIS  JANUARII  A.  M  DCXCIV.  4y 

tit,  led  etiam  Prophetam  ad  tempora  devi  di  &  converfi  Gentiliimi, 
pofb  exantlatas  primo  tempore  moledias  &  periecutiones  acerbas, 
coilimare  demondrat.  Mox  typum  evolvit ,  omniaque  mydice  ad 
Ecclefiam  ex  Judicum  libro  applicat.Occafionem  pugnae  proponit: 
Ecclefiam  nempe  N.  T.  primam  omififTe  charitatem,  fio  vide  diffidia, 
eamque  ob  caufam  Mi dianitarum  manui  fiibje&am,  furore  indomito 
gentili  Sc  agonibus  haerefium  fuide  obvadatam,ut  in  ea  calamitate  fu¬ 
ga  fibi  confidere,  &  Deum  implorare  coada  fuerit, qui  Gideonem,A- 
podolos  nimirum  &  praecones  gentium,  excitant.  Deinceps  ad  prae¬ 
parationem  pugnae  ped  m  promovet, &  ait,  Deum  adfuiiTe  lingulari 
modo  Apodolis,  confirmade  miraculis,  ut  quondam  in  Gideonis  ne¬ 
gotiolorum  opera,  fada  ede  pugnae  praeludia,  altare  vetus  Mofai- 
cum  &  ceremoniale  dirutum,  &  idololatriam  in  Gentilismo  abroga¬ 
tam.  Tandem  ad  ipfam  pugnam  propius  accedit,  &  eam  cum  vido- 
ria  plene  exhibet.  Milites  fuide  paucos  dicit,  &  eos  tantum  ad  pu¬ 
gnandum  aptos  habitos,  qui  fortitudine  polluerint,  &  mundum  ejus- 
que  delicias  contemnere  didicerint.  Hodes  vixilfe  lecure,  &  Genti- 
lllmum  machinas  Chrifti  derififie.  Panem  hordeaceum  a  Mi dianitis 
infomno  vifum,  quomodo  in  tentoria  devolutus  eadem  fiibverterit, 
notare  verbum  Evangelii,  quod  in  gentilium  mundum  illapfiim  o- 
mnes  fpirituali  modo  dernat  &  conficiat.  Arma,quibus  utantur  prae¬ 
cones,  eiTe  tubam,  Evangelii  nempe  praedicationem  ducentes  hydras, 
corpora  Confeflorum  &  Martyrum, in  quibus  mentem  &  lapiendam 
divinam  gerant;  gladiumDei  illu,quo  procedatChridus;Gideonis,ede 
veritatem.  Hodes  excitatos  e  fomno ,  cum  Chridianos  plane  caelos 
exidimarent;  fugilfe  Reges  ac  ceffilfe  veritati  j  ad  Midianitarum  exem¬ 
plum  mutuo  fe  hodes  fuilulilfe  ac  confodi  Ile,  cum  mutuo  fe  tollerent 
haerefes,  ac  una  mania  alteram  abforberet.  Sequi  victoriam ,  dividi 
ablata  gentilibus  {polia,  6c  prout  renuerit  Gideon  elle  Ilraelis  Rex 
ac  Princeps,  ita  tunc  nondum  lurrexide  Anti-Chridum  hoc  Principis 
nomen  adedantem,tairietfi  in  liibfequentibus  temporibus  id  non  o« 
midum  fuerit. 

Hinc  Exercitatione  VI,  vallem  Gog  apud  Ezechielem  cap., 
XXXIX,  ii.  vifitat,  variasque  dc  nominibus  Gog,  Magog,  Melech, 
Thubal, lentendas  recenfet,  &:  Judaeorum  de  Gog  &  Magog  nugas 
rejicio  Fodquam,  tr<?$  opiniones  condanti  fere  cum  applau- 

f  j  fa 


46  ACTA  ERUDITORUM 

fu  receptas,  quarum  alia  ad  Syros  tempore  Maccabaeorum  devidos, 
alia  ad  Tureas,  alia  ad  Anti-Chriftum  magnum  refpicit,  notaverat; 
polfquaminluper  nonnulla  circa  mentem  Cl.  Jurieux,  quiinconver- 
fos  reliquos  tempore  millenarii  regni  lupprellbs,fed  ante  mundi  finem 
idipetuminfignem  Sc  ultimum  faduros,  intelligit ,  monuerat ,  luam 
aliquot  politionibus  declarat  lentendam  ,  quarum  prima  haec  elb 
Non  tempus  Teftamenti  veteris, led  tempus  Apocalypticum,  quod 
elt  in  N.  T.  Ezechielis  Prophetia  tangit.  Secunda  :  Interim  litera 
Prophetiae  fuit  delumta  a  locis  &  re, quae  tunc,  &  quidem  circa  Judae¬ 
am,  extitit  &  fuit,  in  terra  quadam  Magog  appellata.  Tertia  :  Non 
tamen  ipfa  terra  haec  fuit  id,  ad  quodEzechiel  Sc  Johannes  m  fienlu 
vaticinii  relpexerunt ,  fed  id  Gentililmus  hofiilis  ac  vicinus  eft  in 
genere,  atlub  Duce  &  Primario  quodam ,  qui  prifei  Gogi  nomen 
mereatur,  coadus.  Quibus  praemilfis,  notari  dicit  hoc  :  devincen¬ 
dum  efle  penitus  Anti-Chrilhim,  Sc  dandum  efiepoft  id  Regnum  de¬ 
cantatum  millenarium,  quo  finito,  folvendum  e  carcere  Satanam, 
ut  contra  urbem  diledam  e  quatuor  terrae  angulis  cieat  Gog  Sc  Ma¬ 
gog.  Hunc  quietis  turbatorem  deferipturus  quinque  proponit 
obfervanda:  i)edudionem  in  montes  Ifrael, cujus  tempus,  cum  po¬ 
pulus  quiete  aget  ac  habitabit  poli  edudfam  ex  Babele  Ecclefiam;  lo¬ 
cum,  cum  unde  veniet,  Aquilonem,  (quo  nomine  monarchia  adver- 
faria  confimiiis  Allyriacae  ad  Aquilonem  litae  defignetur ,  quae  aut 
in  poteftate  aut  foedere  habitura  erit  gentes  inquatuor  terrae  angu¬ 
lis;  )  tum,  quo  ducetur, (ad  Ecclefiam  e  Babele  edudam  ac  liberatam;) 
occalionem  feuftatum  hujus  populi,  nempe  quietem  longam  Sc  fe- 
curam,  explicat.  2)Succelfum  progrefiiimque  infignem  in  monti¬ 
bus  Ilraelis;  3 )  Cladem  violentam;  4  )  C  onlequentia  cladis ,  quae 
futura  fint :  terror  univerfalis ,  cum  everfione  urbium  Sc  regnorum 
conjundus;  praeda  Sc  disjedio  munimentorum  Sc  propugnaculorum 
.  hoftiliuin ;  fepuhura  Magog,  quae  non  tantum  fit  propria ,  led  etiam 
Politica,  quando  natio  &  gens  devida  obtegitur  acfepelitur;  Eccle- 
jfiaftica,  cum  impuritas  Sc  idololatria  a  facie  terrae  removetur ;  fpiri- 
tualis,  cum  concluditur  poteftas  tenebrarum;  quod  denique  Deus  ab 
illo  tempore  nunquam  porro  faciem  ab  Ilf  aele  ablconlurus ,  led  h^c 
ultima  Ecclefiae  calamitas  Sc  pugna  extitura  fit.  5  )Effeda  cladis, 
quae  pariter  in  converfionem  &  addudionem  ultimam  Iperatam  po¬ 
pulo- 


MENSIS  JANU  ARII  A.  MDC  X&V.  47 

pulorum  exeant.  Deduda  hac  fummaria  &  generali  Prophetiae 
cxpofitione,fpeciatim  fibi  proponit  vallem, in  qua  ejus  copiae  fepelien- 
dae  fint.  Miffis  autem  aliorum  fententiis  a  Junio  commemoratis, 
non  opus  elTe  judicat,  vallem  aliquam  profundam,  declivem ,  ac  pro¬ 
prie  fic  didam  concipere  ,  cum  angulus  aliquis  mundi  fufficiat,  in 
quem  illae  depellantur.  Iftumvero  locum  vallis  nomine  infigniri 
cenfet,  tum,  quod  de  fepultura  fermo  fit,  tum,  ut  datus  deprefiiis  & 
fub  jugatus,  in  quo  futuri  erunt  devidi ,  fignificetur.  Hinc  ea,  qui- 
busdefcripfitEzechiel  hanc  vallem,  accuratius  infpicit,  expedan- 
dumque  pod  illud  tempus  Ecclefiae  datum  exhibet.  Affert  paral¬ 
lelum  ex  Apoc.  XX.  7-  -  10.  mondrataque  Ezechielem  inter  &  Jo- 
hannem  harmonia, diiquirit, utrum  eadem  ad  Tuream  applicanda 
fit?  &  ut  rem  omnem  ex apocalypticaferie  decidit,  ita  de  Anti-Chri- 
di  cafii,  Satanae  dejedione  ,  regno  millenario  Ecclefiae ,  &  refurre- 
dione  prima  differit.  Atque  hic  filum  ab  rumpimus, ne  ultra  modum 
prolixi  videamur^breviores  in  recenfendis  proximo  menfe  decem, quae 
fuperfunt,  Exercitationum  argumentis  futuri. 

NOVA  LITERARIA 
Excerpta  ex  Cl.  Basnagii  Hiftoria  A&orum 

Eruditorum,  menfis  Novembr.  i5p3.p.i2o.fqq. 

PRodiit  tandem  in  Gallia  Catalogus  Bibliothecae  Archiepifcopi 
Remenfis,  qui  cum  oblatus  Regi  fuillet,  fuae  quoque  is  Bibliothecae 
Catalogum juffit adornari,  qui  nunc  viros  dodos  exercet.  Recen- 
febuntur  in  eo  non  libri  tantum  typis  excufi,  fed  manuferipti  quoq; 
codices,  quorum  prodigiofus  in  ea  ed  numerus.  Dn.  Baudelot  editu¬ 
rus  ed  Differtationem  de  Sirenibus,  in  qua  non  idem  jfentit  cum 
Dn.  Abbate  Nicafio .  Dn.  Paulian ,  Nemaufi  quondam  Verbi  Divi¬ 
ni  Minider ,  volumina  duo  Confiderationum  Politicarum  fiiper 
converfione  rerum  in  Anglia ,  praelo  fub  jecit.  Dn.  De  la  FaiUe  tomum 
fecundum  Annalium  Tholofanorum  jam  abfolvit,  fed  nondum 
commifit  typographo.  Proditura  propediem  ed  Henrici  III.Hido- 
ria  a  Dn.  Varillafio  compofita  .'  prodibunt  &  fex  priores  Vitae  il- 
ludrium  virorum  Plutarchi,  aDn.  Dacerio  Gallice  verfae,  notisque 
iiludratae.  Ediderat  nonnemo  e  Societate  Jefu  librum:  le Nefio - 
rianifme  renaijjkntj  eoque  ex  verfione  Gallica  HomiliarumSXhry- 

fbdomi 


%%  ACTA  ERUDITORUM 

foftomi  in  Epiflolas  Paulinas,  nonfolum  autorem  ejiis  Verfionis  E)ilo 
Tontainefe  d  &r,quia  hic  olimDn,  Arnoldo  &  Dd.Sacyo  velut  a  (ceretis 
Fuit  Janfeniflas  generatimNeidorianifmi  incufaVerat.D  n.Fontdim  ita- 
que,  literis  ad  ArchiepifcOpumParihenfeni  datis,  agnovit  erratum  a 
fe  hinc  inde  FuilTe,  quod  inter  vertendum ,  non  ubique  fatis  attentum 
fe  praebuiflet:  horum  vero  erratorum  neminem,  praeter  fe  unum* 
infimulari  debere  monuit:  omnia  denique,  quae  fraudi  efTe  Religio¬ 
ni  poflint,  revocata  fe  quam  folenniffime  cupere  profeflus.  Dn.Ro/ix 
Foederatorum  Belgii  Ordinum  Secretarium  <$c  linguarum  exotica¬ 
rum  Interpres,  JohannU  Mariana  Hiftoriam  Hiipanicam  in  Galli¬ 
cum  idioma  convertere  confHtuit,  cumque  Mariana  primum  Latino 
eoque  concifb  fermone  Opus  illud  conipofuerit,  poflea  vero  &  in 
Hifpani cum  converterit, tumque  diffufiori  dicendi  genere  fuerit  ufus, 
dc  Hifloriam  quoque  ipfam  ulterius  produxerit ;  editiones  has ,  Lati¬ 
nam  ac  Hifpanicam ,  ut  Marianae  fenfum  exprimere  recdius  queat, 
ftudioie  collaturus  efl,  Confiderationibus  etia  politicis,  Notis  criticis, 
Animadverfi onib us  Geographicis,  Hiftoricis  atque  Chronologicis, 
deniqueMappa  Geographica  exadtilTima  Opus  hoc  exornaturus. 

LIBRI  NOVI. 

D.  JohannU  Sauberti  Opem  poft  huma  ^  e  dita  a  Johamo  Fabricio  D • 
ac Prof.  Pubi.  Altdorfii  1694.  in 4. 

Joh.  Marckii  Textualcs  Exercitationes  ad  yo  fele 51  a  loca  Veteria  & 
Novi  Te  fi  amenti.  Amftel.  1694.  in  4. 

La  Vie  dc  Corneille  Tromp .  A  La  Haye ,  1694.  in  12. 

Memoires  du  Sieur  De  PontU ,  Officier  des  Arme?  es  du  Roy.  A  Am* 
fler  d.  1694.  in  12 . 

Traite  du  Poeme  Epique,par le R.  P.deBoJfu,  A  Paris, 1699. inu. 
Jlifloire  de  V  Edit  de  Nantes.  Tome  II.  qui  comprend  ce  qui  s’  e  Ii 
pafse  fons  le  regne  de  LouU  XIII.  A  Delft ,  1699.  ^4* 

A  Colle  It  ion  ofeurious  Travels  and  Voyages,  in  tvvo  tomes,  by  John 
Ray.L0nd.1699 ?  ing. 

Synopfis  methodica  animalium  quadrupedum  &  ferpentini  generis ; 

auSlore  Joh.  Rayo.  Lond.  1699 • tn  8* 

De  Betovcrde  JVereld.Het  der  de  en  vier  de  boeckyan  B  ait  ha  far  Bckker. 
V  Amflerdam ,  169$. 

an  m  ■■  i  u».  ,r '  111  *  —  ■  w  i»  i  >--*-■■■»  i«w  mmmm  ■  m.  j. 

Prodit  una  cum  wenfe  boc  Januario  SelHo  III 
Tomi  II  Supplementorum. 

s  -  ;T-  ^  ‘  ‘  1  ' 


N.  II. 


49 


). 


ACTA 


ERUDITORUM 

publicata  Lipjta 

Calendis  Februarii ,  Anno  M  DC  XCIV'. 


GLANDULA  NOVA  LACHRTMALIS 

unacumduBuexcretorio  in  cervis  &  damis  a  D. 
Job.  Jacobo  Hardero  P.  P.Bafileenfi  anno  proxime  elapfi 
deteBa  (d  in  binis  literis  ad  —  defcripta. 

TEcum  communicare  volui ,  quae  cum  falivae  fcrutinio,  tum 
etiam  lachrymarum  in  cervis  fonti,  ab  aliquot  annis  inten¬ 
to,  anatomicae  luftrationes  mihi  detexerunt ,  Adis  Veftris, 
fi  meruerint,  inferenda.  De  lachrymis  cervinis  equidem 
in  Scholiis  Obfervat.  obiter  quaedam  commemoravi.  Ab  illo  tempo¬ 
re,  Serenijfimi  Principis  ac  Domini, DominiFridcriciMagni,'M?Ac\\ion. 
Badenf.&Hochbergenf.Domini  mei  clementiffimi  gratiofifiima  libe- 
ralitate, capitibus  cervorum  cervarumq;  compluribus  potitus, in  hafce 
ipfas  inquifivi,  &  affervatorium  feu  mavis  receptaculum  ipfarum  exa¬ 
minavi,  num  forte  vel  glandulofie  aut  porofae  texturae  ratione,  con¬ 
currente  vaforum  fanguiferorum  &c.  difieminatione ,  taliter  effet  ex- 
trudum ,  ut  pro  fonte  primario  commodum  agnofci  pofiet.  Aft  tunc 
temporis,  praeter  fubfiantiam  denfam  &  ligamentofam,  diftindius 
nihil  deprehendere  potui;  de  qua  pariter  ac  demufculisin  ejus  fepa- 
ratione  fatis  confpicuis,  erudite  jam  difieruiffe  video, Helvetia  noftvx 
Coum,  Celeberr.  JPepferum  Obf,u$.  Ann .  6 .  Dec,  2.  Ephemer .  Gcr- 
man.  cui  incolumem  fenedutem  animitus  precamur.  Inde  magis  in- 
cenfus  fui  ad  fontem  di darum  lachrymarum  inquirendu:  praeprimis 
quod  in  oculorum  cervinorum  anatome  glandulam  reped  infignem, 
amplam  latamque,<5c  ex  pluribus  aliis  conglomeratam ,  fubrubram, 

.  G  v  (fecus 


jo  ACTA  ERUDITORUM 

(fecus  ac  reliquae  oculorum  glandulae )  lubflantiae  friabilis  ac  molli¬ 
cellae,  qua  damae  gaudent  pariter  ac  cervi, quaeque  lita  efl  in  interiore 
orbita  oculi ,  in  peculiari  cavitate  pone  mufculum  oculi  adducentem, 
occafione  cujus  quid  animadverterim, paucis  addam.  Menfe  Odobri 
proximi  anni  ,  cum  denuo  hanc  ipfam  perveftigarem,  incidi  in 
dudum  ex  hac  ipfa,fiib  glandula  vulgo,  fed  male,  dicta  lachrymali 
pergentem,  quem  cum  glandulam  verius  perlequerer,  ejus  infignes 
ramificationes,  ceu  totidem  dudus  laterales  diffinde  commonflravi, 
exitum  autem  &  terminationem  certo  offendere  non  potui*  Poffri- 
die  hinc  cum  ad  alterius  oculi  examen  pergerem,  dudurn  eundem  e 
glandula  exorientem,  fub  praedicta  lachrymali  glandula  (  citra  ullam 
cum  hac  communionem)  progredi,  &  circa  imtium  membranae, vul¬ 
go  niditantis,fefe  orificio  latis  conlpicuo  exonerare  deprehendi ,  ceu 
etiam  adjedas  figuras  docent ,  evidentibus  in  confinio  poris  ex¬ 
cretoriis  duobus  e  glandula  lachrymali  vulgari  provenientibus. 
Cujus  rei  telleslunt  Viri  clarilfimi  &  pracffantiflimi,  D.D.Eman.Ka- 
nig,  Acad.  Cur.  Soc.D.D.  Stoehelinus ,  Dn,  Koferlin ,  Dn.  Feff,  Dn* 
Spieffius,  Dn.  Romberg,  Dn.  WeilT  aliique  Philiatri. 

Infequentibus  diebus  damae  capite  potiti,  ductum  eundem ,  im- 
miflaper  orificium  feta,  citra  oculi  exfedioriem, aditantibus  demon- 
liravimus.  Vergit  illud  orificium  verius  canthum  oculi  interiorem, 
atque  animali  hoc  pronis  oculis  pabulum  quaeritante,  menfe  praepri- 
mis  Augullo,  quo  lachrymae  cervinae  copiofiflimae  deprehenduntur, 
commodum lachrymalem  lympham  Ibillare  videtur,  quae  mora  in 
fupra  nominato  receptaculo ,  in  ejusmodi  cerumincfam  materiam 
concrefcit :  quam  conjeduram  adhuc  magis  verifimilem  depilis  cre¬ 
na,  cantho  interno  proxima,  inliiperiori  receptaculi  parte,  ceu  cana¬ 
liculus  lludio  extrudus ,  efficere  polfet :  ipfo  vero  aeftiro  ilio  tempo¬ 
re,  fi  Deus  vitam  concelferit,  fontem  hunc  lachrymalem  denuo  lu- 
ftrabimus.  De  dudibus  quoque  falivahbus  inferioribus  aliqua  jam  ad¬ 
demus.  Dudus  falivales  inferiores  bini  lunt, quorum  alter  Wartheni- 
anus,  a  glandula  vulgo  maxillari  inferiori  exoritur,  alter  vero  ex  lub- 
lingualiglandula  oblongiulcula  emergit,  (  ceu  etiam  ClariiT.  Rivintu 
veller  pridem  notavit )  uterque  in  vitulo  pecuhariolliolo  fi  ve  papilla 
fele  ollendit :  hofce  ipfbs  autem  in  variis  animantibus  varie  ludere  de¬ 
prehendi.  Enimvero  circa  fontes  in  cervis  occupatus  reperi 

*  dudum 


MENSIS  FEBRUARII  A.MDCXCIV.  ** 

duplum  fublmguali  glandulae  communiter  addidum,  cum  altero  fo¬ 
do  e  glandula  Warthonia na  exurgente  conjungi,  unciae  unius  circi¬ 
ter  diilantia  ab  hujus  terminatione,  fine  papilla  ordinaria,  atque  uno 
communi  effio  fatis  patulo  utrumque  fefe  exonerare:  quod  ipfum  et¬ 
iam  in  lupis  obfervavi,in  quibus  dudus  e  glandula  fublinguali  ad  ra¬ 
dicem  linguae  incipiente  &  ad  hujus  medium  fere  pertingente  emer¬ 
git,  hocque  ipfum  emenfus  uncias  tres  circiter  a  papilla  communi  di- 
ffantia,  five  offio  communi,  in  dudum  Warthonianum  inferitur  *fe- 
cus  ac  in  cervis ,  in  quibus  glandula  fub  lingualis  duplex  efle  videtur,u- 
na  antica , pofiica  altera ;  ex  hac  dudus  fiium  fumit  exordium ,  inde* 
queprotenfus  per  glandulae  anticae  uncias  tres  plus  minus  longae  me¬ 
dium  pergit,  modoque  fupra  dido  cum  altero  combinatur,  dudulos 
laterales  haud  dubie  in  itinere  iffhoc  nadus.  Caeterum  duflus  JFar- 
thonianm  amplus  eff,amploque  principio  e  glandula,  vulgo  maxil¬ 
lari,  infgni  prodit,  quae  cum  parotide  conglomerata  arde  fatis  efl 
connexa, imo  prout  repetitum  in  cervis  examen  me  docuit,  glandulae 
parotidi  fiibffernitur,  opeque  plurimarum  intercedentium  membra¬ 
narum  neditur,  &  verfus  aures  expandi  cernitur;  ficque  connexae  hae 
glandulae  dudui  falivali  utrique,  fuperiori  nempe  glandula  fup er ior 
five  parotis  conglomerata ,  inferiori  autem  glandula  fub  fi  rata  inferior 
five  maxillaris  originem  praebent. 

Obfervationibus  autem  meis  de  glandula  lachrymali  nova  in 
cervis  &  damis,  quas  transmifi,fequentia  adhuc  dum  addenda  habeo. 
Glandulam  in  didis  animalibus  a  me  inventam  ,  novam  &  peculia¬ 
rem  effe,vel  hinc  quoque  elucefcit,quod  de  illa  Authores taceant* 
quodq;  in  aliis  animantibus, quantum  quidem  fcire  datum  eff,non  re- 
periatur,  imo  neque  cum  glandula  innominata ,  neque  cum  lachry¬ 
mali  vulgari^  quarum  utraque  cervi  ac  damae  gaudent,  commercium 
habeat,  fed  in  inferiori  orbitae  parte  fita,  atque  copiofa  vaforum  fe- 
rie  inff ruda,  per  dudum  excretorium  proprium,  quam  fecrevit  lym¬ 
pham,  e  rudet,  &  quidem  eo  copiofius ,  quo  didas  binas  glandulas 
magnitudine  multum  fiiperat.  Lympham  hanc  magna  fui  parte 
materiae  ceruminofae,  in  receptaculis  lachrymarum  contentae,  natales 
praebere, per  conjeduram  verifimilem  &  maxime  probabilem  ffatui, 
eo  quod  alius  fons  hadenus  non  fuerit  detedus,  forte  etiam  non  de¬ 
tegetur.  Neque  obftat,  quod  in  ovium  genere  fimilia  receptacula 

G  2  five 


Tab.  II. 
Fig.  i. 


Fig.  2. 

■ 


ACTA  ERUDITORUM 

live  finus  videre  liceat, in  quibus  mucofam  materiam  ipfe  deprehendi, 
quae  tamen  glandula  ejusmodi  carent :  enimvero  finus  ifti  parvuli  fimt 
&angufti,  neque  video,  undenam  materia  hilce  commodius  fiippe- 
ditari  p  olfit,  fi  lachrymas  per  crenam  depilem  ceu  canaliculum  illuc 
llillantes  exceperis  5  glandulo fi  enim  in  illis  nihil  obfervatur,  prae- 
terforaminula  tantillum  madentia ,  quae  autem  radices  podffimum 
fovere  videntur.  Quodfi  ergo  in  finus  didlos  in  ovium  genere  la- 
chrymarum  portio  aliqua  extillet,  quidni  copia  longe  major  in  cervis 
&e.  quam  peculiaris  glandula  fiibminiftrat  infuper  in  receptaculum 
amplius  &  robufium  ?  aut  aliae  demonftrandae  erunt  viae. 

Figura  I. Glandulam  Cervorum  &  Damarum  lachrymalem  no¬ 
vam  exhibet, ab  oculo  feparatam. 

A. A.  glandula  nova  lachrymalis  in  cervis,  b  b  b.  dudlus  in- 
fignis  cum  luis  lateralibus  e  glandula  emergens,  cc.  feta  in  orifici¬ 
um  hujus  dudlus  e  tunica  nidlatoria  exiens  intrula.  d  d.  foraminu- 
k  ad  glandulam  lachrymalem  vulgarem  ducentia,  e  e  e.  vafa  fan- 
guifera  ad  glandulam  didlam  pergentia. 

Figura  II.  Glandulam  eandem  cum  Oculi  bulbo 

.delineat. 

A  A.  bulbus  oculi,  bb.  feta  in  orificium  hujus  dudlus  per  tuni¬ 
cam  nidlatoriam  c  c  c  intrula.  d  d.  glandula  lachrymalis  vulgo  didla. 
e  e.  dudlus  e  glandula  nova  emergens,  fff.  glandula  lachrymalis  no¬ 
va  ex  plurimis  aliis  conglomerata,  ggg.  mufculus  adducens,  quo  a- 
gente  glandula  comprimitur,  h  h.  nervus  opticus. 


jfOH.  PHILIPPI  R INGLERI  DE  PACTIS 
lllufirium  fuccejjoriis  Commentatio 

Juridica. 

Fraacofurti  ac  Lipfise  apud  Joh.  Jacob.Ehrten,  1693.^410, 

plag. 

QUemadmodum  illa  Jurisprudentiae  pars,  quae  de  meo  <$t  tuo  tra- 
dlat ,  multis  controverfiis  fcatet :  ita  Succesfionis  ab  inteftato 
materies  litigiorum  prae  caeteris  maxime  ell  foecunda.  Illa  enim  im» 
praefumta  deifindli  voluntate  fundatur;  hae  vero  praefumtiones  incer¬ 
tiores  infer  eos  accidere  folent,  qui  nullius  plane  imperio  civili  fiibje- 

cti 


MENSIS  FEBRUARII  A.MDCXCIV. 

I  , 

di  degunt ;  adeo ,  ut  earum  determinationem  non  raro  gladii  aibi* 
trio  committi  videamus.Hisce  igitur  litibus  aliquando  certis  padioni- 
bus  occurrere  dudent,que  vel  de  unius  ex  pacifcentibus  propria, vel  dc 
tertii  cujusdam  hereditate  concipiuntur.  Circa  quas, &potj$fimum 
pofteriores,  cum  perfonarum  in  eminentiori  gradu  conftitutarum,6c 
eorum  qui  vulgi  nota  cenfentur,  jura  infigniter  varient ,  hinc  fpecia- 
lepadorum  de  fuccesfione  infeudo  regali  argumentum ,  propofitis 
ab  utraque  parte  dubii  pariter  ac  certi  juris  rationibus ,  libi  ventilan¬ 
dum  fumfit  Audor  dodisfimus.  Ante  omnia  vero  fpeciem  fadi, 
cui  totam  fup er flruxit  nudationem,  premittere  necelTarium  duxit, 
que  fic  habet:  Duo  fratres,  Primus  &  Secundus , fecerunt  jurata  fa¬ 
ti  a  fucccjforia ,  de  Tertii  fratris  antea  mortui  filii  impuberis ,  &  in  tu¬ 
tela  Primi  conftituti  hareditate .  Illa  pofi  mortem  Primi ,  ex  utra¬ 
que  fuperflitum  parte  renovata ,  acdefuntlo  etiam  Secundo ,  a  Primi 
filio  natu  majori  iterum  confirmata  fiunt .  Hic  officia  adhibere  pro - 
mi  fit  omnia  ad  perfundendum  fratri  natu  minori ,  ut  patliones  fuccefi 
forias  de  integro  approbaret ,  t  amet  fi  ille  adverfus  repetitam  confirma¬ 
tionem  protefiatus  effiet.  Mortuo  Tertio  minor enni ,  de  cujtu  haredi- 
tate  qu  arebatur ,  inter  Pacific  entes  atque  Agnatos ,  de  pallorum  valir 
ditate  div er fia  dubia  fub orta  fiunt.  Et  initio  quidem  illud  :  an  per 

padum  ifhid  luccesfio  jure  feudali  &  firaultanea  inveflitura  intro-  _ 
ducta  immutari  potuerit  ?  negative  Cap.  I.  Audor  refolvit,  exponens  p.  2« 
flmul  differentiam  inter  fuccesfionem  allodialem  &  feudalem,  anne¬ 
xis  quibusdam  defeudorum  regalium  divifione.  Quanquam  vero 
pada  de  futura  Tertii  viventis, certi,  nec  confentientis  liiccesfione  re¬ 
gulariter  invalida  effe,ex  jure  divino ,  naturali,  gentium,  civili,  cano¬ 
nico, &  Saxonico  Cap.  II.  declaret,  in  tantum ,  ut  &  juramentum  taU  p.  10. 
cafu  preflitiim  nullum  iis  robur  fuperaddere  valeat ;  ab  ea  tamen 
regula  ex  moribus  Germanorum ,  ceflante  turpitudinis  ratione, me¬ 
rito  exceptionem  faciendam  efl  e  putat,  quando  agnati  feudales,& 
quidem  perfone  illuflres,  conventiones  fuper  hereditate  tertii, prefer- 
tim  juratas  <3c  ab  Imperatore  confirmatas, conficiunt,  quibus  valorem 
fuum  tum  rationibus,  tum  exemplis  padorum  Confra  terni  tatis, 
Ganerbinatus ,  unionis  prolis,  feudalium,  ( que  pro  padis  de  he¬ 
reditate  tertii  habet, )  tum  Dodorum  audoritate  aflertum  it  Au- 
dor  Cap.HI.Cum  autem  in  propofito  cafu  Primi  filius  natu  minorjin  p*  33* 

G  3  con- 


1 


P*  99* 

p.  110. 


54  ACTA  ERUDITORUM 

confirmationem  pactorum  repetitam  confentire  nollet,  quaedio  por¬ 
ro  nafcitur,  num  ille  tanquam  haeres  Primi  fadum  ejus  quoad  pa- 
<da  fucceffioria  praedare  teneatur?  Et  videri  quidem  poterat,  quod 
non ,  ex  generali  potiffimum  hypothefi  Cap.II.  adducda ,  ac  fio* 
p.  75*  mnia  patda  fuccefioria  fint  invalida,  ( id  quod  Autor  Cap.IV.  perfe- 
quitur; )  cum  tamen  haecpa&a  a  regula  eximantur ,  per  difta  cap.III, 
p.  §4*  pro  affirmativa  ftare  lententia  Cap.  V.  non  dubitavit.Porro  occafio- 
ne  verborum  pa<dis  illis  infertorum  :  Q3?l)  UMfcttl  /  OfcCr  OH 

gcfd) inquirit  ;anillainvim  juramenti  vale¬ 
ant,  &  an  perlonae  illudres  fidem  fub  illis  datam  fervareinconfcien- 
tia obligentur?  Quod, refutatis  Cap.  VI. negantium  argumentis, Ca¬ 
pite  VII.  omnino  aderit,  ubi  fimul  claufuiam  ,  omni  meliori  modo , 
Germ.  befldtlMgjto  5crm  3?ed)fen$/  teftamentis ,  contracfibus, 

&  pa&is  adjecftam  infignis  efficaciae  elfe  putat.  Ulterius  proteda- 
tionis  a  fratre  natu  minori  contra  illa  patda  interpofitas  in  allegata 
fpecie  fadti  mentio  fit  }  hinc  Audior  anfam  nadus  eft  de  protedatio- 
ne  tum  in  genere,  ejusdem  fcilicet  ufu  in  caufis  privatis  &  publicis, 
tam  primae  quam  fecundae  inftantiae,  tum  in  fpecie  quoad  praefentem 
cafiim  agendi,  quam,  utpote  de  fuperfluafaltem  renovatione  pa<do- 
rum,  a  patre  pro tedantis  legitime  initorum  &  ab  ipfo  etiam  fubfcri- 
p.  Iz6.  ptorurn,  fadam  nullius  effie&us  ede  concludit  Cap.VIII;  quemad¬ 
modum  etiam  horum  padorum  effientiae  neuri  quam  obede  datuit, 
quod  alter  fratrum  apud  alterum  officia  fiia,ut  ex  integro  ratihaberet, 
adhibere  promiferit,  idque  podea  praedare  haud  potuerit.  Tandem 
P*  H5*  cap.  IX.  coronidis  loco  de  fequedratione  &  generaliter  agit,  <Sc  in  fpe¬ 

cie  ad  praefentem  cafum  applicat,  quod,  partibus  fiiper  fucceffione 
agnati  minorennis  litigantibus,  fequedratio  quidem  voluntaria  lo¬ 
cum  invenire  poffit ;  neceiTaria  autem ,  quod  agnati  de  feudo  fi- 
multanee  invediti  fint,  adeoque  ex  hac  legitime  fuccedant,  plane 
cefiet.  :  ■  ■  -A  ' 

D.  JO ANNIS  SA  UBERTI ,  THEOLOGI 

&  Antiftitis  Alt  dor  fini  B.M,  Opera  pofibuma,  'vi¬ 
delicet  :  I  Se  It  Sitorum  Scriptura  Sacra  DtSlorum  foltda  &  ac - 
curata,  Explicatio.  II.  de  Sacerdotibus  &  facris  Ehraorum 
Perfonu  Commentarius  (ingularts.  Edita  a  J o- 
ame  Fabricio ,  D.  ac  P.  P. 

•  Alt- 


MENSIS  FEBRUARII  A.  M  DC  XCIV. 

Altdorfl,  typis  &  fumtibus  Henrici  Meyeri,  AcacLTypogr* 

A.  1694.  in  4.  AIphab.2.plag.  4!* 

Diem  fiium  jam  A.  1688*  obiit  vix  quinquagenario  major  B.  Joan* 
nes  Saubertus,  Jo  annis, Norimbergenfium  quondam  Padoris 
mentisfimi  celebratisdrmque,Filius,Hebraeaeprimumhnguae  acpoft- 
rnodum  Theologiae  apud  Idelmdadienfes,  tandem  vero  hujusdem  pri¬ 
manus  ProfefTor,&  Eccleiiae  Antiftes  Altdorfinus,  qu  i  dolidam  erudi¬ 
tionem  fuam  dudum  comprobavit  per  edita  monumenta  non  una* 
Scripturae  imprimis  Sacrae  fenfum  curatius  invedigantia,  quae  cum  ap¬ 
plaudi  neutiquam  fuiile  dedituta  recordaretur  plurimumReverendus 
Editor,  indignum  ratus  eft,  committere,  ut,  quae  nunc  modo  exhiben¬ 
tur, Schediaimata  vel  plane  interciderent,  vel  ita  certe  poderis  relin¬ 
querentur,  prout  ex  incuria  delcnb entium  (quandoquidem  praeci¬ 
puam  harum  Obfervationum  partem  Autor  in  calamum  olim  Helm- 
dadii  didavit,)  mendis  propemodum  innumeris'  deturpata  non  dne 
taedio  repere rat.  ^ 

Et  primum  quidem  ex  his  facrorum  utriusque  Tedamen- 
ti  didorum  apparatum  bene  numerofum  continet ,  in  quibus 
transferendis  non  tantum  plurimi  Interpretes  a  genuino  fon¬ 
tium  Hebraicorum  fcopo  abluferint  ,  fed  noder  etiam  praeci¬ 
pue  Lutherus  humani  aliquid  perpediis  fuerit,  vel  tritis  antecedb- 
rum  diorum  vedigiis  inhaerens ,  vel  fuo  idi  principio  nimium  in¬ 
dulgens,  juxta  quod  punda  Hebraei  textus  non  eadem  cum  ipds  li¬ 
teris  autoritate  gaudere,  nec  e  didamine  divino ,  fed  potius  e  Rabbi- 
norum  beneplacito  manafle,perfuafiim  dbi  habuit.  Qua zwagogci- 
(A&jct  dum  indicare  Noder,  &  ex  idisBibliorumverdonibus  elimina¬ 
re  nidis  ed,  praeter  ea,  quae  jam  ab  aliis  in  hanc  medelam  obfervata  de¬ 
prehenduntur,  multa  quoque  abs  fe  primum  inventa  cum  Eruditis 
communicat;  ac  minus  pro  in  dubium  videtur,  quin  hoc  illius  indi- 
tutum  a  curiods  Ledoribus  dignum  utique  encomiumhaud  difficul¬ 
ter  impetraturum  dt.  Utut  autem  plura  in  ejus  rei  fidem  allegari 
podent  tedimonia ,  malumus  tamen ,  ut  haec  ex  ipfa  Libri  infpedio- 
ne  cognofcantur  plenius ,  cum  vix  quenquam  abhinc  citra  jucundita¬ 
tis  haud  poenitendas  fenfum  abire  pode  conddamus.  Hoc  tamen  u- 
num  annotare  placet ,  ( tametd  a  commemorato  hadenus  Autoris 
propodto  videri  idud  queat  aliquanto  remotius, )  quodpag.  257.  ma¬ 
gnum 


1 


ACTA  ERUDITORUM 

gnum  fecretum  pandere  fe  profiteatur,  artem  videlicet,  qua  Judaei  re- 
ftinguere  nitantur  incendia,  quamque  illi  Chriftianis  maximopere 
invideant,  &  eos  folicite  celent ,  ipfe  vero  ex.  Commentario  Hebraeo 
manuferipto  perdidicerit.  Ait  enim,  eos  pani ,  qui  nondum  cujtro 
fedius  fuerit,  creta inferib ere  duplicatum  triangulum,  &  fingulis  fex 
angulis  inferere  vocem  quam  in  medio  iflorum  angulorum 

paulo  majufculis  literis  depingant.  Singulas  vero  litcras  fingula 
denotare  vocabula  :  S  fignificare  notare  "VDX  i.e.  po¬ 
tens  five  fortis ;  ^  innuere  ,  in  aeternum  ;  denique  fub  fi¬ 
nali  S  latere  nomen  Unde  hic  redundet  fenfus;  Tu  fortis 

in  sternum.  Domine .  Triangulo  iffi  duplicato  eadem  creta  verficu- 
lum  i.  &2.  capitis  XI.  Numerorum  vocibus  &  Uteris,  prout  in  fon¬ 
te  habentur, Ebraicis  fub feribi ,  panemque  ita  infignitum  in  ignem 
conjici,  <k  flammam iflo  pa&o  relegari. 

Opusaltcrum,quodfequitur  ,in  delineando  Ebraeorum  Sacer¬ 
dotio  occupatum,  inqu e  duas  partes  diftributum  eft ,  quarum  prior 
ea,  quae  gen^ratimlfthucfpe  dant ,  exhibet,  a  Sacerdotio  ante  legem 
Leviticaminffitutotelamordiens,  ubi  Mofis  praecipue  Pontificatus 
impugnatur.  Pofl  ad  ipfiim  Sacerdotium  Leviticum  progreffus  Au- 
tor,  Pontificem  maximum  in  fcenam  producit,  &  quare  Annas  at¬ 
que  Caiphas  Luc.  III,  2.  fimul  hoc  titulo  mfigniantur,  disquirit;  eam 
fcilicet  ob  rdtionem  id  fadum  effe  arbitratus  ,  quod  civilis  rerum 
adminifbratio  a  duabus  perfonis  in  Synedrio  magno  fiifcepta ,  alte- 
raque  harum  Princeps  Synedrii,  altera  Pater  appellata  fuerit,  &  quae¬ 
libet  ex  his  ciqwsqsMQ  nomen  obtinuerit.  Hinc  de  Synedrio  ma¬ 
gno  pariter  ac  minori,  &  de  triumvirali  Judicio  nonnihil  annotat; 
quod  Regni  &  Pontificatus  conjundio  coeperit  Hasmonaeorum 
tandem  tempore,  declarat;  Pro-Pontiflcem  feu  Pontificis  maximi 
Vicarium,  Sacerdotes  item  minores,  ac  Levitas  ftride  ita  didos  me¬ 
morat,  <8c  ubique  curiofa  nonnulla  infpergit,  eandem  operam  in 
Nethinaeos,yEdituos&:  Janitores, Cantoresque  impendens.  Nec  o- 
mittit  Prophetas,  &  quomodo  hi  fua  vaticinia  feripto  confignata  ad 
fores  Templi  affixerint,  obfervat,  in  quibus  cum  per  dies  aliquot  pa- 
tuiflent,  ablata  a  miniffris  &  in  thefaurum  repofita  fuerint,  unde  pofl 
ex  iffisfchedis  in  unum  colled  is  libri,  quos  hodie  habemus,  confedi 
fxnt,  eademque  decaufa  Prophetias  turbato  faepius  ordine  exhibeant. 

x  Samue- 


MENSIS  FEBRUARII  A.MDCXCIV.  J7 

Samuelem  ultra  Prophetas  officium, Maximi  etiam  Pontificis  munus 
gesfiffie, penitus  inficiatur.  Scribas  dihinguitinfacros  &  profanos, 
hosque  iterum  in  fiiperiores  live  regios,  &  inferiores  five  plebejos. 
Iftorum  autem  a  Legisperitis  differentiam  ineo  conftituit, quod  Scri¬ 
bae  magis  in  theoria  &  corrigendis  Bibliorum  codicibus;  Legisperiti 
contra  in  praxi  Sc  pradicis  quaehionibus  verfati  fuerint.  Nafir^- 
os  utriusque  fexus  dum  contemplatur,  per  axf$ee ,  quod  alimenti 
genus  iisdem  tribuitur,  loeuhas  intelligit,  Sc.  iis  pariter Johannem 
in  cibi  locum  fuifle  uffim  hatuit.  Ad  Sedas  deinde  Judaeorum-» 
properans,  Chafidaeos,Pharifaeos,  Gaulomtas  five  Galilaeos,  Saddia- 
casos,  Karraeos  five  Karaitas,  &  Effasos  breviter  deferibit;  ac  circa 
Herodianos  recedit  a  Drufio,  qui  Herodem  novam  ex  Paganifmo 
Sc  Judaifmo  religionem  conhaffe~exihimat.  Ipfevero  hominum., 
hoc  genus  deducit  a  Menachemo  quodam,  ( cujus  Ad.XIII.i.  ht  men¬ 
tio  , )  fidei  ac  dodrinas  Sadducaeorum  addido,  qui  a  PraefeduraSyne- 
drii  magni  ad  famulitium  Herodis  Regis,  una  cum  LXXX  viris 
fplendide  vehitis,  &  fortiter  Herodis  Tetrarchatum  fecum  firmatu¬ 
ris,  deceffierit.  Eorum  autem  dogmata  cum  fide  Sadducaeorum 
confpiraffie  notat,  nifi  quod  ipfi  ad  conciliandam  Herodi  autorita- 
tem, populo  infuper  perfuaferint,  quod  is  pro  Meflia  votis  adeo  mul¬ 
tis  expedato  agnofeendus  fit.  Denique  priorem  Tra datus  hujus 
partem  Sacerdotii  Judaeorum  moderni  memoria  obfignat  ;  &  in 
fecunda  ipfas  veterum  Hebraeorum  perfbnas  facras  figillatim  ag¬ 
greditur,  earum  primum  requifita  ,  natalium  videlicet  puritatem, 

*  corporis  habitudinem,  aetatem  legitimam,  animi,  vitaeque ,  ac  famae 
integritatem,  indicans.  Pohhaec  ritus  initiandi  Pontificem  Sc  Sa¬ 
cerdotem,  vehes  utrorumque  facras ,  tonfiiramque  Sacerdotalem, 
fingulorum  infuper  officium,  ac  tum  ipfius  Pontificis  Sc  Sacerdo¬ 
tum,  tum  &  aliorum  in  hos  non  minus  atque  ihum  judsdidionem? 
reditusque  iis  dehinatos  enumerat,  ac  ultimo  tandem ,  ubi  ad  eorun¬ 
dem  conjugia  defeendit,  latam  a  Deo  legem  Lev.  XXI,  7.  interpreta¬ 
tur,  &  loco  illius,  quod  in  quibusdam  verfionibus  fcorto  adjungitur 
profiibulum^yi  Ebraei  textus  veritate  profanam  potius  legendum  mo¬ 
net,  quidque  vel  fcorti  vel  profanae  nomine  i ndigitetur,  declarat.  De 
caetero,quod  e  Rabbinis,  qui  tam  infignem  de  Sacerdotio  Hebraeo¬ 
rum  lacrisque  eorum  perfonis  mat^riapa  peculiari  pertradarit  Com- 

H  men- 


/ 


TAB.  II. 
Eg-  J- 


58  ACTA  ERUDITORUM 

mentario ,  unicum  Jehuda  ben  Elai,  cujus  fcriptum  hac  de  re  vul¬ 
go  Jus  Sacerdotale  nuncupent  Judaei;  e  Chriliianis  vero  neminem 
habuerit,  conqueritur. 

PHJENOsMENON  ANNUUM  VESPER- - 
tinum ,  de  te  Pium  Noribergx,  a  G.  C. 

Eimmarto . 

EXhibuimus  in  Adis  Eruditorum  A.  16^3,  pag.  274.  Phaenomeni 
coeleftis  a  celeberrimo  Caffino  detedi  defcriptionem.  Geminum 
ifti  videri  poteft  Phaenomenon  a  nobilisfimo  Eimmarto  Noriber- 
gae  e  fpecula,  quam  inflrumentorum  apparatu  inErudishmam  ha¬ 
bet,  continuatis  multorum  annorum  vigiliis  obfervatum,  fed  nuper¬ 
rime  demum  fiib  titulo,  Urania  Norica  Strena  facra  Trianguli  coele - 
fi  is,  a  M.  C.  I.  Glafero  cum  Aftrophilis  communicatum.  Nobis 
cfignisfimum  hoc  quoque  vifiim  fuit ,  cujus  notitia  in  Adis  hif ce  no- 
ftris  latius  per  Orbem  Eruditum  propagaretur ;  quem  in  finem  <Sc 
figuram  exhibemus,  &  ipfa  Eimmarfi  verba  huc:  tranferibimus. 

Annus  jam  fex  tus  vertitur  fiipra  decimum ,  quo  Urania  No¬ 
rica  facra  facientibus  apparere  folet  fpeUaculum  ccelefte  mirandum , 
paucis  fimis  cognitum,  dignis  fimum  tamen, ut  luxejus  tandem  aperia¬ 
tur  in  luce,  &  palam  omnibus  fiat ,  quibus  opera  DEI  in  fuperiorvs 
Mundi  machina  incomprehenfbili ,  non  tam  ingenti  puro  que  gaudio 
contuenda, quam  folerti  cum,  pro  modulo  mortalibus  concejfo  >  per¬ 
ferat  unda  magni  aflimantun 

Traffus  eft  nimirum  albicans,  ipfis  Katendia  Januarii  primum 
confpicuus, ab  Horizonte  occiduo  oblique  affur gens,  figura  plana  trian¬ 
guli  fcaleni ,  apice  fu 0  ultra  cornua  Arietis  extenfus  r  qui  langue  f  en¬ 
te  tandem  lumine  usque  ad  Plejades  in  latitudine  paulo  Auftraliori 
excurrit ylatere  fuo  verfus  Aufirumy quoad  extrema  debiliori  lucida 
indiferiminatim  dijfipatus,  latere  vero  ad  Boream  fatis  candicante 
nota,  a  reliquo  coelo  fep aratus ,  & firingit  eodem  latere  exafte  duas ftel- 
las  in  Pegafo ,  Markab  &  Algenib ,  cujus  Horizontalis  puntti  fcTtio 
ab  Occafu  ASquimliiali  ad  Boream, {quando  fiella  Markab  habet  al¬ 
titudinem  circiter  10.gr .  )  divergit  praterpropter  //.  gr.  ita ,  ut  tunc 
fer  me  paralie  Ium  idem  latus  incedat  /Equatori*  Abhinc  figura  fu& 

latitu « 


(  MENSIS  FEBRUARII  A.  M  DC  XCIV.  59 

latitudine  ad  plurimos  Horizontis  gradus  verfus  Auftrum ,  ubi  tan¬ 
dem  vaporibus,  ut  plurimum  eandem  plagam  in  Horizonte  noflro  in - 
Jlar  nebula  occupantibus,  cum  termino  valde  dubio  expanditur . 

Ceffantc  Crepufculo ,  duas  tresve  horas  aere  defecato  fupcrfies 
efi,  nec,  nift  cum  primo  Mobili,  iis  que  fixis,  ubi  in  mucronem  obtufio- 
rem  definit,  tenaciter  adhareficens,  occidere  fiolet.  Anno  16 S 8 >  ut  & 
89,9’,  &  jam  elapfio  pj,  diebus  iz  &  14  Febr .  fierenisfimo  coelo ,  gli- 
fc  entibus  aftris  innumeris,  tanta  claritudine  Ph&nomenon  hoc  illuxit, 
ut  non  folum flella  minutis  fima  intra  complexum  ejus  dilucide  c eme¬ 
rentur, fed  &  albore  ac  pelluciditate  fua  Galaxiam  longe  fiuperaret , 
duravit  que  in  tam  fiaturo  luminis  vigore,  usque  ad  extremum  cufpidis 
fua ,  qua  Martem  anno  88  includebat ,  occafium. 

Cumprimis  autem  circa  hoc  Phanomenon  notatu  dignum  fuit , 
quod  proxime  elapfio  anno ,  die  29  Martii ,  Luna  phafi  quarta  cre~ 
fcente,  &  in  media  traflus  hujus  albicantis  area  h arente ,  tum  etiam 
fiatis  luculenter  ac  terminate  a  reliquo  Coelo  dific  er  nebatur,  nec  non  die 
n  Apr.  adhuc  evidenter  cufipis  nofiri  Phanomeni ,  fiuper  arcum  Cre - 
puficuli prominentis,  ad  Jovem  usque  terminabatur.  Prater  quoti - 
dianum ,  communem  five  diurnum  occafium ,  durare  fiolet  hoc  Phano- 
menon  plerumque  tres  &  amplius  menfies  con[picuum,ficuti praten¬ 
tis  annis  1681  &  82  >  ttt  &  proxime  prae  edenti,  ad  Aprilis  usque  diem 
i2,  fupra  convexitatem  crepuficularis  luminis  extantem  cufipidem  albi* 
cantem  contueri  difiinfle  licuit .  Animadverfium  efi  autem  Phano - 
menon  hoc ,  naficente  menfie  Februario,  ubi  circa  extrema  debiliori 
radio  vifiui  Hiabitur,  &  in  mucronem  evaneficit,  non  femper  unum  eun - 
demque  fitum  ad  vicinas  fixds  fer  vare,  fed  latus  fisum  Bor e  ale  nonni¬ 
hil  mutando,  quafi  ad  motum  Solis  dirigeretur ,  propius  ad  Plejades , 
Boream  verfus  convertere ,  quod  fubfiequentium  tam  dierum ,  quam 
annorum,  iteratis  fapiuscule  obfiervationibus ,  a  jfiever  antius  confirmabam 
tur.  Namque  circa  medium  Februarium  illam  ipfiam  luminis*  extre¬ 
mitatem,  Borealem  latitudinem,  Plejadum  refipeflu ,  tantam  quidem, 
quantam  prius  Auftralem  habmjfie,  evidenter  fiatis  accurate  deprehen- 
fium  fuit . 

Hac  efi  fida  Phanompni  nofiri  cum  fit  is  circumflant  iis,  quotan¬ 
nis  fimiliter  femper  obviis ,  teflimonio  aliquot  fide  dignijfimomm  fipe- 
flatorum  corroborata  enarratio . 

H  z 


VOTAGE 


<J0  ACTA  ERUDITORUM 

VOTAGE  EN  DIVERS  ETATS 

d'  Europe  &  d'  Ape. 

'  Hoc  eft, 

Peregrinatio  per  diveriasEuropx  Afeq;  regiones. 

Parifiis  apud  J.Boudot,  1695.  in  n.  Conflat  plagulis  16. 

v  cum  iconifmis  8» 


Pag.183.fqq. 
242.  fqq.  z6  3. 


PRsefentis  libelli  autcr ,  Philippus  Aprilis }  e  Societate  Jefu ,  a  Supe¬ 
rioribus  fiiis  deledus  commodiori  vix  per  mediterranea  Afia:  in 
Chinam,  in  qua  deinceps  Misflonarii  Apoftolici  munere  fundurus  e- 
rat ,  invefligandse ;  poAquam.  voti  fui ,  Mofcovitis  praecipue ,  per  quos 
viam  ad  Chinenfes  tentabat,  obftandbus,  compos  fieri  non  potuit, 
itineris  tamen  fui  rationes  publico  fcripto  reddere  confultum  duxit : 
eum  potisfimum  laborum  fuorum  frudum  carpturus ,  ut  peregrina¬ 
tionis  Sinicae  rite  inflituendae  diverfas  rationes, a  Paiffis  &  Tartaris 
nonnullis ,  quibuscum  confuetudo  <Sc  familiaritas  ipfi  intercefferat, 
acceptas  Europaeis  panderet.  Caufle  quaerendae  viae  fuere  difficul¬ 
tates  innumerae,  quibuscum  conflidandumfuitMisflonariis ,  propa¬ 
gandae  fidei  Chriflianae  identidem  eo  ablegatis ;  e  quorum  fexcentis, 
ex  ordine  foium  Jefuitico  in  Sinam  tendentibus ,  calculum  cum  fide 
fiib  ducente  P.  Coupleto ,  &  ipfo  per  triginta  annos  Misfionario,  vix 
lexta  pars  in  Sinam  pervenit ,  caeteri  variis  cafibus  medio  itineris  fui 
curfu  occubuere  :  tum  etiam  prolixa  fpes  religionis  Chriflianaema- 
gis  magisque  proferendas,  fi  frequentior  <Sc  expeditior  eo  commea¬ 
tus  effet.  Huic  deAinato  militaturus  Autor ,  anno  1685  ex  Galliis 
folvit,  perque  mare  mediterraneum  vedus,  Syriam,  Mefopotamiam, 
Armeniam,  Mediamque  pervagatus  efl :  fulcato  deinde  mari  Cafpio 
AAracanum  petiit,  celebratisfimum  Europae  Afiaeque  emporium ,  ra¬ 
tus  hinc  quam  commodisfimam  fibi  occafionem  oblatum  iri ,  cwtl- 
mercatoribus  Rufiis  per  Tartaros  Usbeccenfes  in  Chinam  porro  pe¬ 
netrandi.  Atque  hic  a  Tartaro  quodam  Bocarenfi  (  efl  autem  Boca - 

ra  caput  Usbeccorum  Tartarorum, prope  latus  orientale  maris  Ca- 
fpii  ad  fluvium  Oxum  fo&jAvkenna  olim  patria,  hodie Rufforumu 
Tfirtaroriunque  commerciis  inclyta  )  viam?  qua  per  Bocaram  in  Si¬ 
nam 


MENSIS  FEBRUARII  A.MDCXCIV.  6x 

nam  ingreffus  patet,  non  adeo  difficilem,  atque  mediterraneae  eo  ten¬ 
dentes  ha  denus  creditx  funt,  edodus ;  nuncioque  accepto ,  Mofco- 
vix,  qux  regia  Rufforum  eA ,  numerofam  coire  mercatorum  Sinen- 
fium  catervam ,(  Caravanam  nuncupant  Afiatici)  venia  a  Prxfedo 
AAracanenfipoA  quatuor  menfium  moras  difficulter  impetrata,  Mo- 
fcoviam,  partim  adverfo  flumine  Volga,  partim  per  campeAria  Rui- 
fix  traha  vedus ,  non  fine  plurimo  difcrimine  contendit, 

Hxc  po Aquam  duobus  primis  Libris  Autor  commemoravit,  in 
fequenti  tertio  prxcipuum  operis  fcopum  adoritur ,  viasque  hgilla- 
tim  delineat, quibusChina  terreAri  itinere, per  PrufTorum  inprimis  di¬ 
tiones, adiri  posfit.  Conqueritur  in  limine  de  veterum  Geographo- 

rum inani  labore  in  defcrib endo  vafto  illo  terrarum  tradu,qui  flu¬ 
mine  Obi,  mari  Tartarico  &  decantatisfimo  muro  Chinarum  limi¬ 
taneo  circumcingitur.  Eorum  enim  aliquos  nihil  omnino  protu- 
liffe  afTerit ;  exteros  conjeduras  fuas,  nullo  nixas  fundamento ,  char¬ 
tis  tanquam  rem  compertam  illev ifle  j  nec  recentiorum  induftriam 
ulterius  progreffiam,  quam  ut  amplisfima  illa  in  mappis  fpatia  infini¬ 
tis  tesquis  &  fylvis ,  immanibusve  defertis  oppleverit.  Enarrat  de¬ 
inde,  quomodo  regiones  illae  tenus  fluvium  Obi,  qux  hodie  SiberU 
nomine  veniunt,  a  Zaporovienfibus  Cofaccis ,  Rufiorum ,  a  quibus 
fubadi  erant ,  imperium  dedignantibus ,  occupatx;  fubfecuta  vero 
mox  colonorum  horum  fpontanea  deditione,  a  Rufiis  novis  Domi¬ 
nis  ,  divite  pellium  Zibellinarum  commercio  illedis,  magis  magisque 
excultx  fint :  donec  finibus  Imperii  Ruffici  fic  fenflm  ad  confinia  re¬ 
gni  Sinenfis  prolatis,  caflra  hinc  inde  excitata ,  &  crebrx  colonix  eo 
dedudx ,  frequentia  &fecur a  negotiatoribus  Rusfis  commercia  in_> 
Sinam  effecerint.  Asfiduis  autem  martium  Zibellinarum  venatio¬ 
nibus  diverfas  vias  in  Sinam  deducentes  Aratas  efle,  Autor  comme¬ 
morat  ;  earumque  ut  &  binarum  aliarum ,  qux  prxter  ditiones  Mo- 
fcoviticas  per  mediam  Afiam  in  Sinam  tendunt,  pluribusque  nationi¬ 
bus  hucusque  frequentantur,  deferiptiones ,  ( quas  ex  archivis  Can- 
cellarix  Rusficx  nadus  eA)  commoda,  incommoda,  collatis  lingu¬ 
larum  rationibus,  non  indiligenter  exponit.  Optandum  vero  effet, 
ut  eo  usque  Autor  apud  Ruffos  profeciffet,  ut  exadam  Rusfici  Im¬ 
perii,  quod  hedie  ad  usque  fere  murum  Sinenfem  protenditur*vicina- 
rumque  terrarum  mappam  geographicam  publico  impertiri  potuis¬ 
ti  3  fet ) 


141.  %, 


jfo  *  ACTA  ERUDITORUM 

'P«  2OB1  fet ;  faltim  promisfi  fui  non  dememinifiet,  de  inferenda  Operi  huic 

charta  itineraria  Ruflb-Sinenfi ,  quam  ex  commentariis  Ntcephori 
cujusdam,  Rusfici  ad  Monarcham  Sineniem  Legati,  aulpiciis  Regis 
Poloniae,apud  quem  idem  poflea  gemino  munere  defundus  efl,  per 
Ablancurtium  adornatam, ex  regia  indulgentia  NoRer  penes  fe  habu¬ 
it.  Ejusmodi  enim  beneficio,  ingrato  quo  Geographia  adhuc  la¬ 
borat,  defedu  circa  vafiisfimas  illas  Orientis  provincias  quadante- 
nus  fublato ,  Ledori  difiindara  notitiam  praebuiflet  eorum,  quae  ut¬ 
ut  optima  fide  ab  Aut  ore  noflro  relata,  caligine  tamen  non  exigua 
adhuc  involvuntur.  Multorum  enim  oppidorum,  Ruminum ,  lacu¬ 
um  ,  populorum,  quorum  hic  mentio  efi,  nomina,  fitus ,  terminos  in 
chartis,  quae  hodie  extant,  fruflra  quaeras ;  aut  certe  eo  in  loco, quem 

I45.fq.  Aprili*  defignat,  non  invenias.  Quod  vero  gentes  attinet,  per  quas 

tranfeundum  eR  viatori ,  earum  recenfum  ab  homine  fide  digno ,  ex 
fupradida  curia  Rusficafibi  communicatum,  idem  Rudiofe  exhibet: 
luntque  eae  maximam  partem  Tartari  ,  interque  illos  praecipui 
Bogdoi,  Mongulenfes ,  Calmucci ;  quorum  regimen,  flatus,  mores  & 
Rudia,  quatenus  iter  facientibus  incommodant  autprofunt,  brevi¬ 
ter  delineantur.  < 

RS2*  Ceterum  quorum  fiimma  hadenus  capita  tantum  recenfiii- 

mus,  folicita  fibi  circumlpedione  a  Rusfis.  haurienda  fuifie,  vitio  gen¬ 
tis  omnium  fulpicacisfimae,  Autor  confitetur  :  nec  tantam  fibi  forte 
libertatem  in  perquirendis  iis  futuram  fuifie,  nifi  legatio  a  Magno 
Rufiorum  Duce  ad  Regem  Galliae,  de  ineundo  contra  Tureas  foe- 

183*  der  e,  tunc  temporis  adornata, Rufiorum  animos  Gallo  conciliaflet. 

Haecipfa  vero  Legatio  praetextui  deinde  fuit  Rusfis,  ut  Aut  ori  tanto¬ 
pere  quaefitum  per  Siberiam  in  Chinam  tranfitum  denegarent. Quod 
enim  Idem  cum  locio, nullis  a  Rege  Galliae  commendatitiis  inRrudus, 
inftituti  itineris  caulas  probare  Rusfis  nequiret,  nemini  exterorum 
per  ditiones  luas ,  nifi  re  probe  perlpeda,  liberum  commeatum  per¬ 
mittentibus :  eidem  reditum  in  patriam  cum  Legato  luo  perluadere 
conati  linat,  cujus  fcilicet  focia  opera  a  Galliae  Rege  tabulas  viatorias, 
&  quae  alia  inflituto  ipfius  promovendo  conducerent,  impetra¬ 
re  polfet.  Retradus  fic  a  curlii  itineris  Aprilis,  variis  deinceps  fatis 
per  Lithuaniam,Poloniam,  Moldaviam,  Bulgariamque  jadatus ,  ne- 
quicquam  tentato  per  literas  Regis  Gallia  interceflbrias ,  libero  apud 

'  Rufios 


/  ,  /I 

MENSIS  FEBRUARII  A.M  DC  XCIV.  6y. 

RufTos  tranfit»,  tandem  cum  Condantinopolin  appuliiTet,  feque  iti¬ 
neri  per  Turdam  in  Perdam  porroque  in  Sinam  pararet ,  haemo- 
toptyd  infedante ,  per  mare  mediterraneum  in  patriam  remeare, me» 
dicorum  amicorumque  confilio,coadus  ed.  Singula  itineris  mo¬ 
menta  variosque  cafus  enarrare,  praeter  inftitutum  noitrum  ed  5  quae 
vero  ad  eruditionem  aliquam  fpedant ,  in  gratiam Ledoris  compen¬ 
dio  referre  non  pigrabimur*. 

Pdtinenrhuc,quae  de  columbis  tabelliferis  Aleppi  ufitatis :  de 
modo  &  legibus  peregrinandi  cum  Caravanis :  de  Jo armis  Straufii  er¬ 
rore,  montem  Ararat  quinquaginta  tantum  leucis  a  mari  Cafpio  col¬ 
locantis,  cum  plusquam  150  leucis  ab  eodem  didet ,  eumque  a  fe  con- 
fcenfum  glornntis ,  cum  penitus  fit  inaccesdbilis :  de  mari  Cafpio 
fiibtus  terram  in  finum  Perficum  fe.  exonerante ;  cujus  argumentum, 
praeter  gurgites  binos  formidabiles  prope  Kilanum  (veterum  Hyrca¬ 
niam  )  immani  fragore  aquas  forbentes fiint  folia  falicis  autumnali 
tempore  quotannis  finui  Perfico  copiofisfime  innatantia ,  quae  arbor 
meridionali  Perdae  penitus  incognita',  Cafpii  maris  litora  Hyrcaniam 
tenus  frequentisfime.  cingit  :  de  negociis  RufTos  inter  Adracanenfes 
&  Tartaros  Calmuccenfes  intercedentibus de  erronea  Chinae  lon¬ 
gitudine  ,  quam  Geographi  veteres  triginta  tribus  gradibus  orienta¬ 
liorem  fecere ,  ac  hodie  eclipfes  fatellitum  Jovialium  a  Jefuita  Gallo 
ibidem  obfervatae ,  tum  etiam  intervalla  itineraria  viarum  fiipra  me¬ 
moratarum  evincunt :  de  Tartarorum  Afiaticorumfupremo  (  u tAu- 
tor  appellat )  Patriarcha  rlXaia^  Eama'y  quem  fuccefforem  famofi  il¬ 
lius  Presbyteri  Johannis  effe  ,fruftra  quamplurimis  in  Abysfinia  quae- 
fiti,  operofe  contendit :  de  itinere  ex  Mofcovia  in  Sinam  fpatio  du¬ 
orum  mendum  commode  indituendo  my:  ubi  de  vedura  Rusdcarunu 
traharum,  quibus  cervus  curforius(  9Jenntf)lCl! )  cum  cane  robudo 
focio  jungitur,  quaque  terra  nive  ,•  &  fluminibus  glacie-  indratis,  fe¬ 
cundo  vento  expanfo  velo  propelluntur :  de  mercibus  Tartariae  ori-^ 
entalis , inter  quas pretiofum  ebur 'animalis  amphibii Behemot:  de_» 
origine  gentium  Americae  feptentrionalis ,  occafione  venationum^ 
hujus  animalis :  de  impedimentis  commerciorum  Rusdeorum  pen_* 
mare  Sinam  verfus  indituendorum :  de  mercatura  pellium  pretiofa- 
rum,  praecipua  Rusficarum  legationum  ad  exteros  Principes  caufa_, 
de  herba  Lithuaniae,  paris  cum  opio  virtutis,  cujus  paduurfi.  tota  hye- 
>  n  s  me. 


Pag.  14. 
23. 

58' 


73« 


760 

8q- 


151. 


175.. 

187- 

i8d. 

240-» 


\ 


/ 


\ 


64  ACTA  ERUDITORUM 

304.  me  dormire  creduntur :  de  Dardanellarum  Turcicarum  robore  mi¬ 
nime  formidando ,  nec  impedito  per  eas  in  Propontidem  ingrePu. 
Nec  reticendum  effc ,  AtCtori  propofitum  effe  Hiftoriam  condere  Mo- 
fco vitici  Imperii ,  eamquefuo  tempore  publici  juris  facere. 

UZ,  Jun&a  eft  libello  appendicis  loco  narratiuncula  de  Jubilaeoab 

Alexandro  VIII  Pontif  ce  anno  1691  publicato, &  a  Romano-Catholi- 
cis  injulfa,  quod  eftfuburbium  regiae Perfarum  Ifpahan,  ab  Armeniis 
habitatum,  celebrato;  deque  complurium  Armeniorum  ad  facra  Ro¬ 
manae  Ecclefiae, ejurata  avita  religione,tranf  tu:  ex  quo  ipem  (ibiAutor 
facit,  totam  nationem  aut  fe diam  Armeniorum  brevi  adobfequium 
Romani  Pontificis  fe  compofituram, 

GEORGII  AD  A  MI  'STRUVII ,  JCti, 
Centuria  Decijtonum  :  JJuanam  res  Feudales , 

quanam  Alio  diales  ?  Cui  arme  x  a  Semi  -  Centuria  Obfervatio - 

num  de  Feudo  Hareditario . 

Francofurti  ad  Moenum,  apud  G.  H.  Qehrling, 

A.id^q.in  q.Piag.i/.  ' 

CUm  in  celeberrimi  JCti,  cujus  obitum  in  Aciis  anni  fiipericris 
pag.  46.  indicavimus,  fcriniis  Refponfa  quaedam,  maximam  par¬ 
tem  ab  Illufbri  Facultate  Juridica ,  quae  Jeme  floret, &  cujus  Praefidem 
Struvius  nofler  per  tot  annos  maxima  cum  laude  egerat,  data,  <$c  qui- 
busda  annotamentis  ab  illo  audla  extarent,quae  ad  iupplementuquod- 
dam  Syntagmatis  illius  Feudalis  facere  quidquam  poffe  viderentur: 
publico  illa  invidere  haud  voluit,  qui  hanc  Decifionum  Centuriam 
&  Obfervationum  Semicenturiam  edere  fuflinuit.  I11  duas  vero  o- 
pufculum  digefum  eft  partes.  Prima  Centuriam  Decifionum: 
quaenam  res  Feudales,  quaenam  Alio  diales  ?  continet,  ex  quibus  quae¬ 
dam  non  ubique  obvia  excerpemus.  Annulus  fignatorius  Vafalli 
ad  haeredes  ejus  allodiales  pertinet,  ita  tamen,  ut  infignia  &  nomen 
p »7*  frangi  debeant  ;Dec.  13.&  14.  Immobilia  civili  aeflimatione  talia, 

qualia  funt  bomb ardae  &  tormenta  bellica  ,  ad  defendenda  caflra 
comparata  ( conf.  Dec.60. )  campanae ,  calix,  crux ,  ornatus  ecciefia- 
JUci, rotae delapides  molares,  apud  ftcceflbres  feudales  permanent; 

Dec. 


/ 


MENSIS  FEBRUARII  A.M  DC  XCIV.'  <Jf 

Dec.  t6.Sc  22.  Dona ,  quae  capones  loco  cenfiis  dant ,  pro  allodialibus  P*  f 1 9 
reputantur;  Dec.  38.  Boves  aratorii,  item  equi  ( nili  confuetudine ,  ut'  P'  27* 
in  Marchia,  aliud  receptum )  ad  heredes  allodiales  ipedant;  Dec.  61,  P‘  2^fi 

62.  Columbae  pars  feudi  eile  cenfentur ,  Dec.  6q.  In  Ducatu  Me- 
gapolitano,  fi  pater  decedit  nullo  relido  filio,  ufusfrudus  feudi  per¬ 
tinet  ad  filiam,  quae  dicitur  eittt  (Videatur  Obf.  36.) 

Dec.  /d.  Vineae  frudus  de  Jure  Saxonico,  ad  haeredes  allodiales  perti-  p«  34* 
nent,quandova£illuspoftdiemUrbanidecefIit;  idemque  obtinet  in 
provinciis  Thuringiae,  nec  requiritur  ultima  cura ,  ( blC  )  con- 

tra  quam  B.  Carpzovius  ftatuit  5  Dec.  88-  Reliquas  quod  attinet  p«  44* 
Decifiones,  illarum  nonnullae  confirmant,  quae  jam  in  Juris  Feudalis 
Syntagmate  dida  funt.  Veluti  quae  ibidem  Cap.15.Aph.  16.  n.  2.  feqq. 
de  frudibus,  <Sc  quomodo  pro  eorum  diftindione  fint  haeredum  vel 
allodialiumvel  feudalium,  afferuntur,  latius  hic  explicantur  &  prae¬ 
judiciis  firmantur;  Dec.  5.  6. 7. 11. 12.  ig.  19.  23.  gi.  84.  usque  96.  Circa 
Cap.  4.  Aph.  4.  fqq.  quod  pecunia  ex  feudo  redada  vel  ad  illud  e- 
mendum  deflinata ,  &c.  feudalis  non  fit,  conferri  merentur  Dec. 

29  --38 ,  nec  non  Dec.  40.  &41.  Porro  di  dis  Cap.  6.  A.  ir.  n.6.&  7. 
parallelae  funt  Decifiones  42.  &  43.  Circa  Cap.  16-  A.  n.  Dec.  75. 

Cap.  15.  Aph.  18.  Dec.51.  &c.  Cap.  6.  Aph.  12.  n.  1.  fq.  Dec.  16.  <5c  io, 
videri  poffunt.  Aliae  vero  Decifionum  illarum  ea,,  quae  jam  in 
Obfervationibus  Feudalibus ad Syntagma Feud.  propofita  funt,  re¬ 
petunt  ; in  cujus  probationem  lequentes  adducere  lubet:  Sic  Dec. 

45.  habetur  Obf.  7.  ad  Cap.  15.  p.  126.  Dec.  58.  &  60.  Obf.  8.  d.  Cap. 
p.i27.Dec.  82.  Obfiio.p.  128.  Dec.  76.  Obf.  p.  p.  71. 

Altera  hujus  libelli  pars  comprehendit  quinquaginta  deFeu? 
do  haereditario  Obfervationes,  quae  tanquam  additamenta  Cap.  4. 

Aph.  13.  S.  J.F.  illuftrantia  hic  fubjunguntur.  Exponitur  vero  il¬ 
lic  tum  quid  Feudum  haereditarium  non  fit,  Obf.  3.  -  -  9,  tum  quid  fit, 

Obf.  9.  fqq.  Scilicet  Feudum  haereditarium  eft  ,  ubi  fucceditur  fe¬ 
cundum  difpofitionem  juris  communis,  ita  ut  etiam  foeminae  fimui 
cum  mafcuhs  admittantur ;  quo  differt  a  Feudo  ex  pado  &  provi¬ 
dentia,  ubi  norma  in  fiiccedendo,  jurefeudali  praefcripta,  fervatur. 

Soli  autem  defundi  vafalii  haeredes  (Obf.  12.  )&  quidem  fimui  adita 
haereditate  allodiali  ( Obf.  13.  &  32.)  fiiccedunt,  licet  non  fimultanee 
invefliti  fuerin  t  ( Obf.14.)  Hinc  quomodo  differat  a  Feudo  proprio 

I  aut 


K 


\ 


ACTA  ERUDITORUM 

aut  cum  eodem  conveniat ,  offenditur  Obf.  15.  Pofl  hxc  de  Feudo 
emto  cum  pacto  retrovendifionis  quaedam  Praejudicia  adducuntur 
Obf.  17.  &  18-  Intermifla  renovationis  invefliturce  m  feudo  haeredi- 
tano  petitione,  illud  aperiri  Refponfo  Scabinatus  Lipf.  confirmatur 
Obf.  26.  De.dotalitio,  quo  ex  Feudis  profpiciturfouminis,Refpon- 
fa  quaedam  notatu  digna  proponuntur  Obf.  27  -  -  3©.  Pecuniam  ex 
feudo  vendito  refiduam  non  pertineread  uxorem,  cui  in  iflo  dota- 
litium  conffitutum,  Obf.  31 :  Mulierem  ob  delidum  mariti,  qui  ab 
ipfa  procurator  ( SefjnttftgdO  bnt  conffitutus,  feudo  haud  privari, 
Obf.33 :  illo  mortuo  debito  tempore  alium  quafi  vafallum  (ive  pro¬ 
curatorem  (£d)ntrdgcr)flib  poena  privationis,,  domino,  feudi  offe¬ 
rendum,  Obf.  35.  docetur., 

JO H ANNIS:  SCHARFII  MANUALE 

% 

Logicum  novis  Annotationibus  adornatum  a  M. 

Jobanne  Jacobo  Stubeliox  Rettore  Ann&montano . 

Lipfiae&Francofurti  apud  M.  G. Hiibnerum,  1694.12.. 

Confiat  alphab.  2.plag.5„ 

LOcus  hic  nobis  datur  memorandi  etiam  B,  JOHANNIS 
SCHARFII  nomen,  quod  nec  exteris  ignoratum  obiiterari 
oblivione  apud  nos  nunquam  linent, ut.  alia  opera  Philofophica  & 
Theologica,  inque  his  An ti-Bergiana  potiffimum,  Anti-Crociana  & 
Anti-Calixtina ,  in  Memoriis.  Theologorum  p.  1367.  &  Biologia  ad 
A.  iddo.  d.  VHI.Jan.  quo  vitam  cum.  morte  commutavit  ,  ab  Hen- 
ningo  Witten  recenfita;  fic  inprimis  Manuale  hoc  Logicum,  quod 
pofl  Inffitutiones  <Sc  Tabulas  Logicas  a  fe  publicatas,  in  fcholarum  u- 
fum  compofuit,  iterum  atque  iterum  typis  excufum ,  ac  in  pierisque 
fcholis  harum. ditionum,  <3c  illuffribus illis  tribus  maxime  introdu- 
dum,  nec  deponendum  temere..  Ideo  que  diftra dis  omnibus  exem¬ 
plaribus,  ne  penuriam  eorum  quererentur  ingenui  adolefcentes,  pro¬ 
vidit  Bibliopola  Drefdenfis  Martinus  GabrielHiibnerus,  &  ut  nova 
prodirent,  nec  fine  nova  quadam  acceflione,  laudabili  ffudio  cura¬ 
vit:  ufiisadeam  rem  conficiendam  opera  Viri  Clariffimi  M.  JOH. 
JACOBI  STUBELU,  Redoris  Annaemontani ,  qui  Annotationibus 

undi- 


MENSIS  FEBRUARII  A.MDCXCIV.  €j 


undique  congeftis,  indullriaque  convenienti,  Scllylo ,  ut  in  his  heri 
poteft,  minime  barbaro  adornatis, textum  Scharfianum,  in  ufiim  do¬ 
centium  pariter  ac  dilcentium ,  illullravit.  Adhibuit  autem,  praeter 

nobililfimos  illos  agri  Logici  cultores,  quorum  in  Adis  anni  1686 
p.268,  Sc  Supplem.T.I.Sed.VTH.p.  420  fecimus  mentionem,  in  liibfi- 
dium  vocatos,  Jacobi  Saurii  quoque, Antonii  Itteri,  Jac.  Maftmi,Joh. 
Caefarii,  Theobaldi  Billicani,  Philippi  du  Trieu,  Jodoci  Willicha, 
Joh.  Heinrici  Allbedii,  Jacobi  Thomafii,Titelmanni,  Dounae ,  Dero- 
donis,  Loeberi,Spengleri,  Sagittarii, Rudrauffii,Weiffenbornii,Kcebe- 
ri,  ScherzerfWeilfii  ahorumq;  plurimorum  ejus  generis  probatiffi- 
ma  fcripta.  Acne  in  his  folis  eum  exiftimes  acquievihe,  libuit  etiam 
quandoque  in  Ramillarum  &  Cartelianorum  limites  excurrere ,  at¬ 
que  ea  depraedari,  quae  vel  Scribonius  in  Triumpho  Rameae  Logicae, 
oppolitusque  huic  Pifcator,  vel  Everhardus  Svvelingius  in  Clave  Sci¬ 
entiarum,  vel  Claubergius  in  Logica  Carteliana,vel  Anonymus  ille 
autor  de  arte  cogitandi;  quique  a  praejudiciis  fe  liberos  profelTi,  Chri- 
lfianus  Thomalius  in  Philofophia  Aulica,&  Tzlchirnhaufius  in  Medi¬ 
cina  mentis, &  Calpar  Wylbius  Batavus, &  ipfe  PfeifFerus  Erphor  dien- 
fisille,  qui  Manuale  hoc  impugnavit ,  aliique  opportuna  libi  habere 
vili  fuere.  Omnia  praecepta  plurimis  exemplis,  iisque  ledihimis,e 

quibuscunque  fcientiis  depromptis,  &  quae  vel  ipla  novitatis  gratia 
Ledorem  capere  queant ,  illuftrata  liint.  Neque  hoc  dilfimulan- 
dum ,  quod  Ipeciei  omnes  Praedicationum, &  dodrinas  de  Statu,  Am¬ 
pliatione  ac  Suppolitione,  quaeque  plura  Scharhus  vel  licco  praete¬ 
rierat  pede,  vel  levi  attigerat  brachio, inModalibus,LocisTopicis, ipla 
Demonlfratione  caeterisque,Stubelium,  quantum  in  hac  brevitate  li¬ 
cuit,  diligenter  perfecutum.  Adjeda  eli  opufculo  huic  ab  alio  do- 
do  viro  Praxis  commoda  e  Matthaei  cap.  XXII.v.23.  leqq.  &  ab  iplo 
Stiibelio  lubnexi  liint  indices  LL.  Scripturae,  Autorum  &  Rerum 
concinni  &  accurati» 


HENRICI  HULS1I  DE  VALLIBUS 


Prophetarum  facris  Liber  unus. 

Lugd.  Batav.  1695.  in  4. 


ederim  Exercitationes  Opus  hoc  compleditur,  quarum  fex  prio- 


I  2 


res 


6g  ACTA  ERUDITORUM 

res  proximo  menfe  Januario  recenfuimus ,?  reliquas  decem  nunc 

ione  VII.  de  Valle  montium  ancorum^  locum  Zach. 
VI.  i— 8*  clarisfimus  Autor illnftrat ,  3c  hac  occafioiie  ea ,  quae  capite_, 
praecedenti  V.  de  Epha  habentur,  exponit.  Podea  ad  egredum  legis 
Chridi  &  veritatis  e  Sion  in  praefenti  Pericopa  explicandum  fe  accin¬ 
git,  quem  varium  efTe  notat  ad  Judaeos  asque  ac  ad  gentes  inftitu  tum, 
alium  plane  dereliquiffe  Judaeam ,  alium  ede  poenalem ,  alium  fugae  ex' 
Judaea,  Circa  ipfam  dein  vifionem  in  ventos ,  currus  &  equos  Dei  & 
Chridi  inquirit ,  qui,fi  una  fumantur,  Angelos ,  Apodolos ,  &  Evan- 
gelidas  cum  miniderio  Evangelii  typice  exprimant,  quorum  progref- 
fum  Deus  variis  modis  promoveat :  d  vero  dgillatim ,  currus  ad  ver¬ 
bum  Dei  ejusqueminiderium  j  trahentes  equos  ad  Apodolos ;  ventos 
ad  Spiritum  S.  accommodat.  Exponit  porro  binos  montes  aeneos, 
c  quorum  medio  ad  cur  fum  equi  prodeant,  quo  dib  emblemate  Judaea 
iateat ,  quas  montofa  admodum,  &  duobus  famolis  montibus ,  Sinai 
nempe  &  Sionis,  celebrata  imprimis  fuerit.  Nec  incommode  eos 
quoque  trahi  podb  arbitratur  vel  ad  regnum  Judae  &ddaelis,  unde  A- 
podolici  Viri  iverint  5  vel  ad  templa ,  Hierofolymitanum  &  Sama¬ 
ritanum  ;  vocari  aeneos, ut  durati©  & drmitas  montium  indicetur. 
Ex  illis  procedere  currus  ad  varialoca,  ad  aquilonem,  ubi  dta  Babylo¬ 
nia  ;  ad  meridiem,  ubi  fEgyptus  ;  &  ad  ipfam  Judaeorum  dcldaelis  ter¬ 
ram,  quam  equi  primo . Coli  peragraverint ,  podea  deflexerint  ad  loca 
diiperfionis,  &  tandem  fe  ad  gentes  toti  converterint.  Illos  equos 
ornatos  ede  verbo, iancla  vita,  Spiritu  miraculorum,  fignisque  va¬ 
riis,  &  fiia  peregrinatione  effeciffe, ut  Spiritum  in  locis,  ad  quas  exive¬ 
runt  ,  fecerint  quiefeere. 

Ab  hac  difcedit  Exercitatio  VIII.  ad  vallem  Bdcha ,  8c  Plalmi- 
LXXXIV.  v.  7.  illudrat.  Cum  enim  Deus  prifeis  ternporibus  pecu¬ 
liari  modo  habitaverit  in  Canaan,  no  tat  eum  nunc  dici  habitare  in_, 
Ecclefia  N.  T. ,  quod  neutiquam  Eat  habitatione  externa  ,  ut  in 
monte  Moriah,nec  ut  Et  domus,  in  qua  publicus  cultus  ipE  debeat  ex¬ 
hiberi  ,  fed  beatisfima  fedes  Ecclefiae  N.  T.  Ad  hanc  ledem  referri 
vallem  Bacha,quae  locum  perplexitatibus ,  fpinis  atque  dumis  obE- 
tum fignificet.  Quorfum  tranfitus  cum  fit,  non  ede  eum  hujus  vitas 
Hiouetj autd^r  adftdunr Hierofoly^itaiwaij ftdviain?.  qua  admun- 

diuir  ’ 


perludrabimus. 

Exercitat 


MENSIS  FEBRUARII  A.  MDCXCIV.  69 

dum  occupandum,  &  fedem  in  eo  Egendam  ibatur  in  N.  T.  Genti- 
lilinum  fimul  efle  Bacha,  &  hinc  de  eo  tria  praedicari:  i)  quod  in¬ 
cultus  acipinis  horrens  locus  Et.  2)  quod  impedimenta  &  perple¬ 
xitates  remorantes  transeuntibus  exhibeat.  3)  quod  moleftiam  &pun- 
dionem  fpinoiam  EiceEat.Tranfire  hanc  vallem  Badia  &pasfionem 
Duces  primos ChriEir&  quiEvangelium  tunc  in  mundo  praedicabant, 
eumque  tranEtum  notare  mutationem  loci  &  recesEonem  praeco¬ 
num  ex  Judaea  ad  gentiles  $  fundionem  ipfam  Apoffolorum  ,  quoad 
illi  fixam  fedem  non  invenere,  ded  mundum  hinc  inde  peragrare  ne- 
ceilum  habuerunt  5  haud  praepeditam  obfiaculorum  quorumvis 
luperationem;  &c  denique  felicem  transeuntium  egrefilim.  Hunc 
non  fblum  in  Pf.  XXIX.  praedidum,  fed  etiam  in  itinere  Caelitarum 
per  deferta  praefiguratum  aflerit,  variosque  transeuntium  effedusin 
praelenti  Textu  notatos  examinat,  quorum  primus  fit  conflitutio 
fontium,  Apoftolorum, Academiarum, Ecclefiarum;  fecundus  pi- 
fcinae  per  pluviam  oppletio ,  quae  pifcinae  Ecclefias  Spiritu  copiofius 
dato  &  multis  bonis  in  N.T.  repletas  defignent  5  tertius  procefius  a 
robore  ad  robur ,  cui  praemittantur  miracula  ,  fubfequatur  haec  do-  ; 
drina  &  vita,  &  finem  tandem  imponat  martyrium. 

Pergit  Autor  in  Exercitatione  IX.  ad  vallem  Zalmav&t  e  Pfah 
XXIII.  4.  &,poftq.uam  docuerat,  totum  Plalmum  ad  tempora  N.T. 
fpedare,  illa  vero,  quae  v.4.  de  Zalmavaet  proponantur,  tempora  An- 
ti-Chrifii  tangere,  cum  terra  viventium  Ecclefiam ,  &  mortui  Pfeudo- 
Ecclefiam  Anti-Chrifti  denotent;  propius  ad  vallem  ipfam  luflran- 
dam  accedit,  judicatque,  fatis  intelligi,  cur  Babel  appelletur  vallis,  fi 
quis  Ef.  XIV.  13.  cum  cura  infpiciat,  & attendat,umbram  effe  id,  quod 
tenebras  offundit,.  &  lucem  moratur,  ut  adeo  regnum  Pfeudo-Eccle- 
fiae  regnum  tenebrarum  &  umbrae  fit.  Quamvis  autem  oves  Chri- 
fli  longo  temporis  intervallo  in  hoc  verfari,  multas  calamitates  per¬ 
peti,  &  mortem  non  raro  fubirecoadae  fuerint,  ut  ex  Hifioria  lucu¬ 
lenter  conflet;  ipfis  tamen  Deum  fpirituali  fceptro  pedoque  adfu- 
iffe,  Epifcopos  dedifle  optimos,  tefles  veritatis,  martyres,  confeffores; 
excitafle  Imperatores,  &  alios  a  partibus  fidelium  non  abhorrentes; 
extitiffe  opuicula  variorum  Do dorum,  cantiones  ,  prophetias,  litur- 
gias,  &  formulas  confolatorias.  Unde  nunc  fit  evidens,  quod  me¬ 
rito  faceffat  qu&ftio ,  ubinamEcclefia  vera  ante  Wiclefum ,  Luthe- 

*  l  l  sura* 


1 


I 


7o  ACTA  ERUDITORUM 

rum,  Caivinumque  fuerit,  cum  certe  inter  medios  barbaros  &  gentes, 
inOriente  inter  Graecos, in  coetu  &  ecclefia  Waldenfium,&  apud  Pa¬ 
rentes  nolfros  in  medio  Papatu  extiterit. 

Exercitatione  X.  vallem  Azal  Zach.  XIV,  5.  ad  tempora  ultima 
extendit.  Neque  enim  heic  Judaeos  admittit ,  qui  hanc  Prophetiam 
ad  pugnam  extremam  cumMeifia  benDavid,  qua  Armillus  confodi¬ 
etur,  referant ;  nec  Pontificios,  qui  de  Anti-Chrifto  in  fine  dierum  in 
monte  oliveti  trucidando  explicent  ;  nec  alios,  qui  promifcue  de  flatu 
N.  T.  adumbrato  typis  V.  T.  interpretentur :  fed  Iffaelem  fpifitua- 
lem  &:  Ghriilianos  eile  reipiciendos.  Ubi  fruifra  objiciaturjProphe- 
tairi^um  ad  fui  temporis  homines  loqueretur, ad  sevum  tam  remotum 
vix  fuilfe  reipe<£Iurum;  cum  certe  Deus  hoc  pacdo  magis  commendet 
verbum  fiium,  &  gloria  Iifaelis  inde  diipaleicat,  quod  adeo  longe 
poil  futura  praenoverit.  Ut  autem  melius  expendi  praeiens  locus 
poffit,non  modo  Capitum XI. XII. <$c XIII.  argumenta  enarrat,  ve¬ 
rum  etiam  in  hujus  Capitis  Icopum  praecipue  inquirit ,  in  quo  Pro¬ 
pheta  calamitates  quidem  haud  exiguas,  quae  ultimo  tempore  Eccle- 
fiam  prement ,  recenfeat,  fed  infimul  tamen  viam  ilernat  ad  ingen¬ 
tes  ejus  felicitates  &  promiffiones  ordine  edilTerendas^  Ubi  non 
negligit  calamitatem  illam  triplicem,  quarum  prima  exhibetur  v.  1.  2. 
3.4,  fecunda  v.  5.  ad  13,  tertia,  v.  14,  usque  ad  finem ,  &  harum  unam¬ 
quamque  ex  Hiftoria  Ecclefiaifica  iiluffrare  nititur.  Hinc  obiervat, 
vallem  ipfam  auxilium  Dei  oilendere,  &de  autore  vallis,  qui  Deus 
ad  auxilium  &  praelium  veniens ;  de  loco,  in  quo  vallis, monte  oliveti 
ad  Hierofolymae  Orientem;  de  praeparatione  vallis  ipfa,  per  fillionem 
hujus  montis  in  partes  duas,  longitudine  &  latitudine  pergente  ab  o- 
riente  ad  occidente  ad  Azal  usque ;  effe&is  fisfionis  ac  vallis,  metu  ac 
fuga  confimili  illi  fugae ,  quae  in  terra:  motu  diebus  Ufiae  contigit ; 
de  auxilio  venientis  Dei  coniequente  fisfionem  ac  vallem,  disquirit. 

In  Exercitatione  XI.  illuftrat  vallem  Jefreel,  totamque  Prophe¬ 
tiam  Hof  1. 3  -  -k,  &  evolvit,  quaenam  fit  inter  Judaeam  atque  Jeifeel 
convenientia,  quae  caedes  ibi.  pariter  atque  heic  perpetratae  fuerint ,  <3c 
tandem  Judaeam  ultimi  temporis  per  Jeifeel  denotari  affirmat.  Ob- 
fervandos  proponit  tres  icortatricis  partus,  cum  quoad  literalem  tum 
quoad  myfticum  lenium ,  fortem  poilha£  Judae  &  filiorum  Jeifeel  in 
die  Jeifeel  qua  poenas  ac  praemia  futuram  fuo  more  examinans.  Cum 

\  autem 


MENSIS  FEBRUARII  A.  M  DC  XC IV.  71 

autem  tota  Malachiae  Prophetia  nonnifi  catena  quaedam  litium  in_, 
valle  Jefreel  difceptandarum  nuncupari  mereatur, non  abs  reputat, 
illius  feriem  breviter  lubjicere.  Tradari  ibidem  teftatur  odio  con- 
trover lias, quarum  I.  agat  de  impietione  promislionis  ac  IpeiinMef- 
fia  praebente ,  cap.  1 , 1-5.  II.  de  fundamento  vero  latisfadionis ,  ju- 
ftitiae,  &  expiationis  coram  Deo,  cap.  1, 6-9..  III.de  cellatione  lacri- 
ficiorum  &  cultus  ceremoniaiis  i  cap.  eod.  v.  10—14.  &  c*  r— 4*  IV. 
de  cathedrae  ac  foederis  cum  Levi  ac  Iffaelitis  initi  aeternitate,  c.II, 
5-9.  V.  de  duplici  Judaeorum  perfidia*  &  ratione  Sandi  Jehovae, 
quod  profanarint,  &  ratione  mulierum  repudiatarum,  cap.  II.  10— 
15.  VI.  de  peccati  impunitate,  c.  II,  17. &III, i~6.  VII.  de  con- 
verfione,  c.  III,  7—12.  VIII.  de  illa  acculatione ,  quod  dicat  tacite  E- 
picuraeorurn  &  Sadducaeorum  haerefis,fruflra  Deo  ferviri,  cum  idemm 
jullo  &  injulfo  obtingat,  c..  III.  a  verfij.  usque  ad  finem  Prophetiae. 

Vallem  Jefreel  in  Exercitatione  XII.  excipit  vallis  Harmaged- 
don ,  Apocal.  XVI,  12—16.  Zachar.  XII,  10—14.  2.  Chron.  XXXV,  20-- 
25.  de  cujus  appellatione ,  litu,  &  fignificatione  ubi  quaedam  adduxit 
Autor,  monet,  quomodo  Johannes  ea,  quae  2.  Chron.  XXXV.  legun¬ 
tur  ,  ad  liium  inftitutum  accommodet.  Quandoquidem  vero  im¬ 
primis  loco  huic  Apocalyptico  lucem  affundere  laborat ,  qui  infexta 
phiala  vallis  hujus  mentionem  injicit ,  ideo  phialarum  omnium  fi- 
gnificationem  fimul  invefiigat.  Sed  Ipeciatim  circa  lextam  hanc 
de  Euphrate  fluvio  exficcato,leu  de  Babelis  potentia  non  uno  modo 
imminuenda  aut  imminuta  dilferit ,  lubjicitque  efledus  hujus  exfic- 
cationis,  quod  via  paretur  Regibus  ab  Oriente,  via  nempe  ad  regnum 
befliae  definiendum  *via  ad  propiorem  conjundionem ,  via  ad  con- 
verfionem  in  montibus  Ilrael  procurandam.  Explicat  porro,  quo¬ 
modo  eos,  qui  in  regno  befliae  exiflunt,in  timorem  exficcatio  haec 
politura  fit,  &  quomodo  fint  liibfecuturi  Spiritus  feu  Pleudo-Prophe- 
tae  draconis,  potentiam  draconis  in  faciendis  lignis  &  miraculis  fe¬ 
cum  conjundam  habentes.  Quomodo  faduri  ligna  &  mirabilia ,  fe¬ 
cundum  fraudem  mendaciumque  &  deceptionem  Mirabiliariorum 
Pontificiorum ;  quomodo  exituri  fint  ad  Reges  terrae ,  liberos  ubique 
aditus  in  aulas  Principum  &  Magnatum ,  tyrannicamque  in  eorum_» 
confidentias  dominationem  obtinentes,  &  c.  donec  adveniat  dies 
magnaQmnipotentis ,  dies  nempe  illa  judicii,  quobeftia  tolletur  us- 
<^ue  ad  internecionem.  Quod  autempraecedentis  belli  locus  appel¬ 
letur 


71  ACTA  ERUDITORUM 

leturHarmageddon,id  fadum  eapropter  cenfet,quod  ultimis  tem¬ 
poribus  idem  circa  Babelem  eventurum  (it,  quod  olim  accidit  in  cla¬ 
de  jofise  in  valle  Harmageddon.  De  c3etero,ne  penitus  omittat  val¬ 
lem  Megiddo  apud  Zachariam, plura  affert  de  excitato  ibi  plandu  fu- 
per  Jofia,  eumque  ad  piandum  fuper  Chriffq  crucifixo  inditumm 
accommodat. 

Conjicit  in  Exercitatione  XIIL  oculos  in  vallem  vifionis ,  Ef. 
XXII, i.  qua  Hierofolyma  notetur, & ut  Sebna  Praefedus  alios  Praefe- 
do*s,  Elialcim  alios  Eliakim  praefiguret,  ita  &  vallis  vifionis  ex  illius 
mente  non  folum  ad  vadationem  Babylonicam,  fed  &  ad  ultimam, 
&  hanc  quidem  imprimis,  extendenda  ed.  Speciatim  deinde  praeci¬ 
pua  hujus  Capitis  enarrat,  explicatque  primo  poenas ,  autorem  earum 
condi  tuens  Elam,  eumque  non  tam  Perfam,  quam  in  genere  Monar¬ 
chiam  tempori  &  datui,  de  quo  loquatur  Propheta ,  accommodam, 
aut  militem  drenuum,  &  fagittarum  abunde  peritum.  Fugere  af- 
flidos  ait  prae  metu  in  teda,  h.e.  ad  Romanam  potentiam  &  loca  ex¬ 
tra  Judaeam fita;  fponte  venientes  condridos  ede,  cum  implorave¬ 
rint  Romanorum  auxilium  pdies  elfe  tumultus,  quo  feditiones  no¬ 
tentur  ;  muros  effodiendos,  eosque  e  medio  tollendos,  qui  munitio¬ 
nem  praebeant;  fiirgere  clamorem,  qu®  vociferentur  ad  mentem, 
hoc  ed,  gentile  aliquod  regnum,  equites  cubattiros  in  eledis  vallibus, 
cum  urbs  obfidione  cingenda;  ad  quae  tandem  varia  mala  fubfecu  tura 
fint.  Deinceps  de  p@ccato,  caufa  horum  malo rmn, addit,  quod  no¬ 
luerint  incolae  relpicere  ad  eum,  qui  ida  e  longinquo  pararit  ac  for- 
marit,ulteriusque  anne dit  alia,  quaeconverfionem  &  extirpationem 
totalem  odendant,  cum  ne  quidem  ullus  Praefedus  in  Politia  Judaica 
relinquendus  fit.  Tandemque  finem  Exercitationi  imponit  ,  pod- 
quam  demondraverat,  quod  Eliakim  Chridum. cum  clavibus  icien- 
tiae  &  cognitionis;  vaia  a  clavo  lufpenfa  fideles  in  Chrido  fubfiden- 
tes,ac  Ipeciatim  Minidros  verbi,  defignent. 

In  Exercitatione  XIV.  perambulat  vallem  Apadno,  DamXbqy. 
&  idud  Danielis  Caput  illudrare  iufeipit.  Subjedum  condituit  i- 
pliim  Anti-Chridum ,  iis  udis  rationibus,  quod  ille  nuncupandus 
fit  infignis  vadator  Ecclefise  &  tenve  fandae,  quod  lingularia  ei  epithe¬ 
ta  &  formalia  adferibantur,  quod  terminus  durationis  huic  Regi  prae¬ 
fixus  CoXII,  7 '.  fq.  cum  termino  &duratione  regni  bediae  Apoc.XII  8c 
X,UIf  eoioeidat,  Eapropter  improbat  Judaeo-rum,  Calvini,  &  Occo- 


MENSIS  FEBRUARII  A.MDCXCIV.  75 

lampadii  fententias ,  &  quae  apud  Danielem  de  Anti-ChriPo  dicun¬ 
tur,  uberius  examinat.  Cenfet  enim,  quod  flet  in  fede  prioris ,  dum 

Romam  incolat,  &fimul  imperium  exerceat  in  Reges  terrae;  quod  fit 
fpretus,  quiaprofefiioneEpifcopus  inermis,  homo  plebejus  e  faece  po¬ 
puli;  quod  irrepferit  per  blanditias  in  pace,  dum  vicerit  per  dodri- 
nam  &  obtentum  pietatis  ac  religionis,  devenerit  pedetentim;  quod 
brachia  inundationis  inundata  coram  facie  ejus  &  frada  fint ,  cum 
Reges  barbari  Italiamdevafiantesinconverfioneipfifefubjecerint,  & 
ab  hoc  de  folio  turbati  fuerint  ;  quod  Princeps  foederis  coram  eo  fra- 
dus,  cum  Imperatoris  Romani  potentiam  Anti-ChriPus  per  fecula 
plura  multum  imminuerit;  quod  cum  eo  Principe  fecerit  fraudem* 
cum  Papa  pop  initam  focietatem  femper  privato  commodo  magis 
Puduerit.  Quantum  dein  ad  incrementum  attinet ,  commemorat, 

quomodo  cum  pauxillo  gentis,  nempe  Clero, venerit  in  optimas  pro¬ 
vincias  Europae ;  quomodo  contra  morem  anteceiforum  disfiparit 
potentiam, autoritatem,  &  majePatem  imperantium,  imperium.,, 
provincias ,  nervumque  ac  opes ;  quomodo  contra  munitiones  artes 
excogitarit,  quae  fint  miffionesin  terram  fandam,  arcanae  commotio¬ 
nes,  potePatis  clavium  abufiis.  Quorfum  referendae  pariter  illius  ex¬ 
peditiones,  quarum  prima  verfus  AuPrum  fada  usque  adeo  fortuna¬ 
ta  fuerit,  ut  Rex  AuPri  non  Paret  coram  illo ,  cum  Godofredus  Bul- 
lionaeus  Solimannum  in  aditu  Afiae  vicerit.  DeferuifTeinhac  expe¬ 
ditione  Regem  AuPri  eos,  qui  panem  ejus  comedebant,  cum  non  re- 
PPeret  Calipha  Aigyptius ,  fed  pacem  peteret.  Sedilfe  duos  Reges 
ad  meniam  unam, &  locutos  fuifle  fraudem ;  quibus  verbis  fignificen- 
tur  tedae  Pmultates  inter  Sultanos  feu  Baffas  <5c  Turearum  Imperium 
intercedentes.  Interea,  popquam  ex  hac  vidoria  valde  ditatus  do¬ 
mum  rediifTet  Pontifex,  aliam  eum  expeditionem  contra  foedus  fan¬ 
dum  paraffe  ,  &  inchoaffe  perfecutionem  Waldenfium  affirmat* 
Tempore  praePituto,  Reformationis  puta,  denuo  ipfum  invafiPe  Au- 
Prum  fub  Carolo  V,  fed  neutiquam  pari  cum  fiiccefiu.  Veniffe  tunc 
adverfus  eum  Chittaeas  naves,  Ecclefias  nempe  ProtePantes  in  Refor- 
matione,&  Refpublicas  hadenus  eifiibjedas,  ut  hebetaretur,  <Sc  vires 
ejus  rurfus  inciderentur.  Brachia  i pfius ,  ho  c  eP,  potePatem  ecclefi- 
aPicam,  in  Concilio  Tridentino  omne  fundamentum  falutis  abro¬ 
gantem;  politicam,  Ecclefias  Reformatas  &  ProtePantium  ubique 

K  dePru* 


ACTA 


ERUDITORUM 


deftruentem,  ftare  ftipra fandum foedus ; facere  eum,  ut  improbe  fe 
gerentes  erga  foedus  hypocrifi  utantur:  id  quod  duplicis  generis  ho¬ 
minibus  convenior ,  non  his  videlicet  folum  -  qui  rediora  his  intelii- 
gentes  ob  dignitates  &  bona  (aera  maneant  in  Papatu  ,  fed  iis  etiam* 
qui  egrefH  femei  e  Babele,  ob  haec  commoda  externa  corpore, non  a~ 
nimo,ad  eam  reverti  minus  dubitent.  Sed  aliter  fe  gerere  orthodo¬ 
xos  Deum  cognofcentes,  qui  confirmabuntur  <Screm  perficient ,  ut 
pru&ntes  in  eo  populo  Deum  cognofcentes  piures  doceant,  infti  tu¬ 
endo  Academias  coetusque  publicos, in  quibus  facra  rite  celebrari  que¬ 
ant.  Et  qui  ita  confirmantur, eos  quidem  ait  corruere  in  perlecu- 
fione  per  dies  multos,  fedhancutilitatem  inde  confequi,  ut  magis  ma¬ 
gisque  purgentur,  conflentur,  atque  explorentur.  Poft  expeditio¬ 
nes  Anti-Chrifti  dicit  Danielem  deferibere  propius  formale  illud 
charaderifticum,  quod  eum  conftituat  intime  &  ab  alio  diftinguat. 
Facere  enim  Anti-Chriftum  non  perfecutionem,non  hsereftn ,  fed  e- 
jus  proprium  velut  quarti  modi  efte  hoc,  quod  fe extollat  fuper  o- 
mne,&  in  impotenriflimo  fuo  faflu  fuper  Magiftra  tus ,  cathedram  ve¬ 
terem,  Angelos  Elohim,  &  Deum  vivum  ac  verum  coeli  terrae  que 
Creatorem  fefe  evehat.  Loqui  eum  magna  Sc  blafphema  contra 
Deum  in  titulis  fibi  arrogatis  ac  adferiptis,  in  dodrinis  nefariis,  in  di- 
fpenfationibus,  m  poteftatis  &  clavium  exercitiis.  Non  habere  de- 
fiderium  mulierum;  per  quod  haud  intelligatur  coelibatus  Papanus* 
fed  Chriftus,defideratum  illud  femen  ex  muliere  fala  oriundum,  quod 
fatis  pateat,  tum  ex  conjundis  Diis  meris,  in  quorum  medio  deftderi- 
um  hoc  ut  fimul  non  curatum  conftituatur;  tum  ex  eo,  quod  defideri- 
um  mulierum  non  curatum  adfiiperbam  exaltationem  &  blafphe- 
miam  referatur.  Eum  ex  adverfo honoraturum  Deum  Magnuffim, 
Deum  roborum,  quo  denotetur  divinitas  feu  monftrum  potius  o- 
mnipotenriatPapalis,qua  &  in  temporalibus  &  fpiritualibus  fe  pro 
Deo  venditet.  Eum  diftribuere  munimentis  roborum,  h.e.  potentias 
fuas  acribuspropugnatoribus,praemii  loco  terras, provincias ,  dignita¬ 
tes,  reditus.  Nec  filentio  involvit  finem  &  exitum  Anti-Chrifti, 
quem  etiam  ex  Daniele  proferte  Cum  enim  arietaverit  cum  ipfo 
Kex  Auftri  &  Aquilonis, (quod  nomen  ad  Tuream  Autor  applicat  )i- 
pflim  mvafiirii  ait  provincias  Auftri  proprie  di  das, &  venturum  in  ter- 
mm  decorisdc  fandam,  quae  Pakftma,  exceptis  Edom,  Ammon,Mo- 

ab? 


V 


MENSIS  FEBRUARII  A.MDCXCIV.  75 

ab,  (eu,  quod hsc loca  montofa  acceffuque  difficilia ,  feu,  quod  va- 
flata,  openeque  pretium  non  penfantia  fint.  Occupaturum  cum 
Aegyptum,  venturum  ad  defiderabilia  Lybix  Sc  Cufch,  atque  ita  ipfl 
ex  voto  fuccefluram  lilbjedlionem  transmarinam*  Ibi  eum  confler- 
nandum  rumoribus  ex  Oriente  &  Aquilone, Imperio  nempe  Turci¬ 
co,  profedlis.  T andem  indicat,  quas  loca  tempore  praefixo  ad  finem 
decurrente  inhabitaturus  fit  Anti-Chriflus,  quorum  primus  fit  mons 
decoris  fandlitatis,  quo  fignificentur  Hierofblymae  cum  monte  Palae- 
flinae,deincepsEcclefiae  Graecae  &Chriflianae,quaefint  in  Oriente,ac 
tandemipfa  loca  Evangelicorum.  Per  duo  autem  maria,  ad  quae 
confugere  pofl  haec  dicatur,  illud  intimari,  quodmifib  loco  fando  or¬ 
dinario,  vel  in  locis  gentilium,  vel  inter  di  verfarum  Religionum  con¬ 
gregationes  &  populos  fedem  fixurus  fit,  poflquam  Spiritus  immundi 
fcortationemperfuaferint  Proteftantibus.  Tertiam  ledem  facit  ten¬ 
toria  Apadno,  quae  vox  ab  aphad,  Hebraeis :  amicivit ,  circumcinxit ,  a- 
peruit  3  Arabibus  feftinavit ,  derivetur,  Sc  nihil  notet  aliud ,  quam  di- 
jflindlionem  a  loco  ordinario  &  fede  fixa  ,  itemque  tentoria  feflina 
itineris  ad  habendum  tegmen  Sc  operimentum.  Pofl  quse  omnia 
tandem  interitus  Anti-Chrifli  totalis  fperandus  fit. 

Properat  dehinc  ad  vallem  Tophet,  Efi  XXX, 30  —  33.  quam  Ex¬ 
ercitatione  XV.  illuflrat,  &  ad  myflica  accommodat.  Solicitus  efl 
primo  omnium  de  temporibus,  ad  quae  haec  Prophetia  fjpedet ,  Sc 
per  Regem  in  Tophet  ardentem  AfTurem  ac  Tuream  intelligendum 
cenfet.  Poflmodum  fe  confert  ad  argumentum  hujus  Capitis, &  De¬ 
um  ab  initio  illius  ad  verfum  usque  8-  proponere  arbitratur  peccatum 
Proteflantium,  qui  adhuc  defeendant  Sc  abeant  variis  modis  in  JE- 
gyptum"fpiritualemfeuPapatum  ;  dehinc  usque  ad  v.18.  poenas  Ifrae- 
Es;  pofl  haec  ad  v.26.  promiffiones  ingentes;  Sc  tandem  a  v.  27.  us¬ 
que  ad  finem  Judicium  iflud  haberi,  quod  Deus  populis  ac  Afiuri  Re¬ 
gi  in  fine  paraturus  fit.  Et  quia  ad  hanc  ultimam  partem  praefen* 
Prophetae  locus  fpe&et,  nunc  ordine  de  eo  diflerit ,  ac  deferibit  i- 
ram  Dei  venientem  ,  nec  minus  finem  ejus  infimiat ,  una  cum_* 
fiibjedis  quatuor  laetitiae  caufis ,  in  quarum  ultima  cum  doce¬ 
at  ,  tamdiu  futura  efle  agitationis  praelia  ,  donec  in  Tophet 
fulphuris  injiciatur  Affur,  inde  ex  Hifloria ,  quidnam  Tophet  fit,  de- 
§iarat,6c  loci  qualitatem  effeciiTeait,  yt  modo  graviffimum  ac  po- 

K  z  /  tentis,- 


7$  ACTA  ERUDITORUM 

tentisfimum  fupplicium , modo  damnatorum  locum,  modo  pcenas 
hoftium  Ecclefiae,vox  haec  fignificet,  quae  h.  i.  accipienda  fit  cum  San- 
&io  pro  gravibus  tormentis;  &  vaJii  huic  tribui  profunditatem ,  quae 
deprefiionem  altam  ac  difficultatem  ex  ea  emergendi  ;notet,  itemquc 
latitudinem,  quae  referenda  fit  ad  eorum  copiam, qui  hoc  barathro  ab- 
forbendi  fint.  Abundantiam  fiilphuris  &  lignorum  in  Tophet  qui¬ 
dem  infernali  effe  infinitatem  reatus,  indefinens  peccatum,  rationem 
&  conditionem  carceris  ;  heic  vero  pabulum  indefinens  ardoris, cum 
in  hofiibus  maneat  invidia  ac  ftudium  firuflraneum  res  luas  reftau- 
randi;,accrefcere  enim  in  Ecclefia  florentem  vigorem,  qui  flimulos  in¬ 
vidiae  altiffime  renovet;  halitum  Jehovae  Tophet  accendere,  dum  pro¬ 
vehat  indies  Ecckfiam  ad  majus  incrementum,  confervetque  eam 
Deus  irLftatu  hoc  felici  perpetim, hoftesque  in  ignem  convidlionis,  de- 
Iperationis,  perpetuae  cupidinis  &  famis,  -aemulationisque.indefinentis 
ac  invidiae  conjiciat.  Appendicis  loco  annedlit  Autor  refolutionem 
Prophetiae  Nahum,quae  iflhaec  fata  Afliiris  decantet  &  exhibeat.  Ca¬ 
pite  I.verfibus  6.  prioribus  laudariDeum  ait  in  anteceffum,a  jufta  fan- 
daque  indignatione  &  vindi&afua^v»  7*  &  8*  proponi  moderatio¬ 
nem  irae,  quoad  pios  ;  v.p--i5.iplam  confummationemexfcindentem 
praedicari.  Capite  II.  1.2.  proponi  generaliter  poenam  Ninive  in  bo- 

numEcclefiae  infiidlam;v,  1.3.4.  5*  narrari  expeditionem  atque  pu¬ 
gnam  ipfam ;  a  v.6.  usque  ad  finem  Capitis,  infelicem  pugnae  cataftro- 
phen.  Capite  III,  1.--7.  proponi  mixtim  peccata,  tanquam  caufas, 
cum  poenis, tanquam  eorum  effe&is;  V.8--11.  poni  ob  oculos  posfi- 
bilitatem  hujus  poenae,  inftituta  collatione  &  comparatione  ad  poe¬ 
nam,  qua  No' Amon  interierit ;  <3c  v.  12.  ad  fin.fubjici  interitum  ipfum, 
modosque ,  quibus  ille  promoveatur.  Atque  ha&enus  didlis  non¬ 
nulla  de  facili  Turcifini  &  potentiae  Mahumedanae  calu  ex  Itinerario 
Stochovei  fiibjungit. 

Obfignat  hunc  Traftatum  Exercitatio  XVI.de  valkjfofaphat^x 
Joel.  III.  eodem  modo,  ut  priores,  confcripta.  Et  affert  Autor  ante 
omnia,  quid  de  hac  valle  Judaei,  Pontificii,  &  JCti  fentiant ,  tum  de 
fitu  hujus  vallis  difquirit,  &  dicit,generatim  heic  fignificari  locum,  in 
quo  Deus  fingulari  modo  judicia  fua  exerceat  5  fpeciatim  vero  talem, 
in  quo  fimile  quid  illi  accidat,  quod  2.  Chron.  XX.  in  valle  Jofaphat 
contigiffe  legitur®  Cumque  judicium  in  ea  valie  habendum  fit ,  de¬ 
clarat 


MENSIS  FEBRUARII  A.  MDCXCIV.  77 

clarat  aliquot  Politionibus,  quid  (ibi  de  eo  videatur :  1 )  dicit ,  quod 
non  certum,  fed  univerlale  judicium  N.  T.  fit,  quod  heic  in  valle  Jola- 
phat  exhibeatur.  2 )  Apparere  hinc, quod  nec  primi  temporis  judicia, 
quae  proxime  pofi  Spiritus  fufionem  &  captivitatis  redu&ionem  con¬ 
tigerunt, intelligenda  fint.  Inde  3 )  Iponte  fiia  conlequi,  non  locum  li¬ 
num  &  certu  per  vallem  defignari  inPericopa,ubi  judicium  hoc  omne 
a  Deo  exercitum  fit.  Notandum  4 )  non  ad  judiciu  unum  fimiliter  haec 
referenda  efie;  ac  proponi  5)  diftin&e  haec  judicia  varia  in  lerie  jufta  & 
ordine  fuccesfivo,  non  temere,  indiftin&e,  ac  confufe ;  non  tamen  ju¬ 
dicandos  6 )  quali  citatos  <Sc  pulfos  ad  valle  ifthanc  Jolaphat, fed  Ipon- 
teaccurrentes  ad  eam,  cum  intentione  pugnandi  contra  Hierofoly- 
mam ,  &  eam  delendi.  Pofi:  clarius  de  hoftibus  ibi  judicandis,  eo- 
rumque  peccatis, difierit;  ac  primo  Judaeos  trium  criminum  accufatos 
fiftit ;  deinceps  huc  trahit  gentiles,  <$c  poenas,  quibus  fubjiciendi  fint, 
examinat.  Tum,  quinam hoftes  lub  emblemate  Zor  &  Philiftaeo- 
rum  occurrant,  dilputat ;  quod  Tyrus  regnum  beftiae  exiftat ,  quod  ea 
peccatorum  gravisfimorum  poftulata  fit, quod  de'  ejus  judicio  &  plan- 
<ftu  apud  Prophetas  &  Johannemin  Apocalypfi  plura  legantur, often- 
dit,  fenlum  ubique  prolixe  latis  inveftigans.  Tandem  locum  de- 
fignat,  in  quo  vallis  Jolapha,tquoad  regnum  beftiae, pro  poenarum  di- 
verfitate  collocanda  fit,  &  explanat, quomodo  copiae  &  turmae  omnes 
gentium  fint  judicandae, ac  ea,  quae  de  valle  Jofaphat  in  Chronicorum 
libris  leguntur ,  ad  judicia  absfe  cum  curaha&enus  evoluta  lub  finem 
applicat. 

HENRICI  HU L SII  VERBA  ITHIEL f 
Uchal,  &  Lemoel,Jeu  in  ultima  Raroemiafia 

Salomonis  Commentarius  Propheticus . 

Lugduni  Batavorum  apud  Jord.  Luchtmans,  1693.  in  4. 

Alphab.  1.  plag.  11. 

INftitutum  quod  Au&or  in  oraculis  Scripturae  explicandis  tenuit-* 
ex  Opere  de  facris  vallibus,  cujus  recenfione,  &  ea  quidem  prolixe 
fatis ,  defuncfti  jam  ftimus ,  Benevolus  Lecftor  abunde  dubio  procul 
cognovit*  Neque  aliam  rationem  in  praefenti  libro ,  quo  poftrema 

K  3  duo 


-\l 


78  ACTA  ERUDITORUM 

duo  Paroemiafbe  Salomonis  capita  Commentario  Prophetico  illu- 
flranda  fufcepit ,  fecutus  eft;  Quamvis  enim  in  Praefatione  ad  Ledlo* 
rem  haud  inficietur,  fe  a  pluribus  novitatis  affedlatae  reum  conflitui, 
fiio  tamen  fcopo  hanc  accufationem  fraudi  non  futuram  exiflimat : 
fe  enim  firmiter  apud  animum  fiium  conflituiffe ,  (criptis  nunquam-, 
pertentare,  nifi  ea,  quae  adhuc  nondum  tentata  ab  aliis ,  aut  infelici¬ 
ter  tentata  fuerint.  Eum  vero  fcopum  quomodo  in  praefenti  Opere 
confecutus  fit,  ex  ipfa  ejus  perluflratione  a  Benevolo  Ledlore  malui¬ 
mus  cognofci.  Compendio  enim  lingula  ita  complecti,  ut  obfcurh* 
tas  evitetur,  perdifficile  fuerit.  Itaque  id  foium  innuimus ,  ultima^ 
illa  Paroemiaflae  verba  Audio  rem  de  Chriflo  &c  Ecclefia  fic  exponere, 
ut  fen tendam  luam  exHifloriae  Ecclefiaflicae  monumentis  illuffret,  <5c 
magnum  ubique  pro  Reformata  religione  zelum  prodat,  non  Papi¬ 
llis  foium,  fed  &  Lutheranis  paffim  haud  leviter  infenfus. 

TRAITE'  DES  MOTENS  DE  RENDRE 

les  Rivieres  navtgables  &c. 

Hoc  eft, 

(Tranatus  de  mediis,  quibus  fluvii  navigabiles 

reddi  poflunt  &c. 

Parifiis  apud  Stephan.  Michallet ,  1693.  in  g. 

Conflat  plag.  7.  cum  12.  tabui,  aen. 

QUamvis  Archite&uram, civilem  pariter  atque  militarem,ad  ium- 
mum  perfedlionis  apicem  in  Gallia  perdudlam ,  dodlisfimisque 
lcnptis  explicatam  cenfeat  Audior  hujus  libelli  anonymus ,  negle¬ 
ctam  tamen  eam  queritur  dodlrinae  partem,  quae  modum  tradit  ag¬ 
geribus  mare  coercendi,  amnes  reddendi  navigabiles,  obices  aqua¬ 
rios  ,  &  id  genus  alia  exflruendi ,  quamque  proinde  Archtteffiumm 
hydraulicam  novo  nomine  adpellat.  Ea  vero  cum  latisfime  pateat, 
&  unius  non  fit  hominis  eam  tradere ;  tanti  vero  momenti ,  ut  ah 
Hollandis  maximo  luo  cum  emolumento  ita  fit  exculta ,  ut  ad  certa-» 
eam  praecepta  revoonverint :  hanc  praecipue  partem ,  quae  amnes  ad 
comportanda  ?  quae  ufiu  fimt ,  opportunos  efficit,  ex  audloribus  Bata¬ 
vi 


7  A  P,  .  ///  .-i  .  .,.y  + 


j,  l,lllii  llllMIIII|l|IIUIll  HIIIII!,lll 


=  * 


'-cr^=- 


Fta .  f  > 


- 1 

—  i  (  ■  1  I  1  1  '  i  f  r  i  i '  ’ 
7»  .  t  >  1  t  ,  * 


37 


a  z  z 

£  — - -7 '  ' '  n-  .  - 

1 1 1 !  I  1 1 '  1  "  I  , 


~ - -  - -  — H  F  1  -  ’  I 


1 


I" 


£ 


H 1 1 '  t .  i  *  r  ,'  -  vTvrzr rv-  'ti 

tf"'i.'!  'j  |(l  7££_7_7-7;H" 

1  t 1  H  ( <  n  I  '  '  1  '  '  ', 

'—fii  r-- 1 

:i  *-lLi  •  ‘irrr.--- ~  -3, ; ;  , , ,  ,r  r -  7 : 


i  /  ■  i ;  * 


1-Jrn  r  i~r 
—  —  — 1 1  '  i  t  ' 


i  ’  »  v - 


.  i_  _r 


i 


:::  M"  ,  ■  , 

1  1  ’  ’  '  ■  ’  '  '  ■  ■ 


»  l  <  i  » 


I  V  *  ) 


\  '  ♦ 
«  « 


i 


Y 


M  i  1  •  V 


1 1 1 1 


-£~ra  n  &r\’TTrTrTfTn  <  r~-~-  -  -  ~ 
7-^7—  - 

^7j  FT-rrrrrr»  7 f ,  *  f  '1,1/1.' '  i-  — 7-  - — 

r/-,  1  "  M  t  |  -7  ~V=~=7~~7— _ 

-4  ,  ,  I  !  !  I  f  I  I  I  i  '  >  <  1  .  ’  i  i[,  —  —  —  _ 


—  -I41 


*  t  ' 


>   


- _  r  r  -  -f  . «  ,  * . 

£  77-_-  -  -  —  -T  jy;  1 

,  ; ;  ; ; » >  ■•— —  — 


-o  / 


f  —  _  _ 

if  t  ?r7  r/Trrrr/ 


- ; ; ;  ^77. 

''Tr~- - „"  ///// 

t  ’  f-  r/  / ,  ii'!:::  /7 '  /  /y 

i  ^  J  -  — 7_7.  ~  —  1  ’  t  r  i ' 

{  1 - -  ~ 

1 ,  ~-~.~7.~z;  77  -  ,  '/ '  /  f  1 

h\Trnri*-cz  i  r*/;/; ' ' fi 

F  /  *  f  F  /  f  t 


7^  7  -  .  Z7Z  7  zj .  ’  '  '  '  '  ’  '  'i  <  '.V  - - ^  : 

g  .".r  '  '  '1  '  '  1  ',-7  ~  _7  3  ' 


.  '  I  '  I 

> f  f  "  f.~  ~  ~  ~  : 

! ! ' 1  'rrfr 7T;-jz : 

-5% 

.r/'  1 !  ; ;  f  f 1 . 


'</i 


i  —  1  *  1 '  '*f  >  n 


—  — - »  1  •  t  1  ' 


- 


-  -  T  1  I  ,  t  I  F  I  .  '  I  '  1  '  ' 

-  _  H  I  '  ,  II  ,  ’  I  I  I  I  I  I  ’  '  F 

- Z  _  j  .  I  '  1  ’  '  '  '  I  I  I  ,  ,  !  ’  FI  , 

~ _ TJ  Ii  1  ’  '  '|  1 1 1  ,  F  '  '  I  , 

- - .r',1 1  .  .--77  T-Tirrr ; , , . 


_ 


1  •  1  «  »  1  <  L* - - 

’  *  ,  •  .,.1.777  , 


- n  ,  '_-7-  -Tirrr  •  .  .  ,  "  '  ,.,,'---"73 

14  I - - i - -  -r^;,  'T~r  •  TT<  .  ,  »  , 

'  -  '  '  ,  7 - -4."  ,  *  M  i  »  ’  1  1 


i  »  t  •  «  l 


i  f  Ii 


V'- 


- j  i  n 


1 -  Z-\~  '  7  7  7  7  7  7  T  T  T  7' "  . '  V'  ’  V  7’  ’ 

~  ~ - -  -  -  -  -  -  -  —  -  -  ■  I  .  , .  n  I  i  U  _  _  -  _  _  _  •  . 


7  7  _  -  h 


i  i 


'  ’  i 


/ 


MENSIS  FEBRUARII  A.M  DCXCIV.  79 

vis  explicandam  fibi  fumfir ,  machinas  quoque  proponens  non^Va- 
ne  confidas  ,fed  ipfo  ulu  in  Belgio  alibique  comprobatas.  Princi- 
pio  ergo  impedimenta. ,  qua?  navigationi  obfiffunt,  duplicia  effe  mo¬ 
net  ;  quippe  cum  vel  in  ipfo  alveo  fluminis  y  vel  extra  eundem  oc¬ 
currant.  Hac  a  mala  riparum  difpofitione  plerumque  oriuntur-, 
quas  inaequales  aut  anguffo?  nimis,  arboribus  aliisque  rebus  impeditae, 
autfedasfoffis  &  rivulis,  ut  homines  aut  equi  navigia  trahentes  pro¬ 
cedere  ubivis  libere  non  poslint,  lUa  contra  varii  fiint  generis,  v.g* 
latitudo  alvei  nimia  rhinuens  aquarum  altitudinem,praeceps  fluvii  ex 
alto  kpfiis  i  fcopuli  coeci  oppilantes  alveum,  pali  moletrinarum  gra¬ 
tia  in  fundum  depadi , erofio  riparum, exundatio  ,  moles  arenaria?, 
fimiliaque  accidentia.  Quibus  autem  modis  hsec  obfhieula  fiipe- 
randa  fint,  porro  edocet  dodisfimus  Audor ,  &  cum  facile  admodum 
fit  tollere,  quae  extra  fluminis  alveum  morantur  navigantes,  caeden¬ 
do  nimirum  arbores,  complanando  viam,  dilatando  angufKas,&  foff 
fas  rivulosque  pontibus  jungendo;  reliqua,  majorem  quae  requirunt 
operam , figillatim  perfequitur, poflquam  monuit,  fi  littus in angu-* 
lum  nimii  acutum  excurrat ,  in  apice  ipfius  conftituendam  effe  pilam 
cylindro  verfatili  inffrudam,  cui  funem  tradorium  aptare  poliis ,  at¬ 
que  ita  cavere,  ne  ad  littus  navis  allidatur.  ( Vid.  Fig*  /. )  Exponit-.  T  AB.  IlL 
enim  luculenter,  quomodo  molibus  adjedis  alvei  tollenda  latitudo ,  fig.  j4 
&  aquae  curfus  inter  anguffiores  coercendus  terminos  ,  duplici  palo¬ 
rum  feri  e  in  terram  adada,  quibus  rami  arborum  inter  te  xun  tu  r,  fp  at  10 
intermedio  virgultorum  falciculis  &  lapidibus  oppleto ;  defcriberis 
etiam  machinas ,  quibus  pali  depangi  folent  in  terram.  Alvei  ina- 
qu  alitat  1  <$c  cataractis  medela?  loco  adhibet  vel  pontem, flumini  aut-* 
navi,  cujus  carina  plana  eff,  inaedificatum,  &  palangis  teretibus  ad 
naves  provolvendas  inflrudum,(  VkhFg.a.)  vel  fi  nimia  fit  declivi-  f]g*  & 
tas  alvei, aquam  receptacula  portis  munita  ligneis,  quibus  aqua  modo 
cohibetur, modo  emittitur, Batavis Sluyfeny Gallis  Eclufes  djda; praeci¬ 
pue  cum  tales  machina?  alios  ufiis  non  contemnendos  habeant, fi  mo¬ 
do  ad  latus  profluentis  conftima£ur,ne  a  rapido  ejus  curfu.  noxam  con¬ 
cipiant.  (  Vid.Fig.q, )  Si  rudera  pontium  aut  fcopuli  faceflant  ne- 
gotium,fpatium  hexagonum  aut  quadratum  illa  comprehendens,  ab 
aquas  aflluxu  defendendum  efl:  machinis  extrudis,  quas  ciftas  (coffres) 
operarii  vocare  folent,  utpoft  exantlatam  aquam  exfcindi  acremo* 
i  'A  ,  -  .  - 


I 


TAB.  III. 
lig.  4. 


Rg-  5- 


Fig.  6. 


ACTA  ERUDITORUM 


veri  poffint ;  ( Vid,F/£.  4. )  aut  fi  pali  obdent ,  funt  evellendi.  Cum 
autem  lit tora  exedit  amnis ,  ad  quae  alliditur  fuo  flexu,  extruere  jubet 
alas  in  flumen  procurrentes,  quae  impetum  ejus  excipiant,  efficiant- 
que,ut  ad  latus  oppofltum  aquae  profluant,  &  fabulum  ibidem  col¬ 
lectum  lecum  abripiant,  aut  ipia  littora  lepimento  ex  palis  firmiten_» 
infixis  vallare;  ( Vid.F/g.j.)  vel  tandem  novum  effodere  alveum ,in_. 
quo,  circuitu  omiflb,  majori  cum  impetu  aqua  profluat.  Qua  qui¬ 
dem  in  re  architedi  peritia  vel  maxime  fpedari  poteft,  qui  non  ich- 
nographia  folum  fluminis  &  littorum,  fed  orthographia  quoque,  feu 
pro  filis  aliquot  inftrudus  efle  debet,  foli  que  quod  perfodiendum  eft* 
naturam  habere  perlpedam,  ledulamque  dare  operam,  ut  utrumque 
oftium  canalis  novi  rite  difponatur;  &  illud  quidem,  per  quod  im¬ 
mittendum  eft  flumen,  eo  in  loco  fiat,  quo  directe  ac  vi  maxima^ 

x 

pulfat  littora,  alterum  vero,  per  quod  emittendum  efl:  in  alveum  ve¬ 
terem,  ita  aperiatur,  ut  directe  posfit  aqua  in  profluentem  emanare, 
nec  contra  littora  feratur.  (Vid.Jig.tf.)  Ejusdem  quoque  efl  curare ,  ut 
fi  terra  laxis  abundet, novus  alveus  ad  eam  flatim  altitudinem, quam 
requirit,  inflrumento,  quod  vel  aratrum  vomere  inftrudum ,  vel  et¬ 
iam  raftrum navi  affixum  refert,  excavetur.  Porro  de  inundatio - 
nibus  agit  Au  dor,  &  fi  ventus  a  mari  Ipirans  eas  concitaverit,  recepta¬ 
cula  a  lateribus  fluminis  exftrucfla,  in  quas  exonerare  fe  posfint  a- 
quae,  unicum  innuit  efle  remedium  ;  fi  vero  ab  aliis  caulis  oriantur, 
tollenda  efle  cenlet,  quae  curium  aquarum  fufflaminare  pofliint ;  prae- 
cipuevero  efficiendum,  ut  fi  plures  adfint  pontes,  aperturae,  per  quas 
decurrendum  amni ,  in  lingulis  fint  aequales,  arcusque  fatis  alti,  ut  li¬ 
cet  intumefcat  aqua, non  tamen  in  anguflius  cogatur  Ipatium, ac  fuper 
ripas  effundatur.  Praeterea  media  quoque  luggerit  expurgandi 
portus ,  eosque  reddendi  profundiores ,  dum  vel  fluminum  marisque 
aquae  obicibus  retentae,  &  praecipiti  curlii,  quando  clarae  funt,  emiffk 
avehunt  lecum  arenam  collecflam ;  vel  ( cum  portus liint  in  fluminum 
offiis )  non  folum  auferuntur  omnia ,  quae  celeritatem  perfluentis  mi¬ 
nuunt,  fed  alveus  quoque  lepe  ex  palis  coagmentata  in  ardum  cogi¬ 
tur  prope  oftium,  majori  ut  amnis  proruat  impetu,  nec  multum  limi 
deponat ;  vel  tandem  (  quando  novus  canalis  ad  oftii  latus  efFolfus 
eft )  ala  objeda  flumini,  qualis  circa  ingreflum  portus  Trajani  con- 
Ipicitur,  plus  aquae  cogit  deflectere  in  canalem,  per  eundemque  cele¬ 


rius 


\ 


/ 


MENSIS  FEBRUARII  A.  M  DC  XCIV.  gc 

rius  prolabi,  quam  alias  fieret.  Caeterum  vquia  fucceffu  temporis 
femper  aliquidlimi  £bb  fidit,  ac  per  vices  tolli  debet ,  ne  portum  cor v 
rumpat*  hinc  machinas  deferibit  Batavis  hunc  in  finem  ufitatas, iisque 
tres  alias  conjungit,  quarum  prima  ad  exoneranda  navigia  conducit* 
fecunda  ope  trajici  poliunt  fine  remis  velisque  fluvii  rapidisfimijtertia 
vero  mediante,etiamfine  remis  velisque, adverfo  flumine  tuto  naviga¬ 
tur.  Tandem  coronidis  loco  modus  deferibitur  demerfas  attollendi 
naves ,  aut  fi  id  quidem  alto  in  mari  nimis  fit  difficile?  extrahendi  mer¬ 
ces  quibus  navis  onufta,  pasfim  quidem  jam  notus.  In  campana  e- 
nim  cuprea  vir  defeendit,  cadum  pyrio  repletum  pulvere  fecum  de¬ 
ferens,  cui  infertus  tubus  eodem  fartus  pulvere,  fed  altero  fui  extrer 
mo  ope  dolii  vacui  extra  aquam  prominens ,  quem  ita  difponit, 
utaccenfus  navigii  tabulatum  excutiat,  ipfeque  denuo  deicendens  ea, 
quse  extrahenda  funt, funibus  demisfis  posfit  alligare. 

HISTOIRE  DE  L'  EDIT  DE  NANTES  &c, 

i.  e. 

Hiftoria  Edicti  Nannetenfis,  res  memoratu  ma- j 

xime  dignas,  quse  in  Gallia  ante  &  poft  illius  publicatio¬ 
nem,  usque  ad  ejusdem  abrogationem  contige¬ 
runt,  complex?. 

.  Tomus  L 

Delfis,apud  Adrianum  Beman,  1693.  in  4.maj. 

Alph.  3.  pl.  14. 

VAftum  hoc  Opus,  cujus  nonnifi  primum  tomum  nunc  fiftimu% 
tribus  partibus  abfolvitur,  quarum  prima  Edidi  Nannejtenfis  a  fi 
Henrico  IV  conditi ,  altera  ejusdem  fub  Ludovico  XIII  variis  modis 
infradi ,  tertia  Edidi  illius  fub  Ludovico  XIV  omnino  abrogati  Hi¬ 
ftoria  fic  enarratur,  ut  fimul  fatis  ampla  exhibeatur  Apologia  pro  Re¬ 
formatis  in  Gallia,  adverfus  adverfariorum  criminationes.  In  Prae¬ 
fatione  generali  univerfo  Operi  praemifla?  dignaque  ut  ab  omnibus 
legatur,  Au  dor  luculenter  exponit  tum  caulas,  quibus  ad  componenr 
dam  jufto  ftudio  maximi  momenti Hiftoriam  impulfus fuerit,  tutru- 
rationem  modumque,  quemfuerit  in  ea  elaboranda  fectatus.  Praer 

E  *  fatio? 


ACTA  ERUDITORUM 


fationem  hanc  generalem  alia  excipit,  quaefpeciatim  ad  primum  to¬ 
mum  pertinet,  &  praecipue  Reformatorum  Henrico  IV  regnante  fa- 
da ,  tum  quoad  Reformatae  religioni  fuit  addidus ,  tunfpodquam  ad 
Romano-Catholicam  ille  religionem  tranfiidet ,  tum  pod  conditum 
Nannetenfe  Editum,  a  cenfuris  &  animadverfionibus  adverfario- 
rum  vindicat.  Hidoria  ipfa  primo  hoc  tomo  comprehenfa ,  a  pri¬ 
mo  reformationis  in  Gallia  exortu  natisque  inde  bellis  civilibus,  ad 
HenricilV  usque  obitum  pertexitur  5  quod  ad  redum  de  Edicti  Nan- 
netends  judicia  &  robore  ferendum  judicium ,  turbarum  intedi- 
narum  originem  ac  progredlim  paulo  altius  repeti,  &  illorum  inpri- 
mis  temporum ,  quibus  Edidum  fub  incude  quali  f  jit ,  datum ,  quae¬ 
que  partium  vires,  ac  animorum  qui  motus  fuerint ,  accuratius  node, 
necedarium  Audor  arbitraretur.  Nobis  ire  per  lingula ,  amplisli- 
mamque  hidoriam  compendio  exhibere ,  tantamque  rerum  varieta¬ 
tem  paucas  intra  pagellas, nullo  Ledorisfrudu, coercere  non  lubet__.. 
Quin  potius  in  arcem  totius  rei  ingrediemur ,  cumque  praecipua  pro¬ 
ximis  abhinc  annis  de  eo  contentio  fuerit,  &hodieque  agitetur, num 
Nannetenfe  Edidum  ab  hodierno  Gailiarum  Rege  revocari  jure  po¬ 
tuerit,  ex  Obfervationibus  politicis,  ab  Ausiore  libro  VII  tomi  hujus 
primi  propolitis  &  Hiftoriae  luae  luperdrudis ,  quaedam  delibabimus, 
quae  circa  gravislimam  hanc  quaedionem  haud  perfundorie  expendi 
merentur. 

Tria  evincenda  do  edis  limus  Audior  liifcipit ,  Edidi  Nanneten- 
fis  utilitatem,  judiciam,  irrevocabilitatem.  Quantum  ad  U  T I L I- 
TAT  EM,condderari  jubet  tum  miferandum  Galliae  datum  &  ca¬ 
lamitates  extremas ,  ex  quibus  per  Edidum  hoc  fuerit  erepta ,  fum_> 
prolperitatem  omnigenam,  "qua  gavila  Iit,  quamdiu  Edi  do  qualis¬ 
cunque  conditit  audoritas.  Civilium  ait  bellorum  mala  nemini 
ignorari :  ea  autem  longe  maxima  atque  atrocislima  Galliam  exper¬ 
tam  fuide ,  continuatis  tanto  tempore  intedinis  concertationibus,  & 
quorum  immune  nullum  mortalium  genus ,  imo  neque  Clerus,  ne¬ 
que  Reges  ipfi  expertes  fuerint,  regno  jam  exitio  luo  proxime  admo¬ 
to,  Vicisdm  podquam  per  Edidum  Nannetenfe  pax  <Sc  tranquilli¬ 
tas  redituta  edet,  dici  non  pode,  quam  brevi  Ipatio  eunda  meliorem 
faciem  induerint ,  redorueritque  Gallia  5  ut  magis  lalutaris  Regno 
lex  a  nullo  unquam  Regum  fuerit  condituta.  Equidem  non  deede, 


MENSIS  FEBRUARII  A.  M  DC  XCIV.  gj 

qui  clamitent,  lublato  malo  uno ,  natum  fuiile  per  concefiam  Refor¬ 
matis  religionis  libertatem  aliud,  idque  forte  majus ;  diverfitate  enim 
religionis  mire  deformari  rempublicam  &  immortalibus  exponi  fa- 
dionibus:  led  adverlus  hos  facile  evinci,  nihil  exinde  locietati  ci¬ 
vili  metuendum, modo  tolerantia  mutua  legibus  publicis  &jure  cuiq; 
parti  aequaliter  conftituto  muniatur;  quemadmodum  paterfamilias  li¬ 
beros  fervosque  fuos ,  etfi  ingenio  &  temperamenti  indole,  vitaeque 
inftituto  multum  diverfos ,  legum  oeconomicarum  prudenter  lan ci¬ 
tarum  autoritate  facile  in  officio  contineat,  Galliae  iplx  intra  annos 
quinquaginta,  quibus  utcunque  Reformati  flierint  tolerati,  non  ob- 
fiitilfe  religionum  diverlitatem ,  quominus  &  domi  tranquillitate™» 
frueretur,  &  ad  formidandam  toti  Europae  potentiam  afiurgeretLj. 
Quod  hin  admittendis  religionibus  diverhs  circumsede  agendum, 
Reformatam  certe  hne  periculo  admitti  polle ,  cum,  h  vel  maxime-» 
non  agnofcatur  ex  omni  parte  pura ,  citra  calumniam  tamen  nec  do¬ 
gmata  ejus  ullius  impietatis,  nec  difciplina  feditionis  queat  argui.. 

Ad  JUSTICIAM  Edidi  comprobandam  progreffus  Audor, 
juftum  utique  contendit  fuihe ,  ut  peftes  illae  humani  generis,  crude¬ 
litas  &  perfidia ,  quibus  Catholici  tanto  tempore  opprefium  Refor¬ 
matos  quo  jure  quave  injuria ,  incaflum  tamen ,  iverint ,  tandem  ali¬ 
quando  deponerentur ,  fuccederentque  amor  &  hncera  fides ;  utque 
confcientiae  luae  dudum  fequi  permitteretur  iis ,  qui  lub  alienae  obfe- 
quium  redigi  tantis  moliminibus  non  potuerant.  Juftumfuifie,  ut 
Reformati ,  cum  longe  utilisfimam  operam  Regno  praeftitilfent ,  & 
Henrico  quidem  III  Regi  legitimo  adverlus  maximam  rebellium  Ca¬ 
tholicorum  lubditorum  partem  luppetias  bona  fide  tuliflent,  Henri¬ 
co  autem  IV  coronam  ipfam ,  everfis  Hifpanicae  fadionis  &  Iaerae, 
quam  vocabant,  Ligae  molitionibus,  afferuihent,  horum  luorum  me¬ 
ritorum  capefferent  praemia ;  ea  minimum ,  quae  aequo  eosdem  cum_> 
Catholicis  jure,  parique  fecuritate  frui  paterentur.  Quod  fi  eninu 
Principes  fidorum  fervorum  operam  iis  remunerari  beneficiis  fole- 
ant,  quae  lub  ditis  promifeue  non  debentur:  multo  magis  juftum_» 
fuifle, ut  Reformatorum  fervitiis  ea  tribuerentur,  quae  fubditorunu 
negabantur  nemini.  Utique  tantum  abelfe,ut  Reformatis  praero¬ 
gativa  quaedam  prae  aliis  Regni  incolis  accefierit,  ut  ea  potius, quae 
concelfa  lunt ,  fuis  fuerint  limitibus  circumfcripta,  <$c  fi  verum  dicen- 

L  z  dum 


§4  ACTA  ERUDITORUM 

dum  eft ,  non  tam  donata,  quam  relida  &  fervata ,  ipfo  nimirum-, 
nativitatis  jure  acquifita.  Multo  minus  quicquam  detradum  Ca¬ 
tholicis  fuilfe  5  quin  ita  potius  eorum  prolpedum  juribus,  ut  juftam 
conquerendi  eaufam  plane  nullam  habuerint. 

Utiiitate  &  judicia  Edidi  hunc  in  modum  alltrta,  IRREVO- 
CABILITATEM  quidem  ejus  ultro  confequiAudor  exidimat.  Ad 
eam  tamen  liquidius  evincendam,  provocat  porro  ad  EdiElum  ipfum, 
quod  difertis  verbis  perpetuum  ac  irrevocabile  vocetur,  cumque  ni¬ 
hil  injudi,  inhumani  aut  inhonediin  fimi  foveat,  nec  a  mera  Principis 
gratia  fuerit  profedum,fed  pod  multorum  annorum  maturam  de¬ 
liberationem  &  negotiationes  utrinque  inditutas  folenniffime  fanci- 
tum,  revera  perpetuum  <5t  irrevocabile  cenferi  debeat.  Provocat 
ad  Edidi  mater iam,  feu  libertatem  confidentiae ,  leu  fecurkatem  pu¬ 
blicam,  de  quibus  duobus  inprimis  cautum  in  eo  Reformatis  depre¬ 
henditur,  relpexeris.  Confidentiae  libertate  nihil  naturae  ipfi  conve¬ 
nientius  :  a  folo  eam  Numine  Divino  pendere,  neque  cogi  ulla  vi  hu¬ 
mana  pode :  ab  iis,  qui  confidentiae  vim  inferunt,  nihil  effici  aliud, 
quam  ut  vel  innocuos  homines  diris  cruciatibus  affiigant  atque  e- 
necent,  velutadhypocrifin  eos  adigant,  oreque  compellant  profite¬ 
ri,  quod  toto  pedore  abominantur.  Securitatem  vero  iub ditis 
praedari,  eo  magis  aequum  ede,  quia  ejuscaulain  locietates  civiles 
coire,  communique  imperio  fe  fub jicere  homines  fiidinuerunt.  Pro¬ 
vocat  denique  Audor  ad  Edidi/^rw^^qu^  omnino  proprie  fic  di- 
dae  conventionis  charaderem  contineat..  Generatim  monet  Edi- 
da,  quibus  imperantes  fubditis  protedionem  pollicentur,  padorum 
indar  obtinere,  cum  nonnifi  repetitionem  ac  indaurationem  origi¬ 
nalis  illius  &  fundamentalis,  leu  expresfi,feu  taciti  padi  contineant* 
quo  homines  protedionem  ac  lecuritatem  dipulati  ,fe  ac  opes  fiias 
fiummo  Magidratui  fiibjiciant,  <3t  ex  quo  omnis  imperantium  pote- 
das  refultet.  Speciatim  Nannetenle  Edidum  pro  transadione  re¬ 
putandum,  quod  omnia  eiinfint,  quae  ad  padi  proprie  didi  fubdan- 
tiam  pertinent,  tametfi  fub  Edidi  titulo  fuerit  promulgatum.  Xpfios 
Adverfarios  fateri, ‘aliquot  annorum  negotiationes  8c  tradatus  inter- 
eesfide,  antequam  fuerit  conventum.  Hidoriam  omnem  defignare 
partes  diverfa  praetendentes,  per  legatos  utrinque  ndffbs  de  rebus 

arduis 


MENSIS  FEBRUARII  A.  M  DCfiXCIV.  gj 

arduis  conferentes,  difceptantes,tandemqu  e  pofljuflam  deliberatio¬ 
nem,  bona  fide ,  procul  fraude  ac  violentia ,  tranfigentes. 

Cum  vero  in  hoc  rotius  controverfiae  cardo  velut  verfetur,  dis^ 
tindius  procedi,  &padionem hanc  duplici  relp  e  du  expendi  Audor 
cupit :  tum  proutinter  Regem  Henri cum IV  &  fubditos  ejus  Refor¬ 
matam  religionem  profeffos;  tum  prout  inter  Catholicos  &  Refor¬ 
matos  Regni  incolas,disfidia  fiia  Rege  arbitro  componentes, interces- 
fit.  Priori  relpedu  monet  i)  Reformatos  per  viginti  fere  annos 
fortunas  vitamque  luam  pro  Rege  adverliis  hodes  ejus  expofuide. 
z)  armatos  eosdem friifle  pro  confervatione  lui  contra  fadionem, 
a  qua  tam  longo  tempore  inique  <Sc  crudeliter  fuerint  habiti.  Ita¬ 
que  padionc  illa  Regem  partim  remuneratum  fuifle  fida  Reforma¬ 
torum  lcrvitia;  partim  a.drerfiis  implacabiles  hodes  praeftitilfe  fecuri- 
tatem,  fed  quam  ipfimet  armis  fibi  ac  fortitudine  lua  praedare  potuis- 
fent :  ut  adeo  Reformati  quodammodo  arma  fua  in  manus  regias  de- 
pofuerint,  cumvicisfim  Rex  ad  defendendos  eos  fidem  fuam  ob- 
drinxilfet.  Si  objicias,  non  dici  polle  Reformatos  arma  exuifie,  qui 
tot  urbes  operibus  ac  praefidio  munitas  in  potedate  retinuerint ;  re- 
fpondet  Audor, eas  non  nifi  pignoris  luo  tempore  redituendi  ratio¬ 
nem  habuide ,  quale  pacifci  fibi  Reformati  liimmo  jure  potuerint, 
nondum  ita  firmata  Regis  audoritate ,  quin  metuendum  edet,  ne  a 
fadiofis,  in  quorum  velut  potedate  fuerit,  vel  invitus  ad  vim  novam 
Reformatis  inferendam  compelleretur.  Id  unum  forte  Ipeciofius- 
opponi  pode,  quodpada  inter  Regem  &  fubditos  iniri  nequeant ; 
feu  quod  imperantium  erga  fibifubjedos  obligatio  non  nifi  ab  eorum 
gratia  vim  nancifcatur ;  feu  quod  ipia  inter  eos  inaequalitas  conven¬ 
tionibus  locum  non  concedat,  quarum  aequalis  fit  ex  utraque  parte 
obligatio.  Sed  utrumque  falfum  ede  Audor  contendit,  ejusq.uc  ge¬ 
neris  dogmata  non  nifi  iis  probari,  qui  politicam  audoritatem  m 
tyrannidem  ament  convertere.  Deum  ipfiim,  cujus  in  his  terris 
imaginem  referant  imperantes,  fed  cujus  in  hoc  univerfum  potedas 
infinitis  modis  major  fit,  quam  imperantium  etiam  in  rebuspublicis 
mere  defpoticis  in  fubditos,  non  dedignari  pada  cum  mortalibus, ne^ 
que  unquam  ea  fub  eminentiae  praetextu  eludere.  Tanto  miilus 
Frincipum  dignitatem  prohibere  ,  quin  pacifci  cum  inferioribus 
posfint,aut  ad  fervanda  pada  obdringantur.  Quin  fuperede 

L  3  ter 


g 6  ACTA  ERUDITORUM 

ter  imperantes  Sc  fubditos  aequalitatem  quandam,  eam  minimum, 
quae  ad  padi  validitatem  fufficiat,  jufticiae  nimirum,  aequitatis  ac  bo¬ 
nae  fidei  debitum,  quo  utrique  tenentur.  Ia  civilibus  motibus  rebel¬ 
les  ipfos,  quorum  arma  injufta  fint,  capaces  cenferi  tra  datuum  cum 
fiiperioribus  luis  ineundorum :  itaque  facultatem  illam  fidis  lubditis 
minime  negandam.  Quod  fi  unquam  fiibjedis  fas  fuerit  per  trans- 
adionem  quicquam  ab  imperantibus  impetrandi :  utique  Reforma¬ 
tos,  quaecunque  indulta  iis  in  EdidoNannetenfi  fuere ,  fummo  jure 
fuifie  confecutos.  Quodpoftquam  uberius  exiliorum  temporum 
hiftoria  Audor  comprobaffet,  concludit  tandem,  transegifie  per  fi¬ 
di  dum  Nannetenfe  Henricum  IV  cum  Reformatis,  partim  tanquain 
caput  alterius  in  Regno  fadionis,  Catholicorum  puta,  quorum  par¬ 
tes  cum  religione  ipfa  fufceperat ,  partim  tanquam  Regem.  Priori 
refpedu,quin  padum  verum  validumque  cenferi  debeat,  dubitari 
non  pofle  :  pofteriorirefpedupotuifTe  Henricum  disfidiis  inter  fiib- 
ditos  ita  moderari,  ut  partem  unam  ab  altera  opprimi  non  pateretur, 
fed  controverfias, cum  cognitione  caufae, tanquam  judex  &  arbiter  le¬ 
gitimus  decideret ,  latamque  lentendam  audoritate  fua  tueretur. 

Atque  ita  ad  alterum  caput  Au  dor  delabitur ,  quo  Edi  dum  ra¬ 
tionem  habuit  conventionis  inter  Catholicos  &  Reformatos  initat, 
Rege  judicis  perlonam  fuftinente.  Partium  utique  loco  Catholicos 
&  Reformatos  fuifie ,  quorum  disfidia  fopita  per  Edi  dum  fuerint. 
Regem  ut  judicem  (pedandum,  cujus  audoritate  fuerint  compofita. 
Fadam  vero  decifionem  cum  cognitione  caufae,  quod  utriusque  par¬ 
tis  praetenfiones  probe  libi  cognitas  diligenti  ftudio  Rex  expenderit. 
Nec  difficulter  partium  confenfum,  quodque  Regis  fe  arbitrio  lub- 
miferint,  ex  Hiftoria  evinci  poffe.  De  Reformatis  non  dubi¬ 
tandum,  qui  pro  executione  Edidi  maximopere  laborarint :  ne?c 
minus  conienfifie  tandem  Catholicos,  tametfi  pofiulatis  adverfie  par¬ 
tis  multum  diu  que  obfHterint.  Religioni  Catholicae  confultum_> 
hos  iville,  ejusque  in  certis  locis  inftaurationem  petiifle  :  exercitium 
Reformatae  religionis  non  fub latum,  fed  limitatum  voluifie.  Neque 
vero  judicem  competentem  alium, praeter  Regem,  in  Regno  fuifie, 
qui  Edido  concordiam  inter  fubditos  fiabiliverit ,  eique  audoritate 
lua  inviolabilitatem  conciliaverit. 

Itaque  de  Henrico  IV  quidem,  quod  revocare  Edidum  non 

po- 


MENSIS  FEBRUARII  A.MDCXCIVX  gy 

potuerit,  facile  habiturus  Audor  ed  conlentientes  quam  plurimos. 
Sed  altioris  indaginis  quaedio  lupered,annon  aboleri  potuerit  a  fuC- 
celloribus,  mutata  rerum  facie,  &  temporum  circumdantiarumque  a- 
liarum  ratione  diverlum  liiadente.  Eam  vero  alibi  a  le  difcutiendam 
Audor  monet,  in  antecediim  tamen  obiterque  oblervans,diccedb- 
res  ubi  praedecedorumfada  rata  habent,  pari  cum  iis  obligatione  te¬ 
neri:  neque  mutatum  rerum  datum  cenferi  debere,  ubi  eadem  durat 
humanitatis  &judiciae  ratio;  ubi  utilitas  eadem  perfidit;  ubi  partes, 
quibus  confultum  fuerat,  exdindae  non  funt,  nec  acquilito  jure  per 
delidum  exciderunt. 

Podremo  objedionibus,  quibus  oppugnari  Edi  dum  ab  adver- 
lariis conluevit, breviter  Audor occurrit,  quae  huc  fere  redeunt:  Ca¬ 
tholicorum  praecipuos  vocatos  non  fuide;  non  auditum  fupremum 
Regni  Senatum, quem  Parlamentum  vocant;  Clero  jura  fua,ut  par  e- 
rat,repraefentare  non  fuide  integrum;deniquePontificis  Romani  con¬ 
dendi  Edidum  non  fuide  munitum.Relpondet  Audor,  fi  vera  haec  o- 
mnia  ede  concedatur,  nullius  ea  tamen  fu  tura  momenti,  cum  folenni- 
tatu  defedus  contradibus  judicia  6c  neceflitate  ipfa  fubnixis  praejudi¬ 
cio  edb  non  debeat.  Geda  omnia  inEuropae|confpedu  fuide  :  multo 
minus  Clerum  aut  Parlamentum  latere  potuide,  quae  in  Gallia  publice 
cum  Reformatis  fuere  a  ditata.  Itaque  d  non  intercederint,  affeda- 
tae  id  negligentiae  &  ignorantiae  malae  ddei  tribuendum.  Sed  <3c  falfa 
ede,  quae  objiciuntur.  Parlamentum  enim  omnino  intercesfide ,  re 
adhuc  integra,  &  antequam  Edidum  vim  judicati  nadum  edet :  inter¬ 
cesfide  per  Delegatos  a  Rege  benigne  &  diffidenter  auditos :  difcudas 
judo  dudio  ejus  oppodtiones :  quin  &  ad  ejus  indantiam  mutata  haud 
pauca  in  Edidi  formula  fuide,  antequam  in  tabulas  publicas  referre¬ 
tur.  Intercesfide  autem  Clerum  etiam ,  &  praeter  exemptiones  & 
gratias  qi4amplurimas,obtinuide,  ut  articuli  quidam  Edidi  immuta¬ 
rentur  ;  tametfi  non  omnibus  podulatis  luis  Regem  habuerit  annu¬ 
entem.  Pontificem  ipfumconfenfumpraebuide,  qualis  quidem  re¬ 
quiri  ab  eo  potuerit.  Perlpedam  certe  eum  habuide  totius  negotia¬ 
tionis  feriem,  nec  Regem  cum  in  Ecclefiae  Catholicae  gremium  recipi 
defideraret,ad  evertendos  Reformatos  obdrinxide, multo  minus  po- 
dulade  unquam  ( tametfi  Concilii  Tridentini  decretorum  publicatio¬ 
nem  in  Gallia,  &Jefuitarum  reditutionem  omnibus  modis  procura¬ 
tam  cuperet )  ut  Nannetenfe  Edidum  abrogaretur,  MAR- 


B8  ACTA  ERUDITORUM 

MARCELLI  CALAI,  JCTI  NEAPOLITANI, 
de  Articulandi  (J  Probandi  Modo,  de  Privile- 

giis  item  variandi  &  eligendi  forum  Tractatus* 

Francof.  &  Lipfiae  apud  Joh.  Chriftoph.  Weidnerum  5 1693. 

in  q.  Alph.  3.  pl.  3» 

SEculum  fere  lapfum  efl ,  ex  quo  Opus  hoc  Germania  jam  inno¬ 
tuit,  Francofurti  nimirum  ad  Mcenum  &  Spiras  Nemetum  anno 
1598  editum.  Itaque  cum  tanto  tempore  verlatum  fuerit  Erudito¬ 
rum  manibus ,  non  nili  nova  hasc  illius  editio  indicanda  fuit ,  in  eo¬ 
rum  gratiam,  qui  astatis  illius  JCtorum  lucubrationes  non  dedignan¬ 
tur,  &  quantum  ad  argumentum  iplum  attinet,  in  compendio  legere 
cupiunt,  quae  a  Mafcardo  fufius  traduntur,  adornata.  Sed  de  hoc 
legenda ,  quae  novae  huic  editioni  accesfit,  Jo.  Henrici  Bergeriy]  Cti  & 
in  illuftri  Academia  Vitembergenfi  Pande  diarum  Profefloris  celeber¬ 
rimi  ,  dodlisfima  Praefatio. 


jacobi  DoPLERi,  @d)mar&bur; 

^ififen  JMntnt)  £ammev=D?a(f)g/@c{jaupl'c}&  teret;  teiM* 
pttfc  tet>en^@IrafFen  /  f»elcf;e  vcv  altevg  unt>  f>eu(e  $u 

t<t$e  Bekaucfjltclj  tc, 

id  eft, 

Jacobi  Dopleri,  Conjiliarii  Scb^ovar zburgicij^be- 

atrum  -poenarum ,  fuppliciorum  &  executionum  criminalium }  apud  va¬ 
rias  a  que  olim  gentes  uf tatarum ,  ac  h  odientem  per  univerfum 

terrarum  orbem  receptarum . 

Sondershufe^fumtibus  Audtoris,  1693.  ia  4. 

Conflat  alph.  d.plag.12. 

IN  irrogatione  poenarum ,  earumque  juflitia prascipuam  &  diffi¬ 
cillimam  ftudii  juridici  partem  confiflere ,  majoremque  in  crimi¬ 
nali  quam  civili  proceflu  circumfpeclionem  &  prudentiam  adhi¬ 
bendam  effe,yel  inde  apparet,  quod  corporis  <9t vitae  major  quanu 
fortunarum  habeatur  ratio ,  ac  perditas  opes  aliunde  quis  iterum-, 

nequi* 


MENSIS  FEBRUARII  A.  MDCXCIV.  89 

acquirere ,  vitam  autem  amiflam  nemo  recuperare  queat ,  indeque_» 
nullam  de  vita  hominis  deliberationem  Sc  cunctationem  nimis  lon¬ 
gam  efle  Juvenalis  exiflimet.  Quorum  igitur  arbitrio  capitahomi- 
num  commifTa  fiint ,  6c  qui  de  vita  eorum  lentendas  pronunciant_>, 
reCte  agunt ,  fi  vel  in  condendo  jure,' vel  refpondendo ,  aliarum  fimul 
gentiu  mores  in  conliliu  adhibent,  &c  qua  ratione  deh&a^eae  pledant, 
expendunt.  Quo  nomine  utilis  labor  eft  Auroris, qui  omniu  populo¬ 
rum  poenas, delidis  quas  irrogarunt, ex  veteribus  Acnovis  fcriptoribus 
exccrplit ,  univerfum  inquifitorium  procefliim,  jucunda  hiftoriarutfL» 
adfperfione  diflindum,  judiciorumque  ordinem  apud  varias  gentes 
ufitatum ,  defcripfit,  refponfa  etiam  dicafferiorum  criminalia  haud 
vulgaria  adjecit;  itaut-ii,  qui  jurisdictioni  exercendae  praefe  di  finita, 
actuarii  item  &  ad  tribunalia  pertinentes  alii,  dilcere  posfint,  quod 
exufii  fit  ipfis,  &  aliis  gentibus  ufu  vel  olim  venerit,  vel  adhuc  veniat. 
Nam  &  veterum  Graecorum  Romanorumque  leges  &  ritus  attulit  ; 
&  barbararum  gentium, Afiadcarum  &  Americanarum,  in  poenis  ir-  * 
rogandis  confuetudmes  <$c decreta  expofuitfjucurida  non  minusle- 
du  quam  utilia.  Cum  autem  poenae  aliae  corpus  mode  vel  exiftima- 
tionem .  affligant,  aliae  vita  ipfa  hominem  .privent ;  de  illis  modo  im, 
volumine  hoc  egit*  mortem  inferentes  in  alio  expoliturus.  Ergo 
poffquam  de  judidis  <$c  eorum  conftitutione,praefeCHs,rcabinis.,a“ 
cfuariis,  miniftris ,  executoribus  ,fex  .prioribus  capitibus  differuifler; 
de  fuppliciorum  locis ,  carceribus, latomiis  &  ergaffulis  feptem  iz- 
quentibus  multa  tradit.  Novem  autem  <St  quadraginta  capita  variis 
fuppliciorum  generibus  delcribendis  impendit :  quorum  quaeda  igno¬ 
miniam  faltem  aut  modicam  corporis  afflidionem  inferunt;  ut  aulica: 
illae  in  culinis  cafligationes ,  Hifpanici  pallii,  quod  vocant,  injedio- 
nes,  ridicularum  galearum  impofitiones, venatorio  cultro  quae  pera¬ 
guntur  cafligationes ,  in  cataflis  quae  fiunt  fufligationes ,  collocatio¬ 
nes  in  lapidemquem  vituperii  vocant,  corollae  flramineae  geflationes, 
dedudiones  cum  tympano ,  furca,  confinatio,  exilium,  deportatio  in 
infulam, detrufio  in  monaff  erium,interdidio  aquae  &  ignis,  damnatio 
ad  triremes, catamidiatio, mitrae  impofitio,ad  corbem  &ad  fpeculu  ad- 
a  dio,  nominis  ad  patibulum  vel  tabulam  atratam,  inve  librum  ni¬ 
grum  aut  rubrum  inferiptio,  pileorum  viridium  flavorumque ,  aut  e- 
jus  qui  Sambeaito  Italis  appellatur  geflatio,  equitatio  fuper  afinum 

M  verfo 


■  ACTA  ERUDfTORUM;M3M 

verfb.  aci  caudam  vultu ,  palinodia, aris  proprii  percufIio,expofitio  ad 
palum  aut  in  numellis,  fub  jugum  miffio ,  clavium  in  fepulcrum  im- 
pofitio temporaria  vel  perpetua  relegatio :  quaedam  corpori  dolo¬ 
rem  graviorem  inferunt,  ut  fulUgatio,  tratto  di  corda ,  digmatis  inu- 
ftiq  :  qitaedam  parte  corporis  fontes  privant, ut  oculorum  privatio, 
narium ,  aurium ,  labiorum ,  linguae ,  mammarum  r  digitorum ,  polli¬ 
cum,.  manuum,  tefficulorum,  genitalium,  pedum ,  capillorum  bar¬ 
baeque  refedlio,  dentium  exculfio  &  malarum  fradio ,  lumbifragium, 
jf&QaiitoctifK  &  7irct^TiA(jLo$y  crurifragium, plantarum  in  pedibus  in- 
cifio.  De  KWotyagjicL  etiam  nonnulla  addit,  Sc  degradatione  eorum, 
qui  extremo  fupplicio  afficiuntur,  ex  fcriptorib.us  variis  depromta_»> 
inque  fua  capita  haud  inconcinno  ordine  digefta,ut  non  magis  juri¬ 
dici  quam  hiflorici  operis  nomen  hic  liber  mereri  cenfendus  fit,  Sc  o- 
ptandum,  ut  alter  tomus ,  qui  fapremorum  fuppliciorum  notitiangu 
tradet ,  publicam  quoque  lucem  adfpiciat.. 

DISQUISITIO  MODESTA  AC  PLACE 

da  de  Efficacia  &  Utilitate  Baptifimi  ineleBu  fice- 

Aeratorum  infantibus ,  Aut  ore  Her manno  IFitfio  ,  ProfeJJort 
Theologo  &  Ecclefiafie  Uitmjeclino. 

Dltrajedti,  apud  Guil.  van  de  Water,  A.  i693.in  12^ 

plagc  6„ 

On  infrequens  efl  eruditiffimi  Witfii  in  Adis  hisce  noftris  men¬ 
tio, variaque  paffim  ingenii  ipfius  monumenta  jamtuimexhibui- 
mus.  Hoc  autem ,  quod  jam  recedemus ,  opufculum  ea  occafione 
ab  ipfa  conicriptum  efl,  quod  ex  iiiae  religionis  f ociis  quosdam  emer- 
fifle  cognofceret,  qui  Bap  t  i  fini  efficaciam,  co  nrra  dodrinam  Refor¬ 
matis  alias  probatam, extendere  multum  ac  augere  allab  oraverint^* 
Hinc  ut  prifcam  Ecclefiarum  fuarum  profeffionem  vindicet,  ita  pro¬ 
cedit  in  quaefiione  hac  excutienda,  ut  ante  omnia  evincat ,  quod  fitL> 
haec  infignis  praerogativa  infantium  ex  iis  parentibus  prognatorum, 
quos  falutaris  foederis  fui  communione  fupremum  Numen  dignatum 
fuerit,  ut  eos  omnes  tanquameleclos  intueri  polfimus,  donec  pro  ve¬ 
riores  Eidi  contrariis  indiciis  prodiderint  3  kI  quod  e  dido  Apo- 


MENSIS  FEBRUARII  A.  M  DC  XCRT,  91 

Holi  1.  Cor. VII,  14.  declarat.  Atque  hanc  foederalem  fanditatem  (ilfr 
ficere  ait  parentibus,  ut  infantes  fuos  ad  focrum  BaptHmi  lavacrum^ 
offerant ;  didicere  eam  non  minus  ephoris  Eccledae,  ut  eosdem  ob¬ 
latos  mydici  fontis  aqua  tingant,  tametfi  omnis  efficacia  omnisque 
utilitas  falutafris  Paedobaptifmi  in  eledis  folnm  podea  quaerenda 
Quamob rem  prolixius  impugnat  fententiam,  quae  omnibus  rite  ba¬ 
ptizatis  regenerationem  Sc  juflfficationem  fignificari ,  oh lignari ,  imo 
Sc  conferri  ffatuit.  Propius  vero  ad  id,  quod  rei  caput  ed,  accedens, 
cumexipfius  mente  Baptiffm  efficacia  generatim  inhonorum  foede- 
ralium  fignidcatione  Sc  ohfignatione  fita  dt ,  inquirit  primum  in  bo¬ 
na,  quibus  obngnandis  infervire  dicatur  Baptifmus  ,  ea  in  commu¬ 
nione  cum  Chrido,  in  peccati  ablutione ,  in  regeneratione ,  ta.ndem- 
que  in  felici  emer/ione  ex  omnibus  hujus  vitae  calamitatibus ,  Sc  ipfa 
adeo  gloriola  reiurredione  abfolvi  afferit.  litorum  praeterea  ad  Ba- 
ptiiinum  ordinem  hunc  conlfimendumlibimet  videri  affirmat ,  utm., 
quae  de  luperandis  calamitatibus  Sc  de  beata  reiurredione  dixerat,in 
futurum  ibi  obfignentur ,  ipfa  vero  communio  cum  Chrido  in  ele- 
dis  infantibus  B.aptifmum  antecedat,  eique  ut  fundamentum  fu bdru- 
atur ,  id  quod  non  minus  etiam  de  remiffione  peccati  originalis  ad 
hunc  modum  pronunciandum  veniat.  Quod  vero  ad  regenera-” 
tionem  attinet,  Deo  non  modo  liberum  elleait  regenerationis grar 
tiam  conferre  electis  infantibus  ante  Baptiimiufum,  fed  .Sc  credibile* 
quod  ordinarie  id  ita  praedet.  Aliorum  contra  opinionem ,  quod  in¬ 
fantes  in  futuram  fandificationemhaptizentur,  refeliit,ac  praecipue 
Amyraldi  hanc  defendentis  rationes  examinat ,  quem ,  quod  infantes 
praefentis  regenerationis  incapaces  diffidet,  exemplo  Johannis  Bapti- 
ff  x  in  utero  matris  jam  fandificati  redarguit.  Inde  iis ,  qui  in  ipdm, 
Baptilhii  adminidratione  infantibus  concedi  regenerationem  datu- 
unt,  multum  adverfatur,  Sc  didindionem  format  inter  geminam  re¬ 
generationem  a  c  judidca tionem ,  quarum  alteram  reaiein  ,  alteramj 
lacramental em  nuncupat.  Illam  in  ipds  eledoxum  animis  locmrm 
habere,  hanc. autem  idius  modo  declarationem  .oBdgnationemque 
Sc  profeffionem  in  ufu  Sacramenti  ede  aicit^qua:  d  accurate  obfex- 
yentur,  omnibus  iis  fatisfaciant  ,.qui  ex  ejusmodi Scriplurae- didis  ,in ; 
quibus  Baptilmo  feryari,ahlui,i&  a  peccatis  mundari  ikffinuiysx  m  ite* 
nominibus,  quibus  Baptifruus  ipfe  vocetur  lav 


'rure  rccmera;: 

cj 


M  2 


«N  ' 


ACTA  ERUDITORUM: 


ac  renovationis  Spiritus  Sandi,fententia ^^adverfam  roborare  annitan¬ 
tur,  cum  ubique  non  prior  illa,  fed  pofterior,intelligenda  fit ;  prout  & 
nonnullos  e  Patribus, f^ciatim  Chryfodomum  ac  Bafilium  M..Ba- 
ptifmumregenerationis  typum  ac  fymbolumnuncupafTenotat  ;.nec 
ob  flare  Liturgiam  Gallicanam ,  cujus  mentem  ex  Petri  Molinaei  <Sc 
]o.  Calvini1  circa  hoc  negotium  dogmatibus  ,&dpfa  Lkurgiae.  con¬ 
textu  clariorem  efficere  conatur..  Tandem  confirmationis  effica¬ 


ciam  non  realem  atque  phy ficam,  fed  moralem  eo  tantmnTenfiu;  fa¬ 
cit,  quod  gratiam  minime  producat  aut  efficiat,  fed  folum  obfignet 
ap  fignifieet ;  tametfi  negandum  haud  fit,  hanc  aliquam  rei  fignifi  catae 
exhibitionem  in  fe  compledi,  verum  no nnifi  talem,  quae  cum  Sacra¬ 
mentorum:  natura  conveniat*  necufli ,  quem  fimulexponit ,  deflitua- 
tur.%  Utut,  igitur  Lutherani  fecus  doceant ,  &  ab  his  parum  hac  im 
parte  recedat  Ludovicus  le  Blanc  &. Petrus  Jurius,  ipfe  tamen  in  hoc 
poflremo  potiffimum  oppugnando  pergit ,  &  dida  EpHef.  .V,  25. 26. . 
Tit.  III,  5. 1.  Petilii,  21.  &c.  ad  quae  Jurius  provocat,inIuam  mentem 
explicare  fludet...  Patres  ad  iflum  modum  fcribentes>  aut  erroris  in-  - 
genue  infimulandos,aur  benigna  interpretatione  juvandos  effe.  cen— 
fet.  Jurio  Burmannum  opponit.  PraxinEcclefi;r,quaeBapti— 
fihum ad  certa  tempora  alligarit,  multum  huc  facere  opinatur,  cum,, 
fi' ea  tantam  Baptifini  credidiflet  efficaciam,  non  certe  circa  flatos  di¬ 
es  in  Sacramenti  hujus  adminiftfatione  obfervandos,  decretum  illius— 
modi; conditura  fuiffet,  quod  hoc  pado  durum, valde  <k.iniquum_>,, 
quinimo  tyrannicum  impiumque  ac  facrilegum-  dicimereretur,  quan¬ 
do  quidem  apud  infantes  non  paucos  cum  extremo  privationis  peri¬ 
culo,  conjundum, videri  pollet.  Sed  &  plura,  quibus  haec  opinio? 
laboret,  incommoda  commemorat,  hisque  omnibus  hac  ratione  de— 
dUdisTolicitemonet,cumita  in  modo  fakim  operandi. atque  tem¬ 
pore  diffenfus  aliquis  obveniat,  non  effe  illum  tanti  momenti,  ut  ea¬ 
propter  parti  alteri  haerefeos  dica*  impingi ,  vel  Ecclefias  pax  turba¬ 
ri  queat.  Pontificiis  autem  non  fuppetere,, quod  propter  iflhanc 
difcrepantiam  in  damnum  Reformatorum  urgeant  ,  cum  ipfi  certe 
quoad  praefentem  quaeflionenv  multo  intenfe  magis  diffidere  depre¬ 
hendantur.  Tandem  de  confenfu  thefium  fiiarum  cum  celeberrimi 
Claudii  epiflola,  quae  eft  iiT  poflhumis  illius  decima  feptima>,  impen- 
ft.fibi  gratulatur. 


ADAMI; 


MENSIS  FEBRU  ARII;  A.  M  DC  XCIV.  93 

ADA'MI  RECHENBERGI,  IN  ACAD .. 
Lipf.P.P.  Lineamenta  Pbilojopbia  Civilis.. 

LipGas ,  apud  Jo„  Heinichen  Hsredes,  1693.  in 

Conftantplag.tt..  ' 

CUm  Civi  Jis  PhiiofiSpKijedii^pneciptie  partes  fint,  quarum  una 
de  vita  honefte  tranfigenda>^/w/Z  de  flatu  reipublicae  agit;  Au- 
tor  hujus  libelli  clariffimus  in  prima  ejus  parte  ,  cum  Varios  ante  mo¬ 
dos  tractandi  moralem*  dilciplinam*  expoliri  (Tet,  lummam  Arifto telis 
Ethicae  primumy  deinde.Stoicoram"  tradit  ;hmul  dodrinam  de  affe- 
dibus,  quos  circa  inprimis  in  luis  decretis  &  praeceptis  Stoici  occu¬ 
pantur  ,  paulo  fuhus  exlequens.  Hinc  vero  officia  hominum ,  juxta 
triplex  obligationis  humanae  objedum,  illuftrem  Pufendbrfium  fecu-  - 
tus,  ex=  lege  naturae  liiccinde  defcribit ;  iisque  traditis,  de  decoro 
converfationefbcialifervando,  capite  peculiari  agit.  -  Hujus  trada- 
tionis  luar  caufam  in  praefatione  iple  reddit. .  Inde  ad  alteram  lib el- 
hpartem  digreflus,  doftrinam  politicam  in  duas  partes  fcindit::  iru. 
priori,  de  origine,  indolecivitatis ,  itemque.  diverhs  formis  ac  juribus 
imperii ,  nec  non  officio  tam  imperantium ,  quam  parentium  in  uni— 
verfum  tradat. .  In  altera  parte  Polit  ices ,  quippe  fpeciali ,  Ita  tum  Im¬ 
perii  Romano-Germanici  inde  ab  origine  delineat,  ea,  quae  vulgo  Ju¬ 
ris  publici  nomine  veniunt,  in  epitomen:  redigens,  ut  tirones  civilis 
prudentiae  habeant,  unde  ad  altiora , fineconfufione,in  hoc  difcipli— 
nae  genere  proficere  posfint.. 

GODOFREDL  KIRCHTI  CALENDARIUM: 

coele  fle  novum..  . 

NOhfemellagaciffimi  hujus  Aftronomi  folertiae  in  Adis  hisce»? 

cum  laude  meminimus.  Nec  reticenda  nobis  impraefentiarum 
eft  ejus  opera,  quam  in  concinnanda  nova  Calendarii  forma,  ab  hac¬ 
tenus  ulitatarum,  Julianae  &  Gregorianae,de.fedibus  immuni,  &  moti¬ 
bus  luminariuimexade  confentiente,  quam  diligentilfime  colloca¬ 
vit.  .  Cumr  enim  orbe  ChrilHano  indignum  reputaret,  temporum^  - 
computum  Judaeis, circa  res  Aftronomicas  tantopere  alias  caliganti-' 

M 


94  ACTA  ERUDITORUM 

bus,  exadiius  conflare, atque  nobis, in  tanta  fideralis  fcientiae  luce__» 
hodie  verfantibus :  ftudioie  eonfultis  luminarium  motibus ,  &  anni 
civilis  rationibus  ad  eosdem  dextre  accommodatis ,  Novum  Calenda¬ 
rium  Afironemicum  adornavit?  quod  coelo  examuffim  conveniret^, 
nec  ulla  pcflerorum  temporum  corregione  indigeret.  Calenda¬ 
rium  vero  hoc  fuum  a  cyclorum  involucris  ( quibus  negotium  hoc 
pro  eo  ac  decet  perfici  nonpofTe,ipfi  eorum  autores  confehi  funt_>) 
.  ad  calculum  Aftronomicum  revocavit,  eumque  difficultatibus , qui¬ 
bus  juxta  receptas  methodos  involvitur ,  eompendiis  a  fe  excogitatis 
ita  expedivit,  ut  ad  confummationem  ejus  nihil  fibi  videatur  reliqui. 
Nec  dubitavit  ejus  aliquem  guflum  anno  1^78  &  1695  in  Calendariis 
Chriftiano-Judceo.rTurcicis,  qualia  quotannis  edit,  publico  praebere  , 
corumque ,  quorum  haec  fcire  interefi,  vel  accendere  cupiditatem,  vel 
judicium  provocare.  Anni  -ratio  longe  Autori  facilior ,  &  interca¬ 

latio  commodior,  ac  quaecunque  alia  hucusque  propofita.  Hujus  e- 
nim  periodus  perpetua  efl  128  annorum,  inter  quos  Bisfextiles  funt 
intercalatione  octava,  idta,  iqta  &3ima  in  quintum  a  priori  annum 
jncidente,  cteteris  quarto  quoque  iteratis.  Pafchalis  autem  com¬ 
pati  rationem,  tum  tabulis  ad  eundem  neceflariis ,  tum  propofitis.  ali¬ 
quibus  exemplis,  in  memoratorum  Calendariorum  pollen  ore  expe- 
fuit.  Speramusque  eum ,  ubi  laborem  fludinmque  fuum,  praefertim 
Eruditis,  acceptum  deprehenderit  ,  non  gravate  accuratam  hujus  in¬ 
venti  fui  defeript  ionem  prop  ediem  publicatur  un*. 

LE  DICTIO NNJ IRE  CHR ETIEK 


1.  e. 


Lexicon  Cbriftianuw. 

Parifiis  apud  E.  Iofset,&  Bruxellis  apud  L.Marchand, 

A.idp3.in  8’Alph..  2.plag.p. 

Thil  ell  in  rebus  creatis,  quod  non  meditationum  facrarum  ma¬ 
teriam  prarbeat ,  feu  in  Divini  Numinis  notitiam  deduci ,  feu  de 
moribusChrifliano  homine  dignis  inflrui  cupiamus.  Quod  cum  re¬ 
putaret  animo  pradfentis  libri  Autor,  rerum. naturalium  fat  magnum, 
ordine  quidem  alphabetico(  unde&exici  titulus)  contexuit  cata- 


MENSIS  FEBRUARII  A.  M  DC  XCIV.  $5 

logum,  &  quomodo  illae  tum  Spiritui  S.  in  /acris' literis ,  tum  fandis 
Patribus ,  ad  falutaria  dogmata  per  emblemata  &  figuras  ledorum 
animis  inftillanda  infervierint ,  declaravit.  Quod  Opus  uti  com¬ 
mendari  omnibus  meretur  5  ita  inprimis  ufui  ede  iis  poterit,  qui  ad 
populum  verba  faduri  norunt,  quantam  in  commovendis  audito¬ 
rum  animis  vim  habeant  dmiiia  &  parabolae  rite  &  cum  judicio  ad¬ 
hibitae. 


SCHADKAMMER  DER  ZINNE-BEELDEN 

en  Voor-beelden. 


e.’ 


Hieroglyphicornm  &  Emblematum  facrorum 

Thefaurus,  ordine  alphabetieo  adornatus  ab 
Henrico  Groenevvegen. 

Hagas  Comitum,  apud  Meinardum  Uytvverf,  1693.  in  4* 

Alph.  1.  pL  22.' 

|Uod  operofe  fatis  ac  fludiofe  admodum  Gallico  idiomate  prae¬ 
diti  t  recendti  jam  jam  Operis  Audior :  idem  Belgico  idionia 
nec  infeliciter  tentavit  Hernicus  Groenevvegen ,  Verbi  Divini  apud 
Enckhufonos  in  Hollandia  Minifler  non  incelebris.  Cum  enim  opta¬ 
ri  a  multis  intellexi/fet ,  ut  Syftema  aliquod  Emblematicum ,  feu  Le- 
xicon  Hieroglyphicum  extaret,  in  quo  typorum  &  didlionum  meta- 
phoricarum  ratio  exponeretur ,  tali  adornando  impigre  fe  accinxit. 
Sed  hic  quidem  opus  imperfedlum  reliquit ,  nonnifi  ad  literam  Al¬ 
phabeti  F  perdudum,  facili  tamen  negotio  ex  altero  illo  Gallico  con¬ 
tinuandum  ac  fupplendum.  Primum  enim, cum  B  ait  ha  faris  Beckeri 
decantatis/imum  illud  Opus ,  quod  fub  Mundi  Tafcinaii  titulo  edi¬ 
tum  tantas  in  Belgio  turbas  dedit ,  in  lucem  prodiifFet ,  fuarum  quo¬ 
que  partium  duxit,  orthodoxam  de  Spiritibus  eorunique  vi  dodln- 
nam  adverfus  paradoxa  dogmata  Beckeri  a/Terere,  adeo  que  /epofito 
tantisper  Lexico  luo  Emblematico,  opus  aliud  Beckero  oppo/itumr 
fub  titulo :  Pneumatica ,  of  te  Lecre  van  de  Geejten ,  i.  e.  Doffrind  de 
Spiritibus,  compofuit.  Tamet/i  vero,poflquam  abfolvilfet  hoc  &  pu- 
blicaffet,prillinum  in  Lexico*  illo  adornando  laborem  refumpferit,. 

ano** 


9g  ACTA  ERUDITORUM 

quominus  tamen  ad  umbilicum  perduceret,  raorteintcrveniefttc  fuit 
praepeditus. 

H ISTO  IRE  DE  HENRI II,  ET  DE  FRAN- 

cois  II.  &c. 


i.  e. 

Hiftoria  Henrici  II  &  Francifci  II  Franci* 

Regum,  auftore  Varillafio. 

Amftelod.  apud  Abr.  Wolfgang,  1693.  iz.  Alph.  2. 

VArillafii,HiftoriographiGallici  celeberrimi, frequens  inAdis  his¬ 
ce  mentio  occurrit, ut  repeti  hocloco  necefte  non  fit,  quae  vel  ad 
laudem. ejus  fpedant,  vel  in  commentariis  ejus  hiftoricis  defiderata  a 
multis  fuere.  Morem  prifiinum  in  praelenti  quoque  Opere  eum  tenu- 
iffe  Ledor  facile  deprehendet,  cujus  etiam  judicio  relinquere  malu¬ 
mus  quam  definire  ipfi ,  num  in  omnibus  fidem  mereatur,  ingentibus 
licet  manuferiptorum  monumentorum,  ad  quae  in  Commonitione 
Hiftoriaeipfi.praefixa  provocat,  voluminibus  inftrudus.  Hiftoria  et¬ 
iam  rerum,  quae  in  Regum  horum  tempora  inciderunt ,  tam  ampla 
eft,  ut  in  compendium  redigi  hon  queat.  Unum  eft  quod  disfimularc 
non  poffumus,  iniquiorem feVarillafium  praebuifle,  quam  par  erat, 
Mauricio  Eledori  ac  Duci  Saxoniae,  cujus  adiones  acerbe  perftrin- 
git.  Sed  tanti  Herois  vindicias,  facillimo  quidem  negotio  adornan¬ 
das,  aliis  .relinquimus.  Non  exadam  tamen  rerumGermanicarum 
notitiam  Audoriftufte,  vel  hinepatet,  quod  in  Commonitione  ( A- 
vertijjement )  fupra  dida,Mauricium  fummae  ingratitudinis  accufatu- 
rus  memorat,  apanagio  eumgavifum  fuifte  ab  EkdoreJohanne  Fri- 
dericoliberaliterconftituto,(/7  avo  it  tire  de  lui  les  moim  de  fubfi- 
fter  en  Cadet  de  Maifin  Souveraine-; )  item  quod  Villacum,  quo  Ca- 
rolus  V  Imperator  a  Mauricio  tantum  non  oppreHus  Oeniponte 
fugit,  urbem  vocat  Venetis  fubj edam.  Nam  Mauricius  ditiones  lu¬ 
as  a  Majoribus  acceptas, proprio  nomine, &  pleno,  quam  vocant,  fii- 
perioritatis  territorialis  jure  adminiftravit.  Villacum  vero  urbs 
eft  Carinthiae,  non  Venetis, »led  Epifcopo  Bambergenfi,lub 
Domus  Auftriacas  leu  protedione ,  feu  fuprema- 

tu  fubjeda. 


N.  III. 


ACTA 

ERUDITORUM 

publicata  Lipjia 

Calendis  Martii ,  Anno  M  DC  XC1V. 


97 


GENESIS. ;  EX  TRANSLATIONE  JOH. 
CLERICI ,  cum  ejusdem  Parapbraji  &  Com - 

mentario  Philologico  & c, 

Amftelodatm  1693.  in  fol. 

OPeris  totius ,  quod  ad  omnes  Scripturae  V.T.  libros  fe  ex¬ 
tendet, Prolegomenis  menfe  Januario  exhibitis, noftri  nunc 
promisi!  memores ,  ex  ipfb  in  Genefin  Commentario  >  qui 
folus  ha&enus  lucem  publicam  adipexit ,  nonnulla  laltim 
quoad  priora  tria  capita  (  quis  enim  integri  exhauriat  la¬ 
tifundia?)  unde  de  reliquis  libi  quid  promittere  debeat,  judicium  fa¬ 
cile  ferre  poslit  curiolus  le&or ,  excerpemus :  deinde  appendicis  bre¬ 
vem  anne  demus  fiimmam.  Nimirum  Cap.  I.  v.  3.  verum  quidem-» 
illos  tueri  dogma  dicit,  qui  materiam  mundi  ex  nihilo  creatam  ajunt, 
lednon  ideoddhoc  in  loco  doceri,  aut  ex  nativa  fignificatione  verbi 
polle  deduci.  Hebraeos  enim  veteres ,  dum  hocce  uterentur  vo¬ 
cabulo  ,  non  cogitafTe  de  creatione  e  nihilo,  ied  idem  cogitalfe,quod 
animo  Latine  aut  Graece  loquendum  obverfatur,  ubi  utuntur  vo¬ 
cibus  njifav  &  condere  :  quae  verba  modo  formationem  rei,  quascun¬ 
que  tandem  Iit;  modo,  ubi  de  regione  aut  urbe  agitur ,  coloniae  dedu- 
dionem  aut  quiddam  fimile  denotent.  Sic  Ezech.  c.  XXIIX.  13.  de_> 
urbe  Tyriorum  legi :  Delicia  tua  in  te  parata  fuerunt ,  die  qua  cream 
es,  ( rjioan )  b.  e.  ab  ea  die,  qua  exftruda  &  ciribus  impleta  es.  Hoc 
forte  fenili  vocem  exponendam  primo  Geneieos  commate ,  ut 
Moles  terram  vacuam  ac  deiertam  fuiffe  innuat,  priusquam  a  Deo 
parata  colonis  excipiendis, iis  que  inftru&a  effet. 

Ib.  v.  2.  Vocibus  IASSI  irri  fignificari  putat  hiatum  illum  cas¬ 
cum  &  immenfum,  qui  globo  terra  queo  fiiperm  cumbebat  primo  cre- 

,  N  ationis 


£$■ 


f.  4. 


98  ACTA  ERUDITORUM 

ationis  die,  feu  inanitatem  aeris  tenebricofi, terrae  omni  ornatu  de/H- 
tutae  incubantis.  Xdque  confirmat  ex  Job.  XXVI.  7.  ubi  Deus  Aqui¬ 
lonem  extendijfe  dicitur  Vin  ,  &  fufpendiffe  terram  fup er  nihilo y 
i.  e.  aeris  terram  ambientis  inanitate. 

Ib.  v.  3.  obfervat ,  apud]  veteres  Hebraeos ,  ob  nexum  cogita¬ 
tionum  &  verborum,  qui  tantus  efl,  ut  etiam  taciti  cogitationes,  quas 
animo  verfamus,  verbis  velli  a  mus ,  faepe  animi  con filia ,  fermone  licet 
nequaquam  indicata, voce  exprimi,  v.  g.  2.  Sam.  XXI.  1 6. 

Et  dicebat  (LXX.  ^  chevGMTo)  i.  e.  cogitabat  volebat  percutere 
Davidem .  Mofen  igitur  in  hoc  capite  toties  repetito  luo  ni¬ 

hil  aliud  velle,  quam  Deum  de  creandis  operibus  confllia  agitafle,  <3c 
ftatim, ac  voluit, htec  prodiifle. 

Ib.  v.  5.  diem  primum  immenfa  no&e,quae  lucem  anteceffe- 
rat,  &  luce  duodecim  horarum  conflatum  fuifle  cenfet,  quod  in  110- 
&e  illa  quantumvis  longa,  nulla  cujusquam  rei  vicisfitudo  fuerit,qua 
in  certas  dividi  potuerit  partes.  Et  hinc  vefperam ,  quod  prior  extitifi 
fet,  a  Mole  &  Hebrafis,  in  dierum  numeratione ,  praepofitam  f uifle_-> 
arguit :  quin  Sc  unum  di  dium  efle  diem  illum ,  non  frimum ,  ob  no- 
<flis,  quae  mundi  creationem  antecesfit,  prolixitatem,  in  qua  non  plu¬ 
rium  dierum ,  fed  infinitarum  myriadum  annorum  intervalla  quae¬ 
rere  quis  potuiffet,  fed  quae  inflar  unius  nodlis.in  quatuor  vigilias 
trium  horarum  dividendae, habita  fuerit, quod  nulla  effiet  menfiira,qua 
in  plures  dies ,  nedum  annos,  divideretur. 

Ib.v.6.  voce  (quam LXX. Interpp.  conflanter vertunt 
q-eqsuiLctifundamtntum*)  a  radice  V p*1  5  apud  Syros  firmavit ,  t  ornpref 
fit, ) id  intervallum  aeris  hic  appellari feribit,  quod  a  telluris  fiuperfi- 
cie  ad  nubes  extenditur,  hoc  enim  interflitio  feparari  aquas  inferio¬ 
res  maris,  lacuum,  fluminum ,  &  fontium ,  ab  aquk  fuperioribus  nubi¬ 
um  ,  quas  cum  fuperficiem  terrae  lamberent ,  ac  aeterna  quafi  nebula_> 
velarent,  calore  aliquo  (forte  lucis  primo  die  creatae)  ad  nutum  Dei 
fuerint  evedlae ,  quo  ferenior  aer  terrae  incumberet.  Sed  comm.  14. 
Voce  hac  multo  remotiorem  partem,  eamque  vafliorem  fpatii,nos 
undequaque  circumdantis, fignificari, cum  in  frmamento  non  Luna 
modo  &  Sol,  fed  etiam  Hellae  remotiffimae  collocentur»  Cum  vero 
hoc  Firmamentum  ab  altero  peculiari  non  diflinguatur  nomine_>, 
quafi  unum,  cujus  duas  fint  partes, inferior  &  fuperior,fpsdIari.  Igi- 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  99 

tur  Firmamentum)  perinde  ut  Caelum ,  vocari  immenfum  illud  /pati- 
um,  quod  undequaque  terram  noflram  cingit,&:  ad  ftellas  fixas  porri¬ 
gitur.  Rationem  appellationis  veteres  Hebraeos  defumfifTe  credit 
a  fyftemate  mundi ,  quale  ab  Orientalibus ,  maxime  Chaldaeis ,  intel- 
ligebatur ,  terram  exiftimantibus  in  medio  mundo  effe,quo  in  loco 
contineretur,  vi  incumbentium  undequaque  coelorum.  Hisce  quafl 
veris  fuppofitis,  merito  calum  dici,  quando  quidem,ut  ter- 

reffria  /int  ^B^soiijirma  Sc  folida^m ciat. 

Cap.  II.  v.  4.  obfervat  hic  primum  occurrere  vocem  eam, quae  £  I(5# 
Dei  Ifraelis  proprium  nomen  eft ,  juxta  Exod.  IU.  15.  Hoc  jungere., 

Mofen  voci  per  appofitionemy\\x.  intelligat  iedor,  eum  De¬ 

um,  quem  mundi  Creatorem  defcripferat ,  eiindem  effe ,  quemlfraeli- 
tae  colerent.  Monet  infuper,  fe  hic  <3c  alibi  femper  ufiim  fuifie  voce 
Jehovab ,  non  quod  veram  hanc  ede  vocis  pronunciationem  exiflima- 
ret ;  fed  quia,  cum  non  fatis  nota  fit,  commodius  eflet  voce  uti  fidi- 
tia ,  nec  veris  vocalibus  inftruda ,  quam  voce  Dominus,  quae  ambigua 
eft,  aut  alia  quapiam. 

Ib.  v.  8*  De  litu  Paradill,  qui  Hortus  in  Hedene  dicitur,  fenten-  £  17, 
tiam  fuam  contra  P.  D.  Huetii  differtationem  Gallicam  adftrudurus, 
poftquam  tradumin  Syria  eo  nomine  didum,  ex  2.  Reg.  XIX.  12.  Efa. 
XXXVII.  12. probavit, ne  quis  forte  dubitet ,  eundem  fuifie,  qui  hic 
memoratur,  fequentibus  argumentis  offendit.  Primo  ait  locum-» 
Hedenis,  in  quo  Adam  collocatus,  non  procul  ab  Euphrate fuifle_>, 
uti  nec  eum  populum,  cujus  Efaiasl.  c. Ezech. XXVII.  23.XXIIX.15, 

XXXI.  9.  XXXVI.  35.  &  Amofus  c.  1. 5.  meminere ,  quippe  qui  in’Sy- 
ria  fuerit.  Secundo,  ut  prima  fedes  Adami  in  amoeno  nemore :  ita_> 
eam  regionem  confitam  fuifie  arboribus  in  fertiliffimo  tradu ,  quod 
manifeffo  appareat  ex  Ezech.  XXL  16.  ig.  Tertio,  inde  fadum,  ut  is 
locus  vel  terrarum  tradus  a  Prophetis  dicatur  Paradifiis  Dei,  Efa.  LI.3. 

Ezech.  XXXI.  g.  9-  Joei.  II.  3.  Quarto,  ne  hi  Prophetae  meris  aUufio- 
nibus  ad  locum  hunc  Genefeos  uti,  aut  regionem  ipfbrum  tempore-» 
amoenam  &  florentem  refpicere  videantur ,  praeter  allata  teffimonia, 
obftare  etiam  feribit  veteres  Ethnicorum  Geographos,  Strabonem., 
L.XVI.PtolemeumL.  V.  c.15.  Plinium  L.V.  c.  23.  inter  urbes  Syriae 
Pa radtfum recenfentes.  Si  quis  cum  aliis,  qui  primi  hominis  fedes 
in  Babylonia  collocatas  malunt,  objiciat,  Mofen  poftea  Euphratis  & 

N  1  TigtL 


/ 


100  ACTA  ERUDITORUM 

Tigridis ,  quali  fluviorum  Hedenis  meminifle ,  quod  Syriae  non  con¬ 
veniat,  quae  ad  Euphratem  tantum  porrigatur  j  facile  folvi  eam  ob  je- 
ftionem  ait,  fi  reputemus ,  etiamfi  Hedenis  &  Paradifi  nomina  ad  lo¬ 
ca  quaedam  haiit  ampla  Syriae  pofteris  feculis  pertinerent ,  antiquiffi- 
mis  tamen  temporibus  eapotnifle  vadas  regiones  complefti ,  ut  quae 
a  Syriaco  mari  adTigrin  vergunt,  praeferam  initio  rerum,  quo  incul¬ 
tis  regionibus  nulla  erant  nomina.  Ex  nomine  alicujus  partis  fx- 
pe  patentiflimas  appellari  regiones,  quae  aliis  poflea  nominibus  veni¬ 
ant,  ut  prifcum  exiguae  tantum  parti  nomen  haereat.  Deinde  noib 
pofle  quenquam  a  le  poflulare ,  ut  Paradifi ,  qualis  erat  Adami  aevo, 
fitum,  cum  fluminum,  qualis  poflea  fuit,  curlu  conciliet ;  cum  nemo 
nefciat,  Euphratem  &  Ti.gr  in ,  poftquamjuncfti  funt,  alveum  commu¬ 
nem  in  quatuornon  dividere  ramos ,  &  reliquos  duos  fluvios ,  qui  ex 
eodem  alveo  erumpentes  regiones  Chus  ScHavila  permeabant ,  nus¬ 
quam  certo  inveniri  pofle.  Adhaec  eluvionibus  &:  motibus  terrarum, 
fluviorum  curlus  laepe  mutatos  fuifle. 

Ib.  v.  ii.  fluvii  Phifehon ,  flexuofo  curlu  alluentis  totam  regio¬ 
nem  Chavilae, putat  vefligium  aliquod  in  Chryforroa  inveniri  pofle_>, 
qui,  tefte  Geographorum  tum  veterum  tum  recentiorum  choro,  in¬ 
cipiens  ab  urbe  &  regione  Damafcenorum ,  in  varios  ramos  fcinda- 
tur,  inque  rivos  fere  conliimatur,  tantam  que  fuggerat  Damafci  aquae 
copiam,  ut  unicuique  domui  cum  intra  aedificium,  tum  in  horto ,  litus 
fit  fons.  Haec  autem  optime  convenire  ait  cum  nomine  Hebraico 
{VUSb  quod  deducatur  a  radice  HIPS)  diffufus  fuit .  Graece  dici  hunc 
fluvium  xgu&oppcctSy  quia  ramenta  auri,  quod  prae  Aantiflimum  itu 
regione  Chavila  fuifle  nos  docet  Mofes ,  fecum  devehebat.  De  cae- 
tero  Chavilae  litum  alium,  quam  hodie  creditur,  faltim  Molis  tempore 
fuifle  exiflimat,  viciniorem  nempe  Judaeae ,  non  procul  a  Coelo-Syna. 
Probat  hoc  ex  i.  Sam.  XV.  7.  ubi  Saul  dicitur  ferro  &  igne  vaAaflL., 
Amalekkas  ab  Chavila ,  donec  venias  Sur*  quod  eft  e  regione  Aigypti. 

Igitur  Sur  &  Chayilam  fuifle  quidem  Amalekitarum  fines  colligit _ 

fed  ita  ut  Sur  ad  Au  Arum ,  Chavila  ad  Septentrionem  fuerit.  Dein¬ 
de  Veteres  docet,  non  procul  Libano  aut  Anti-Libano,  fedes  ChabU - 
fiia  aut  Chaukih&it,  quae  nomina  rS  Chavila  y  vel  Chavilath  itu 
regimine, haut  multum  abludant, attribuifle  inter  Nabat  haos  &  Agr&- 
os,  Agraeos  autem  feu  Agarenos  coluifle  regionem  ad  Orientem  Ga- 

laadi 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  ioi 

laadi  fitam,i.  Paralip.  V.  io.  Nabathaeos  vero  Aigypto  propiores 
fuiffe__>. 

ib.  v.  13.  Quemadmodum  ex  fitu  terrae  Chavilae,  veluti  palpan-  f.  20. 
do,r£  Phischon  fugientia  qu&fivit  veftigia :  ita  hic  ex  fitu  terrae  Chus 
inveftigandum  efle  cenfet  flumen  Gihhon .  Credit  autem  nominis 
Chus  veffigia  e/Tein  duplici  Cafio  aut  Cdsfio  monte ,  quorum  unus  in_, 
Madianitide  ad  mare  rubrum,  alter  iwCasfiotide  Syriae  regione  fue¬ 
rit.  Atque  hoc  in  loco  non  Chufanitidem  ad  mare  rubrum  fpe&ari, 
fed  CasfiotidemSyriae,  &  Orontem  quidem  fluvium ,  ut  poilea  di  dius 
eff  Gihhon ,  defignari.  Casfiotidem  enim  totam  alluere  Orontem, 
juxta  Strabonem  &  infpedlas  Ptolemei  Tabulas.  Favere  etiam  coiv 
jedurae  fuae  prifcum  nomen  Orontis,  qui  prius ,  ut  Graeci  narrant ,  vo¬ 
catus  fuerit  'pjj£eu9g@*  ,  quod  magno  impetu  erumpat,  cum  e  fonti¬ 
bus,  tum  e  terra, fub qua  aliquandiu  elapfus iterum  emergat 5  quod 
optime  exprimatur  voce  [f-pj  ^73  rS  cum  impetu  erupit  >  eff*- 
fus  eft. 

Ib.  v.  19.  in  animalium  denominatione  locum  habere  fcribit  £  22. 
Rab binorum  axioma :  Loquitur  Lex>  ut  Filii  hominum .  Deum  enim 
Adami  nomenclatione  non  indiguifle.  Forte  etiam  haec  uno  die-» 
ab fo luta  non  ede,  fi  faltim  omne  genus  animalium  luftraritAdamusj 
fed  nec  credibile  effe ,  omnes  non  modo  pifces,  fed  etiam  feras  terre- 
flres,quae  in  omnibus  terris  viiuntur ,  ad  Adamum  fuiffe  addudlas. 
Americanas  certe  feras  Sz  aves ,  quibus  in  Afia  nullae  fimiles  funt ,  non 
videri  ad  Adamum,  ut  nomina  acciperent ,  ivifle :  uti  nec  quisquam 
omnes  pifces  majores  ac  minores  fe  ei  obtuliffe  dixerit.  Vocem  0* 
mnis  ad  certas  faepe  fpecies,  non  omnia  genera  fignificandas  adhibe¬ 
ri.  Frequentiora  ergo  in  Syria  animalia  «Scmitiora  videri,  Hevae  con- 
fenfli  ( nec  enim  fermone  Adamum  folum  eguiffe)  certis  nominibus 
ipfum  appellaffe.  Videri  itaque  hic  ordinem,  ut  pasfim,  negle&um: 

&  qua?  paucis  verbis'  narrentur,  ideo  intra  paucas  horas  fadta  fuifk_» 
cenferi  non  debere.  Igitur  non  opus  effe  cum  nonnullis  Interpreti- 
tibus  eo  devenire,  ut  dicamus  divina  potentia,  extra  ordinem  natura?, 
omnia  animalia ,  quibus  Adamus  nomen  impofuit ,  agmine  facio  ad 
illum,  ut  nomina  nancifcerentur ,  ivifle.  Paulatim  forte  vocabula— 
inventa,  &  prout  primis  Parentibus  obverfabantur  animalia ,  aut  de_ * 
iisipfi  colloquebantur,  impolita  effe.  Forte  fubinnuere  hic  vohiiffc~> 

N  x  Mo- 


tm  ACTA  ERUDITORUM  ^ 

Mofen  linguae, qua  uterentur  primi  homines,  inventionem,  intef  prb 
mas  primorum  Parentum  fume  curas ;  vix  enim  quidquam  magis  u- 
fui  initio  illo  elfe  potuide.  Fortaffe  etiam  fimul  imperium  hominis 
in  bruta  nomenclatione  ida  defcribi. 

f,  23.  Ib.  v.  23»  ut  in  plerisque  rerum  vocabulis,  quorum  nullus  erat 

Protopladis  udis,  linguam  non  nifi  fenfim  inventam  exidimat  Cleri¬ 
cus  5  ita  infumme  neceflariis  non  putat  Deum  linguam  iis  maxima 
cum  moledia  inveniendam  reliquiffe ;  fed  cum  adulti  uterque  edent 
creati,  creatum  fimul  in  illis  loquendi  habitum,  faltem  in  praecipuis ; 
quod  haud  multo  aliter  evenide  credit ,  quam  cum  Apoftoli  linguis, 
quas  antea  ignoraverant,loqui  coeperunt.  Eum  linguam  dici  cal¬ 
lere,  qui  animi  fenfa  verbis  ea  lingua  udtatis  efferre  poteft,  quod  lon¬ 
go  ufii  foleat  adquiri :  fed  Apoftolos  in  fe  id  fubito  divinitus  invenide, 
quod  non nid  tempore  alii  homines  confequantur ;  quopa&o  etiam 
Adamus  &  Heva  creati  dnt  cum  eodem  loquendi  habitu,  quem  nos 
aliquot  annis  contrahamus.  Qui  ergo  mentem  humanam  <5c  mira¬ 
bile  corporis  opificium  formare  potuit ,  eundem,  cum  probe  fciret, 
quid  requireretur,  ut  fermones  inter  eos  haberi  podent,  quod  ufiis 
in  aliis  creat,  primis  parentibus  fine  mora  dedifle.  Ac  Ia  ne  absque 
hoc  dono  Deumipfosalloquentem  intelligere  nonpotuiiTe,  nec  reos 
fuide  fpreti  divini  moniti,  quod  non  magis  quam  bruta  intelligendo 
potuiflent  adequi. 

f.  16 .  Cap.  III.  1— 6.  de  modo  feducdionis  Protopladorum  per  fer- 

pentem,  fex  recenfitis  diverforum  interpretum  fententiis,  nullam  qui¬ 
dem  earum  damnare  fudinet ,  in  re  tamen  obfcura  tutisdma  fibi  vide¬ 
tur  ingenua  ignorantias  confesfio ,  modo  fiimrna  rei  teneatur  ida_» : 
primos  fcilicet  humani  generis  Parentes  initium  fecide  peccandi ,  un¬ 
de  innumera  mala  ipds  eorumque  poderis  incubuerint.  Condare_» 
certe,  humanum  genus  nunc  $t  a  multis  feculis  corruptisdmum  fuit 
fe  $  nec  initium  ejus  labis  ullum  infra  orbis  originem  deprehendi  pot 
fe.  At  quomodo  peccatum  in  orbem  ingredum  fit ,  adeo  ut  primi 
peccati  circumdandas  perfpicue  &  fine  ulla  dubitandi  ratione  intel¬ 
ligere  posdmus ,  indicare  eorum  ede ,  qui  rei  interfuerunt ,  fi  r ev;vi- 
fcerent. 

f.  29.  Ib.  v.  7.  qui  hic  nudum  proprio  interpretantur  fenfu  ,  eos  fe 

inextricabilibus  induere  nodis  monet.  Cum  enim  foh  edent  Adamus 

& 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV,  103 

Heva, non  magis  potuifie  eos  nuditatis  Tuas  pudere,  aut  eam  non 
ante  animadverfam  deprehendere ,  quam  priusquam  peccatum  ad- 
mi  fident.  Si  dicas,  arboris  ilhcitae  frudum  eos  ad  Venerem  con- 
citade, motusque  indecorosineorum  corpore  fecifIe;Re(pondet, pri¬ 
mo  inanem  hanc  ede  conjeduram.  Deinde  quoad  coliediones 
hinc  indituendas  quaerit:  an  is  lit  vitiofiis  viri  erga  uxorem  appeti¬ 
tus, quem  ipla  natura  animalibus  ingeneravit  ?  An  potuerit  eos  magis 
pudere,  quod  nudi  poli  peccatum  eum  dentirent  appetitum,  quam 
antea?  Cum  terrarum  orbem  foii  incolerent, eundem  ipfls  thalamum 
eflepotuilTe  aeque  pudicum,  flellis  apertum,  ac  tedo,  muris,  laquea¬ 
ribus  &  aulaeis  abfconditum.  Certe  eos  ejus  rei  pudere  non  potu- 
i/le,  propter  quam  erant  non  minus  ac  reliqua  animalia  creati.  Ne¬ 
que  nos  hodie  ejus  rei,  nili  coram  tedibus,  propter  incommoda,  quae 
inde  evenirent, pudere. Nudum  ergo  hic  dici  ollendit  fenlu  figurato, 
qui  violati  praecepti  divini  reus,  adeoque  irae  divinae  obnoxius  ed.Per- 
inde,  ut  qui  nudus  cernitur, pudore  fuffunditur,  dc  etiam  qui  puden¬ 
da  facit,  nudum  aut  retcEium  videri.  Ita  Mofen  narrari ,  poli  con¬ 
flatum  &  confecraturn  vitulum  aureum, *vidijfe  populum  nudum 
( )  quia  cum  nudaverat  Aavon  inter  hofltes  fuos .  Sed  &  in  N. 
Foederis  Libris  yvfivov  paflim  pro  peccatore  fumi,  ut  Apoc.III.17. 
XVI.  15.  XVII.  16.  Juxta  haec,  verba  fe  nudos  effle  cognoverunt ,  ita 
exponit  :  fe  peccajfe  animadverterunt.  Item  verf.  10.  quia  nudus 
flum ,  timui,  i.e.  quia  tc  offendi,  timui  iram  tuam.  Nec  non  verf.  ir* 
quis  nudum  effe  te ,  i, e.  me  tibi  iratum  elfe ,  tibi  dixit  ?  feu,  te  in  eo  fla¬ 
tu  effle*,  in  quo  iram  meam  pertime fcas.  In  eadem  fermonis  figura 
pergere  Molen  Icribit  verf  7.  &  quia  modo  dixerat ,  Protoplallos  de- 
prehendide  fe  elfe  nudos,  mox  eos  inducere  quafi  zonas  ex  arbo¬ 
rum  foliis  libi  facientes ,  cum  propter  rationes  modo  allatas  vedi- 
bus  non  magis,  rei  fadi,  quam  innocentes ,  indiguerint.  Credibi¬ 
le  igitur  ede,  dib  hilce  vedibus  feu  cingulis  aliquidaliud  latere,  ni¬ 
mirum  fcenam  quampiam  foliis  &  ramis  ficulneis  te&am ,  in  quam 
fe  abdiderint.  Ac  fane  riTUtt  polle  atque  ac  cingulum ,  quod  cor¬ 
pori  fuperinjicitur,  quidvis  aliud  dgmficare  ,  quo  circumdamur, 
quale  ed  feptum  aut  teftum.  Hinc  deum  elecdam  ede  ad  tegen¬ 
dam  (cenam ,  propter  foliorum  latitudinem  &  umbram.  Siqui¬ 
dem  hanc  arborem  Theophraitus  Hijh  Piant,  Lib.  IV.  c.  V.  dicat 


104  ACTA  ERUDITORUM 

yive&aA  Kct&dvreq  crxmv,  vQfi  tyq  eid&cun  &ctTpt(}$tv ,  fieri  in- 
flav  tabernaculi,  fub  quo  &  /hient  degere .  Nec  miram  videri  de¬ 
bere  defcriptionemfcenae  fub  imagine  veftis,  fi  meminerimus  Pau¬ 
lam  2.  Cor.V.  corpore, quod  vocat  crK?iv(<^>,ev%v<rctc3'aj  indui  nos  di¬ 
cere.  Durius  certe  non  efie,  cingula  ficulnea  vocare  fcenas  ficulneas, 
quam  corpus  humanum  dicere  fcenam  effe,  qua  fumus  induti.  Si 
quxras :  quare  tam  dura  phrafi  ufus  fit  Mofes,  cum  non  deeffet  fa¬ 
cilis  &  commoda,  fi  pro  dixiffet  fypO  ?  Refpondet,  quia  de 

nuditate  locutus  eft,  metaphora ,  licet  duriore,  ex  re,  cujus  cogita¬ 
tio  eft  cum  nuditate  conjun&a ,  veftibus  fcilicet ,  petita  ufum  effe. 
Sic  multa  occurrere  captatae  durioris,  ex  occafione  luperiorum  fer- 


monum,  metaphorae  exempla  in  Evangeliis,  v.g.Joh.  VI.32.coll.  53. 

Ib.v.  15.  in  verfione  LXX  Int.  civjog  arx  rypricrei  yts(pct\?iv 
yfj  crt)  TqgtjfMG  dvr£  'ureqvavfpfc  fervabit  caput  tuum ,  tu  autem 
fervabis  ejus  calcaneum,  rejicit  emendationem  Ifi  Voffii,  non  dubi¬ 
tantis,  quin  prius  fcriptum  fuerit  rffaft  <Sc  Tqnccig  perforabit  & 
perforabis ,  ab  inufitato  Nam  primo  hanc  emendationem 

contra  omnium  Codiciim  autoritatem  effe  ait.  Deinde  ne  quidem 
neceffariam  videri ,  cum,  ut  rc<fte  obfervarit  F.  Caftellus,  haec  radix 
in  Arabica  lingua  ob fervar  e ,  fpeftare ,  fignificet ,  ad  quam  fignifica- 
tionem  refpicere  potuerint  LXX.  Sic  etiam  Pf.  LVI.  2.  3.  verbum 
quod  huic  affine  fit,  non  inepte  a  D.  Kimchio  exponi  ©pn 
jpettavit, ob  fervant,  fi  qua  nocendi  detur  occafio.  Nec  {pernen¬ 
dum  effe  fenfiinv,  fi  meminerimus  rn^m  interdum  effe  occafionem 
captare  .  obfervare  quippiam  attente .  Ita  ex  LXX.  Int.  fententia 

hanc  divinorum  verborum  mentem  fuiffe :  Illud  capiti  tuo,  tu  ve¬ 
ro  ejus  calcaneo  infidiaberis ;  Vos  invicem  obferv  abitis  y  iUudy  ut  con¬ 
terat  tibi  caput  j  tu,  ut  talum,  quo  te  conculcabit, morde  as. 

Verf.16.  Hebr&um  a  radice  ppty  quod  eft  cur¬ 

rere  aut  curfitare  derivans  exponitj  curfus  tutes  fc .  ad  Virum  tu¬ 
um  :  metaphora  a  fervis  circa  heros  concurfantibus  dudla.  Nimi¬ 
rum, ut  fervi  circa  heros  pro  horum  imperiis  curfitant,  fic  obedienti- 
am  eorum,  qui  aliis  fubjefti funt,  nomine  curfus  exprimi  feribit,  & 
curfus  ad  eos  effe  dici,  quibus  obfequium  feu  fpontaneum,  feu  ex 
lege ,  exhibetur.  Hunc  horum  Verborum  fenfum  efie ,  offendere 
Trgo&sctv  emefyjyqTUiiiv  ,  qua;  {equitur,#  dominabitur  tibi . 

Verf. 


MENSIS  MARTII  A.MDCXCIV.  *oc 


"v.  tu  Quemadmodum perizomata  ficulnea  fupra  tabernaculum 
interpretatus  df,  ita  hic  non  velles,  fed  tabernaculum  pellibus  conte- 
•dum  intelligendum  fufpkatur.  :In  agro  Babylonico ,  ubi  tepidiores 
hyemes  ,non  mdiguifTeveAibus  pelliceis ,  qnse  calidiores  fiint ,  primos 
Parentes  :  tedi  alicuius,  quo  ardorem  Solis  acpluvias  licerent , u- 
iumpotiorem  fuifTe,  quod  pnefiare  lat  commode  potuerit  taberna¬ 
culum  pellibus  tedum.  etiam  flgnificare,  fed  antea 

fe  rationes  attuMe ,  ob  quas  primas  mortalium  domos  veffiurn  no¬ 
mine  defcribat  Mo.fies :  atque  ut  apud  Romanos  veftu  quemlibet  pan¬ 
num  5  ita  forte  apud  Hebraeos.rprQ  velum  quodvis,  quamvis  exempla 
nunc  defint,  fignifieafTe. 

Innumera  hujus  generis  alia  in  fubfequentium  capitum  Exegefi 
induftrio  le&orifefe  offerent,  quae  omnia  fi  huc  transferre  annitere¬ 
mur  ,  non  unius  fed  plurium  menfium  pagellas  excerpta  noflra  fibi 
vendicarent.  Interea  haec  pro  inffituti  ratione ,  ad  pernofcendaxrL» 
hujus  Commentarii  rationem  fiufflcere  poffe  arbitramur*  Progredi¬ 
emur  nunc  ad  A  P  P  E  ND  ICE  M ,  quae  praeter  DiJJermtiones  duas,u- 
nam  de  Sodoma  finitimarumque  urbium  fubv er fione,  alteram  dzftatua 
falis ,  compleclinir  Tabulas  Chronologicas  in  Hifioriam  Libri  Genefeos * 

In  prima  DilTertatione ,  priusquam  de  clade  ipfa  agit ,  Sodomae 
vicinarumque  urbium  fitum  paucis  confiderat,  quippe  qui  non  parum 
conferat,  ut  qua  ratione  pulcherrimae  regioni  infelix  fucceflerit  lacus, 
intelligi  poffit.  PraemilTa  igitur  defcriptione  Mofaica  ex  Gen.  XIII. 
io.  primum  hinc  colligit,  eas  urbes  ad  Jordanem  fuifTe  hinc  inde  fitas 
in  maxima  planitie,  quam  LXX  Interpretas  tjjv  '7rs(>/i%Qt)§ov  t2*Io$$cl- 
v#,a*li ifjLsya  irs^lov  magnum  campum,  nec  non  uvXUvdt  vallem  di¬ 
xerint.  Deinde  obfervat,  "hanc  Aulonis  oram  meridionalem  totam, 
feu  infimam  planitiei  Jordanis  partem ,  qua  Tfoharem  itur ,  indar  Pa- 
radifi  Jehovae ,  aut  Aegyptiae  terrae,  irriguum  fuifTe :  dum  aequae  Jorda¬ 
ni  influentes,  propter  montes  perpetuos ,  quibus  coercetur  ab  ortu  <3c 
occafii,  nulla  ex  parte  effluere  potuerint,  fed  cum  ejus  aquis  in  meri¬ 
dianam  plagam  delatae  fuerint.  Tertio  animadvertit  ex  Gen.  XIV .10. 
etiam  antequam  lacus  Afphaltites  enafceretur ,  bitumen  ex  ejus  foii 
puteis  erupifle ,  <5c  hauriri  illinc  fo litum.  His  rebus  fa&um  effe  fcri- 
bit,  utpoftquamjufHtiadivina  confcderatis  moribus  permota  aliquot 
wbes  in  extrema  Jordanis  planitie  fitas  omnino  delere,  <3c  impios  in- 

Q  colas 


10 6  :  ACTA  ERUDITORUM 

colas  TTctvoheS-g/a,  delere  decreviflet,  tra<flus  ifte  Afphalto  feu  bitumi¬ 
ne  plenus ,  cum  facile  flammam  conciperet ,  fulmine  coelitus  delapfo 
accenfus ,  flammaque  non  modo  in  terras  fuperficie  confpe<fla  fuerit, 
fed  etiam  fiibterrdneas  fulphuris  &  bituminis  venas  ita  pervaferit ,  ut 
abfumta  ea  materia ,  terra  fubflderit ,  alveumque  influentibus  illuc  a  - 
quis  praebuerit.  Deum  nempe  depluiffe  fulphur  &  ignem,  quas  fit  cir¬ 
cumlocutio  fulminii ,  ut  videre  eftPlal.  XI.  6.  Ezech.  XXXIIX.  22.  Ful¬ 
men  autem  dici  fulphur  &  ignem ,  quafi  fulphur  ignitum  vel  accen- 
fum.  Et  quamvis  Mofes  non  adjiciat,  qua  ratione  fulmen  devota¬ 
rum  urbium  agros  fub verterit,  tamen  cum  fulminis  meminerit,  vix  a- 
literrem  intelligipofle,quam  ut  fulmine  in  puteos  bituminis  magna 
copia  delapfo  accenlae  fint  ejus  materias  venas, incendiumque  in  inti¬ 
ma  bituminofi  foli  vifcera  penetrarit,  tremoreque  &folo  fub  fidente 
fceleratas  urbes  fiibruerit.  Agris  Jordani  vicinis  ea  ratione  fubfiden- 
tibus,  necefle  AiilTe ,  ut  aquas  illuc  influentes  tanta  copia  ex  paludofis 
antea  locis ,  una  cum  bituminis  laticibus,  qui  femel  e  terra  eruperint, 
aut  aquas  fefe  mifcuerint ,  efficerent  lacum  Afphaltitem ,  aeternum  cla¬ 
dis  monumentum.  Si  forte  jam  quaerat  aliquis  ,  miraculone  an  fo li¬ 
tis  duntaxat  naturae  viis  incenium  &c  fiibrutum  efle  id  folum  cenfeat^ 
Clericus  ?  refpondet,  rem  quidem  ipfam  feorilm  a  circumflandis  con- 
flderatam,  folitas  naturae  vires  fuperare  non  videri,  id  quod  variis  mo-. 
tuum  terrae  exemplis ,  maxime  illius,  qui  menfe  Januario  anni  fuperio- 
ris  idp3  totam  Siciliam  mirum  ac  miferabilem  in  modum  concuflit, 
oftendere  fatagit.  PolTe  fcilicet  in  bituminofb  folo  concuti ,  quic- 
quid  lupe rimp o fitum  eft,  &  fubito  hiatu  abforberi.  Pofle  cadere  ful¬ 
mina,  quibus  fulphuris  &  bituminis  incendantur  venas ,  quae  poftea  e- 
rumpentes  aquisque  admixtas  in  valle  fiibfidente  lacum  Afphalto  tur¬ 
gentem  conficiant.  Sed  fi  haec  fa dia  fint  in  praafenti  clade ,  nondum 
fatis  ad  effecflum  edendum  difpofitis  naturae  caufis,  nec  tunc  eventura 
fuiflent ,  nili  extraordinaria  Dei  aut  Angelorum  accefliflet  opera_>, 
miraculum  ifla  haberi  debere  non  minus, ac  ii  feorfim  fpetflata  plane 
folitum  naturae  ordinem  excederent.  Atque  hoc  modo  rem  accidif- 
fe,  duos  Angelos  a  Deo  miflos  eorumque  fermones  fuadere.  Videri 
etiam  hoc  indicafle  iflum  Angelum,  qui  antequam  res  fieret,  Abrahar. 
mo  eam  praenunciavit  Gen.XIIX. 

In  Diflertatione  fecunda  primo  originem  opinionis,  de  Lothi. 

uxore 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  io 7 

uxore  in  fla  tuam  falis  converla  a  Judaeis  deducit.  Deinde  verbis  Mo- 
faicis,  Gen.  XIX.  2 6.  paulo  altius  expenfis,  vulgarem  inde  lentendam., 
colligi  non  pofTe  oflendit,  cum  duae  hic  fint  voces  ambiguae,  quae  per¬ 
peram  intelle&ae  errorem  pepererint,  Illum  non  mo¬ 

do  fatuam  a ut  columnam,  fed  &  tralatitio  fenfii  immotum  quidpiam 
&c  durum,  columnae  &r  flatuae  inflnr,  fignare  ;  hanc  autem,  praeter  or¬ 
dinariam  falis  fignificationem,interdum  etiam  tempus  diurnum  nota¬ 
re.  Mox  ejus  opinionis  abfiirditatemvel  inde  patere  fcribit,  quod, 
ubi  fimile  quiddam  in  Sacris  literis  narretur,  ( v.g.de  virga  Mofis  in  fer- 
pentem  mutata)  rationes  adfint  certae ,  ob  quas  ejusmodi  miracula»., 
non  alia ,  edantur ;  hic  autem  nihil  tanto  miraculo  dignum  reperia- 
tur.  Satis  fuifTe»,uxorem  Lothi  cundlationis  fuae  poenas  morte  dedif- 
fe  5  nec  aliud  quidpiam  minatum  fuifTe  Angelum  v.  17.  neque  ut  occi¬ 
deretur  ,  ullo  miraculo  opus  fuifle.  Cumque  alii  alios  tradant  hujus 
metamorphofeos  modos,  multis  eos  abfiirdis  aliis  laborare  oflendit. 
Quando  autem  opponitur  veterum  five  Judaeorum  five  Chrifliano- 
rum  au&oritas,  ejus  rationibus  defiitutae  nullum  elfe  pondus  ait :  po£ 
feque  Jofephi,  &  aliorum  tefiium  oculatorum  omnium  teflimonia», 
hoc  uno  refponfo  confutari ,  fi  dixeris ,  omnes ,  qui  fe  vidiffe  flatuam., 
falis  fcripferunt ,  a  locorum  incolis  falli  potuiffe,  qui  aut  lapidem ,  aut 
fimile  quid  oflenderint,  quod  fla  tuam  efle  uxoris  Lothi  narrarent».. 
Unde  enim,  fibi  verum  narrari,  potuiflent  cognofcere  ?  Itaque  multo 
prudentius  iflos  achiros  fuifle ,  fi  fcripfiflent ,  fe  vidiffe  columnam ,  fla- 
tuam ,  aut  fimile  quidpiam ,  quod  ab  incolis  fl at ua falis  diceretur  ,  fed 
verene  effet,  fe  nefcire.  Longe  cordatiores  &  veri  amantiores  efle_> 
Chiflophorum  Furerum ,  Petrum  Belonium ,  Nicolaum  Melchiorem 
Thevenotium,& Nicolaum  Chriftophorum  Radzivilium ,  qui  nihil 
quicquam  hac  de  re  in  Itinerariis  fuis  ja&itarint.  His  addere  non  ve¬ 

retur  Hieronymum,  qui  tot  annis  in  Palaeflina  vixerit,  &  ejusmodi  re¬ 
rum  non  modicus  fuerit  jaditator,nec  tame  usquam  flatuae  falina:  me¬ 
minerit  ,  quamvis  de  Sodomae  fubverfione ,  Lotho ,  imo  etiam  ejus  U- 
xore  verba  fecerit.  Hinc  multo  verofimilius  effe  judicat ,  mulierem, 
cum  patria  coeli  &  terrae  ignibus  arderet ,  coe-lum  fulminibus  concute¬ 
retur  ,  fragore  horrendo  tremeret  fub  veffigiis  Ffumus,  &  oculis  filo¬ 
rum  omnium,  marito  duntaxat&  filiabus  exceptis ,  obverfaretur  .ca¬ 
lamitas  ,  metu  diriguiffe ,  <3t  cum  nemo  fuppetiasTerret ,  prae  dolore», 

O  2  h  ani- 


I0g  ACTA  ERUDITORUM 

animam  efflaffe :  aut, .dum  non  tantum  oculos  ad  patrium  lolum  re¬ 
tor  filii  t  ,fed  etiam  y  Angelis  abeuntibus ,  rediiflet ,  ut  propius  incendi¬ 
um  fpe&aret,  vapore  fulphuris  aut  bituminis  fuffocatam  fuide.  Hoc 
poderias  non  abflirde  colligipollefcribit  ex  verbis  Chridi  Luc.XHX* 
p.ubi,  podquamdixidet:  nemo  retrorfum revertatur,  Hierolblyma 
nimirum,  indante  obfidione ,  egrelfus , illic o  lubdat :  mementote  uxo~ 
vk  Lo&b i  jScAxxt  regreda,  forte; ut  videret,  an  ex  fupelleftilibus  alir 
quid  praeterea  auferre  poffet.  Nec  videri  Angelos  vetui/Te  Lothum, 
ne  refpiceret,  quali  retortorum  duntaxat  oculorum’ poenas,  fubita«* 
morte,  Deo- daturus  edety.fedne  moraretur,  ut  faciunt,  qui  prae  deli- 
derio  loci,  quem  relinquunt,  faepe  relpiciunt,.aut  qui  volunt,  urbe  per¬ 
itura,  quid  futurum  fit  propius  videre.  Sequentia  enim  verba ,  neque 
in  tam  planitie  confifte ,  videri  87rg?r}yyj(r?ce)S  hsxa  addita  ede.  Ange¬ 
los  ergo  fefiinarent  monuide,  quia  malo  ferpente  poterant  , ii  veiipe- 
&ndi , nedum opum auferendarum  caula,  quod  facere  forte  conata 
dt  Lothi  uxor,  morarentur,-  cum  cacteris  abfumi.  Cum  autem  eo,  in 
quem  collapfa  ed,loco  in  perpetuum  manderit  y  ipfam  indar  fiattu  in 
illo  falfo  loco  dici  fuijfe*  Nec  ede,  quod  euOctmv  quis  quam  urge¬ 
at,  cum  de  re  mkiori  dmilis  occurrat  locutio,  i.  Sam.  XXV.  37.  ubi.  dc 
Nabale :  Et  mortuum  eH  cor  ejus  in  illo  (pN*7  !“)'!"!  )  &  Ille 

fuit  in  lapidem.  Cum  fcilicet  Abigail  uxor  einarradet  periculum^ 
quod  evalerat  munere  oblato  ,  virum  dolidum  feu.rnetu,  leu  avaritia 
ita  dupefidum  fuide,  ut  lapis  videretur  yJk.  intra  decem  dies,  obierit** 
flt  ergo  propterea,  quod  Nahal  dicatur  lapis f alites  y  nemo  dixerit  ho¬ 
minem  in  lapidem  ftSTctjL&offioe&nv&j :  ita  nec  uxorem  Lothi  cenlen- 
dam  elfeftatuam  laMnamevadfle,  quod  dicatur fuijjlftatua  falis  vel  in 
fale .  Sic  etiam  locutos  in  fummi  duporis  expreflioiiQ  Latinas  Poetas* 
Tabulas  Chronologicas  quod  attinet,  ipfe  Clericus  No  tui  is  in  e~- 
asdem  monet, -fibi  non  animum  ede ,  quacunque  ad  libri  Genefeos^ 
Chronologiam  pertinent,  pod  tot  de  hisce  Vir  orum,  do  didiniorum. 
labores  excutere,  quippe  cui  perlualum  dt , nihil  pene  nib  conjeduras. 
aliorum  inventis  addi  polle,  praeterquam  quod  hic  alterum  volumen, 
denuo  fibi  conlcribendum  edet ,  d  rem  fubtiliter.  perde  qui.  aggredere¬ 
tur  r  ea  duntaxat  ,dn e  quibus  Moles,,  aut  annotata  fua , .laris  intelligi 
non  pollent ,  aut  qua  alioqui  lingulari  attentione  digna  videantur^»*.. 
huc  congedide*.  Ante  omnia  necedario  obfemndum,  annos  in  to¬ 
ta* 


MENSIS  MARTI!  A.  M  DC  XC IV.  icp 

ta  hacMofis  Chronologk  intelligendos  videri  Mgyptiacos,  &  quales 
quidem  tempore  hujus  Scriptoris  erant :  neque  enim  unam  fuifie  fem- 
per  armi  dEgyptiaci  rationem,  nec  ifiiusmo  di  fupputationem  aliunde 
addifcere  potuifie  Mofen  nifi  ab  AEgyptiis.  Nam  qui  Abrahamum 
rerum  Aftronomicarum  peritum  faciant ,  &  Aegyptiorum  ipforum 
Magiftrum, poh:  Jofephum,  eos  nimis  facile  jactationibus  Judaicis  cre¬ 
dere.  Ex  hiftoria  autem  diluvii  apparere,  Noachum  in  arca  non  365^ 
ut  vulgaris  computus  habet  r  fed  370.  diebus  manfiffe.  .  Atque  hoc 
verifimilius  videri,  cum  a  17.  fecundi  menfis  anni  quo  arcam  in- 
grelfus eft,  ad 27.  ejusdem  menfis  anni  fequentis  1657,  quo  exiit,  fint 
exade  370  dies ,  fi  fingulos  menfes,  ut  in  prifco  anno  Aigyptiaco ,  30 
dierum  fiatuamus.  Quod  fi  JEg yptiaci  anni  formam  fecutus  fitMo- 
fes,in  alia  tempora  initium  &  finem  diluvii,  quam  a  do  diis  fieri  folet, 
«ffe rejicienda.  Initium  Chronologiae ,  h.  e.  Mundi,  quod  attinety 
cum  alii  vere, alii  autumno  circa  aequinodia  illum  creatum  elfe  velint, 
ddgyptios  12.  Julii*  cum  fignum  Leonis  ingreditur  Sol,  mundi  natalem 
eonftituifie,  dchanc  fententiam  asque  verifimilibus  argumentis,  ac  ali¬ 
as,  defendi  pofie  docet.  Cum  LXX.  Interpretes  flatlm  in  anno  Ada*- 
mi,quo  Sethum  genuit,  numeros  Hebraicos  augere  incipiant, pro  cen- 
tefimo  trigcfimo  habentes  rpidyovrcc  ^  S. iUKocria ?  srrj  :  fimiliter  qua- 
tuorfequentibus,  &  Henocho  feptimo,  centum  annos  addant  5  haec  o- 
mnino  Clerico ,  Samariticorum  codicum  con-fenfum  cum  Hebraeis 
hic  fpedanti ,  videtur  efie  Graecorum  Interpretum  emendatio ,  quid¬ 
quid  dicant,  qui  contra  fentiunt..  Quando  autem  pro  35.  anno,  quo» 
in  Hebraicis  Codd.  Arphach&dus  genuifie  dicitur ,  in  Samariticis  & 
Graecis  codicibus  fint  135.  &  annis  etiam ,  quibus  fequentes  Patriarchae 
genuifie  produntur,  ad  Serugum  usque,  addatur  in  utrisque  feculum  f 
credit  Nofier,  &  Graecos  Interpretes  dcSamaritas  Criticos  judicafie, ex 
Hebraici  codicis  calculo  nimis  breve  efie  ipatium  a  diluvio  ad  gene¬ 
ris  humani  per  omnes  terras  divifionem  1  neque  enim  tantillo  tem¬ 
pore  potuifie  fat  hominum  progenerari  ad  amplisfimam  urbem  atque 
altisfimam turrim  condendas.  V erum  duo  fimul  hic  animadverten¬ 
da  efie  monety. primum,  ut  rationem  allatam  producendi  hujus  inter¬ 
valli  habuerint  Samaritae  8c  Graeci  ;  contra  Judaeis,  ejus  contrahendi 
nullam  fuifie.  Nam  quae  de  differendo  Mesfiae  adventu ,  contradis 
prioribus  temporibus,  nuper  funt  a. Viris  dodis  excogitata  yea  prorfus 

O  1  inania 


/ 


no  ACTA  ERUDITORUM 

inania  effe ,  alios  oftendiffe.  Alterum ,  multitudinem  Babelem  con¬ 
dentium  magnam ,  &  urbem  amplam  pro  temporibus  fuiffe :  itaque_» 
non  effe  animo  concipiendam  hic  tantam  multitudinem  aut  tantam 
urbem,  quantae  nunc  Magna  dicerentur.  Adhaec  dilperfionem  per 
omnes  terras  non  illico  fadam  effe ,  led  eo  tempore  coepiffe,  ac  paui- 
latim  per  terras  humanum  genus  Iparfum  effe.  Plura  hic  reperiun- 
tur,quae  Ledori  curiofo  lalivam  movere  poliunt,  led  quia  noftrum 
non  eft  huc  omnia  tranlcrib ere, propriae  cujusvis  induftriae  in  ipftus 
Autoris  inlpedione  adhibendae  relinquimus, & nunc  quoque  manum 
de  tabula  ( chronologica)  retrahimus. 

G.  G.  L.  DE  PKIMJE  PHILOSOPHUS 
Emendatione ,  &  de  Notione  Subjtantia. 

Video  plerosque, qui  Mathematicis  dodrinis  deledantur,a  Meta* 
phyficis  abhorrere,  quod  in  illis  lucem,  in  his  tenebras  animad¬ 
vertant»  Cujus  rei  potihimam  caulam  effe  arbitror ,  quod  notiones 
generales,  6t  quae  maxime  omnibus  notae  creduntur, humana  negli- 
gentia  atque  inconftantia  cogitandi  ambiguae  atque  obfcurae  lunt 
fadae ;  &  quae  vulgo  afferuntur  definitiones ,  ne  nominales  funt  qui¬ 
dem,  adeo  nihil  explicant.  Nec  dubium  eft  in  caeteras  difciplinas  in- 
fluxiffe  malum,  quae  primae  illi  atque  architedonicae  fubordinantur. 
Ita  pro  definitionibus  lucidis  natae  nobis  lunt  diftindiunculae, 
pro  axiomatibus  vere  uni  verlalibus, regulae  topicae,  quae  fiepe  pluribus 
franguntur  inftantiis ,  quam  juvantur  exemplis.  Et  tamen  pafiim 
homines  Metaphyficas  voces  necesfitate  quadam  adhibent,  <Sc  fibi 
blandientes,  intelligere  credunt,  quae  loqui  didicere.  Nec  vero  fub- 
ff  antiae  tantum,  fed  <Sc  caufte,  &  adionis,  <3c  relationis,  &  fimilitudinis, 
&  plerorumque  aliorum  terminorum  generalium  notiones  veras  <3c 
foecundas  vulgo  latere  manifeftum  eft.  Unde  nemo  mirari  debet, 
fidentiam  illam  principem,  quae  Primae  Philofophiae  nomine  venit,  <5c 
Ariftoteli  dida  eft  defiderata  leu  quaefita  (  fyrxfjLswi )  adhuc  inter 
^quaerenda  manfiffe.  Equidem  Plato  paffim  in  Dialogis  vim  notio¬ 
num  veftigat;  idem  facit  Ariftoteles  in  libris  qui  vulgo  Metaphyfici 
vocantur;  multum  tamen  profieciffe  non  apparet.  Platonici  pofte- 

riores 


MENSIS  MARTII  A.  MDCXCIV.  m 

norcs  ad  loquendi  portenta  funt  lapfi  5  Ariftotelicis ,  praelertim  Scho- 
lafticis,  movere  magis  quaeftiones  curae  fuit,  quam  finire.  Noftri$ 
temporibus  viri  quidam  infignes  etiam  ad  Primam  Philolophiam  ani¬ 
mum  adjecere,  non  magno  tamen  hadenus  lucceftii.  Cartefium  atr 
tulilfe  aliqua  egregia  negari  non  poteft ,  &c  redeinprimis  Platonis  ftu- 
dium  revoca/Te  abducendi  mentem  a fenfibus,  &  Academicas  dubita¬ 
tio  nes  utiliter  fubindeadhib uilfe ;  led  mox  inconftantia  quadam  vel 
affirmandi  licentia  fcopo  excidifte,  nec  certum  ab  incerto  diftinxifte, 
&  proinde  fubftantiae  corporeae  naturam  in  extenfione  praepollere 
collocafTe,  nec  de  unione  animae  &  corporis  probas  comprehendo- 
nes  habuiffe;  quorum  caula  fuit,  non  intelleda  fublfantiae  natura  in 
univerfum.  Nam  laltu  quodam  ad  gravislimas  quaeftiones  folven- 
das  procefterat  7  notionibus  ingredientibus  non  explicatis.  Unde 
quantum  abfint  a  certitudine  Meditationes  ejus  Metaphyficae ,  non  a- 
liunde  magisapparet,quam  exfcriptoipfius,  in  quo, hortatu  Merfenni 
&  ahorum,  Mathematico  eas  habitu  veftire  voluerat  fr ultra.  Video 
&  alios  viros  acumine  praedantes  attigiffeMetaphyfica ,  <Sc  nonnulla 
profunde  cogitafle ;  fed  ita  involvilfe  tenebris ,  ut  divinare  magis  ap¬ 
pareat,  quam  demonftrare.  Mihi  vero  in  his  magis  quam  in  iplis 
Mathematicis,luce<Sccertitudmeopus  videtur,  quia  res  Mathematicae 
dia  examina  &  comprobationes  fecum  ferunt, quae  caula  eftpotisfima 
lucceftus ;  led  in  Metaphylicis  hoc  commodo  caremus.  Itaque  pecu¬ 
liaris  quaedam  proponendi  ratio  neceflaria  eft ,  &  velut  lilum  in  Laby¬ 
rintho,  cujus  ope  non  minus  quam  Euclidea  methodo  ad  calculi  in¬ 
dar  quteftiones  relolvantur ;  lervata  nihilominus  claritate, qua;  nec  po¬ 
pularibus  fermonibus  quicquam  concedat^ 

Quanti  autem  iftafint  momenti,  inprimis  apparebit  ex  notio - 
nefubfiantU^quamsgo  asligno,  quae  tam  foecunda  eft,  ut  inde  veri¬ 
tates  primariae,  etiam  circa  Deum  &  mentes ,  &  naturam  corporum, 
eaeque  partim  cognitae,  led  parurn  dcmonftratae  ,  partim  ha  denus 
ignotae ,  led  maximi  per  caeteras  Icientias  ufus  futurae,  confequantur. 
Cujus  rei  ut  aliquem  guftum  dem,  dicam  interim,  notionem  virium 
feu  virtutis,  ( quam  Germani  vocant  Galli  U  fores)  cui  e- 

go  explicandae  peculiarem  Dynamices  f  dentiam  deftinavi ,  plurimum 
lucis  afferre  ad  veram  notionem fub jiant  ia  intelligendam.  Differt  e- 
nku  vis  a  diva  a  potentia  nuda  vulgo  fchohs  cognita  ,<  quod  poten- 


m  ACTA  ERUDITORUM 

tia  adiva  Scliolafticomm,feu  facultas, nihil  aliud  efl  quam  propinqua 
agendi  posfibilitas,  quas  tamen  aliena  excitatione ,  &  velut  ftimuio 
indiget,  ut  in  adum  transferatur.  Sed  vis  adiva  a  dum  quendam 
Uve  svTsAsx^av  continet,  atque  inter  facultatem  agendi  adionem- 
que  ipfam  media  eft,  &  conatum  involvit  j  atque  ita  per  fe  ipfam  in  o- 
perationem  fertur 3  nec  auxiliis  indiget-,  fed  fola  fublatione  impedi¬ 
menti,  Quod  exemplis  gravis  fufpenfi  funem fuftinentem  intenden¬ 
tis,  aut  arcus  tenfi,  illuftrari  potefl.  Etfi  enim  gravitas  aut  vis  elafti- 
ca  mechanice  explicari  posflnt  debeantque  ex  aetheris  motu  5  ultima 
tamen  ratio  motus  in  materia,  eft  vis  in  creatione  imprefla ,  quae  in  u- 
noquoque  corpore  ineft,  fed  ipfo  conflidu  corporum  varie  in  natura 
limitatur  &  coercetur.  Et  hanc  agendi  virtutem  omni  fubfhmtiae  in- 
ciTe  ajo,  femperque  aliquam  ex  ea  adionem  nafci ;  adeoque  nec  ipfam 
fubftantiam  corpoream,  (non  magis  quam  fpiritualem)  ab  agendo 
eeffare  unquam  5  quod  illi  non  fatis  percepiffe  videntur ,  qui  effentiam 
ejus  in  fola  extenfione,  vel  etiam  impenetrabiKtate  collocaverunt , 
corpus  omnimode  quiefcens  concipere  fibi  funt  vifi.  Apparebit  et¬ 
iam  ex  noftris  meditationibus,  fubftantiam  creatam  ab  alia  fubfhntia 
creata  non  ipfam  vim  agendi,  fed  praeexiflentis  jam  mfus  fiii,  five  vir¬ 
tutis  agendi,  limites  tantummodo  ac  determinationem  accipere  y  ut  a- 
lia  nunc  taceam,  ad  folvendum  illud  problema  diffidi^  de  lubftantia? 
rum  operatione  in  fe  invicem ,  profutura 

1NFESTIG ATIO  MOMEN  TOR  ll  M, 
quib ut  gravia  tendunt  deorfum ,  aut  ore  Jo, 

Frnnc.  Vannio  e  Soc ,  Jefu-,  (f  c* 


Romae  apud  D.  A.  Herculem,  1693.  in  Plag,  7. 

Alitor  Clarisfimus  librum  fuum  iHuftrisfimo  Viro,  Johami  Ciam - 
.pino  dedicans,  int^r  caetera  ejus  in  rem  literariam  <3c  publicam 
merita  memorat,  quod  Ephemerides  Literatorum  primus  Romae  pu¬ 
blici  juris  fecerit ;  &  quod  mox  Praefulis  dignitate  ac  pluribus  mune¬ 
ribus  audus  Academiam  apud  Collegium  Urbanum  de  propaganda 
Ede,  in  qua  de  rebus  ecdefiafbcis  accuratisfime  differatur,  alteram- 
que  in  sedibus  fuis,  quae  Phyfico-Mathematica  nominetur ,  condiderit. 
Additque  in  hac  fuam  hanc  de  momentis  plulofophiam  audientia 

fada 


MENSIS  'MARTII  A.  M  DC  !XCIV.  ti| 

fiada  vitali  aura  ac  fpiritu  frui  ccepiiTe.  Caeterum  quod  materiam 
librfiattinet,  natum  eff.dudum  vel  ex  Adis  nodris,  Autorem  {criptis 
quibusdam  editis  impugnafle  receptam  dodrinam  de  momentis  gra- 
vium  praefiertim  in  planisinclmatis,  ingenio  fisquein  eaminflantiis  u- 
fium.  Adverfarios  vero  nadus  eft  aliquot  Viros  do  dos,  qui  juflis  ficri- 
ptis  dadrinam-comruunem  defenderunt,  atque  jlluftrare  ac  promo¬ 
vere  fiunt  nifi,  quibus  hic  recondetur ;  nimirum  Viris  clarisfimis ,  Pro- 
feiToribus  Mathefeos  publicis,  Vitali  Jordano  Romae,,  AlexandroMar- 
chetto  Pifis ,  <3c  Erancifico  Spoleto  Patavii.  EtTordano  quidem  au 
Marchetto  pasfim,  Spoleto  vero  p.  91.  Quin  &  p.  94.  rcfpond.etur 
iis, qu x  R.P.  Adamus  Adamandus  Kochanskius  in  nodris  Adis  obje¬ 
cerat  :  pasfim  etiam  difputatur  contra  Galilaeum ,  &  fpeciatim  p*  IC8 
contra  quaedam  ejus  di  da  in.libro  de  ihfidentibus  humidq.Sed  &  aSte- 
vini  p.105,  (ScTorrlcellii  p.72. argumentis fe  expedire  conatur;  quam 
Feliciter ,  nos  nobis  judicium  non  fumimus.  Ex  propria  etiam  Socie¬ 
tate  (ne  Adamandum  repetamus)  impugnat  Zuchium  p^Q,  Efchi- 
nardum  p.  42  &  alias,  Sc  Cafatum  p.  99.  Phrafibuslibi  peculiaribus 
iiibinde  utitur ,  videturque  quae  da  m  profunde  in  -hoc  -argumento  me¬ 
ditatus.,  'Ut  optandum  fit  ad  fidentiae  pomoeria  proferenda  inge¬ 
nium  ejus  porro  converti.  Pappi  propofitionem  9.  libri  odavi  culpat, 
eamque,, licet  a  GuidoneUbaldo  de Monte  inMechan.  prop.  2.  do_> 
cochlea  admifiam ,  tamen  a  P.Nic.Cabeo  lib.4.  Philofi.  Magneticae 
c.  20. ad  ab  fur  dum  fiuifie  dedudam.;  quin  &  afiumtumPappi  a  Galilaeo 
reprehendi  in  lib.  de  Scientia  Mechanica  monet.  Ceterum  proportio¬ 
nem  momentorum,  quae^gravia  exercent  in  planis  inclinatis,  curtb 
Cardano  metitur  angulis  planorum  ad  horizontem.,non  vero  angu¬ 
lorum  finubus  cum  Tartalea,cui  jam  praeiverat  Jordanus  fuo  aevo  cele- 
Eris  Mathematicus, Stevinusaue  ac  Galilaeus  &  plerique  omnes  fiunt  fe- 
cuti.  Argumentumin  his  Adis  oppofitum,  (  quo  etiam  Torricellius 
jam  ufusEic  refertur )  quod  gravia  tunc  cenfienda  fint  effie  inaequili- 
Erio,  cum  commune  eorum  centrum  gravitatis  deficendere ’non  po- 
teff ,  eo  effugere  fatagit  Vannius,  quod  duo  gravia,  filo  connexa  &  in 
duobus  diverfis  planis  defcendere  conanti# ,  communi  gravitatis  cen~ 
$ro  (ut  ipfe  arbitratur  ).careant. 


.  ACTA  ERUDITORUM 

GUILIELMI  GR0T11  ISAGOGE  AD 
Praxin  ForiBatavici,  illuflrata  Paraphrafi 

ac  Supplemento ,  auSlore  ABR4HAM0  DE 
PAPE ,  JCto. 

Lttgcf.  Batav.  apud  Corti*  Boutefteyn ,  1694.  in  4. 

Conftat  alphab.  2.  piag.  2* 

DUae  Jurisprudentiae  judicialis  funt  partes ,  una  quae  interpretari  le¬ 
ges  docet,  altera  qua  easdem  ad  fa&a  obvenientia  applicare  difei- 
mus.  Quemadmodum  vero  leges  civiles  pro  varietate  rerumpu- 
bli carum  &  provinciarum  maxime  variant,  ita  applicatio  earum  non 
eft  eadem ,  fed  quilibet  fere  populus  peculiarem  hic  procedendi  ratio¬ 
nem  fequitur.  Hinc  non  defuerunt  JCti  magni  nominis ,  qui  hanc 
Jurisprudentias  partem  praecipue  fibi  excolendam  fumierunt ,  &  quae¬ 
nam  fori  praxis  obtineat  in  provincia,  in  qua  degebant ,  feriptis  tradi¬ 
derunt  ,  inter  quos  Guilielmus  Grotius  haud  poffremo  loco  nominan¬ 
dus  eft.Quod  enim  Germanis  Carpzo vius, Italis Maranta, Gallis  Imber- 
tus,  Brabandis  Chriftinaeus,  id  Batavis  proelii tit  Guilielmus  Grotius,  vel 
ex  Enchiridio ,  quo  principia  Juris  naturalis  confignavit,  fatis  clarus, 
&  cui  lingularis  ille  contigit  honor,  quod  magnum  illud  eruditorum 
fidus,  Hugonem  Grotium,  fratrem  ciere  potuerit.  Tametfi  vero  hic- 
ceGrotii  foetus  ante  non  paucos  annos  lucem  viderit,  adeoque  cura¬ 
tius, quid  in  linu  foveat, exponere  nollri  ratio  inftituti  prohibeat  5  ctim 
tamen  novo  jam  indutus  habitu  prodeat,,  eruditorum  eundem  con- 
fpedluifub ducere  noluimus.  Scilicet  cum,  docente  Praefatione, vir  cla- 
riff.Abrahamus  de  Pape  aliorum  hac  de  re  (cripta  ad  cuj  usque  tantum 
loci  mores  accommodata ,  ac  (ibi  concivibusque  parum  utilia ,  pluri¬ 
ma  vero  a  Grotio  vel  praetermifla*vel  levi  (altem  brachio  tradfata  a- 
nimadvertiffet,  confilium  cepit,  operi  huic  admovere  manum,  &  non 
tantum  quae  deerant,  addere,  (ed&  nondum  expolita  ex  ipfis  Juris  ci¬ 
vilis  fontibus  explicare , infimulque  ea, quae  & olim  &  hodie  inufu, 
addere  operae  pretium  duxit.  Omnia  vero  dolidis  &perfpicuis  con¬ 
firmare  rationibus ,fe laborafle  dicit , cum  illud,  Aurog  e$cC-> in  reli¬ 
gione,  non  autem  in  artibus  &  fcientiis  locum  habeat.  Et  cum  mul¬ 

ta  juris  capita  absque  antiquitatis  fubfidio  rite  intelligi  haud  queant, 

illa 


MENSIS  MARTII  A.MDCXCIV. 


illa  quoque  ex  hifloria  Romana  iliuflravit,  in  gratiam  antiquitatis 
Romanae  ftudioforum ,  non ,  ut  ait ,  pragmaticorum  &  forenfium  ra¬ 
bularum,  quibus  humaniores  literae  frivolae  videantur,  quique  omnem 
fcientiam  in  clamore  &  multarum  legum  non  intelledlarum  interpre¬ 
tumque  allegatione  putent  efle  politam.  Haec  funt,  quae  Audio?  cir¬ 
ca  hanc  Grotii  praxin  le  praeflitifie  profitetur ,  quibus  etiam  merito  ac- 
quiefeimus,  6cin  Ipecialiora  defeendere  fuperfedemus. 


BENNO  EPISCOPUS  OL1M  MISE- 
nenfis  Re  diurnus  ,feu  Vita  Bennonis ,  ex  probata, 

fidei  monumenti s  codicibus  MSCtis  erutu ,  aut  ore  M>  Mar -  - 

tino  Heidenreich ,  Leifnic .  P,  L .  C.  &  Ecjclef.  Th al¬ 
be  im,  Paftore . 

Dresdae  &  Lipfise ,  impenfis  Chriftoph.  Hekelii. 

A.  1694.  in  g.  plag.  13. 

INter  HifloricoS,  qui  feculo  poli  Chriflum  natum  undecimo  florue¬ 
runt, non  ignotum  adeo  nomen  efl  Bcnnonis ,  Eccleliae  Romanae 
Archi-Presbyteri  &  Cardinalis, qui  vitam  ac  res  gellas  Hiidebrandi  feu 
Gregorii  VII  Papae  duobus  libris  conlignatas  reliquit ,  quos  non  le- 
orlim  modo  anno  1581  Francofurti  ad  Viadrum,  fed  apud  Orthui- 
fium  quoque  Gratium  in  Rerum  expetendarum  Fafciculo,  itemque 
apud  Illyricum  in  Catalogo  tellium  veritatis,  ac  inter  varia  opufcula 
Anti-GregorianaaMelchiore  Goldallo  colle  dia,  editos  habemus.  E- 
jusdem  cum  hoc  nominis  aetatisque  ac  nationis,  (ambo  enim  eGer- 
mania  originem  traxerunt, )  fed  ingenii  longe  difparis  fuifle  conflat 
Mifenenfem  hunc  Epifcopum,  quem  in  praefenti  tradlatu  dodlisfimus 
Autor  velut  redivivum  exhibet.  Ut  enim  ille  erga  Hildebrandum feu 
Gregorium  VII  Pontificem  fe  gesfit  infenlisfimum ;  ita  hic  e  contra 
in  odium  Henrici  IV  Imperatoris  Papalem  audloritatem  acriter  tue¬ 
ri  efl  annifus.  De  caetero,  quantum  ad  noflrumhunc  attinet,  notari 
merentur  diverfa  hominum  &  contraria  de  eo  judicia.  A  Romano^ 
Catholicis  enim  inter  Sandlos  colitur,  in  quorum  numerum  ab  A- 
driano  VI  Pontifice  folenni  canonizatione  A.  1523  fuit  relatus.  Ab 
aliis  autem  pro  portento  potius  feculi  fui ,  quam  ornamento  facri 
quo  fungebatur  muneris  fuit  habitus;  ut  beatus  etiam  Lutherus  no- 

P  2  fler, 


i*6  ACTA-  ERUDITORUM 

fter,  cum  canonizationem  ab  Adriano  VI  decretam  cognoviIIet5noii 
dubitaverit  nive  divam  adverXiis  eum  rvel v-x.  novum  i  do  Cum  &  vete¬ 
rem  Damonem  Mifnenfem ,  Qef manico  idiomate  publicare*  Neque 
adeo  mirandum^  quo  d, quem  a  fandimoniainligniter  quondam  com¬ 
mendavit  Hieronymus  Emferus  r  Autor  noder  magicarum  artium 
infimulem  Et  Emferus  quidem  integrum  vita:  ab  ipfo  transadae 
curium  exigui  libelli  jam  A.  1512.  apud  nos  exprelfix&:  Georgio  Du- 
ci  Saxoniae  nuncupati,  Ipatiis  inclulit:  in  quo ,  licet  alia  quoque  non 
taiH' Milhenlibus  quam  Germanis  omnibus  decora  &  immortalem^» 
paritura  gloriam  contineri  dicat  titulus ,  ipfa  tamen  ledio  edocet, 
quod  prreter  varias  dk  iplius  iaiiditate  &  miraculis  traditiones  non' 
multum  folidi  ibidem  reperiatun  Autor  vero  noder  in  repetita*  hac 
Epifcopi  hujus  delineatione,  fraudes  ejus  pro  dam  iiiorif  temporum 
apud  rudem  plebeculam  fiiccelTu  non  deftitutas  detexilfe  libiviius  edr 
a  prima  Bennonis  nativitate,  quae  in  A.1010. incidit,  exorfus,  narratio- 
nisq;  hlum usque  ad  illius  obitum,  qui  ad  A.nc6.  refertur,  protrahens.. 
Uti*  vero  Nofrer  res-ab  ipfo, dum  viveret,  peradas  dudiole  enarrat, <3ey, 
quae  vulgo  ip fi  adferibuntur  miracula,  veluti  quod  liceo  pede  Albim 
trartlierit,qu0d  mnis  hlentiqin  impofuerit ,  quod  aquam  in  vinum 
commutaverit  &c.vel  Hda  elfe  vel  ludicra  demonft rare  nititur:  ita  im¬ 
primis,  quibus  gradibus  inter  Sandos  relatus  fuerit,  prolixe  deferibit*. 
Mantilfae  loco  miraculorum,  quaeipfo  jam  defundo  non  ad  ejus  mo¬ 
do- tumulum  Mifense,  led  etiam  ad- exuvias  Monachilim  tandem  de¬ 
portatas  patrata  perhibentur,  amplum  fatis  fyilabum  adjungit  j;,fuae; 
interim  narrationi  quasdam  hincindenotulas  fiibnedens,  in  quibus* 
ad  ea, quae  utcunque  inlHtutum  praecipuum  .attingere  videbantur ,  ex* 
currite 


l  UDO  FICI  vro  LSOG  EN  II  APOLOGIA1 

Parentalis ,  auNore  Petro -  Yfeirnio-,  Amjlelo- 

damenfisEcclefia  Gallo-Belgka  PAfton, 

Amftelodami,apudAbrahamimi  Wolfgang,  A.ibpj;.. 

in  8.>plag.  4* 

^Rodierunt  janr  amio  1692  Amffeiodami'  tres  epilfolandiomatCj- 
[  Gallico  coiifcriptae ,  Ludo  vici  Wolzogenii ,  Ecciefiae  Gallo-BeJgi- 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  uj 

eae  apud  Amftelodameries  Palloris ,  Sc  illu/lris  ibidem  fic  holce  Profefi 
foris,  vitam  pariter  ac  mortem,  motas  item  fuper  ipfius  libro  de  Inter* 
prete  Scripturarum  controverfias  fufe  fatis  exhibentes,  plurium  Theo¬ 
logorum  Ecclefis  Reformatas  literis ,  qua*  ad  orthodoxiam  Wolzoge*- 
nii  comprob andam faciunt,  fimul  infperfis.  Earum  tunc  audorem 
editoremque  fuifle  ipfum  hunc  Yfarnium,  haud-  obfcure  ex  Apolo- 
gia  praefen ti  cognofcimus ,  quandoquidem  heic  nonYolum  ad  ea ,  quas 
ibi  abs  fe fcripta  fint ,  provocavit  aliquoties ,  fed  etiam  refpondit Mei- 
chiori  Leidekkero ,  qui  in  Praefatione  aphorifinis  Theologicis  Ludo- 
vici  deDieu  praefixa  nonnihil  in  contrarium  obverterat.  Magis  ta¬ 
men  in  feipfo  defendendo  Nofter  occupatus  eff,  cum  a  Leidekkero  fiu- 
um  imprimis  peti  jugulum,  fibique  imputari  vidiflet,  ae  fi  monftri  ali¬ 
quid  in  eo  aleret,  quod  efficaciam  Baptilmi  infantibus  conferendi  us¬ 
que  ad  aetatem  cognitionis  fufpenderit.  Llt  itaque  iflhanc  incufa- 
tionema  fe  removeat, «Sequo  fenfii  hoc  affirmarit,  clare  demonftret,? 
fiiam  de  Baptilmi  efficacia  dodirinam  uberius  exponit,  utpote  quae 
fummatim-  eo  tendat infantes  fcederatos,eleSI:os  habitos,  baptizari  ia 
fignificationem  regenerationis  jam-  collatae  in  femine ,  Scinobfigna1- 
tionem  univerfae  fiuidificationis, quando  per  aetatem  licuerit  illis  eam 
confequi.  Quod  ipfum  cum  haud  ita  pridem  etiam  Witfius  im. 
Differtatione  peculiari  ( a  nobis  proximo  menfe  p.  90.  commem#- 
rata,  )  adverliis  Jurium  ftatuminare  laboraverit,  idcirco  ad  ejus  auto- 
ritatem  fiepe  provocat,  nihil  fere  agens  aliud,  quam  utipfius  mentem 
pariter  ac  verba  recitet,  feque  cumipfo  per  omnia  facere  tefletun_,.. 
Quemadmodum  ergo  nos  ad  ea,  quae  Wolzogenium  concernunt,  pa¬ 
rum  nunc  refpicimus,  ita  Ledori  haud  ingratam  fore  opinamur  hanc 
Reformati  Galli  mentionem ,  qui  fuum  cum  do&rina  a  Witfio  novis-» 
fime  explicata  confenfum  hoc  pacto  declarare  voluit. 

CALENE  RIER  HI  ST  ORIJgElE,  AVEC 
un  Traite  biji orique  de  la  Spbere  >  par 

DE  BRISBAR  M.  D.-  S.  E. 

fi.  e. 

Calendarium.  Iiifforicum,  nec  non  Tradtatushiftoriais  Jt» 

P  3.  Lugd- 


Sp  hiera. 


Xig  ACTA  ERUDITORUM 

Lugd.  Batav.  apud  Freder.  Haaring.  1694.  in  8. 

plag.  2 6. 

Rlldimenta  Chronologica  confcripturus  Audornofler, operae  fa- 
durus  pretium  fibi  vifus  eft,  fi  quid  per  horas ,  dies ,  hebdomades, 
menfes,  annos,  cyclos,  aeras  &epochas  intelligatur, explicans, non  fo- 
lum  follicite  vocum  illarum  etyma  indagaret,  fed  ad  detergendum^ 
taedium, quod  ledoribus  oriri  pollet,  totam  operam  diflingueret  ob- 
lervationibus  hifloricis,ex  Graecis  Latinisque  audoribus  maximam^ 
partem  decerptis,  &  in  Gallicum  converfis  idioma ;  ob  eamque  cau- 
fam  titulum  Calendarii  hiflorici  libro  indidit.  Ita  v.  g.  de  die  agens, 
Latinorum,  Graecorum  &  Hebraeorum  nominum ,  quibus  defignatur, 
etymologias  adfert,  notatque  in  Scriptura  S.  notitiam  falutarem  diei 
nomine  denotari,  nec  non  diem  quandoque  lucem  vocari ,  cujus  vocis 
varias  adducit  fignificationes.  Quaerit  etiam,  cur  a  lucis  produdio- 
ne  inchoarit  Deus  creationis  opus,&  Chriflus  luci  comparetur.  Hinc 
recenfet  luminis  inufitati  adparitionem ,  quae  contigitHierofolymis, 
paulo  ante  quam 'Judaea  exardefceret  bello,  quod  ultimum  ipfi  exitium 
attulit  ;  nec  non  Cbnftantinopoli, pridie  quam  a  Mohammede  fecun¬ 
do  caperetur :  &  ex  Thevenofio  refert, Indos  quosdam  Deum  colere, 
Ram  didum,  quem  vulgus  ex  luce  prognatum  fabuletur.  Tandem 
addit,  emblema  diei  fuiife  olim  gallum  gallinaceum,  Apollinis  pugno 
jnfiftentem. 

Eandem  viam  rationemque  fecutusedin  libello  altero,  in  quo 
non  folum  terminos,  qui  in  dodrina  Iphaerica  occurrunt,  explicat,  fed 
adpendicis  loco  Copernicanum  pariter  ac  Tychonicum  fydema  ex¬ 
ponit,  prolatis  q^e  argumentis ,  quibus  utrum  que  vel  oppugnari  vel 
defendi  folet ,  liberum  cuivis^ relinquit  judicium.  Nam  ubi  de  umbra 
agit,  affert  primum  praecipua  loca  Scripturas  S.  in  quibus  umbrae  fit_, 
mentio,  phrafesque  nonnullas  huc  Ipe dantes  ex  interpretibus  iilu- 
ftrat  :  deinde  agit  de  Leonida  cum  Perfis  confliduro,  qui  dicenti  cui¬ 
dam,  prae  jaculis  Barbarorum  nec  Solem  vifum  iri, in  umbra,  refpon- 
dit,  pugnabimus;  de  fabulo fa  lite,  de  umbra  afini;  de  fciopodibus 
umbram  fibi  fuis  facientibus  pedibus ;  de  lapide  fynochitide ,  quo  um¬ 
bras  alb  inferis  evocantur*  de  umbra  hyaenae,  quae  facit  ut  canes  ob- 
mutefcant ;  de  Bucephalo  ab  umbra  lu a  efferato ;  de  umbris  convi¬ 
viorum;  de  menfura  umbrae  columnae  Pompeji,  quas  Alexandri»  ad¬ 
huc 


MENSIS  MARTII  A.MDCXCIV.  119 

huc  durat  *  de  umbra  navium  Caligulae  vineis  arboribusque  inflruda- 
rum;  de  umbra,  quam  Hifpanae  mulieres  capitis  quodam  ornamento 
fibi  olim  procurabant  ^  denique  de  umbra  manuum  Sc  icuncularum 
( marionettes)  quaminTurcia  gediculatores  Judad  in  alba  tela  ex* 
pania  fjpe dandam  exhibenti 

JOHANNIS  GUILIELMI  BAIERI,  SS. 
Theol.  D.&PP.  Collatio  DoPtrinx .Quaker orum  & 

Erotejlantium ,  una  cum  Harmonia  Errorum  Quaker  orum  Retero - 

doxorum  aliorum ,  atque  Obfervationibus  necejfariis ,  in  materi - 
am  Leci  tonum  Difputationum  Academicarum 

conjtgnam, 

JenaeapudTobiam  Oehrling,  16^94. in 4» 

Alphab.  1.  plag.  16 , 

INter  eos,  qui  adverlus  Enthufiaflas  recentiores,  quos  Quakeros  ap¬ 
pellant,  calamum  llrinxerunt ,  celebre  nomen  gerit  gravislimus 
Jenenfium  Theologus,  joh,  Guiiielmus  Baierus  y  qui  ante  plures  jamu 
annos  Synoplin  &  Examen  Theologias  Enthufiaftarum  recentiorum* 
quos  Quakeros  vocant,  publicis  DilTertationibus  fidere  coepit.  In_. 
quibus  non  folum  quae  ad  flatum  controverfiae  pertinent,  accuratidi- 
me  evolvit,  led  palmaria  etiam  ipforum  argumenta  ea  foliditate  ac 
moderatione  examinavit, ut  ab  adverlario  etiam  G.Keitbo  lingula¬ 
rem  laudem  hoc  nomine  lit  confecutus.  EtiI  vero  DiUertationunu 
harum  non  nili  quinque,  &  quas  ultra  dodrinam  de  Principio  Theo¬ 
logiae  &  Scriptura  S.  haud  porriguntur,  videre  hadenus  licuerit ,  bene 
tamen  ed,  quod  operam  illam  interruptam  potius,  quam  abruptam», 
audiamus ;  &  interea  placuerit  Audori  hanc  Collationem J  nobis  dare 
accuratam,  &  eleganti  methodo  maxime  conlpicuam.  Videre  quip* 
pe  hic  licet  lentendam  utriusque  partis  non  folum  fuccinda  theli  at¬ 
que  antitheli  comprehenfarrn&  in  parallelo  fibi  oppoiitam ,  venum, 
etiam  iplismet  utriusque  confeslionis  Scriptorum  verbis  concinne  ex¬ 
plicatam  atque  illudratam.  Subjungitur  his  porro  ad  lingulas  fere 
thefes  Harmonia  Quakerorum  &  Heterodoxorum  aliorum ,  in  qua_, 
corruptorum  dogmatum,  fontes  invedigantur,  &  quomodo  in  illis 

vel 


1 


110  ACTA  ERUDITORUM 

vel  cum  haereticis  primorum  feculorum ,  vel  cum  aliis  fanaticis  con- 
fpirent,aut  affines  ipfis  fint,  erudite  offenditur.  Scilicet,  ficut  folenne 
edhuicfedae,  ut  vana  perfuafione  de  relplendeficente  in  luo  coetu  coe- 
lefii  veritate,  quae  a  Chridi  temporibus  usque  ad  ipforum  tempora-» 
ipisfis  tenebris  involuta  quali  jacuerit,  fibi  blandiantur  ;  ita  procul 
dubio  Harmonia  hac  do  dis  limus  Audor  vanam  idam  jactantiam  ca- 
dlgare  voluit.  Quandoquidem  ita  facile  apparebit,  ^quicquid  veri 
habent  i-di  homines ,  id  ipfis  cum  Evangelicis  commune  efle ,  &  qui  ec¬ 
quid  peculiare  praeter  ida  fibi  vindicant ,  illud  minime  Deo  aut  jadato 
lumini  divino ,  fed  haereticis  ac  fanaticis  principiis  deberi.  Denique 
vero,  cum  in  brevibus  thefibusnon  adeo  aperte  cuivis  femper  appa¬ 
reat,  quis  fit  genuinus  controverfiae  datus,  aut  theleos.  quandoque  vel 
antitheleos  ratio ,  placuit  Audori  &  hac  in  parte  difeentibus  confide¬ 
re  Oblervationibus,  quae  itidem  ad  lingulas  fere-theles  Harmoniam-» 
memoratam  excipiunt:  in  quihuspro  re  nata,auF nodratium  aut  adver- - 
fariorum  mentem  circa  ^rjjyi^ct  explicat,  quid  in  quaedione  fit  indicat;, 
&  omni  ambiguitati  dextre  occurrit. 

Addimus  quaedam  de  Programmate,  quo  Dilputation.es  ad  hanc 
Collationem  inditu endae'  indicuntur.  In  hoc  Audor  methodo  me¬ 
dica  tum  Enthuliadici  morbi  originem  feu  caulas,  ejusque  incrementa 
inveftigat,  tum  etiam  quae  remedia  contra  ipfumiiippetant, in  medi¬ 
um  confidit.  Originem  leu  caulam  morbi  praecipuam  ,elte  judicat-,. 
(pihavTiav  &£(i'oKyi<ri(ro(pici]j  pod lapfum  humano  generi  connatam, 
qua  ab  externo  verbo  abdudi  fpiritualitates  proprias  homines  ledari 
amant.  Hanc  autem  admodum  fovere  &  incrementum  ei  addere^ 
inanem  credulitatem  ,;qua  homines  fcintillam  idam  luminis,  pod  la¬ 
pfum  in  fe  reliduam,faepius  pro  divino  afflatu  ampledantur.  Sic  En- 
thuiialmum  fandum  piumque  judicari,  atque  aliis  etiam  perluaderi  fa¬ 
cile  ,  quod  commendet  fefe  externa  honedate  verae  etiam  fanditatis 
aemula,  Scripturarum  aedimio ,  evitatis  rixolis  in  religionis  negotio 
difputationibus ,  immunitate  a  ceremoniis  ecclefiadicis ,  credendi  li¬ 
bertate  ,  &  limilibus. 

Remedia  autem  contra  hunc  morbum  luppeditaturasAudor  ce¬ 
leberrimus,  Oamalielis  illud  Ad.  V.  38.^9.  non  temere  in  imitationem 
trahendum :  armata  vero  manu  opprimere  patronos  errorum  atque 
.pfleehs,  quietos  .tamen  <$c  confidentiam  praetegentes ,  neque  re  dius 

infoA'- 

a  ‘  '  »  .  ,  %  _ 


1 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XC1V.  m 

informatos  aut  convidos,  alienum  effe  a  praxi  Chrifii  &  Apofiolo- 
rum,  peculiaribus  a  fe  Difiertationibus  oftenfiim  monet.  Difputa- 
tio nes  adverfus  hodiernos  Enthufiafias  fubterfugiendas  nonefie  ce n* 
fet,  poftquam  inter  eos  viri  etiam  literarum  minime  rudes ,  fed  do&ri- 
nae  apparatu  non  contemnendo  inftru&i,velut  Robertus  Barclajus^ 
Wilhdmta  Petm  >  Georgius  Keithus ,  furrexere.  Cavenda  vero  do- 

mefiica  <Sc  offendiculi  plena  disfidia  fic  effe  ait ,  ut  polemicae  tamen^ 
theologiae  cultura  &  exercitium  modeftum  minime  abjiciatur.  Mu¬ 
niendos  effe  animos  noftrorum,  &  monendos  rxs  evctvrictg  ,  ne  a- 

liam  iibi  vidoriam  de  mundo  polliceantur,  quam  per  fidem  in  Jefiim 
Chriftum ,  ex  qua  fola  contemtus  vanitatum  hujus  feculi  Chrifiianis 
proprius  proficifcatur.  In  adiaphoris  jufium  obfervandum  effe  mo¬ 
deramen  ,  nec  monitores  ullos  fpernendos  plane,  fi  quid  a  nobis  con¬ 
tra  Chriftianos  mores  admiffum  fuerit.  Scripturam  S.  pro  adaequa¬ 
to  atque  unico  principio  omnis  Theologis  devote  aefiimandam.  In 
incremento  Enthufiafini  jufia  Dei  judicia  verenda  effe.  In  affe&ata 
adverfariorum  immunitate  a  ceremoniis,  horrori  nobis  effe  deber£_,.? 
quod  Sacramenta  etiam  a  Cbrifto  ipio  inftituta  vilipendant ,  quorum 
efficaciam  fpiritualem  multo  certius ,  quam  illi  luminis  fui  interni  & 
immediati  virtutem  experiamur.  De  difciplina  ecclefiaftica  reftitu- 
enda  communicatis  confiliis  cogitandum.  Libertatem  credendi  ad 
verbum  Scripturae  reftringendam,  ac  de  caetero  recordari  nos  debere, 
Ecclefiam  effe  inRepublica;  Minifterium  facrum  ad  certum  hominum 
ordinem  in  ecclefia  conftituta  delatum ;  perfonarum  naevos  &vitia_* 
muneri  non  derogare  i  omnia  denique  uaru  rufciv  ^  ev%*i(io<Tvvfiv 
fieri  debere. 


DE  VITA  ET  MORIBUS  EVICURl 

AUCTORE  JACOBO  RONDELLO. 

Amftelodami,  apud  Henricum  Desbordes ,  A.  1693.  in  1 2. 

Confiat  plag.  6, 

Libelli  praefentis  mentio  in  Acfiis  hisce  noftris  duabus  jam  vici¬ 
bus  inje&a  eft,  femel  quidem  A.  i6%6.  p.385?  ubi ex  Autoris  ipfius- 
met  promiffo  alteram  &  au<fiiorem  illius  editionem  intimavimus ;  & 
deinceps  iterum p.  483.  ejusdem  anni,  quo ipfo  ea  Hagae  Comitum., 

impreffa 


( 


nz  ACTA  ERUDITORUM 

irapre/Ta  fuerat.  Nuspiam  tamen:  contenta  illius  ftridim  nos  perfe- 
cutosfuiffe  recordamur,  adeo  que  poli  repetitam  denuo  Latinitatique 
donatam  editionem  hanc, non  dividias  futurum  arbitrati  fumus,  fi, quae 
Badenus  omiffa  fuere,  hoc  in  loco  refartiremus. 

Quemadmodum  vero  a  clarisfimo  Rondellb  breviter  exhiberi  lin¬ 
gula, quae  prolixius  apud  Laertium,Gafiendum,dcalios,  de  Epicuro  e  x¬ 
tern,  jam  olim  diximus ;  ita  nuncrurfiim  non  ad  vitae  folum  Sc  morum 
Epicuri  defcriptionem , fed  dogmatum  quoque  e  fchola  ipfius  pro¬ 
gnatorum  examen  dedendi  erunt  oculi.,  Ad  priora  illa  quod  atti¬ 
net,  annum  Olympiados  loq.  tertium  ipfi  natalem  conflituit,  pa¬ 
triumque  folum  facit  Gargettum,  Atticae  oppidum ,  educati  onis  vero 
palaeftram  Athenas ,  quorfum  parentes ,  feu  pertadi  vitam  rufticanu, 
feu  pauperiem  pati  minus  dociles ,  commigraverint..  Religioni  i- 
pfum  a  primis  incunabulis  affuefadum,  ejusque  per  omnem  vitarru 
obfervantiffimum  £uiffe,ex  facnficiis  &  votis ,  quae  Numinibus  perfk- 
pe  obtulerit,  cultu  item  Deorum  reliquo  nunquam  ab  eodem  poftha- 
beri  folito,  paffim  demonflrare  nititur..  Amicitias  eum  frequenter 
ac  conftanter  cum  aliis  coluifle  monet ,  &  q.uofenfu  apud  Laertium 
dixifle  perhibeatur ,  CpiAov  n  i^svet  Kjqast&ctj ,  inquirit,  loco  ultimi 
hujus  vocabuli  legendum  dx&rKrec&cy  arbitratus,  ut  adeo  neminerru 
amicum  gravare  potius  voluerit ,  quam  eorum  curam  penitus  abjice¬ 
re;  quandoquidem  &  hanc  fatis  declararit,  cum,  exorta  aliquando  fa¬ 
me  graviffima,  eorundem  copiofum  fatis  numerum  .fabarum  indies 
fuppedita tarum  certo  modio  fuftentaverit ;  id  vero  alias  femper  a- 
gens  foliate,  ur  ne  a  futuri  ipe  penderet ,  aut  in  egeftatem  fe  penitus 
detruderet.  E  fiiis  autem  reculis  cum  amicos  pro  facultate  fua  nun¬ 
quam  non  relevarit ,  neminem  horum  fuiffe  dicit ,  qui  non  imaginem' 
illius  in  tabulis,  in  poculis ,  in  annulis  habuerit ,  quique  ad  verbum  e- 
jus  fententias  non.  edidkiffet;  prout  &  illi  amorem  Epicuri  ad  polle- 
ros  ita  prOpagarint,ut  annis  350.  poff  ejus  obitum,  fe  datores  ipfius 
adhucdum  ei  facrihcaverint,-  Bonum  infuper  civem  &  in  aliis  fe__> 
exhibuiife  eum  hinc  patere  docet  ,  quod  patriam  relinquere,  variis  li¬ 
cet  calamitatibus  oppreflam,  noluerit ;  quod  aequo  animo  contume¬ 
lias  Demetrii  Phaletaef,  atrocitates  Lacharis,  6c  arrogantiam;  regis 
De,metrii  pertulerit :  erga  iracundos  nempe  magiftratus  patiens  ac  do¬ 
cilis  erga1  bonos  gratus  <&©bfequiofos*  Dum  polenta  &  aqua-  vk 

tam 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV. 

tam  urplurimum  fufientaverit,  exinde  cognofci  frugalitatem  ejus  an¬ 
notat.  Cadum  eum  fuiffe,  non  ex  Chryfippi  iolum ,  inimici  licet  ac 
invidi ,  teftimonio  ,fed  etiam  ex  ejus  de  amoris  vanitate  loquelis  lapi- 
entisfime  conceptis ,  ac  univerfa  vivendi  ratione  probat.  Et  quam¬ 
vis  nemo  fere  non  e  veteribus  impudicitiae  dicam  Epicuro  impegerit, 
non  aliunde  tamen  id  enatum  effecenfet,  quam  quod  ex  more  illo¬ 
rum  temporum,  foeminae  legionibus  ipfius  interfuerintyLeontiunij 
imprimis ,  quae  item  poftea  Metrodoro ,  Epicuri  dilcipulo  &  convi- 
dori,in  concubinam  data  fuerit*,  cum  tamen  &  prius  illud  impune 
tumfpe.darum  noverimus  ,  &  pofterius  exin  non  parum  defendi  poi- 
iit,  quod, rem  omnem  fulius  exequente  Athenaeo, ,  vix  ullus  etiam  phi- 
lofophorum  aliorum  celebretur ,  cujus  non  memorari  concubinam 
aliquam  legamus.  Nec  umbraticum  modo  dodorem ,  fed  civenu» 
infuper  ejusmodi  fuiffe  dicit,  qui,  fi  in  forum  aliquando  veniffet ,  nom» 
fe  ideo  in  alium  terrarum  orbem  delatum  putaverit,  quinimo  &  to¬ 
gatos  pariter  ac  bellatores  Brennos  ex  a  de  clarum  fiiorum  numeroin 
Reipublicae  commodu  produxerit.  Vivendi  deniq;  finem  anno  fecun¬ 
do  Olympiados  127.  feciffe  Epicurum  affirmat,  debilitatum  antea  ex 
urinae  retentione,acutisfimisque  calculi  doloribus,  quos  nequaquam 
jperfto  lidum  medicinas  contemtumlethales  effecerit,  quandoquidem 
.hujusce  artis  ambages, illo  feculo  admodum  frequentatae, mceftitiam_, 
in  ejus  animo,  non  odium ,  excitaverint.  Ipfiim  de,  caetero  morti  vi¬ 
cinum  multa  legalfe  amicis  eorumque  liberis,  ac  manumififle^ 
eundos  fervos,poft  quae,  cum  nihil  in  terris  fiipereffe  videret,  quod 
ageret,  oculos  decenti  cum  geftu  clauferit,  immoto  penitus  animo  fu- 
premam  horam  praedolatus» 

Atque  haec  &  alia  illius  generis  per  univerfum  hoc  qpufculum 
varie  difperfa  fiant,  at  majorem  ejus  partem  dodrinarum,  quas  pro¬ 
pugnant  Epicurus ,  confideratio  adimplet,  Autorque  in  eo  totus  effi 
ut  oftendat ,  plurimas  earum, tametfi laudem  minimepromereantur 
per  omnia,  cenfura  tamen  mitiori  tradandas ,  dcipfi  multo  aequius,  ac 
baeteris  e  numerogentilium  Philofophorum  luas,  condonandas  vide- 
ci.  jllfum  eum  fuiffe  dicit  praeceptoribus ,  Pamphilo  primum,  Plato¬ 
nico  ,  <$c  Naufiphane,  Pythagorico;  verum  adhaefifle  magis  feriptis  A- 
naxagorae,  Democriti,  6c  Archelai,  quondam  Socratis.  magiftri,&mi- 
xos  adeo  in  ftudiis  fecifleprogrelius,  ut  meminiffe  potius  quam  di- 
'  Q^z  fcere 


124  ACTA  ERUDITORUM 

Qere  putaretur  ,  audus  que. fuerit  fuperbo  dvTo^dKjx.  cognomento. 
Licet  autem  ab  initio  Democriteum  le  profiteretur ,  tandem  tamen^ 
inftifmfTe  eumfedam  peculiarem  &  a  Demo crito  non  parum  diver- 
fam,  cujus  discrepantiae  non  rationes  modo ,  fed  indolem  etiam,  cu¬ 
ratius  examinat*  Methodus  autem  phiiofophandi  ab  ipfo  ufurpata, 
&  intra  modeftiae  amoenitatisque  (  cum  nonnifi  in  horto  doceret,)  li¬ 
mites  conclufa,cumplures  ad  ipfum  afleclas  attraheret ,  atque  ideo 
valde  displiceret  reliquis  philofophis,  praefertim  Stoicis,  quifein  fcho- 
lis  fere  fqjosrelidos  viderint,  Diotimum  ante  omnia  rogatum  fuiffe, 
Ut  contra  Epicuru  feriberet  ,.unde  illico  quinquaginta  lafcivae  epiftolae 
proruperint,  inno cuusque  Epicurus,  tanquam  nequitiarum  arbiter, 
voluptatis  praeceptor  ,  ignaviae  protedoryde  impietatis  magifter  tra- 
dudus,&:  ludibrio  quamplurium  expolitus  fuerit.  Eum  vero,  ut  va¬ 
na  falfaque  offenderet  haec  omnia,  opera  fuacdidifle  in  lucem ,  inter_> 
quae  primum  Hegefianax ,  feu  defanditate,  &  Charidemus ,  feu  de_> 
natura  Deorum  liber,  prodierit,quorumlicet  (Tco^ofjLsvct  tantum  im, 
ruderibus  antiquitatis extent,  poffe  tamen  exin fatis  colligi,  quod E- 
picurus  &Deume(Te  afferuerit,  &  providentiam  penitus  in  dubium_> 
haud  vocaverit.  Ac  licet  ex  communi  religionis  Ethnicae  malo  fi¬ 
gmentis  quibusdam  januam  polluerit ,  non  defuiffe  tamen  in  receffu 
aedificii  praeclara  quaedam  adyta,  dumv.  g.  eam  exanimis  hominurru 
fententiam  extirpare  nilus  fit, quod  omnia ignofeantur  a  Diis, mo¬ 
do  thus  quacunque  ratione  adoleatur  :  ipfum  contra  docuifle ,  ad 
hoc ,  ut  rite  litetur ,  pedus  honelf  ate  imbutum  maxime  requiri :  dum 
item  limplieitate  aeterna  gaudere  Numen  dixerit,  quod  nec  alterari 
poslit,  nec  corrumpi ,  verum  ex  dignitate  eunda  perficiat ,  puniat  vel 
remuneretur  ,  prout  homines  ipll  fint  feu  fimiles,feu  ab  eo  discrepan¬ 
tes,  hoc  eft,  feu  probi,  feu  maligni, &c.  Statuide.  quidem  Epicurum, 
Deos  non  curare  tempeflatum  lerenitatisque  vices,  generationes  me- 
teororum  &  corruptiones, aliaque  Phyliees  innumera,  quippe  qui 
mundo  fatis  virium  ac.  roboris  adfemet  fuflentandum  ineffe  credide¬ 
rit.;  Non  deberi  tamen  eum  ideo  tantopere  vituperari ,  cum  <Sc. in¬ 
ter  ipfos  Chriftianos  effati  hujus  propugnatores  nonnullos  invenias, 
e  quibus  heic  praecipue  Theologum  quendam  non  poflremi  nomi¬ 
nis,  nec  poenitendae  eruditionis  nominat,  qui  Deum  fua  duntaxat  uti 
providentia  in  rebus  moralibus  ac  theologicis ,  mundumque  adeo 

concinne 


MENSIS  MARTII  A.MDCXC1V. 


concinne  formatum  effe  docuerit ,  ut  ex  femetipfo  tenorem  luum  fer¬ 
vet.  Quinimo  exhibitam  Diis  ab  Epicuro  reverentiam  non  permit¬ 
tere,  ut  de  ipfius  pietate  dubitemus ;  quemadmodum  id  etiam  genera- 
tim  obfervare  liceat,  Stoicos  operibus  negalfe,  quod  didis ftatuebant 
de  providentia  >  Epicureos  vicisfim  confirmaiTe  operibus,  quod  do¬ 
gmatis  negare  credebantur.  Invocatos  ab  his  Deos  fuiffe, quod  eos¬ 
dem  habuerint  pro  animabus  immortalibus ,  ac  tantum  non  homi¬ 
nes  referentibus ,  quod  eos  luas  habere  intra  moenia  mundi  7rsfy7ro- 
qivcrMC  (ibi  perfiialerint ;  neminem  fore  infolitudine  felicem ,  ac  pro¬ 
inde  bonum  communicari  ,  &  illo  pado  crelcere  debere ,  fla  tuentes.. 
Naturam  a  nonnullis  Epicureorum  vocitatam  fuiffe  fortunam , 
qua  certe  opinione  Plato  ipfe  ac  Ariftoteles  verfati  deprehendantur., 
Tametfi  Epicurus  fortunam  negaverit  elfe  Deam, non  tamen nifii- 
fiam  plebejam  <$t  vulgivagam  eum  fulluliffe ,  utpote  cui  cum  Mente^ 
lumina,  quae  omnia  fuo  arbitrio  conftituit ,  quae  naturam  condidit-,* 
quae  rebus  caufas  dedit ,  easque  perpetuo  abditisfima  ratione  propa¬ 
gat,  non  convenire, quilibet  cordatiorum  intelligat..  Per  do&rinam 
ipfius  de  voluptate,  quam  in  eo  quaefierit ,  ut  quis  nec  corpore  doleat, 
nec  animo  perturbetur,  focordiam  aliquam  aut  iners  otium  introdu¬ 
ci  negat,  fed  placidam  quietamque  in  mente  conflantiam ,  quam  De¬ 
mocritus  ev&vfjtiav  ng. )  evssroo  nuncupaverit.  Videlicet  noluiflb-» 
Epicurum, vitam  fapientis  elfe  quali  torrentem  rapidumve  flumen $ at 
nec  idcirco  aqua  reliagnanti  dt  mortua,  led  fluvio  tacite  lab  enti  eam 
aslimilalfe.  Illud  tandem  praceptum :  A d&s  Quieras-,  occultus  vive ; 
non  Epicuri  elfe ,  fed  Neoclis ,  ipfius  fratris ,  aut  potius  Pythagoreo¬ 
rum, qui  vitam  ingloriam  &  obfcuram  imprimis  deperierint.  Equidem 
dixiffe  Epicurum ,  neminem  lapientem  acceifurum  ad  Rempublicam* 
nec  geflurum  Principatum.  Sed  hac  intelligi  de  Sapiente,  cujus  vivere 
is  fecerit  cogitare..  Iis  vero ,  qui  fuapte  natura  ambitiofi  gloriaque 
appetentes  fint,  non  elfe  quiefeendum ,  e  propria  ipfiusmet  lententia 
abunde  poffe  colligi.  Qua  lingula  ad  hunc  modum  fe  habere  poftea- 
quam  Autor  docuit,  nihil  amoenius  Epicuri  feriptis ,  nihil  ingeniofius, 
nihil  elegantius  reperiri  exiftimat,  fuamque  hanc  fententiam  ipfo  Se¬ 
neca,  Quintiliani,  Virgilii ,  teflimonio  comprobat,  additque ,  occur¬ 
rere  in  ejus  feriptis  nonnulla,  qua  hominem  plane  inlpiratum  ar¬ 
guant  ac  Numine  plenum,  qui  Chriflo  fubparia  hac  pronunciave- 

m  '  ’  ^  4j.  rit : 


ne  ACTA  ERUDITORUM 

rit :  dare  beneficium  jucundius  efle,  quam  accipere;  eum  adcrafti- 
num  iuavisfime  accefTurum qui  minimum  egens  appetensque  crafti- 
ni  fit.  Unde  merito  illius  dogmata  non  mediocri  cum  ardore  expla¬ 
nata  fuerint,  &  ex  quo  eadem  Cadendus  ornarit  atque  illuftrarit_»> 
florem  conftantisfimum  fibi polliceri  vakant. 

ABBATIARUM  ITA  LUE  BREVIS  N0~ 
titia ,  aut  ore  R.  P.  Augufiino  Lubin ,  Ordia. 

Er  emitur,  S,  Auguftini  Asjiflente  Generali  &  GaUiarum 
R  egit  Geograph  o  Ordinario . 

Romae  >  typis  Jo.  Jac.  Komarek  Boerni  ?  1^93.  in  4. 

Confiat  Alphab.  2.  plag.n. 

fi  Bbatiarum  jam  olim  ifte  fuit  per  Italiam  imprimis  numerus,  ut 
X\aliquando ,  anno  nempe  1494.  in  exequiis  Ferdmandi  Regis  Nea¬ 
politani, Abbates  circiter  mille  comparuermt.Quod  ipfumuti  ab  Au- 
tore  noftro  in  fiia  ad  opus  hoc  praefatione  memoratur ,  ita  procul  du¬ 
bio  anfam  fuppeditavit  praefenti  ejus  feripto,  in  quo  Catalogum., 
learum  ftudiofisfime  absfe  coiifedfum  exhibet.Poftquam  enim  abEmi- 
nentisfimo  Cardinali  Colloredo  (  cui  confecravit  iftas  paginas, )  fui£ 
fet  excitatus ,  ut ,  quae  vel  propter  locorum  obfcuritatem ,  vei  propter 
fitus  ignorantiam  cum  oblivione  hominum  prope  lunarentur,  Abba¬ 
tias  cum  caeteris  fat  cognitis  paulo  annotaret  diligentius,  fiibfidiis 
adhocpropofitum  perficiendum  neceflariis  ab  eodem  inftrucfius  fla- 
borem  a  muneris  fui  ratione  haud  alienum  aggrefius  efi ,  <Sc  non  ea¬ 
rum  modo ,  quae  olim  extitere,  fed  reliquarum  etiam,  quae  adhucdum 
florent ,  Abbatiarum  fitus ,  titulos ,  fundationes ,  ordines ,  dioecefes, 
mutationes ,  &  alia  iftuc  pertinentia  recenfmt ,  allegatis  ubique  au- 
toribus ,  qui  fingula  fubminifirarint ,  quorum  indicem  operi  etianiL. 
ipfi  praefixerat.  Abbatum  inluper,  qui  uni  atque  alteri  ex  his  prae¬ 
fuerint,  interdum  quidem  meminit,  fed  parce  admodum ,  6c  nihil  fere 
praeter  eorundem  nomina  ex  ifthoc  genere  adducit.  Minus  tarnem» 
urbium  agrorumque  per  hanc  occafionem  nominatorum,  &  praeci¬ 
pue  obfcuriorum  alias,  defcriptionem  inftituto  fuo  accommodam  de- 
fiderari  pafius  efi.  Cumque  Abbatias  has  fecundum  alphabeti  or¬ 
dinem  difpofuerit,  vel  ipfarummet  proprias  vel  fedium  nativarumu 

commu- 


MENSIS  MARTII  A.M  DCXCIV.  n? 

communes  appellationes  infecutus ,  inde  vicem  alicujus  Lexici  hic  li¬ 
ber  fuftinebit ,  quod  Hiif  oriae  Ecckfiafticae  cultoribus  in  negotio  non 
uno  fubfervire  poterit,. 

PIETAS  EX  NUMMIS  ANTIQUIS 

delineato.  a  jOH.  WEIDNER  0  ,  Auguflano. 

Jenas7.apud  ]oh. vBielkiutn,  16^94.  in  4.  plag,  15. 

HOc  cumprimis  faecula  extiterunt  viri  clarisfirni ,  qui ,  cum  alias 
feliciter  excolerent  literas ,  jucundisfimam  quoque  earum  par¬ 
tem,  quae  circa  nummos  antiquos  eorundemque  explicationem  occu¬ 
patur  r  funt  aggresfi.  Nosque  ipfi  inter  Acta  haec  collegimus  plu- 
res.-  El£  tamen  poh  illos  nunc  nominandus  etiam  Joh .  Weidnemsr 
qui  hos  libi  prae  ahis  nummos,  qui  piemtem  exprimunt, &  a  variis  jam- 
dudum ,  &  a  femetipfo,tum  in  mufekjenenfibus  Bofio-Sagittariano 
&  'Wedeliano  ,  tum  &  Auguffie  Vindelicorum  in  Thomaniano ,  vifos 
iliuhratosque  felegit.^  Ita  vero  ex  numifmatis  fiftitur  (1)  Pietas, uti  p#  3. 
Dea  repraefentata*  (2)  Pietas  live  affeftusfe u  religio  hominum  erga  p. 

Deum  y  quam  prae  aliis  Ipe&andam  exhibet  in  nummo  Hadriani  Im¬ 
peratoris  argenteo,  ex  mufeoBoliano ,  in  quo  ille  apparet  barbatus,, 
qualem  raro  dari  ftatuit;  dicitque  ilfam  pietatem  erga  Deum  patere; 
tum  ex  valis  pontificalibus ,  tum  ex  augurum  notis,  tum  ex  ara  aut  p. 20.24. 32. 
Mercurii  ligno;  ( 3 )  Pietas  erga  homine  i y  fed  mortuos  live  divos 3  e- 
amque  pietatem  ait  oftenfam  effe  ratione  non  una,  plerumque  tamen  ^7. 
effigie  pateram  tenente  3  templo  3  ara ,  fuper  quam  ignis  ardens ,  aut 
fulmen  repofitum  3.  fuggeftu ,  in  quo  imago  cerea  mortui  conlecran- 
di  3  aquila  ,  eaque  vel  fola, vel  fulmen  aut  globum:  tenente,  aut  arae 
infidente  &c.  (4 )  Pietas  civium  erga  patriam „  ( 5 )  Pietas  inferiorum  p. 
erga  fuper ior  es.  ( 6 )  Pietas  liberorum  erga  parentes :  ubi  Autor  ne- 
gotium  fibi  facesfitinnumma,  qui  plumbeus  extat  in  Bofiano, argen¬ 
teus  autem  in  Wedeliano  mufeov  referente  parte  antica  caput  Ameae 
cum  infcriptione :  AINEIoT;  poftica  vero  ipfum  Ameam,  uti  Troja-» 

Ancbifen  patrem,  qui  dextra  vafculum  aliquod  tenet,  cervicibus  i~ 
pfius  incubantem ,  exportat,  praeeuntefilio  Iulo ,  cum  fubfcriptionc :: 

E  y  s  e  b  eia.  (7 )  Pietas  parentum  erga  liberos v  (  8 )  Pictas  five_><  74,  yn 
afleffus  aqualium  invicem Tandem  &  de  iis  beneficio  nummorum^ 

dicit 


84< 


88- 


9*- 


97- 

98» 

104« 
1z.38.51. 5^* 
io<5. 


128  ACTA  ERUDITORUM 

dicit  quaedam,  qui  le  Pios  appellari  padi  funt ;  fadumque  id  ait  mo¬ 
do  ex  adulatione  Senatus  aliorumque  adverlus  Caelares ,  quos  Pios  <Sc 
Felices  folebant  vocare  ;  modoutipli  Caelares  luam  demondrarent 
publice  vel  pietatem  erga  Deum,  quod  fecide  o b fervatur  M.  Com¬ 
modus  Antoninus  PiuS,  vel  erga  patriam,  veluti  Pertinax.  Id  vero 
Pii  nomen  cum  datum  dt  non  viris  lblum,fed  &  Uxoribus  Cselarum, 
ea  occafione  dilferit  de  ornatu  mulierum  in  nummis  antiquis  ob- 
fervando,  explicatque  inlimul  inditutum  Antonini  Imperatoris,  qui 
velut  in  cognomentum  ,  Pii  vocem  afcivit.  Singulos  autem  nummos, 
quos  allegat  Autor,  lic  pertradat,  ut  de  iis,  quae  ad  ipfos  rede  intel- 
ligendos  pertinere  videntur,  dicat  ex  antiquitate,  illudretque  liibin- 
de  eosdem  nummis  vel  in  Gallia  vel  in  Saxonicorum  Principum 
memoriam  culis,  in  quibus  ad  prilcorum  morem  Pietatis  vocabu¬ 
lum  extat. 

JOH.  FRIDERTCI  Bo  CKE L  MANNI  JCti 
TraBntus poftumm  de  Differentiis  Juris  Ci~ 

"vilis  y  Canonici ,  Hodierni . 

Trajedli  adRhenum^  apud  A.  Schouten,  1694,018. 

Plag.  12. 

M  Agnum  fuit  inter  Jureconluitos  Germaniae  nodri  temporis 
Bockelmanni  nomen  ,  in  Academia  primum  Heidelbergenli, 
pod  in  Lugduno-Batava  AntecelToris  de  dudiola  legum  juventute 
praeclare  meriti ,  paucosque  ante  annos  defundi.  Confueverat  is 
auditoribus fuis  deferibendas  dare,  latiusque  dein  explicare,  quas 
nunc  publici  omnium  juris  Cornelius  van  Eck,  Jureconliiltus  llltra- 
jedinus  haud  incelebris  fecit,  Juris  Civilis,  Canonici  &  Hodierni  Dif¬ 
ferentias  :  opufculum  apprime  utile  iis ,  qui  in  jurisprudentiae  dudio 
verfari  cum  frudu  cupiunt.  Praemittuntur  generalia  quaedam  de_> 
jure  canonico,  ut  ad  ejus  praecipue  notitiam  manuducere  difei- 
pulos  luos  voluifle  Audor  videatur:  inde  in  quibus  tum  quoad  jus 
publicum,  tum  quoad  jus  privatum ,  civiles  canonicaeque  fandiones, 
moresque  hodierni  dillentiant,  fuccinde  traditur.  Praefatione  ad¬ 
auxit  opufculum  Editor  dodislimus ,  qu*  juris  canonici  dudi- 
um  in  Protedantium  etiam  academiis  minime  negligendum  per- 
-  f  fuadet, 


'  MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV. 

fuadet,  tum  quod  indecetis  fit  eos, -qui  utriusque,  civilis  nempe  Sc  ca« 
nonici 'juris  I)  odores  renuntiari  aliquando  defiderant,  Juris  Canonici 
elfe  imperitos  ^  tum  quod  non  modo  Pontificii,  fed  Sc  qui  puriori  reli¬ 
gioni  nomen  dederunt-,  vix  alium  agendi  modum  in  tritura  forenfl 
obfervent,  quam  qui  Canonibus  praferiptus  eftj  tum  quod  caufe 
quamplurimae,  velut  de  Decimis ,  de  Jure Patronatus ,  argumentisque 
aliis, inter  Pontificios  femper,  inter  Proteftantes  plerumque  ex  jure 
canonico  foleant  decidi.  Pametfi  ita  in  commendando  Canonico 
Jure  verfatur,  ut  primas  tamen  Civili  deferat,  atque  fludiofis  noflra- 
tibus  in  Corpore  Juris  Civilis  ^habitandum  ,  in  .Corpore  Canonici  Ju¬ 
ris  peregrinandummoneato 

JOH.  VVOLFG.  TEXTORIS ,  JCti,  DE- 
cijiones  Elefflorales  Palatina,  cum  Tr afflatu 

Synoptico  de  ‘Judiciis, 

Trancof.  apud  Frider.  Knochj  1693.  4,  alph.  j.  plag.  3. 

COliedionem  definitionum  caularum  for  enfium  fi  ve  rerum  judi¬ 
catarum,  quae  Decifionum  nomine  vulgo  veniunt, remefle  uti- 
lisfimam,  nemo  facile  in  dubium  yocaverit»  Exiliis  enim  non  mo¬ 
do  quid  in  ipfis  rerum  argumentis  u£i  obtineat, perfpicimus,  fed  &  ha¬ 
bemus,  quod  infimilibus  controverfiis ,  tanquam  cynofuram  .poflea 
fequamur.  Sua  igitur  laude  merito  madandus  efl  Gonfultisfimus 
harum  Editor, qui  pofleaquam  tot  jam  eruditis  orbenubeavit  feriptis, 
&  huic  operi  admovit  manum,  atque  res  inlupremaCuria  Juftitiae  in¬ 
ferioris  Palatinatus,-qute  Heidelbergaefuit,  judicatasReipubi.literariae 
invidere mefas  duxit.  Tametfienim,  utin  Praefatione  ip£e  declarat, 
.amplisfima  jamjam  tot  rerumpubhearumaevariarum  gentium  Rota¬ 
rum  ac  Decifionum  .mesfis  fuppetat,  nec  copia  rerum  m.iliuflrihus 
Germaniae  Judiciis  decifarum  defit-^  facile  tamen  veniam  fe  impetra- 
turum  confidit,  quodDecifiones  has  Eledorales,  typis  hadenus  non¬ 
dum  impreffas,  publicum  voluerit  effe  teftimonium  Julii  tiae,&:  antea» 
&  fuo  tempore  in  ea  provincia  legitime  adminifiratae.  Ea  autem 
methodo  in  iliis  potisfimum  ufus  efl,  ut  ubique  relationem  £1  di, ex  qua 
flatum  caufee  totamque  litis  feriem  compendiofe  percipere  integrum 

R  Et, 


xja  .  ACTA  ERUDITORUM 

fit,  paucis  pramiiferit,  rationes  deinde  decidendifubjecerit,  ac  notabi¬ 
lia  denique  pradica, ex  ipfis textibus  &  rationibus  legum  ac  conlfitu- 
tionum  Imperii, ad  meliorem  in  foro  verfantium  ufiim  addiderit.  O- 
innium vero Decifionum,  quarum  tres  fupra  centum  dantur,  argu¬ 
menta  hic  recenfere,  noflnL  quidem  inftituti  ratio,  haud  patitur ;  lice¬ 
bit  tamen  quarundiim  extantiotum  dcinliimmamcontradlarum  fpe- 
cimen,  exhibere,  ex  quo  de:caeteris  facile,  poflmodum  erit  judicium-.# 
Dec.  3.  Ille,  qui  praedia  emit  a  domino, eadem  a  tertio  pofFeffore  de  fa- 
d:afibi  praediorum  quaeflionis  anteriore  venditione  per  confortem  a- 
doris,  quem  antea  a  domindemilfe  bona  ifthaec  dicebat ,  excipiente, 
vindicare  potelf.  Dec.  5.  Venditiojhaereditatis  tertii,  in  quam  vendi- 
torinullum  jus  competit,  licet  lubpado  de  non  prseftanda  cvidione 
fada,  ob  praefumtiim  illius  doliim  nulla  eff.  Dec. 6.  Legatarius,  cui  le¬ 
gatum. ab  haerede  teftamentario  folutum  eft,&:  qui  in.  ejus  quieta  pos- 
lesfione  ultra  30.  annos  fuit,  haereditatis  petitione  conventus  ab  inflan¬ 
tia  ablolyitur.  Dec.  7.  Venditor,  re  ita  vendita  fi.emtor  intra  certum 
tempus  animum  deluperdeclaralfet,  &  hoc  per  unum  teflem  declara¬ 
tionem  ialtem  non  vero  tempus  probante  ,  abfolutus  elf  ab  impleti  o- 
n£contradus,praeffit©  prius  purgationis  juramento..  Dec.  p.Ador,. 
qui,  inifrumento  cenfitico  deperdito  ,  debitum  probat  ex  folutione 
cenllis  per  longum  tempus ,  confeslione  item  imius  ex  confortibus. 
debitorum  hereditariorum,  tum  libro  rationum  defundi  creditoris,, 
nec  non  ex  inventario  &  rationibus  tutelaribus,  ,  ad  juramentilupple- 
torii  praeftatipnem  fuit  admifliis.  ( conf  Dec.17. )  Dec.  15,  Corpus  opi¬ 
ficum  prasdium, a  praepolito  magiffro,  quem  3 C I C vocant, 
fine.conlenlu  caeterorum  confortium,&  absq;  confuetain  loco  rei  litae 
contradus  inlinuatione  alienatum,  cum  emtor  in  Bona  fide  &  diutina 
poireslionefuerit,fadaque.belli  tempore  inlinuatione  apud  fuperio- 
rem*  non  potelf  vindicare. ,  Dec.id.  Jransadio  de.  bonis  maternis  in¬ 
ter  patrem  Sc  filium*  ob  metum  reverentialem,&:. enormem  talionem 
non  probata*  haud  refcindirur;  (ubi  inNotabilibus  deducitur, quomd- 
doCamerae  Imperialis  llylus  in  Judiciis  Statuu  Imperii  pro  norma  ob- 
fervandus  lit.  )  Dec.  25.  Tdlamentum  a  muliere  apopledica,  lanae  ta* 
men  mentis, praelente.loci  fculteto  &  convicanis  quibusdam  Icabinis  ad 
interrogationem confedlum  ,  llatuto  Palatino  validum  eff.  Dec.  27. 
Venditor,  qui  domum,  cum  area  adjacente.io.  pedum  longitudinis  & 

vO. 


/ 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  13* 

50.  latitudinis  vendidit,  fi  emtor  poftea  aedificare  volens  5.  pedes  lati¬ 
tudinis  relinquere  amagiftratu  jubeatur,  probare  debet ,  conftitutio- 
nem  de  relinquendo  verfus  munimentum  fpatio  ,  contradum  emtio- 
nis  antecesfiffe.  Dec.  30.  Documentorum,  quae  quidam  detinebat  <$c 
haeredibus  ejus,  ad  quem  pertinebant  ,  probabilibus  reftituere  de- 
tredabat ,  ex  eo  quod  illa  documenta  apud  fe depolita,  &  haeredes 
extranei  effent,  hifce  confentientibus  fequeftratio  placuit.  Dec.31.  Ad- 
minillratores  Ecclefiae  dimidiam  partemmolcndini,  quam  in  ‘praejudi¬ 
cium  pauperum  aliorumque  creditorum  alienatam  efle  dicunt,  non 
poffunt  revocare  ab  eo ,  in  quem  per  donationem  remuneratorianu 
translata  eft, quia  tempore  donationis  re  ipfa  fraudatos  efle  creditores 
nen  conflabat.  Dee.  33.  Annuum  legatum  fcholae  ex  libro  falariorum, 
quem  dicunt  accedente  duorum  teftium  de¬ 

politione,  probatur.  Dec.  34.  Legatum  piis  locis  in  teftamento  folen- 
nitatibus  deftituto  relidum,  invalidum  judicatum  eft.  Dec.  43.  De¬ 
dor  Medicinae  convenit  pharmacopolam  adione  injuriarum ,  ob  ver¬ 
ba  injuriofa,  quali  argentum  vivum  infanti  cuidam  aegrotanti,  cujus 
mors  fecuta  fit,  dediffet,  item  fe  illum  infamem  reddere  poffe,  fi  velit 
&c.  reo  pleraque,  quae  infamiam  prae  feferebant,  a  fe  dida  effe  ne¬ 
gante  ,  adore  vero  per  teftes  lingulares,  integra:  tamen  fidei  proban¬ 
te, reus,  cum  juramentum  purgationis  libi  injundum  non  praeftitiffet, 
ad  deprecationem  &  literas  reverfales  adori  extradendas ,  nec  nen  in 
muldam’centum  florenorum  cum  refufione  expenfarum  condemna¬ 
tus  eft.  Dec.  44.  Ab  adione  injuriarum  communitatis ,  reus  qui  ali¬ 
quos  ialtem  adminiflratores  fub incerto  nomine  Audio  boni  publici 
indignos  dixit,  qui  libros  cenfuales  in  manibus  haberent ,  adoribus 
non  probantibus  abfolvitur.  Dec.  54.  Fideicommiftum  familiae  & 
quidem  filiis  ea  lege  relidum,  ut  fi  quis  illorum  decederet  fine  prole 
mafculina,ad  proximos  agnatos  mafeuios  illud  devolvatur ,  ab  ultimo 
in  familia  libere  alienari,  nec  a  defeendentibus  ex  filiabus ,  quia  ad  has 
ex  difpofitionehaud  fpedabat,  fed  iis  aliunde  fatisfadum  erat,  revoca¬ 
ri  poteft.  Dec.  55.  Ille,  qui  in  literis  poffesfionem  eaftri  ultro  cesfifle, 
nec  ullam  praetehfionem  reliquam  habere  profeffus  eft ,  licet  fimulati- 
onem  &poffeshonem  re  judicata  fibiaddidam  afferat,  in  poffefforio 
fuccumbit.  Dec.  56.  Contra  dominos  feudi,  a  quibus  fiibditi  variis 
modis  fe  gravatos  effe  dicunt, licet  illi  Nobiles  Imperii  immediati  fint, 

R  z  neque 


/ 


ip  ACTA  ERUDITORUM 

neque  jura,  de  quorum  exercitio  controverteb  a  tu  r,  ab  Elee  . ore  Pala- 
tino  in  feudum  recognolc&nt,  alias  tamen  vafalli  Palatini liint,  Sc  ca- 
fus  eft  depoliti  rmferabilis,a  flipremo  Dicaflerio  Eledorali  mandatura 
reftitutorium  dcinhibitorium  datum  efh  Dee. 57.  Ille,  in  cujus  aedi-* 
bus  incendium  iplius  culpa  exortum  ,  &  per  quod  vicina  domus  ab- 
•  fiimta  efl,  ad  refiiEonem  damni  vicino  dati  condemnatus  fuit,  quia  de 
iplius  culpa  tum  per  prjefiimtiones,  tum  per  tefte«  conflabat,  quod  Ib- 
lus  habitaverit,  nec  miniflerio  eo  tempore  ad  rem  eereviliariam  ufus 
fuerit*  St  praeterea  infignem  negligentiam  circa  fornacem  hordeorum 
toflricem,  tum  ex  brevi  flrudura  ejus  periculis  obnoxia,  tum  ex  lignis 
proximis  &  adpendentibus  herbis-  nicotianis  eommiferit;  Dec.58.  Ab- 
folutus  efl  reus  ab  intentione  adoris,  refulionem  damni ,  quod  ille  ex 
intermilfa  profeslione:  vini  adulli  alio  transvehendi  Sc  hac  de  caula 
confifeati  dederit, pollentis,  ideo  quod  vedor  non  teneatur  ad  exfo- 
lutionem  vedigalis  pro  mercibus, nec  ulla  rei  culpa  praecePerit, led  po¬ 
tius  conventum  fuerit*  quod  nihil  hegotii  cumfolutione  gabellae  ha¬ 
bere  debeat,  praeterea  etilpa  omisfonis  non  prsefumenda  Sc  in  ca- 
fu  dubio  culpas  reus  ahfolvendus  lit.  Dec.  63.  Aelio  ad  privatio¬ 
nem  htereditaris  ex  jure  Eledorali  Palatino  obncnfoluta  intra  trime- 
ilre  fpatium  legata,  non  habet  locum  contra  haeredes  haeredis  defun¬ 
di,  quia  nulla  judicialis  admonitio  illum  in  mora  conllituit,  Sc  a  dio  if* 
la  tanquam  mere  poenalis  contra  haeredes  non  datur.,  Dec.  64.  Utili 
Legis  Aquiliae  adione  ob  corruptionem  alterius  -oculi  conventus,  pri¬ 
mum  in  50,  poftea  150  Eorenos  fuit  condemnatus.  Dec.  68.  Vidua 
Judaei  adrix,  quae  eum  mercatore  quodam  de  creditis  defundo  marito 
mercibus  controvertebat,  Sc  ideo  libellum  fupplicem  exhibebat  r  cre¬ 
ditore  librum  liium  mercatorium  producente ,  condemnatoriam  ob¬ 
tinuit^  quae  lententia  etiam  in  Appellationis  inflantia  ob  mortem  cre¬ 
ditoris  fublecutam  aliaque  adminicula ,  led  line  cncomio  fiiit  confir¬ 
mata.  Dec.  74.  Adminiftratores- communitatis ,  cum  nonnulli  de^ 
eommunitate-nomine  iplius  trecentos  florenos  pro  cenfu  annuo  quin-  - 
decim  florenorum  accepilfent,  tametfin  obligatione  expreffiim ,  pe¬ 
cuniam  in  rem  communitatis  verlam  Sc  penliones  per  multos,  annos 
follitae  elfent ,  quia  tamen  hoc-  aes  alienum  non  conlenfu communita¬ 
tis  contradum,  nec  conlenfu  Eledoris  Palatini  obfirmatum,  nec.  de 
verfione  in  mn revera  fada  conltabariab  adione  abfeluti,&  ador.  in 

recon 


1 


MENSIS  MARTII  A.  U DC  KCIV. 

reconveutione  ad  reffituendas  indebite  folutas  peufiones  'Condemna¬ 
tus  eft.  Dec. g2.-ReusfoIutionem debiti  apochis,  quse  non  funt  fbr- 
mx  probantis  fedfubleftae  fidei,  item  manuali  fufpedo,nec  non  bacil- 
lis  fine  confenfuutriustjue  partis  inci/is  atque  incertis,  probans  ad  ex- 
folutionem  ejusdem  fuit  condemnatus.  Dec.  84.  H£res ,  fi  legata  a 
tedatore  per  aliam  fcripturampoflea  tertio  relida  folvendi  terminos 
petiit,  quod  eadem  agnovifle  videatur ,  ilia  non  obdante  juris  igno¬ 
rantia  praedare  tenetur.  Dec.  8g.  Sponfopofl:  concubitum  (Scfecutum 
ex  eo  partum  in  fponfalibus  clandedinis  ad  eonfiimmationem  agen¬ 
te,  quod  vitium  clandedinitatis  fponfaliarum  concubitu  fiiblatum  fit* 
&  favor  partus  per  matrimonium  legitimandi  verfetuF, deflorata  fpon- 
fa  abnuens  illi  nubere  ab  intentione  adoris  abfolvitur  ideo ,  quod 
fponfaliorum  absque  confenfu  parentum  contra dorum  nullitas  non 
tollatur  concubitu ,  nulla  id  cavente  lege,  fed  jure  Palatino  approban¬ 
te,  celfante  Hic  infiiper  ratione  commiferationis  perfonas  impraegna¬ 
tas,  quas  ipfa  contradixerit  confummationi,&  quod  legitimatio  aliun¬ 
de  peti  posfit.  Dec.joo.  Reus,  qui  alterum  diffamaverat,'  quafi  equum- 
magicis  artibus  interemerit,  &  propterea  adione  injuriarum,  tum  ad 
poenam  arbitrariam,  tum  injuria:  aedimationem  dcad  palinodiam  con¬ 
veniebatur,  quamvis  alieno  ore  &  ex  praefagio  artis  magicae  ida  ver¬ 
ba  protuliffe  exceperit,  quia  tamen  illa  ab  ipio  di  da  fcriptaque  ede 
probabantur,  ad  certam  poenam  pecuniariam  &  palinodiam,aeflima-  - 
tione  injuriarum infuper  Habita,  condemnatus  ed;  quae  lententia  et¬ 
iam  fub  declaratione,  ut  reo  recantanti,  fama  refervaretur,  in  Appel¬ 
lationis  inflantia  confirmata  fiiit. 

Appendicis  locum  occupat  tra datus  de  Judiciis  fynopticus, 
quorum^  deferiptione  &  partibus  §.  r.  ut  &  objedo  §.  2.  expolitis,, 
de  Procedu  in  contumaciam, tum  refpedlu  adors,  §,  3.  tum  rei ,  &  qui-  • 
dem  vel  ante- litis  conteftationem  §.  4.  vel  pod  eandem  formando, 
§.  5.  Autor  agit.  Porro  de  reculatione  fulpedi  Judicis  §.  6 .  nec 
non  de  effedibus  judicii  tam  pendentis  §.  7.  quam  finiti,  vel  per  ftn- 
tcntiam§.8..vel  per  transadionem  §.  p.  tandem  de  officio  Judiciis 
§>io»fuccinde  &  legaiiter  tradat*, 

■  ‘  •  *  **  '  ■  R  S 


EDMUN- 


IJ4  ACTA  ERUDITORUM' 

E D MUNDI  RICHER1I  OBSTETRIX  A- 

nimorum  ,Jeu prudens  docendi  &  diftendi  Metho¬ 
dus  >  cum  clarorum  Virorum  opufculis  non  dtsjimilis  ar- 
qumenti,  (f  prafatione  A  da  mi  Re  c  h  e  nb  er  g  I, 

P-P-Lipf. 

Lipliae  &  Luneburgi,  ap.  Joh.  Georg.  Lipper,i6p3.  in  4. 

NOn  equidem  novus  hic  liber  eft,  quippe  lub  initium  hujus  feculi 
in  Gallia, &Ambergas  in  Germania  a.  1608*  impreffus}  dignus 
tamen  Morhofio,k ummo  polyhiftori  vifus  eft,qui  in  gratiam  docen¬ 
tium  ac  difcentium  in  fcholis  recuderetur.  Quanta  enim  autoris  e- 
jus  cuiji  in  facris,  tum  In  profanis  fuerit  eruditio ,  libri  ejus  a  clarisfimo 
Wittenio  in  Diario  Eiographico  commemorati ,  &  exparte  a  nobis  in 
A&is  Eruditorum  A.  1683.  p.494.  &  A.  1684.  p- 103.  ieq.  recenfiti  te- 
ftantur.  In  hoc  certe  libro  rationem  docendi  juventutem  fcholafti- 
cam  egregie  oftendit,  vitiaque  vulgoln  fcholis  regnantia  detexit,  fjucb- 
TOAOTSXvictv-)  quam  Graeci  vocant ,  perftringendo.  Quapropter  cla- 
risfimns  Rechtnbergius  nofter,Morhofii  iecutus  confilium ,  denuo  Ri- 
cherii  illud  Opus  edidit ,  inliiperque  Ulrici  Huberi ,  viri  celeberrimi, 
Orationem  de  iW^///7^0,nec  nonopufcula  non  disfimilis  argumen¬ 
ti  alia,  puta  Gcr.  Jo.  Vosfii  de  Studiorum  Ratione ,  Trancifci  Junii  Para- 
neJinAug'Bucl)neri  Confilium  de  ftudiis  re  Ile  inftituendis  &  Jo.  Gl.  Ph. 
cL  Artem  ratione  re 51  e  utendi  ,  h.  e.  novam  Logicam  fludiofis  Juris 
imprimis  utilem  adjecit :  ut  in  hac  arte  etiam  adolefcentes  mature, quae 
utilia  fint  ab  inutilibus  difcernere  addifcerent. 

■JOH ANNIS  LOMEIERI,  ZU  T PHAMIEN- 

Es,  Dierum  Genialium  ffve  Differt ationum 
Philologi  carum  ,  Decas  Prima, 

Daventriae ,  apud  Alb.cr.tum  Fronten ,  1694.  in  8. 

Alphab.i.  plag.4. 

Liber  hic, quem  Genialium  Dierum  titulo  infignire,  Alexandrum  ab 
Alexandro  imitatus,  non  incongruum  exiftimavit  Cl.  Lomeierus, 

Paftor 


1 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  135 

?aftor.’&  ProfefTor  Zutphanienfis  non  incelebris,  (  cujus  de  vtterum 
Gentilium  luftmionibus  Syntagma  in  Adis  nodris  A.  1682.  p.  253.  ex* 
hibitum  a  nobis  ed, )  Diflertationurr^Philologicarum  priorem  Deca¬ 
dem  compleditur ,  quam  altera  podhac  excipiet,  fi,  quod  in  Praefatio- 
nead  Ledoremdedit ,  promifio  ex:  votis, dare  ipficoncediim  fuerit. 
Praefentium  vero.meletematum  jucunda  noix  minus  ac  utilia  argu¬ 
menta  funt ,  eorumque  prein  fummam  breviternunc  delibabimus. 

Ac  Didertatio  quidem  prima,  veterum  Scytharum  Pbilo fophi- 
am  examinat. ,  Licet  enim  vulgo  inter,  barbaros  omni  aevo  barbaris- 
fimi  putati  fuerint ,  non  obtuia  tamen  adeo  pedora  eos  omnes  geftafi 
le  Noder  aderit,  &  ab  eorum  DodoriBus,  qui  lapiendae  laude  prae  cae- 
teris  celebrentur ,  exorliis ,  adducit  e  reliquis  Prometheum',  cui  Philo- 
fophiae  inventionem  Graeci  ipfi  tribuant ;  Deucalionem'  ejus  filium  5 
Zamolxin,de  quo  diibium  ede  dicit,  utrum  ante  Pythagoram  multis 
annis  extiterit ,  ceu  vifiim  fuit  Herodoto,  ni:  duosiorlan  ejus  nominis 
vix ide.  da tuas ;  Zeutam ,  quem  pro  Aegyptiorum  Mercurio  agnofcit  j 
Abarem ,  proverbio  ex  fagitta  ,  quam  iple  niKircomedens  circumtule¬ 
rit,  celebratum;  Diceneum&  Comoficum, quos  ex  Jornand& deleri-, 
bit ;  maximeque  Orpheum ,  qui  &  Deorum  cultumindituerit,  &  Phi- 
ldfophiam  didicerit  in  dEgypto,  <Sc  vitam  adeo  frugalem .  duxerit ,  ut-* 
&  ipfa  in  proverbium  abierit.  Eum  tamen*  a ‘magiae  lulpicione  mi¬ 
nus  liberat ,  quidque  per  lyram  Orphei  in  Lesbiam ,  ut  narrat  Lucia- 
nus,  translatam  fignificetur,  exponit ;  atque  hadenus  enumeratis  Ana- 
charfin,  Bionem,  Heraclidem,  Cotyn,  Toxarim,  Plifios,  afiociat.  Pro- 
grediis  deinceps  ad  Scytharum  religionem,  inter  Deos  ab  iis  Martem 
praecipue  fuide  cultum  refert, quaeque. de  ejus  gladio  a  paftore  quo-- 
dam  invento,  ,&ad  Attilam:  allato  ,,fa  b  ule  tun  ex  Prifciano  Jornandes, 
recenfet. .  Apollinem  infijper  ih  magno  apud  eos  honore  habitum_» 
commemorat ,  tametfi  Scythas  hyperboreos  ei  afinos  immolade  ne¬ 
get,  cum  intima  aquiloni  inacceda  his  animalibus  ede  notum  fit.;,  nec 
obdet  Ezechielis  locus  c.fXXVII,  14.  quandoquidem  Thogarmamini- 
me  defignet  Scythiam  ,  fed  Trogmorum  in  Galatia  regionem,  ubi  afi- 
ni  &  muli  praedantisfiitii  reperti  fuerint. .  Dianam  humano  fanguine 
inter  eos  cultam  non  disfimulat,  necCererem ,  Jovem,  Vedam ,  Bac¬ 
chum  ,  Saturnum ,  ex  Numinum ,  quae  adorarim  ipfi ,  clade  removet.. 
Qftanram  hinc  Concernit  fapientiam,  &  eam  quidem  theoreticarrtu, 

iarnorr* 


i3&  '  ACTA  ERUDITORUM 

immortalitatem  animarum eoscredidifle, nec  a  [iljsf&tyvffiiirems  do- 
*  gmate  aBkorruiffe  ftatuir.  In  naturali  Philofiophia  quo  progresfi  fu¬ 
erint , -patere  putat  ex  Juftini  libro  II.  c.  i.  ubi  ex  Philofophorum  inter 
ie  de  rerum  principiis  altercantium  hypothefibus  argute  differant-,. 
,  Duos  tantum  ventos ,  fed  triplex  divinationis  genus  ,  :p&@$oucLv}:64av, 
extifpicium,  &  augurium ,  eos  agnovifle  ,-Muficamque  exercuifle  do¬ 
ce^.  E  pradica  ipfbrum  Philofbphia,dodrinam  de  fu  mino  hominis 
bono  neutiquam  in  voluptatibuscellocando  ;  virtutes  item ,  pruden¬ 
tiam,  Fortitudinem  temperantiam,  juftitiamque ,  ab  iis  multum  aefli- 
mari  Politas;  ex  Oeconomica, tuendae  augendaeque  familiae  rationes, & 
.communionem  uxorum  inter  eos  receptam;  e  Politica  libertatis  u- 
dum,  &  ortum  ex  fpontanea  fidei  redi  que  obfervantia  legum  defe- 
dum,  ipfamque  vitiorum,  quae  iis  haudj>arum  profuerit ,  ignoratio- 
nexnin  medium  producit.  De  csetero  Epiphanium  ,quod  poA  Bar- 
rbarifmum  ante  diluvium  regnantem,  infecutum  .fuxffe  fla  tua  t  Scythi- 
fmum,  refellit,  quaeque  Scythis  de  morum  feritate.,  dv&$a7ro$ayia, 
&  aliis  inhumanitatis  afperitatibus  objiciantur,  de  omnibus  capi  debe- 
re  penitus  inficiatur. 

Secundae  Differ tationis  locum  occupat  Oratio,  quam  jpfe,  anno 
i6g 6. in illuflris Scholae Zutphanienfis  inauguratione  recitavit,  eaque 
fententiam  'azqudtuor  Monarchiis,  a  vulgatu  Theologorum  HifloiT 
corumque  ac  Chronologorum  opinione  longius  recedentem  com- 
pleditur.  Poftquam  enimeos,  qui  ex  Daniele  &  Zaeharia  quaterna¬ 
rium  earum  numerum  -fhbilire  conantur.,  non  firmo  adeo  talo  niti  o- 
{tendere  fategit ,  alias  quoque  Monarchias  ante  i  flas  quatuor  fu- 
i(Te,  <Sc  alias  eodem  cum  iis  -tempore  fioruiffe.,  alias  denique  easdem 
infecutas  fuiffe  docet,  &  Monarchiam  per  fummum  imperium,  ctete- 
ris  dignitate  ac  potentia  praedans ,  definit.  Sed  de  ante  omnia  eos 
caftigat  ,  qui  AiTyriacum  regnum  cum  Babylonico  imperite  confuiir 
dant,  &  iftud  multo  ante  pe-nifle,vel  e  folis  Ezechieliscap.XXXI.&  fer 
quenti,  conflare  alTerk.  Magnas  interim  JEg}rptiorum.,  Arabum, 
PaMlinorum,  T yno-rum,  iEthiopum,  Syrorum,  qui  omnes  ante  Nar 
buchodonoforem  floruerint,  opes  potentiamque  memorari,  nec  He¬ 
braeos  ipfos  fubRegibusfuisionge  lateque  dominantes  excludi  debere. 
Stantibus  porro  ac  vigentibushk  quatuor  Monarchiis^nuiltasalias  in¬ 
feriores  apud  Arabes,  Parthos,  Scythas,rIndosyGermanos,  &  alios  fio- 

ruifle. 


1 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  vgj 

tuilTe.  Iftud  vero  omnes  abfurditatis  fuperare  numeros,  quod  Im¬ 
perium  Romanum  ad  finem  ufque  mundi  extendatur ,  cum  certe^ 
jamolim  extindum  fuerit,  ultimo  Romanorum  Imperatorum  exi- 
ftente  Auguftulo,  oirca  A.C.477  ab  Odoacro  Rugio  devido ,  cundis- 
que  regionibus  avulfis ;  undepoflmodum  plurimas  Monarchias  ena¬ 
tas  dicit,  quarum  quaelibet  propriam  fibi  prae  aliis  vTrsqoxw  arroga¬ 
re  deprehendatur,  idque  exemplo  Galliae  Hifpamaeque  Regunt 
comprobat.  Nec  aquilas  illas ,  quibus  hodie  pro  infignibus  utan¬ 
tur  Germaniae  Imperatores, Romanorum  infignia,fedGermanoru  ede 
dicit,monumenta  fcilicet  ingentis  illius  ac  decantatisfimseVarianae  cla¬ 
dis;  prout  neq;  aquila  biceps,  ut  quidem  imperitum  vulgus  perfuadere 
fibi  (oleat,  fed  potius  duae  flmul  aquilae  pingantur,  quarum  altera  alte¬ 
ra  expanfis  alis  obtegat.In  illa  enim  vidoria ,  quam  Arminius  de^> 
QuintilioVaro  ejusque  legionibus  obtinuerit,  raptas  fuiffe  tres  Roma¬ 
nas  aquilas;unam  evulfiffe  (igniferum ,  priusquam  in  manus  hoftium 
veniret,duas  autem  abftuliffe  easque  adhuc  dumpoffidere  Germanos 


innuit. 


Differtatio  tertia  occupatur  circa  imagunculam  Harpocrati*, 
quam  Jo.  Smetium  infuo  alfervare  mufeo  memorat.  Eaveropue» 
rum  exhibet ,  totum  fere  nudum,  nifi  quod  pedoris  pars  veletur:^ 
velle ,  quae  in  humero  dextro  fubflringitur.  In  capite  geftatur  flos 
loti  y  &  aliud  infigne  Numinum  Aegyptiorum.  A  tergo  habet  illcj 
alas  &  pharetram.  Manus  dextrae  digitis  primoribus  premit  vocem* 
&  filentia  fuadet.  Brachio  appendet  fitula.  Circa  finiftrum  lacer¬ 
tum  ferpens  volvitur ;  manu  tenet  clavam  Herculeam,  cui  anfer  ap¬ 
pendet,  quamque  ramulus  ambit.  A  dextro  pede  fedet  cuniculus 
five  lepus,  afiniftro  accipiter  vel  avis  forfan  alia.  Hanc  imaginem 
jamtum  erudita  explicatione  iiluftravit  Gisbertus  Cuperus ,  docuit- 
que,  Harpocratem,  filentii  Deum,,  hac  ipfa  ob  oculos  pro  poni,  eum- 
queex  veterum  Gentilium  Theologia  nullum effe  alium,  quam  So¬ 
lem  ,  ad  quem  pleraque  fua  Numina  referre  illi  confueverint.  Sed 
Autor  nofter  eam  in  Philofophiae  Pradicae  ufum  traduxit,  &  omni  il¬ 
lius  apparatu  ad  ejusdem  Dei  officium ,  filantium  videlicet, non  quod¬ 
vis  tamen,  fed  tempeflivum ,  &  fapiente  dignum,  nos  manu  duci  per 
partes  lingulas  uberius  probavit. 

jJifTertatio  quarta  variantes  aliquot  in  Novi  Teftamenti  te- 


1 


acta  eruditorum 


gtu  Qxxco UBiones  colligit,  quae  Stephani  Curceilaei  diligentiaiju 
effugerunt,  quasque  ideo  fe in  medium  produxiffe  fatetur, ut,  fi  ali¬ 
quando  typographi  NoviTeftamcnti  Curcellaeani  editionem  repete¬ 
rent  ,  eas  reliquis  valerent  adjicere.  Illud  interea  notatu  dignum_» 
eif ,  quod  Amftelodami  apud  Gafparcm.  f ernandum  Vegam, Judae¬ 
um,  fe  vidifle  dicit  Biblia  Hebraica  elegantiflimis  characteribus  mem¬ 
branae  infcripta ,  addita  ad  marginem  Mafora ,  cujusverbaminutis- 
fimis  nec  minus  concinnis  literis  omne  genus  hominum,  animalium, 
plantarum ,  arborum ,  &£.  artificiofisfime  retulerint.  Haec  fcripta 
f uiffe  in  urbe  Hifpanhe  Servera  aSamueleBar-Abraham,  A. C. 1399  6c 
i40o,Vegamque  confirmaffe  ,  quod  pro  illo  Codice  ter  mille  &  fex- 
centos  florenos  a  Rege  Hifpaniarum  offerri  fibi  compererit,  ipfunij 
autem,  cum  longe  pluris  eum  aefiimaret ,  vendere  thefiaurum  tantum 
noluiffe,  quippe  imprimis  veritum,  ne  ideo  divinam  indignationem 
in  femetipfum  aeque  ac  inpofteros  concitaret. 

Quinta  Marcum  Evangelifiam  cum  Johanne  conciliat ,  &  quo 
fenfuille  ad  boram  tertiam,  hic  vero  ad  fex  tam  crucifixionis  mentio¬ 
nem  injiciat ,  difquirit.  Ubi  quidem  non  folum  eos  rejicit,  qui  dif¬ 
ficultatem  hanc  infuperabilem  pronuncient,  fediftos  etiam,  qui  li¬ 
brarios  ofcitantiae  accufenn  Nec  tamen  adfiipulatur  iis, qui  Marci  locu 
de  crucifixionis  initio  a  clamore  populi  derivando ,  didum  auterru» 
Johanneum  de  ipfa  fceleris  perpetratione  &in  crucem  adione  capi¬ 
ant;  aut  his  ,  qui  aliter  a  Judads,  aliter  a  Romanis  horas  fuiffe  di¬ 
ffindas  judicent;  quinimo  ne  diei  quidem  in  certps  quadrantes  divifi- 
onem  huc  aliquid  conferre  putat.  Sed  potius ,  veftigiis  Dan.  Hein- 
fiiinfiftens,  verba  Marci:  jjy  t s  00^  T^irri,  kcu  s^ctv^axrav  ccvtqv  , 
ita  exponenda'  effe  cenfet:  Erat  autem  tunc  hora  tertia ,  poflquam-* 
(  feu  a  quo  )  eum  crucifixerant.  Ut  adeo  divifio  veftium  <3c  alia  ejus¬ 
modi  per  trihorium ,  per  quodChriftus  ab  hora  diei  fextaa  Johanne 
memorata  cruci  affixus  pependit ,  interim  fufcepta  videantur.  Horam 
vero  a  crucifixione  tertiam  cum  nona  diei  coincidere,  &  iftopado 
fcrupulum  omnem  penitus  auferri  poffe ,  fi  Marci  horam  tertiam_> 
non  ad  horam  diurnam,  fed  ad  tertiam  a  crucifixione  referamus, 
prout  econtra  Johannes  per  horam  fextam  meridiei  tempus  defi- 
gnarit. 

Sexta  Terentiorum  nomen  apud  Romanos  celeberrimum  con- 

fiderat, 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  ji9 

fiderat ,  iftudque  derivari  a  quibusdam  refert  e  lingua  Sabinorum^, 
quibus  terenum  idem  fit,  ac  molle ,  tametfi  aliis  magis  placeat  dedu¬ 
cere  id  a  Terento ,  qui  locus  fuerit  in  campo  Martio ,  unde  etiam  Ts- 
r emina  tribus  originem  nominis  indepta  fit.  His  autem  in  medio 
relidis,  eos  potius  Autor  introducit,  qui  nomine  ifto  infigniti  ex  u- 
troque  fexu  legantur.  Etelequiori  quidem  Terentiam,  Ciceronis 
uxorem,  &  aliam  Maecenati  nuptam,  Albiam  item  Terentiam  Impe¬ 
ratoris  M.  Salvii  Othonis  matrem,  &  tandem  Terentillam  fcortillum 
e  Suetonii  Augufto  memorat.  Inter  Virosprimum  locum  tribuit-. 
M.  Terentio  Varroni,  qui  ad  Confulatus  dignitatem  poftea  perve¬ 
nit;  huic  adjungit  Q^Terentium  Culleonem,  &  reliquos, quorum 
apud  Livium ,  Dionem,  Plinium  ,  autoresque  alios  injeda  mentio 
conlpicitur;  quemadmodum  nec  eos  omittit,  qui  aut  e  literatis  aut 
ex  plebe  ifthoc  nomine  apud  Hiftoricos  pasfim  celebrantur.  Et  ut 
maxima  eorum  pars  fuperftitioni  profanae  fuit  addidi  sfima, ita  e  Chri- 
fHanis  nonnifi  tres  Terentios  producit,  unum  exTheodoreto,quifub 
Imp.  Valente  vixerit;  alterum  quendamTomeorumEpifcopum, in¬ 
ter  defmfores  fidei  Nicenae  apud  Cpolin  in  Synodo  repetitas  nume¬ 
ratum  a  Sozomeno  ;  &  tertium  martyrio  coronatum, de  cujus  reli¬ 
quiis  Theodorus  Ledor  Lib.II.Colledaneorum  nonnihil  annotet. 

In  Differtatione  feptima  iftum  Matthdi  locum  perpendit,  in 
quo  Apoftoli  fal  terrA  nuncupantur,  c.V.i$.  Et  per  terram  quidem 
non  orbem  univerfum  ,  fed  Judaeam  heic  intelligir ,  cui  primo  omni¬ 
um  dodrina  Evangelii  oblatafuerit.  Ejus  vero  incolas  effecifie,  ut 
fal,  feu  verbum  ab  Apoftolis  annunciatum ,  infipidum  fadum  fuerit, 
•non  fui  quidem  ipfius  mutatione  aut  corruptione,  fed  in  Judaeis,  indu¬ 
ratis  Evangelii  audkqribus.  Quamobrem  iis  denunciari  poenam-., 
nonmodo  ycctj’  ctgcnv ,  sv  t ivi  ctAt/^^crfcti  j  quo  falietur,  (cil.  terra? 
fed  &infuper  xczjd  detriv,  hi$&$h  eri)  si  fiyj 
nil  valet  amplius  ,nifi  ut  ejiciatur,  non  fal,  fed  ipfa  iterum  terra-., 
feu  Judaei  potius  eam  inhabitantes. 

InDilfertatione  odava, circa  feptemGrAcUSapientes,  non  folum 
nominat  divortia  autorum,  qui  numerum  iftum  imminuere  allabo- 
rarint,  fed  &  in  ipfam  eorum  fapientiam  inquirit,  ac  nomina  haec 
ante  omnia  fuo  loco  &  dignitati  reftituit ,  cum  ea  multi  e  Sapientum 
catalogo  expunxerint.  PhjJofophiam  d-ein  Poeticam,  Sophifticam, 

S  i  Scepti- 


140  ACTA  ERUDITORUM 

Scepticatn ,  Mythicamque  iis  adjudicat.  Sigillatim  vero. quod  Tha¬ 
les  Phylicae  imprimis  ifuduerit  ,  reliqui  fex  pradicorum  titulum  ob¬ 
tinere  queant,  oflendit,  &  apophtegmatum  iis  tribui  folitorum  cura 
Scriptura  Sacra  convenientiam  declarat.  Interim  nequaquam  libi 
perfuadet,  quod  ab  iis  hae  fententise  primum  profedae  fuerint, prout 
nec  illa,  quae  Catoni  vulgo  tribuantur,  Difticha;  nec  carmina  Pytha¬ 
gorae,  Orphei ,  &  Empedoclis ;  nec  fabellae,  quae  fub  Aifopi  nomine-» 
circumferantur ,  ab  his  autoribus  originem  acceperint*  Eas  tamen 
fententias  aut  limiles  frequenter  a  Sapientibus  his  ufurpatas  credita, 
methodumque  philofophandi  pergnomasiltiusmodiproinconveni- 
«nte  habendam  non  admittit. 

Nona  Differtatio  precationum  diverfagentr a  aPauloPhil.IV, 
6,  &  i.  Tim.  II,  i.  denominata  contemplatur.  Ubi  illud  quidem  ex 
communi  Interpretum  opinione  Noder  retinet,  quod 
gratiarum  adionem  delignet;  in  eo  tamen  ab  hac  alienus  eft  >  quod 
Ssri&iv  non  folam  malorum  deprecationem,  fed (impliciter alicujus 
rei  indigentiam  petitionemque  inde  ortam  ;  nec  7 petitio¬ 
nem  tantummodo  bonorum,  fed  etiam  malorum  deprecationem; 
nec  gyrsi^spraecife  folam  intercesfionem,  fed  potius  orationem-» 
frequentem  &  qualibet  occalione  data  fulam  denotare  aderit. 

Agmen  tandem  claudit  decima  de  ofcuUs ,  quae ,  licet  intcr_> 
ceteras  prolixisfima  appareat,  nobis  tamen  eo  majus  otium  indui- 
get,  cumpaslim  alibi  haec  materia  jamtum  abunde  pertradata  re- 
periatur ,  ipfeque  Autor  non  dislimulet  fe  faltim  aliorum  hac  de 
re  aut  latius  dida  contraxiffe ,  aut  contradiora  extendilfe ,  tametli 
quaedam  omilfa  aut  minus  obfervata  addere  haud  neglexerit ;  quas 
qualia  fint ,  verlata  in  veteribus  monumentis  Ledorum  induftria_» 
facili  negotio  dijudicabit. 

TRAITE  DE  LA  FORTIFICATIO N  &c. 

h.  e. 

Tra&atus  de  muniendi  ratione, continens  me¬ 
thodos  antiquas  &  recentes  conftruendi  &  defendendi 
munimenta ,  nec  non  modum  illa  invadendi,  auUo- 
re  Dn.  Ozanatn  Profeffore  Ma* 
thematum* 


Juxta 


MENSIS  MARTII  A.  M  DC  XCIV.  141 

Juxta  exemplar  Parifienfe  apjoh.  Jombert,  1594.111  g. 

Conflat  pfag.  17.  tabui,  aen.  44. 

OUi  integrum  Curfum  Mathematum  celeberrimi  Dnt  Ozanami,: 

haud  ita  pridem  Parifiis  in  lucem  editum, typis  recudendunij 
curat  Bibliopola  Batavus!,  tempori  ferviendum  ratus  initium  ce¬ 
pit  ab  hoc  de  militari  archite&ura  libro,  in  fex  omnino  -partes  al> 
au&ore  fuo  divifo ,  quibus  explicationem  terminorum  &  axioma- 
ta  quaedam  praemifit.  In  his  praeter  vulgo  nota  inculcat,  angulum 
propugnaculi  non  minorem  effe  debere  70  gradibus  3  alam  fecunda- 
riam  inconfulte  repudiari  a  recentioribus ,  cum  tamen  ea  negie6ta~» 
in  polygonis  multoru  laterum  angulus  propugnaculi  nimis  obtufus  fi¬ 
at, contra  vero  ab  ala  fecundaria  hoftis  in  ruinam  in  facie  propugna¬ 
culi  fa&am  enitens  a  latere  peti  posfit;  alam  primariam  partem  a- 
liquam  auricula  tediam  habere  debere  ,  alam  nec  ad  chordam, nec 
faciem,  nec  lineam  defenfi&nis  conftituendam  perpendicularem  ,fed 
ut  medium  aliquod  teneatur, ex  centro  polygoni  effe  educendam-»*. 
Haec  enim  ratio  Autori  peculiaris  eff ,  quam  etiam  fequitur  in  qua- 
tuor  muniendi  modis  a  fe  propofitis ,  quorum  primum  in  parte  prV 
ma,qux  de  munitione  regulari  agit, praecipue  explicandum  non  Polum 
icbnograpbiam  fed  6c  orthographia  munimentorum  edocet?fupputati- 
onemque  Trigonometricam  linearum  &  angulorum  demonftrati-^ 
Tribuit  autem  lateri  interiori  cujusvis  polygoni  no  hexapodas,  colla 
vero  dimidio  tot,  quot  polygonum  habet  latera  additis  20 ,  donec 
tandem  in  Decagonofiat  30  hexap.  quae  longitudo  in  fequentibus* 
quoque  polygonis  retinetur.  AU  numerum  hexapodacum  quadru¬ 
plum  numeri  laterum  polygoni  asfignat,  ufque  dum  in  Decagono 
fiat  40  hexap.  retinenda  quoque  in  polygonis  laterum  plurium-»- 
Secunda  pars  externorum  operum  conftru&ionem  tradit;  in  tertias 
vero  diverfi  muniendi  modi ,  Erbardi  nimirum,  Pagani,  BombelU? 
Blondelli ,  Vaubani ,  Sardi ,  Ville  i Maroloifii ,  Hijj)  anorum,  nec 
non  ordo  quoque  corrobatus  ita  recenfentur ,  ut  &  confirudlio  &C 
calculus  eorum  Trigonometricus  afferatur,  ac  de  nonnullis  quoque 
feratur  judicium.  Proponuntur  quoque  hic  reliquaAuftorismetho* 
di ,  in  quarum  fecunda. ,  polygoni  interioris  Sc  colli  dimidii  longitudo- 
eadem  eft  quae  in  prima,  ala  vero  numerum  hexap.  aequalem  nume¬ 
ro  qui  oritur  fi  duplo  laterum  polygoni  addas  io,  usque  ad  Deca- 

S  5  gpnurui 


ACTA  ERUDITORUM 

gonum  habet, in  quo  &  fequentibus  longitudo  go  hexap.’  retinetur. 
Quandoquidem  autem  angulum  defenfus  ih  Octagono  obtufus  fieri 
incipit ,  fuper  lineam  fummas  alas  jungentem  femicirculo  defcripto 
.anguha  propugnaculi  us  efficiendus et ,  ut  hoc  pacto  ^quoque 
ifecwndaria  acquiratur.  In  tertia  factis  reliquis, ut  in  praecedenti,  Au¬ 
dior  capitalem  Itneam  collo  integro  facit  aequalem,  ut  angulus  propu¬ 
gnaculi  acutus  fiat ,  &  ala  fecundaria  major  reddatur:  i n quarta  ex 
.centro  polygoni  ad  ejus  latus  perpendicularem  demittit,  in  tot  par¬ 
tes  quot  habet  polygonum  latera  dividendam,  harumque  partium 
duas  dimidio  asfignat  collo, tres  vero  capitali .  (Quarta  pars  in  muni¬ 
tione  irregulari  docenda  verfatur,  ifieaque,  ut  omittamus  pervulga¬ 
ta  ,  quadruplex  affertur  ab  Auctore  ratio  muniendi  figuras*  quarum 
latera  nec  deficiunt  a  menfura  ioo  hexap.  nec  150  hexap.  excedunt, 
angulique  reclo  non  funt  minores.  Nam  primo  circa  tres  figurae 
datae  angulos  maxime  a  fe  invicem  remotos  circulum  deferibit ,  & 
ex  centro  educit  radios  ad  angularia  omnia  puncta  $  deinde  quan¬ 
titatem  angulorum  centralium  hoc  modo  factorum  expio rat,&  lateri 
oppofito  eam  contractionem  adplicat quas  propria  et  polygono, 
ad  cujus  angulum  centri  quantitas  inventa  proxime  accedit  $  ita  ta¬ 
men,^  cum  angulus  propugnaculi  obtufus  evadit, eum  in  rectum 
commutet,  cujus  latera  producta  lineas  defenfionis  vel  radentes  vel 
figentes  conftituant.  Secundo  bina  femper  affumit  latera  figurae ,  d 
par  fit  laterum  numerus ,  quaeritque  centrum  circuli  per  tres  angulos, 
ad  quos  contituendos  illa  concurrunt,  deferibendi ,  &pot  inventos 
angulos  centrales  duos,  colla  dimidia  Scalas  determinat,  ut  in  modo 
praecedentkquando  autem  laterum  numerus  impar  eff  pro  ultimo  cen¬ 
trum  quaerit  bifccando  angulos, quos  cum  vicinis  lateribus  contituk, 
perinde  ut  in  modo  tertio  ,  ubi  centra  femper  definiuntur  ab  interfe¬ 
ctionibus  linearum ,  quae  angulos  figurae  bifecant.  Jjtuartogam  angu¬ 
los  figurae  quaiiUatera  bifariam  dividit,&  puncta  concurfus  linearum 
fe&ricium  pro  centris  affumit, angulos  vero  quos  conftitumitpro  di¬ 
midiis  centralibus,  atque  ex  hifce  datis  reliqua  definit,  ut  fupra_,. 
Quinta  pars  offenfivam  munitionem  complexa,  contractionem  muni¬ 
mentorum  campeftriurn,circumvallationu,  adduftuumjuggeftuum  tor- 
tnentorum, vine  arum, mniculorumque  deferib  iv.fextaque  tandem  quoad 
munitionem  defenfivam,  paucis  exponit, quomodo  obiesfi  hotem  ac- 
cejffibus, cuniculi*  &  fuggeflibus  contrariis  factis  repellere  ,nec  non  re - 
grejjkum  aedificatione  impetum  ejus  retardare  posfint. 

CHROm 


1 


MENSIS  MARTII  A.M  JJC  XCIV.  143 

CHRONICON  RAID  XXI  NI  AVEN- 

nenjis ,  Toparcha  Bellimontisr 

^  '  (  ' "  <five_^  v  ■’  \ 

Hifloria  Genealogica  Comitum  Hannofiiae  alio- 

rumquePrincipum,  primum  nunc  edita  &  notis  hiftoricis 
illulfrata,ftudio  Jacobi  Baronis  leRoy  &  S,  R.  L  Do¬ 
mini  Sandri  Lamberti. 

Antverpiae,  ex  typographia  Henrici  Thieullier,i6p3.-fol.- 

Condat  plag.  19. 

QUod  per  quadringentos  annos  MStum  fiadenus  delituit, Baiduk 
ni AvennenfisGhronicon,paffim  interea  ab  eruditis, ac  inter  hos 
Miraeo  in  Autario  de  Scriptoribus  Ecclefiafticis ,  Valerio  Andreaein' 
Bibliotheca  Belgica ,  &  Andrea  DuChesnein  Hidoria  Genealogica 
Domus  Luxemburgicas  celebratum  eft.  Etolim  quidem  Gallice  pa¬ 
riter  ac  Latine  extitit  Parilius  apud  Andream  Quercetanum  ,  &Bni- 
xetii§  apud  Chifletios  ,  quorum  exemplar  ,  una  cum  Chronico  Ah 
berici, Monachi trium-Eo litium ,  multo  &  vetuffioridc  majori, nec' 
fimiliter  unquam  hadenus  vulgato,  Illuftrislimus  Editor  obtinuit,  qui 
prius  id  Latine  fcriptum ,  fed  poftea  in  Gallicam  linguarm  conver- 
Ium  fuiffe  opinatur.  Compleditur  autem ,  utipfe  jamjam  indica¬ 
bit  titulus,  Genealogiam  Comitum  Hannoniae ,  exordio  fumto  a 
temporibus  Caroli  Ducis  Lotharingis,  qui  frater  fuit  LoshaiiiiRegis 
Francorum,  &  feculo  adeo  decimo,  a  quo  fere  usque  ad^  decimi 
tertii  decurlum  luas  narrationis  filum  Autor  protraxit,  qui  lub  anno 
izg5  aut  1289  Icriptionem  hanc  fufcepiiTe  creditur.  Neque  Comi¬ 
tum  modo  didorum,  fed  cognatorum  quoque  Principum  flemtna- 
ta  iimul  exhibet ;  fiquidem  ex  ipfo  hoc  opere  jam  pridem  Enguera- 
mus Magnus,  Dominus  deCoucy,  Oily,  &Montmirel  ,  Genealo¬ 
giam  familias  de  Cbucy  &  Dreux defiimi ,  <3c usque  ad-  A.  1303.  ex¬ 
tendi  mandavit ,  lub  titulo :  le  Lignage  de  Coucy  &  Dreux.  Ut  lu¬ 
am  adeo  operam  IlluftrisfimusEditorinScriptorehoc  e  tenebris  eru¬ 
endo  optime  coilocaritjqui  etiam  notas  easque  nec  paucas  nec  ineru¬ 
ditas  margini  adjunxit,  &  lingulis  praeterea  periodis  fubjecit ,  in  iis  non 
Autorrs  modo  dida  lubinde  magis  ex  Hidoriarum  monumentis  il- 

b~ 


144  ACTA  ERUDITORUM 

iuibrans ,  &  nomina  Gallica  Latinitati  ab  Au&ore  donata  ad&am  o- 
riginem  deducens ,  antiqua tamque  pronunciationem  cnm  recentiori 
componens ,  fed  errores  quoque  pro  re  nata  pasfim  corrigens.  Se¬ 
riem  deinceps  Comitum  Hannonias  ex  Stemmatibus  Principum  Belgii 
ab  Aub.  Miraeo  concinnatis  addidit  ,  Tabulamque  Geographicam, 
«pice  Comitatuum  Hannonis  &  Namurci  dcfignationem  accuratio¬ 
rem  iiftit ,  infer  uit. 


T111—  t 


LIBRI  NOVI. 

Memorie  Hiftoriche  della  Congregatione  deW  Oratorio  >  rac- 
tsolte  da  Giov anni  Marciano.  In  Napoli  1693,  fol. 

Luctt  Tozzi  Neapolitani  in  Hippocratis  Aphorifmos  Commen¬ 
taria*  Neapol.  1693.  in  4* 

Memoriede*  Vefcovi  di  Bifegliay  ricercate  dal  Vefcovo  Pompeo 
JSarneUi .  In  Napoli ,  169$*  in  4, 

V  Abufo  degli  Afri }  overo  V  Umana  Pelie  it  a  Orofcopata  da 
Dio  edalU  prudenza  ;  dell '  Abbate  D.  Bonav.  Tondi .  In  Venezia 
1693*  in  8. 

Lettere  memorabili ,  Ifloriche ,  Politicbe  ed  Erudite ,  raccolte  da  \ 
Antonio  Bulifon .  In  Pozzuoli  1693*  in  12 . 

Remarques  fur  la  piece  antique  de  bronze :  avec  une  Defer ipti- 
m  de  la  chambre  des  raretez  de  P  Auteur ,  par  Nicolas  Cb evaller* 

A  Amfterd.1694 .  in  12 . 

Le  Cambl ere  dela  Reine  Elizabet  &  defes  Minifresd *  Et  at) 
far  le  Sr .  Rohun .  Traduit  de  l  ‘  Anglois.  Ala  Haye  1694.  in  12 . 

MVapcn-huys  der  Gefontheyd,  door  Nic,  Heinftis .  Tot  Utrecbty 

1  1694*  i*  8* 

Sam,  Dale  Pharmacologia  feu  ManuduElio  ad  Materiam  Me,- 
dicam*  Lond .  1693,  in  8 • 


Synopfis  Methodica  Animalium  quadrupedum  &  Serpentini 
generis :  auBoreJo.Rajo,  Londini  1693.  in  8 f 

la  Prntque  des  Acouchemens }  par  Mrf  Pe  a*  A  Paris,  1894* 

in  8 . 

Jo.  Dougtei  de  Calicibus  Eucharifticis  Veterum  t  Chrifiano* 
rum  liber  1  cum  mantijfa  Jo,  Faes.  Erema  1694,  in  p, 

( ° )  §#- 


N.  IV. 


ACTA 

ERUDITORUM 

publicata  Lipjta 

Calendis  Aprilis,  Anno  M  DC  XCIV. 


14) 


HISTOIRE  DU  CARDINAL  XIMENES. 


L  e» 


HiftoriaCardin.Ximencs,au(5tore  Dn.  FLE- 

CHERIO ,  Epifcopo  Nemaufenfi. 

Amdel.  apud  H.Desbordes,  1693.12.Alphj.plag.  16. 

\T  Irtus  excellens  Ximenis ,  rerumque  ab  eo  geftarum  magni- 
/  tudo,  impulit  Audorem  dodislimum,  ut  vitam  ejus  lite-» 
rarum  monumentis  &  ip(e  confecraret.  Nec  temere  pro- 
fedo  iiocce  munus  in  fefuscepit.  Acceperat  a  Francifcani  Ordinis 
Monacho  Commentarios  manufcriptos ,  vitam  Ximenis  referentes. 
Hos  conluiuit  quidem ;  nec  tamen  neglexit  ceteros,  qui  jam  ante  vi¬ 
tam  hujus  Pradulis ,  ad  pofteros  memoriam  ejus  transmifluri ,  literis 
mandaverant.  Familiam  inter  hosce  diicit  Alvarus  Gomezius  de_, 
Caftro.  Huic  cum  nihil  defuerit  eorum  ,  quae  fidem  didis  conci¬ 
liare  poiTunt ,  Icribentemque  &  commentantem  adjuvare ,  magni 
ejus  facit  audoritatem»  Nimirum  Johannes  Vergara>  atque  Dieghus 
Lopezius  Ayala ,  quorum  ille  Ximeni  a  fecretioribus  literis ,  hic  au¬ 
tem  in  domo  ejus  educatus  ,  ad  omnem  honeftatcm  formatus 
fuit,  omnem  vitae  rationem  quam  Cardinalis  tenuit,  ipfa  etiam  ar¬ 
cana,  graviflimorumque  negotiorum  caufas  &  momenta  ,  Gomezi- 
um  edocuere.  Commentationes  quoque  Valleji ,  &  Floriani 
Ocampi,  eundem  erudivere.  Sed  &  Academia  Alcalenfis  omnem 
navavit  operam,  ut  fpartam  hancce  rite  ornare  polfet.  Quan¬ 
doque  tamen  &  alios ,  qui  poft  Gomezium  ,  in  hoc  campo  inge¬ 
nii  exercuere  vires,  pnefertim  Eugenium  de  Robles  ,  &  Ferdinan- 
dum  de  Pulgar,  in  fubfidium  vocavit  nofler.  Illos  itidem  conlu- 
luit,  qui  Ferdinandi  &Ifabellae, Philippi  item  atque  Caroli,  res  geftas 
commemorarunt.  Confiliorum  enim  ,  quibus  hi  Principes  regni 

T  '  Hifpa- 


X 


\ 

'  -  N  *  f 

146  ACTA  ERUDITORUM 

Hifpanici  difpenfavere  fatj,  ut  plurimum:  aut  particeps  aut  audior 
Ximenes  fuit.  Junxit  hisce  locupletem  tefiem ,  Petrum  Martyrem, 
hominem  fide  dignum  ,  rerumque  Hifpanicarum  confultiffimum : 
qui  res  lui  temporis,  epiftolis  dode  gnaviterque  elaboratis,  pofie- 
ros  edocere  voluit.  Accefierunt  denique  monumenta  quaedam,  ty¬ 
pis  hadenus  nondum  mandata,  ex  Bibliotheca  Cardinalis  Granvel- 
lani:  quae  a  Johanne  Baptifta  Boilbt fecum fuifie communicata,  in¬ 
genue  libenterque  profitetur.  Quae  cum  ita  fint ,  ut  a  Viro  difertis- 
fimo ,  totque  documentis  exquifitis  ac  luculentis  inftrudo ,  praeclara 
quaevis  fperemus ,  par  eft.  Sed  per  fumma  rerum  decurrendo  fafti- 
gia ,  opus  ipiii-m  perlufirabimus. 

Lib .  I.  Protulit  Ximencm  Cardinalem  T ordelagura ,  urbs  non  adeo  ma* 

gnaHifpaniae ,  A.^p.rermn  fummam  tenente  Johanne  ILPatre  natus 
eftAlphonfoXimene  de  Cifneros.  Gentis  natales  a  Roderico  Co¬ 
mite  de  Cifneros,  cujus  fortiffima  dextra,  praefentl  vitae  periculo ,  in 
praelio  contra  Mauros  ,  Alphonium  VI.  eripuit,  quidam  arceffunt: 
in  quo  fibi  alios  refragantes  habent.  Interim  internobilesillu- 
hres que  Hiipaniae  familias  ,  Ximeniorum  quoque  fuum  obtinebat^, 
locum :  quae  Alphonfum  de  Cisneros  dedit.  Hujus  cum  fortunae 
exiguae  ellent,  colligendis  in  Hifpania  decimis  a  Pontifice,  praefedus 
eff.  Duxit  in  matrimonium  Marinam  de  la  Torre ,  generis  anti¬ 
quitate  &  claritate  praedantem  virginem.  Turris  quippe ,  in  obfi- 
dione  Madritenfis  urbis ,  a  familiae  conditore  fortiter  expugnata,  & 
qfFenfi  Regis  Ramiri  ira,  hoc  facinore  placata  ,  genti  nomen  &  in- 
fignia  dedit.  tlisce  igitur  parentibus  vitam  debet  nofter  Xirne- 
nes:  qui, cum  Franciscanorum  ordini  adfc liberetur,  Francifci  no¬ 
men  fumfit.-  Quamprimum  per  aetatem  licuit,  ad  literarum  ftudia 
animum  adjecit  :  iisque  ,  praefertim  Themidos  facris ,  Alcalae  &  Sa- 
lamancae  adeo  non  infeliciter  operatus  eff  ,  ut  mox.  traderet  aliis, 
quae  hauferat  ipfe.  N.ec  minus  Theologiam  fuinmo  ftudio  atque 
cura  didicit ,  praeeunte  ei  Roa ,  Dodore  celeberrimo..  Voti  com¬ 
pos,  domum  revertitur fed  mox  Romam  adeundi  confilium  capit. 
Et  adiit  fime  urbem  ,  poflquarfi  bis  in  itinere  fpoliatum  nudatum- 
que  rebus  omnibus  adjuverat  liberalitas  fidesque  Bruneti.  Janm 
Advocati  Confifiorialis  munere  Romae  fungebatur,  cum  mortem_» 
Parentis  edo dus , in  patriam  remigrare  confiiltum  ducit.  Sed  de- 
.  -  *  creto 


1 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV. 


creto  Pontificis  au&us  rediit ,  quo  facrum  illi  in  patria  deflinabatur 
munus.  Vix  falutaverat  natale  folum  >  cum  Archipresbyter-  Uce- 
denfis  vitam  cum  morte  commutaret.  Occupat  munus  adminiflra- 
tore  fuo  deflitutum  Ximenes ,  fretus  audoritate  Pontificis ,  indignan- 
te  licet  6 c  reclamante  Alphonfo  Carillo  Archiepiscopo  Toletano. 
Nec  minis  nec  blanditiis  abinflituto  dimovetur  Ximenes  *.  hinejuf 
fu  Archiepifcopi  in  turrim  conjedus,  conflandae  fiiae  eundis  demon- 
flrandas  occafionem  adeptus  efl.  Tandem  iram  Archiepifc opi  le¬ 
nivere  preces  ComitiiTae  de  Buedia.  Sed  Ximenes  munus  tot  labori¬ 
bus  molefliisqiie  partum,  cum praefedura  facelli,in  Ecclefia  Segun- 
tina  fibi  demandata  permutat.  Hic  itafegefiit,  ut  prudentia fim 
gulari ,  moribusque  honefliflimis ,  multorum  animos  ,  praecipue 
JohannisLopeziide  Medina,  fibi  conciliaret,  cui  etiam  ,  ut  Segun- 
tiae  bonarum  ardum  excitaret  fedem  ,audor  fliaforque  extitit.  Ut 
vero  omnibus  bonis  ,  ita  &  Petro  Gonfalvo  de  Mendoza  Segun- 
tino  Epifcopo  &  Romanas  Ecclefiae  Cardinali,  tam  praeclara  fefe  pro¬ 
babat  virtus.  Dignum  itaque  judicavit ,  qui  fuis  fungeretur  vici¬ 
bus.  Quo  ipfo  effecit,  ut  probitas  Ximenis  magis  magisque  fepro- 
ferret.Quae  quo  erat  excellentior  ,  eo  magis  a  feculi  abhorrebat  flre» 
pitu.  Latebras  quaefivit  &  ignorari  voluit.  Hinc  in  coenobium  ali- 
quodurbisToletanae  fe  recepit:  aegre  hunc  feceffum  ferenteMendoza. 
Sed  dum  latere  voluit  tanta  virtus  ,  clarius  effulfit.  Vitae  aufleritas, 
morumq;  fanditas,omnes  trahebat  in  admirationem.Videre  omnes  <3c 
confulere  hunc  virum  gefliebant.Hinc  jam  vitae  fiiae  inllitutafe  turbari 
fentiens,in  aliud  coenobium,  ab  hominum  confortio  magis  remotum., 
Caflagnar  fefe  contulit.  Hic  Petri  Sanchezii  cujusdam  fomnium 
de  futuris  honoribus  eundem  certiorem  reddidit :  quorum  &  in  turri 
detentus ,  augurium  omenque  acceperat.  Sed  fugientem  honores 
feculique  commercium, prodire  tandem  ex  feceflibus  Ifabella  juffit, 
quae  a  Mendoza  mores  ejus  virtutemque  edoda ,  a  confeflionibus  mi- 
nifleriisque  facris  eum  fibi  elfe  volebat.  Multis  tandem  precibus  ad- 
dudus, hoc  fibi  munus  imponi  paffus  efl.  Afl  fupremam  Franci- 
jfcani  Ordinis  per  Hifpaniam  dignitatem  non  invitus  fiifcepit,  ut_* 
honefliori  titulo  aulae  delicias  fugeret.  Hunc  in  finem  in  Africam 
quoque  ,  ad  barbaras  gentes  Chriflianorum  facris  imbuendas, iter 
meditabatur  :  fed  Numinis  divini  voluntatem  ,  a  Virgine  quadairm 

T  £  edo- 


148  ACTA  ERUDITORUM 

edo&us ,  confllium  mutavit.  Tum  vero  nihil  magis  fe  decere  arbi¬ 

tratus  eft ,  quam  ut  euntem  in  dies  in  pejus  Monachorum  reftauraret 
dilciplinam.  In  quo  ignavorum  hominum  fraudes ,  multum  illi  fa- 
celfebant  negotii.  Interim  moritur  Mendoza ,  inter  cujus  faluben> 
ma  monita,  quibus  Ilabellam  moribundus  inftruxerat,  &  hocfuit_>, 
ut  Toletanae  fcdi  praeficeretur ,  cujus  probitas  &  eruditio  major  effer, 
quam  potentia.  Referre  Regum  Hifpanicorum ,  ne  metuenda  libi 
fit  horum  Praeliilum  au&oritas.  Praecepti  memor  Habella,  nec  Al- 
fonfiArragonii,necSevilienfis  Archiepiscopi  Dieghi  Hurtadi  ullam  ha¬ 
buit  rationem.Re  culabat  hanc  dignitatem,lenedutis  obtentu,Oropefa 
JCtus.  Solus Ximeneslupererat,  qui  ex  voto,  dcprafcripto  Mendo- 
zae ,  praeelfe  huic  muneri  poterat.  Hic  vero  deconlilio  Reginae  cer¬ 
tior  fadus ,  fuga  libi  conlulit.  Serio  quippe  omnes  honorum  re- 
fpuebat  titulos.,  Tandem  Romani  Pontificis  non  obfequi  jullis,  ne¬ 
fas  ducit.  Eadem  vero  conflantia  qua  recula  verat,  fufceptum  tue¬ 

batur  munus.  Cujus  hoc  primum  documentum  fuit  ,  quod  nec 
au&oritate  nec  precibus  Reginae  Ilabellae  adduci  potuerit ,  ut  Petro 
Hurtado  de  Mendoza  Caforlie  praefeduram.concrederet.  Sola_> 
tandem  virtus  Mendozae  ad  hoc  eum  impulit.,  In  lummo  honoris 
culmine  conftitutus,  nihilo  le cius  tenui  vidti  cultuque  adeodeleda- 
batur  ,  ut  hoc  nomine  etiam  Romanus  eum  increpuerit  Pontifex : 
cujus  quidem  mandato  obtemperavit,  non  deliciarum  cupiditate,  led 
religione dudusjaft hoc  ipfo  illi,  evenit,  ut  luxuriam  ejus  carperent 
alii.  Ipfi  Francifcani  inde  eum  levitatis  ,  aliorumque,  criminum., 
apud  Reginam  arguere,  nulli  dubitab ant.  Hoc  tandem  eventu ,  ut_ 
perfidis  illorum  machinationibus  depre.henfis,;exiftimationi  Xime- 
nis  haud  leve  momentum  accederet.  Parum  quoque  abfuit ,  quin 
fratris  lui  perierit  manibus  \  hic  enimob  varia  crimina  caftigatus, 
fed  tamen  Archiepifcopo  reconciliatus ,  aegrotantem  &  in  ledo  de¬ 
cumbentem  aggreditur ,  injedo  ori  pulvinari ,  eundem  fuffocaturus. 
Nondum  dimiferat  animam  ,  cum  mortuum  eum  credens  profliga- 
fislimus  homo ,  timore  percullus,  latebras  quaerit :  <3c  ita  praeter  fpem 
libi  redditur  Ximenes.  Hisce  periculis  defundum  exceperunt  ma¬ 
chinationes,  quas  Ecclefiae  Toletanae  Canonici  ,  aegre  ferentes  tam_» 
acriter  a  Ximene  Clericorum  mores  emendari,  illi  ftruxerunt ,  infe¬ 
lici  adeo  liiccelfu  ,  utipfe  Romanus  Pontifex  ,  ad  quem  provocave¬ 
rant, 


MENSIS  APRILIS  A.MDC  XGIV.  149 

^  *  / 

rant,  tandem  meliora  edodus  ,  approbaverit  labores  ejus  laudave- 
ritque.  Eodem  tempore  Ximenis  prudentia ,  ab  intolerabili  tributa 
exigendi  ratione  fe  liberatam  Hifpania  vidit.  Mox  renitentes  Ar- 
ragoniae  aliarumque  provinciarum  Hifpanicarum  Proceres  adhor¬ 
tationibus  6c  audoritate  fua  permovit  ,  ut  tandem  ,.  quod  unice  cu¬ 
piebat  Ifabella,  Emanueli  Lufitaniae  Regi  ejusque  conjugi  Ifabellse  fi¬ 
liae  Regiae  fidelitatis-  juramento  fefe  obftringerent.  Sed  haec  de  fuc- 
ceffione  confilia  irrita  fecit  inevitabile  fatum ,  quod  Emanue- 
lis  hanc  conjugem  Ifabellam,  filiumque  ejus  recens  in  lucem  editum, 
rebus  mortalium  eripuit.  Interea  Alcalae  novam  Academiam  ex¬ 
citaturus  ,  aedium  fundamenta  jacit ,  in  quibus  erudiri  juventus 
posfitr  in  quo  dum  verfatur ,  jufiu  Regis  Granatam  petiit,  ut  Mau¬ 
ros,  urbis  hujus  incolas,  fide  in  Chriftum  falutarique  illius  imbue¬ 
ret  cognitione.  Ubi  quoque  induftriam  ejus  felicisfimus  com¬ 
probavit  fucceflus ,  ut  brevi  tempore  pauci  fuperelTent  ,  qui 
non  exuerint  fuperftitionem.  Libros  eorum  combuffit,  prae¬ 
ter  eos,  qui  Medicae  artis  praecepta  compledebantur  :  quosdam_, 
donis  allexit ,  alios  vi  coegit ,  nihil  quidem  non  rede  fufcipi  autu¬ 
mans, ut  miferorumfaluti  confulatur.Granatenfi  tamenEpifcopo  non 
fufFragatus  eft,qui  facras  literas  in  eorum  vernaculam  transferri  vo¬ 
luit  5  fufficere  illorum  ufibus  contendens  libros  ,  qui  dodrinae  coe- 
lcftis  fummam  eos  edocerent.  Indorum  quoque  faluti ,  misfis  ad 
eos ,  qui  coeleftis  dodrinae  arcana  illis  panderent  ,  profpexit  ledu- 
loque  cavit,  ne  impune  Hifpanis  in  hosce  populos  fievire  liceret^. 
Interim Mauri  frena  mordent: hinc  intempeftivum  Ximenis  zelum 
traducendi  occafio  quibusdam  eft  enata.  Horum  conatibus  fup- 
preflis,  cum  morbo  illi  fuit  colludandum  ,  qui  cum  Medicorum.» 
artem  eluderet,  faeminae  cujusdam  ope  fanitatieft  reftitutus.  Hinc 
Comitiis  intereft,in  quibus  ad  Philippum  Auftriacum,atq;  Johannam, 
Ferdinandi  &  Ifabellae  filiam, fuccefiionem  pertinere  decernebatur. li¬ 
bi  cum  partibus  luis  probe  fundus  effet ,  opus  illud  aggreflus  eft  ,  quod 
vel  folum  immortale  decus  ei  conciliare  potuifTet.  Utriusq;  enim  Foe¬ 
deris  libros,  in  lingua  originali,additis  praecipuis  quibusdam  verfioni- 
bus,fuis  impenfis  imprimi  curavit.Ejusdem  ope  &  alii  prodierunt  libri, 
quibus  res  literaria  &  Chriftiana  adjuvari  poterat.PluribushocAudor 
edifferit ,  qui  <$t iftud  addit,  quod  Officium,  quod  vocant ,  Mozarabi-- 
cum  Xirnenes  in  ufum  revocaverit. 

T  3  Mbr- 


tib.IL 


L2b.UL 


\  \  '  -  -  -  v 

ACTA  ERUDITORUM 


MoftiTairabeila,haudIeviterinHirpaniarerum  mutata  efl  facies» 
Philippum  Auflriacum  ad  Cafliliae  habenas  capeflendas  nonnulli  infli- 
gabant, cujus  tamen  adminiflratio  ex  lege  teflamenti  penes  Ferdinan-- 
dum  erat.  Hinc  difFenfiones ,  quas  privata  Johannae  Sc  Philippi  lites 
augebant.  Ximene  tandem  audore  pax  concordiaque  fuit  conciliata: 
quae  tamen  quod  non  diuturna  fuerit,  penes  illum  non  freti t.  Occurre¬ 
bant  Philippo  inHilpaniam  venienti Caflillae  Proceres,  quorum  ma¬ 
gnopere  referebat ,  rerum  non  potiri  Ferdinandum. Varia  adirritandu 
Philippi  animum  illis  praeflo  erant  argumentajprsefertim  connubium 
Ferdinandi  &  Germanae  de  Foix  eo  fpedare  contendebant ,  ut  conni- 
vente  aut  adjuvante  Galliae  Rege,  Caftilice  regno  privaretur  Philippus. 
Jam  ne  dillimulabat  quidem  odium  fuum  Philippus  :  fed  annitente  Xi¬ 
mene,  in  concordiam  redudi  funt  Reges. Caflilia  Philippo  ceflit:  iru 
cujus  regni  adminiflratione,  quae  ei  aut  facienda  aut  fugienda  edenta, 
fibereXimenesedilferuit  :  fimulque  Emanuelis  cujusdam ,  qui  favo¬ 
re  Regis  fretus  quadrata  milcebat rotundis, fraudes  criminaque  eum 
ignorare  noluit.  Dum  itaque  meliora  Gaflilia  lperat ,  morte  oppri¬ 
mitur  Philippus.Non  fatis  fibi  conflabant  Proceres,  cui  parere  vellent; 
interim ,  ut  rerum  fiimma  penes  Ximenem  eflet, illis  placebat.  Quida 
Ferdinando,aliiMaximilianoImperatori  tradi  regnum  cupiebant.  Jo- 
hannam  excludebat  animi  debilitas.  Corpori  defundi  mariti  atto¬ 
nita  ,  rerumque  fuarum  immemor,  affidebat.  Tandem  Ferdinandi 
pleriquc  nomina  dederunt  fua :  Is  vero  tum  temporis  regni  Neapo¬ 
litani  res  componebat.  Motus,  quos  excitabant  fecus  ftntientes, 
mafcule  prudenterque  Ximenes  comprimebat  :  donec  Rex  ipfe  ad- 
ferre  medelam  rebus  afflidis  poffet.  Sane  Ximenis  ope  fervatum  fibi 
CafFiliae  regnum  intellexit  haud  obfcure  Ferdinandus.  Sed  jam  ante 
ejus  in  fe,  atque  Hilpaniam  ,  ipfamque  Ecclefiam  merita  .habebat-* 
explorata,  quae  ut  penfaret ,  a  Romano  Pontifice  impetravit ,  Cardi- 
nalitia  ut  ornaretur  dignitate.  Et  haec  quidem  folenni  ritu  ilii  col- 
lata  fuit.  Simul  vero  Inquifitionis  tribunali  eum  praeeffe  Rex  voluit. 

Pum  Ferdinandus  imperium  fuum  firmat,  alia  cura  occupat-. 
Ximenem.  Nimirum  quam  Alcalae  inflituerat bonae  mentis fedetn* 
^hanc  ornat  augetqne.  Annitebatur  etiam ,  ne  foedus ,  quod  quidam 
•Chrifliani  Principes  pro  recuperanda  Palaeflina  inierant, diflbi /ere- 
stur s  fed  irrito  conatu.  Felicius  procedebat  Africana  expedi-  .  er 


t 


f 


MENSIS  APRILIS  A,  M  DC  XCIV. 

confilio  fufcepta,  qua  urbs  Mazarquivir  Hifpanorum  adje&a  effc 
imperio.  Hinc  majora  rei  Chriflianae  incrementa  Iperans  ,«ipfe  cum 

exercitu  in  Africam  trajicit.  Id  quod  non  omnibus  probabatur* 
Erant  qui  ambitionem ,  temeritatem  ineonfultam  ,  animi  que  levita¬ 
tem  illi  exprobrabant.  Rex  ipfe  ex  infelici  belli  hujus  eventu ,  au<fk>- 
rkatem  Cardinalis  imminutum  iri  (perabaf.  Certe  fe  invito  hoc 
Ximenem facere ,  haud  obfcure  verbis  fadisque  innuebat.  Sed  nihil 
eum  retardare  poterat.  Magnum  gloriofumque  facinus  paucis  e- 
loquar  :  vidit  Africam  Ximenes ,  Mauros  fugavit  vicitque  ,  &  ur¬ 
bem  Oranum  expugnavit.  Ceterum  infolentius  fe  gerebat  Petrus  Na- 
varrus  ,  qui  bellici  Ducis  munere  jufTu  Cardinalis  fungebatur* 
Hinc  lites  &  contentiones.Duci  fuffragabatur  Ferdinandus ,  Cardina¬ 
lemque  ex  Africa  revocabat  ,au£lam  infigni  acceffione  ejus  gloriarm» 
periniquo  patiens  animo.  Voti  compos  rediit  Ximenes  :  exercitu  e- 
jus  interea  vi dtricia  arma  per  Africam  circumferente.  Ferdinandi 
autem  haud  obfcuris  fignis  fe  prodebat  indignatio.  Namque  <3c 
fumptus ,  a  Cardinali  in  bellum  Africanum  impenfos  ,  vix  ac  ne  v-ix 
quidem  reddidit.  Cum  hisce  collucantem  malis,  aliae- difficultates- 
excipiunt.  OraniEpifcopatum  fxbi  vendicabat  quidam  Ludovicus 
Guilielmus,  quem  hoc  titulo  condecora  verat  Pontifex,  gemente  ad¬ 
huc  fub  Mauris  urbe.  Contra  Ximenes  urbem  a  fe  occupatam ,  quae 
nunquam  etiam  ,  ut  Africanae  Ecclefiae  Annales  docent,  proprios  ha¬ 
buerat  Antiftites,  ledi  Toletanae  fubjieiendam  contendit ,  tandem 
que  fuperior  ex  hoc  certamine  discedit.  Plus  negotii  ei  faceffebat-. 
Dux  de  F  Infantade  ,  ob  fponfalia  ,  inter  Gonfafvum  de  Mendoza 
&  Johannam  de  Cifnero  inita,  fed  iterum  a  Cardinali'  rupta.  Intelle¬ 
xerat  Ximenes  ,  ideo  haec  foedera  cum  Johanna  a  florentisfima  familia 
iniri  T  ut  fratris  Mendozse  poffeffiones  rapere  Dux  ad  fe  pollet.  Ini¬ 
quitate  hominis  ergo  commotus ,  Johannam  Bernardino  Comiti  de 
Corunna  matrimoniali  foedere  junxit.  Interea  Ferdinandus  religio¬ 
nis  obtentu ,  in  Navarrat  Regem  arma  Rringit.  Hic  vero  regnandi*- 
cupiditas  zeli  ac  fanCitatis  nomen  palam  induebat.  Nec  latebat-/ 
hoc  Ximenem  :  cujus  tamen  monitis  aurem  non  praebuit  Ferdinan¬ 
dus.  Rex  rebus  feliciter  geftis ,  medicata  potione  reddere  fenili  cor¬ 
pori  vires,  ad  fo bolis  procreationem  fuffeduras,  fecum  conftituit:* 
quo  ipfo  morbum  fibi  attraxit ,  quo  tandem  eft  extinckus*  Carolus 


i52  ACTA  ERUDITORUM 

de  morbo  avi  certior  redditus,  mittit  in  Hifpaniam  Hadrianum  Ultra- 
je«Ainum,  titulo  Legati,  qui  ftatim  fignificaret,  quae  in  hoc  rerum  Ptatu 
fine  mora  fcire ,  fua  referebat.  Neque  vero  iftud  fugere  Ferdinan- 
dum  poterat ,  qui  ingravefcentis  morbi  vim  didirnulaturus, continuatis 
itineribus ,  plures  provincias  peragrat.  Tandem  in  urbe  Madriga- 
lexo  expiravit :  Fato  inevitabili  vaticinium,quo  cavere  hujus  nominis 
urbem  jubebatur ,  fic  comprobante.  Paucis  ante  mortem  horis  irri¬ 
tum  fecerat  teftamentum,  quo  Ferdinandum  nepotem  Hilpanici  regni 
cer-nere  haereditatem  voluerat,  Ximeni  autem ,  vim  quali  r-ehi&anti 
voluntati  moribundi  Regis  fiimma  Viri  virtute  inferente,  rerum  fum- 
mamtamdiu  concredidit,  donec  per  aetatem  regno  praecde  Carolus 
iplc  podet. 

Lib.  IV.  Nec  fuccubuit  oneri  Ximenes ,  fed  imperii  clavum  fortiter  pren- 

/  fans,Madriti  regiminis  edele  dem  voluit ,  ut  eo  promptius  omnibus 

Hilpaniae  partibus  adeffe  pollet.  Primum  in  ordinem  redigendus 
fuit  Petrus  Portocarrerus,  qui  pro  fupremo  Ordinis  S.  Jacobi  Magi- 
ftro ,  propria  f  ,le  gederat  au&oritate.  Conliiltum  duxerat  Ferdi- 
nandus,ut  penes  Reges  ipfos  haec  dignitas  edet ,  ne  privatorum  poten¬ 
tias  nimium  inde  accrefceret.  NeFerdinando  quidem  nepoti  fuo  e- 
andem  detulerat.  Quo  ergo  periculodor  hic  Portocarreri  conatus 
fuit, eo leveriorem promeruit animadverdonem.  Hinc  annitente_* 
Ximene  &  Cadiliae  Proceres  demulcente,  Regis  titulum  ,  vivente  li¬ 
cet  Johanna  matre, Carolus  fumpdt.  In  quo  regni  hujus  mores  le- 

-  gesque  migravit.  Nemo  facile  felicius  feroces  Caftellanorum  animos, 
quanlXimenes,trad:are  poterat :  quos  &  deinceps, indituto  novo  mili¬ 
tiae  genere,  in  oblequio  continuit.  Ubique  prudentiae  &: fortitudinis 
documenta  dedit, ut  prolixius  Au  <dor  ediderit.  Namque  &  Navar- 
rae  regnum  fortiter  defendit  lervavitque :  Malagae  urbis  rebellionem-# 
feliciter  compefcuit :  Comitemque  de  Cuellar  aBosque  docuit,  quam 
non  impune  Regum  reluUari  decretis  liceat.  Juflerat  quippe  Caro¬ 

lus, ut  Ferdinandi  viduat  ex  Hilpaniae  quibusdam  civitatibus  liibminit 
Ararentur,  quibus  ali  poterat :  ex  regno  enim  Neapolitano  ut  ea  per¬ 
ciperet  ,  non  conliiltum  duxit,  Gallorum  machinationes  metuens. 
Hinc  urbs  Arevalum  etiam  tradi  Reginae  debebat :  Id  quodinconfulto 
conatu  impedire  Comes  voluit.  De  Johanna  quoque  mentis  parum 
compote,  bene  mereri  Ximenes  voluit.  Solerter  enim  multa  exco- 
>  *  {  gitavit 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XC IV.  jtji 

gitavit,quaevigoremredderementi,triftitiamquetanti  mali  caufam^ 
pellere  pollent.  Ad  regni  negotia  cum  rcdiiAet,  privatorum  polfefi* 
fiones,  quas  Regum  Hilpanicoruin  profulioni  debebant,  Carolo  refti- 
tuit:  ipfumque,  eo  quod  ingentem  pecunias  fiimmam  paucis  menfibu$ 
profuderat,  adhortatus  eft,  ut  ab  opum  ejusmodi  prodigentia  libi  tem¬ 
peraret.  Tum  vero  ad  arma  eum  vocavit  incurfio  BarbarolTae,  nobi¬ 
li  sfimi  piratae.  Hic  enim  occupatis  quibusdam  Africas  urbibus ReguT 
lisque  debellatis,  jam  lacelfere  Hilpaniam  audebat.  Exercitum  ilii  op- 
pofuitXimenes :  quem  non  tam  vicit  Barbaro  fla,  quam  penitus  dele¬ 
vit.  Non  tamen  fregit  ifta  clades  Ximenis  animum,  fed  erexit  impu- 
litque  ad  ferociam  barbaras  gentis  acrius  coercendam.  Cum  Genu- 
enfibus  etiam  ei  intercelfere  lites :  qu&  mox,  cutniram  ejusplacalfent, 
fiierecompo litae.  Carolo  vero  potentiam  fuam  contra  Gallos  fir¬ 
maturo  fuadet,  utProcerum  Neapolitanorum  animos,  collatis  in  eos 
honoribus , fibi  conciliaret:  firmisfimum  contra  Gallos  praelidiunu 
ex  horum  benevolentia  elfe  petendum.  Eidem  tamen, judicium  Inqui- 
fitionisaut  fublaturo  aut  mitigaturo,  non  fuffragatus,  preces  pecu¬ 
niamque  Judaeorum  fortiter  fpernere  docuit:  atque  adeo  auctoritati 
hujus  tribunalis  confuluit.  .  Ceterum  ut  motibus,  quibus  Hilpania^ 
lubinde  conturbabatur,  fupprimendis  par  elfet  Ximenes ,  tandem  ab- 
folutam  ex  arbitrio  cuncta  difpenlandi&conftituendipoteftatemilii 
conceditCarolus,ita  ut  demerita  prasftantium  Virorum  remunerare^ 
amplisfimis  dignitatibus  potuerit. 

Tandem  Carolus,  invidorum  confiliis  abreptus, occulta  quadam  Lib.V, 
ratione  imminuere  auctoritatem  Ximenis,  fecum  decrevit.  Intererat 
quidem  confiliis  publicis  Hadrianus  Ultrajectinus,  quippe  qui  juffu 
Caroli  in  regiminis  conlortium  eratalfumptus^fed  cuncta  tamen  ex 
fententia  Ximenis  gerebantur.  Carolus  haec  edoctus,  Laxaum  [ La_* 

Chaux )  quoque  rerum,  fummae  in  Hilpania  admovet ,  fperans  fore_»> 
ut  quae  juncta  opera  Hadrianus  dcLaxaus  agerent,  vel  invito  Cardinali 
praevalerent.  Ximenes,  ut  fueverat,  focios  hosce  parum  curans,, 
ea  agebat ,  quae  regni  requirebat  falus  :  indeque  ejus  auctoritas  adeo 
parum  imminuta  et,  ut  incrementa  etiam  fumpferit  novasque  vires. 

Eodem  luccelfu  &  Amerftorfius  in  Hilpaniam  venit :  ipfo  Carolo 
tandem  prudentiam  Ximenis  laudante,  ejusque  gefta  probante.  In- 
terim  Ximenes  fedulo  adhortabatur  Carolum ,  ut  tandem  rerum  ha- 

V  '  benas 


ACTA  ERUDITORUM 


Venas  capefleret  ipfe.  Fruftra  hadenus  eum  expedaverant  Hifpani ; 
hinc  illudi  fibi  credebant ,  8c  peregrinorum ,  praecipue  Belgarum  ava¬ 
ritiae  ,  parum  curante  Rege  Hifpanos ,  fe  exponi ,  indignabundi  con¬ 
querebantur,  Hisce  malis  per  Comitia  mederi  alii  volebant  ,  alii  a- 
lias  inibant  rationes :  parumque  res  aberat  a  feditione.  Ximenes  de¬ 
mulcet  irritatos  animos,  Regem  excufat,  Comitia  denique,  ut  aliis  fie¬ 
ret  fatis,fed  iit  tale  demum  tempus  indicit,  ut  adeffeRex  ipfe  prius 
pollet,  quam  convenirent  Proceres*  Nec  ornnes  placare  potuit :  hinc 
a  quibusdam  libellis  famofis  in  ipfum  Cardinalem  fievitum  eft:  ipfo 
palam  pfofitente ,  fe  itoii  invito  dolorem  luum  ita  lenire  miferos  mor¬ 
talium.  Palam  vero  hofilenl  in  eum  animum  induebant  Dux  Infafl- 
tatus  ( de  1’Infantade) Comes  de  tlrenna,  6c  Dux  Albanus, [qui  tan¬ 
dem  &  ipfi  infolentiae  fliae  poenas  gravisfimas  dederunt.  Jam  in  eo 
erat  Ximenes,  ut  pararet  ea,  quas  ad  Carolum  rire  excipiendum  requi¬ 
rebantur,  cum  venenum  fibi  datum  fentiret.  Sane  pofquam  in  vico 
Bos-Eguillas  cibofe  refecerat,  a  Frandfcano  id  edoceturMonacho? 
cui  nefeio  quis  perfonatus  eques  accurrerat  ,&  de  veneno  Cardinali 
praebito  eundem  fecerat  certiorem.  Haec  referenti  Monacho  re- 
fpondet  Ximenes,  non  femelie  ejusmodi  periculis  fuifleexpofitunij  ^ 
Deum,  qui  femper  faluti  fiiae  profpexiffet,  nunc  quoque  eidem  confiil- 
turum.  Nondum  morbus  vires  ejus  plane  fregerat,  curti  jufiu  Caroli 
improbos  illorum  Conatus, qui  Ferdinarido  fratri  ejus  a  coli  filiis  8t  mi¬ 
ni  feriis  erant,  evertit.  Spem  enim  conceperat  ille  Princeps ,  quae  irL> 
privatam  lioii  cadebat  fortem;  non  tam  ambitione  dudus,  quam  pra¬ 
vis  fiiorum  eonfiliis  <3t  adulationibus  abreptus.  Hosce  ergo  fcelerunl 
architedos  ab  eo  amovere ,  iUorumque  Vices  ejusmodi  hominibus  de¬ 
mandare,  quofum  explorata  in  Carolum  erat  fides,  omnes  confulturti 
ducebant.  Inique  hoc  adeo  tulit  Ferdniandus ,  ut  gravis  Ximenis  e- 
tim  vix  demulcere  potuerit  oratio ;  qui  6c  folerter  eunda  ita  difpenfa- 
vit ,  ne  turbare  ifa  res  Hifpaniam ,  aut  res  novas  moliendi  anfam  fiedK 
tiofis  praebere  poffet.  Tandem  Hifpania  vidit  Catolum ,  quem  no 
videret  Ximenes ,  eumque  rerum  fatum  edoceret  *  multorum  intere¬ 
rat.  Inde  itineris  rationes  ita  temperabant  ,  ut  nulli  dubitarent, 
morte,  qua? jam  haud  dubie  Cardinali  imminebat,  eundem  prtevefl- 
tu  miri.  Carelus  autem  de  morbi  gravitate  nondum  certior  reddi¬ 

tus,  literas  ad  Xirnenem  dedit ,  quibus  fili  (pani se  ponere  regimen  jube¬ 
bam 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  155 

batur :  jam  enim,  ut  pofb  tot  labores  fibi  redderetur,  pofiulare  aequi¬ 
tatem.  Hac  enim  humanitatis  fpecie  teda  invidia  in  fcenam  prodi¬ 
bat,  Videritne  Ximenes  hasce  literas,  incertum  efi ,  nec  Audor  ipfe_> 
definit.  Mortuum  vero  tradit  d.g.  Nov.  A.1517. 

Ultimus  denique  liber  {pedalia  quasdam  virtutis  documenta  lau-  Lib.VI. 
desque  Ximenis  promifcue  compleditur.  In  quibus  &  ifia  memoratu 
non  indigna  funt ,  qua  de  virginis  cujusdam  Hifpanica  vifionibus  re¬ 
fert  p*  76d.  feqq.  &  de  miraculis  quae  Ximeni  tribuuntur,  p.gq-dXeqq, 

Reliqua  eo  pertinent,  ut  omnibus  inde  confiet,  quale  erga  Deum,  erga 
pauperes,  itemq;  cognatos  fuos,  Sc  inimicos,  ceterosq;  homines  fe  ges- 
ferit  Ximenes :  quas  in  expediendis  negotiis  ejus  fuerit  conflantia  &fi> 
lertia :  quam  denique  nihil  unquam  indecori  admiferir.  Sobrieta¬ 
tem  quoque  ejus ,  temperantiam,  animumque  voluptatum  contem¬ 
ptorem,  &  admirabile  feverkatis  comitatisque  temperamentum  Au¬ 
dor  depraedicat,exemplisque  comprobat,.  Quibus  virtutibus  pro* 
meruiile  Audori  videtur,  ut  Sandorum  Ordini,  ex  confuetudinepc». 
clefiaeRomanse,  adfcriberetur.  Hunc  certe  honorem  omnes  prope 
Hifpani  fua  {ponte  illi  detulerunt  :&  ut  folenni  ritu  illi  decerneretur, 

{d  quidem  precibus  fuis  a  Romano  Pontifice  impetrare  Philippus  IV. 

Hilpaniae  Rex  ftuduit.  Ceterum  Audor  difertisfimus  varias  fubinde 
digref  fiones  non  fane  injucundas ,  operi  elegantjsfimo  inlperfit.  Vi¬ 
tam  moresque  Ifabellas  exhibet  liber  primus  p.  41.  feqq.  in  quo  &  de 
jcruce,  quae  Archiepifcopis  T oletanis  praeferri  folet,  plura  tradit  p.  109. 
feqq.  De  regno  Maurorum,  ejusque  in  Hifpaniaortu  &  interitu, 
diflerit  p.  119.  feqq.  ut  &  de  Officio  Mozarabico  p.  Ig2.  feqq.  Philippi 
I.  indolem  atque  mores  fecundus  liber  fiftit  p.  261.  feqq:  Ferdinandi, 
Catkoiici  .tertius  p.  493.  feqq.  Quae  omnia ,  ut  5c  cetera ,  legifle  ne¬ 
minem  poenitebke 

MENAG1ANA,  OU  SONS  M<OTS> 

rencontres  agreables ,  penfees  judicieufes^ 

obferDatiom  curieufes  de  Mr.  Memge. 

1.  e. 

Menagiana ,  five  Facetiae,  argute  di&a,  (ententiae 

ingeniofe  &curiofeobfervationes^g,M^nagii. 

V  2  Amfie- 


t 


\ 


15S  ACTA  ERUDITORUM 

Amflelodami  apud  Adrian.  Braakman,  1693.  in  12. 

Conflant  plag.  22. 

V[x  diem  Tuum  obierat  iEgidrusMenagius,  clarisfimum  inter  eru¬ 
ditos  non  Gallice  folum  fed  Europae  politioris  nomen,  &  cujus 
toties  Honorifica  pro  meritis  a  nobis  fada  eft  mentio,  cum  apud  Bata¬ 
vos  recuderetur,  quent  nunc  allegavimus,  liber,  Parifiis  primum  anno, 
fuperiori  editus.  In  eo  plurima  referuntur, vel  a  Menagio  quondam 
iplb,  vel  ab  aliis  dida  fcite  jocofeque ,  aut  excogitata  pulchre ,  <3^  fa¬ 
cetiae  falesque  dodi  :  quorum  quin  artifex  fiicrit  Menagius,  ifthoc 
fpecimen  dubitandi  nullum  relinquit  locum.  Proinde  ut  gufium 
capiat  Ledor,  quaedam  tantum  inde  excerpemus,  cx  quibus,  quid  de 
reliquis  fitfperandum,  haud  difficulter  queat  judicari.  Pag.  8*  Cuja- 
cius  cum  praelegeret  publice,  tam  difiinda  ufus  fuifie  dicitur  oratio¬ 
ne,  ut  auditores,  quorum  pJures  quam  odingentos  faepenumero  ha¬ 
bebat,  ac  Germani  praefertim,  verba  lingula  exciperent  calamis, ac 
deinceps  traderent  typographis  edenda.  P.  15.  Mommorius  in  Ca¬ 
pellam  poema  de  Puella  Aurelianenfi,  poft  longas  expedationes  tan¬ 
dem  prodiens,  hoc  lufit  difticho : 

Illa  Capellam  cludum  e  xp  effate  pueBjty 
Pofi  longa  in  lucem  tempora  prodit  anus» 

Pag.  19.  cumPontanus  aenigma  de  foramine ,  folo  ifthoe  verfupro- 
pofuiffet : 

Dic  mihi,  quid  majus  fiat  l  quo  plurima  demas? 
flati m  refpondit  Scriverius : 

Pontrino  demas  carmina >  major  erit * 

Pag.  2g.  quae  de  Heinfio  dicuntur,  ac  fi  valvis  auditorii  haec'  verba  in- 
fcripferit  aliquando :  Da  ni  e  l  Heinfius  non  leget  ^  hodie, propter  htfter- 
nam  crapulam ;  neutiquam  ad  luminum  hunc  virum ,  temperantiae 
non  minus,  quam  reliquarum  virtutum  laudibus  illuftrem,  fed  Do- 
niinicum  Baudium  forte  pertinent.  Pag.  46.  verfiim  iftum :  Alterius ' 
non fit^ui fidus  ejfie  pote  fi ;  non  efie  Ovidii  annotatur, tametfi  plerum¬ 
que  fub  ejus  nomine  citetur^fed  incerti  parentis  ;  quales  dentur  haud 
pauci,  quemadmodum  pag.  54.  &ifte :  &*  fie  quit  ur  leviter  filia  matris 
ker.  Pag.  76»  Bigotium  bibliothecam  quadragefies  mille  itancorum|' 
aeftimatam  reliquifie^traditur,  ipfumque  tanti  fiiifie  habitum  a  Bata¬ 
vis  ,  ut  literas  ejus  veluti  oracula  expedarint.  Pag.  78.  obfcuritatem 

'A  ,  '  Ter- 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV. 


Tertulliani  cum  nigredine  ebeni  ligni  comparavit  Balzacius,  quae 
multum  de  fe  tamen  fplendoris  (pargit.  Pag.  96.  Huetius  vekiti 
Poetarum  hodie  Galliae  princeps  laudatur,  optaturquc  ejus  Poema¬ 
tum  collcdionem  peculiarem  fieri :  quam  clarisfimus  Graevius  jam  de¬ 
dit,  ut  in  Adis  menfisfequentis  memorabitur.  Pag.113.  de  Salmafio  ita 
folitum  fuiffe  loqui  Balzacium  narratur:  Non  homini,  fed fcientia  de- 
ejt ,  quod  nefcivit  Salmafius,  Pag.  115.  de  fe  narrat  Menagius ,  quod 
anno  1633  Lutetiam  veniens ,  agendisque  caufis  dans  operam ,  Ad¬ 
voca  tisParlamenti  fe  quoque  curaverit  adjungi.  Pag.  139.  coram  Sir- 
mondo  cum  quaereret  aliquis ,  quoties  liceret  bibere,  iplum  confefiim 
relpondifie  fertur: 

Si  bene  commeminilcaufa  funt  quinque  bibendi: 

Ho jpit is  adventus, prafens  fitis ,  atque  futura , 

Et  vini  bonitas,  &  qualibet  altem  caufa . 

Pag.  150.  de  Menagii  Originibus  lingua  Gallica  &  Italica,  ita  dixifle 
Chriftinam  Sueciae  Reginam  memoratur:  eum  nonfcirefolum  veL 
le,  unde  veniant  vocabula,  fed  etiam  quorlum  ea  vadant.  Pag.  168. 
judicium  de  Morhofii  Patavinitate  Liviana  tale  fert  Menagius ,  ut  & 
plenum  eruditione,  &  mille  curiofis  rebus  librum  dicat  refertum.  Pag. 
204.  Medico  hoc  quifpiampofiuffe  Epitaphium  fertur  \  Jacet  hic , per 
quem  jacent  alii.  Pag.  218.  Petavii  fymbolum:  Nova  quarant  alii , 
rtil  nifi prifea  peto  ;  Pithoei :  rdig  vofioig  TreiS#’,  &:  Menagii :  Rien  ne 
me  reus  fit ,  id  efi,  nulla  res  mihi  cedit  feliciter ,  afferuntur.  Pag.  223. 
cum  fpoliaretur  mufeum  Archiepifcopi  cujusdam  Tarentini,  Mo¬ 
nachus, ablato  jam  Breviario,  adhuc  animadvertens  relidam  Crucifixi 
imaginem  magni  pretii,  manicae  fuae  illam  inferuiffc  narratur  &  di- 
xifii z '.Crucifixus  etiam  pro  nobis,  Pag.  260.  refertur ,  unam  ex  ne¬ 
ptibus  Peirefcii  demortui  combuffifle  ingentem  epiffolarum  ad  eum 
ab  eruditis  feriptarum  cumulum,  ut  fibi  excitaret  calorem.  Pag.  313* 
314.  in  plexum  capite  Thuanum  hoc  diftichon  Grotii  profertur ; 

0  7  legum  fubtile  nefas  !  quibus  inter  amicos 
Nolle  fidem  frufira  pro  der  e, proditio  e  fi, 

Pag.360.non  inutilefore  putat  Menagius,  fi  quiscuriofo  libro  collige¬ 
re  velit  rarius  obfervata,  fub  titulo :  txrep  t£hj  atret^  «^jw/v^v,ided, 
de  iis  qua  femei  tantum  ditta  funt .  Pag.  366.  Ryerium  ait ,  perinde 
ut  Xylandrum,  fami  magis  quam  famae,  vertendo  Gallice  aliorum  11- 

V  3  bros* 


i58  ACTA  ERUDITORUM 

bros,  inferviifle.  Pag,  377.111  Nicolaum  Borbpnium  Poetam  cele¬ 
brem  plerumque  lucubrantem ,  haec  fcripta  recitat  Epitaphia ; 
Pervigilis  tandem  laxatus  carcere  vita 
Borbonius ,  campos  cesfit  ad  Elyfios , 
illic  populea ftertit  fe  eurus  in  umbra , 

Pofibabitis  vatum  lufibrn  atque  jocis . 

Vos ,  Orpheu ,  Mufaque  viro  ne  rumpite  fomnum , 

Hunc  oculis  nunquam  viderat  ante  fu  is . 

Itemqu*: 

Traxit  in  angufta  qui  tot  quinquennia  cella , 

Pervigil  infirmo  corpore  Borbonius, 

Extremum  media  gufians  in  morte  foporem , 

0  !  bene,  ait ,  tandem  dormio  }  Vita ,  / 

Pag.  396.  hoc  Epigrammate  egregio  Anagrammatiflarum  ineptiis 
illuftfle  Valeiius  perhibetur: 

Gputcunque  nervis  ingens  parum  fifus 
Dofiumque  carmen  Jacere  deferans 
Evifceratis  verba  qu&rit  in  verbis , 

Anagramma  ver  fu  claudat  ut faicbrofb? 

Laboriofis  occupatus  in  nugis , 

2\7i?/z  meretur  usquequaque  damnari  ? 

Namfeipfie  nofeit ;  &  vetus  probat  verbum : 

Citharoedus  ejfie  qui  nequit  f fit  auloedus  > 

Anagram  matifla  s  qui  poeta  non  ferat. 

Pag.  399.  Corbinum  Advocatum, decimo  quarto  aetatis  anno  caulas  in 
foro  agentem, hoc  quispiam  perftrinxifie  narratur  dillicho  : 

Vidimus  attonito  puerum  gannire  Senatu  $ 

Bis, puer  um^pueri  ,  qui  fiupuere  >  fenes. 

Pag.  407.  memoriam  arboris,  in  Collegio  Jefuitarum  Farifienfi ,  fui* 
cujus  umbra  faepius  dele&ari  confueverant  quondam  Sirmondus  alii- 
que  Patres,  fed  excifae  deinceps,  fequenti  venufto  epigrammate  colu? 
iffe  dicitur  Gabriel  Cofiartius  : 

Tot  Patribus  dileblam  olim  qua prabuit  umbram , 

(j)ua  Sirmonde  tibi,  qua  Saliane  tibi, 
pdeu  !  nimium  ingratis  invifa  nepotibus  arbos, 

Icla  gemit  ferro,  traftaque  fune  cadit > 


1 


Veftram 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  ,159 

Vefiram  fecla fidem  !  0  !  mores  !  0  !  tempora  !  quantum 
Deficimus  !  Patrum  ne  manet  umbra  quidem „ 
Pa^.4i7.0ppiamverfionem,aRittershufio  adornatam, non  magno  in 
pretio h ab uifle Bigo tius  memoratur,  ideo  quod  affedarit  ille  verba 
obfcura, quali  noluilfetintelligi. 

Poft  praefationemexhibeturrecenfio  fcriptorum  Menagii,tum 
eorum, quae  jam, repetita  fubinde, prodierunt, tum  eorum  quae  iile  poli 
fe  reliquit.  Suntque  ex  pofterioribus  iilhaec :  Hiftoria  Sablenfis  Pars 
fecunda  t  In  Marcum  Aurelium  Antoninum  Nota :  Lingua  Graea  Ori¬ 
gines  &  Idiot  i  fimi  :  Lingua  GracaDialefti  :  Veterum  jurisconfultorum 
Hiftoria  :  Nota  in  Obfiervationcs  Cujacii ;  Veterum  Medicorum  Hifito » 
ria :  Hiftoria  Botanica :  Nota  in  Anacreontem  :  Obfiervations  fur  Ra¬ 
be  lois :  OJfierv axioni  fiopra  le  Profe  e  le  Rime  di  Monfignor  della  Cafia : 
Nuo  ve  Ojfiervazioni  fiopra  V  Amint a  dei  Tajfio :  Varia  ad  eruditos  Vi¬ 
ros  EpiftoU.  Quorum  cultiffimorum  operum  edendorum  curaf% 
eos  Tumere,  ad  quos  ea  pervenerunt,  fas  omnino  fuerit. 

SORBERI  AN  A,  OUBONS  MOTS, 

rencontres  agreables ,  pense  es  judicieps^  & 

obfervanons  curieufef,  de  Mr.  Sorbiere» 

i.  e. 

Facetia?, argute  dicta,  lententia?  ingenioli, Scab- 

fervationes  euriolkSamuelisSorberiL 

Fariliis  16514,  in  12.  plag.  ij. 

0  tU  Excerpta  ex  ore  dodorum  virorum  publicae  luci  donant* 
illi  quidem  melius  de  literis  merentur,  quam  deipfis  audoribus, 
quorum  judicia  fermonesque  latius  fuerat  fx pe  prorflis  reticuiffe.  Nec 
eft  fere  dubium,  quin  aegre  admodum  laturi  elfent  Scaliger ,  Thuanus, 
Ferronius,Borbonius ,  Pitfioeus,  Naud^us ,  Grotius,  Melanchthon, 
Menagius  denique, ac  etiam  Sorberiusiple,U  ifrVitaJn  reduces  intue-  ' 
rentur  coram  illos  fermones,quos  cum  familiaribus  milcuerant  quon¬ 
dam, nunc  omnium  manibus  teri.  Tametfi  id  non  elf  negandum, 
praeter  quaedam  metito  rejicienda,  extate  adhuc  in  ejusmodi  libellis, 
quorum  notitia  non  parum  illudrandis  iliis,  quae  obfcura  erant  alias, 

con» 


1 6o  ACTA  ERUDITORUM 

conferre  queat,  &  vel  hoc  nomine  non  omnino  nullae  debeantur  ta¬ 
lium  editoribus  gratiae.  Nuper  autem,  6c  poli:  Menagiana , prodi¬ 
erunt  etiam  Sorberiana .  Ex  quibus  nunc  aliqua  feligemus ,  memo¬ 
ratu  forte  ceteris  digniora. 

Sorberianorum  horum  editor  eft  ex  Manufcripto,quod  accepe¬ 
rat,  qui  Dedicationi  ad  Peliflonium ,  non  ita  pridem  Pari/iis  mortu¬ 
um  5  nomen  fublcriplit,  G.  L,  Colomyez ,  adeoque  alius,  nili  fallimur 
forte,  ab  celebri  illo  Paulo  CoLomeJio .  Praefigitur  autem ,  ut  eo  re<fti- 
us  intelligi  pollint  omnia ,  enarratio  de  vita  feriptisque  non  Sorberii 
folum,fed  &  Joban.  Baptift&  Coteleni,  a  Graver  ©k)Nemaufenli  an¬ 
no  1687  concinnata  5  quam  non  erit  inutile  a  nobis  hic  redigi  in  com¬ 
pendium,  quoniam  non  temere  aliunde  de  utroque  tam  accurate^ 
conflat. 

Nimirum  Samuel  Sorbiere natus  fub  hujus  feculi  initium, &  ex  filii, 
quem  unicum  reliquit, fide5d.17.Febr.  a.1615.  in  oppido  S.  Ambro(ii,in 
Dioecefi  d’  Uzes, parentibus  Proteftantiu  Religioni  addidis,  Stephano 
Sorbiere  ,  &Ludovica  Petit ,  forore  celeberrimi  illius  Theologi  Ne¬ 
ma  ulen  fis  SamuelisPetithcujus  obfervationes  MS.  in  Jofephum,  Bi¬ 
bliothecae  Oxonienft  illatas,  pretio  centum  quinquaginta  Ludovico- 
rum  aureorum  (Louis  d’  or)  venditas  a  fe  efleDn.de  Clarendon,Can- 
cellario  quondam  A  ngliae,  affirmat  Graverolus.A  Petito  igitur  avun¬ 
culo  cum  eflet  aliquandiu,  poft  parentis  utriusque  mortem,  educa¬ 
tus  Sorberius,  concesfit  anno  1639  Lutetiam, mediceeque  ibi  rei  nava¬ 
vit  operam.  Inde  abiit  ad  Batavos  anno  1642, ubi  fub  falfo  Gutbber - 
ti  Higlandi  nomine  defendit  Andream  Rivetum ,  evulgata  Epiftola 
adverfus  Milleterii  Crurifragium  Prodromi  Rivetiani.  Tum  &rpor- 
ro  fociam  operam  tulit ,  poft  Salabertum ,  Virum  Ecclefiafticum,  ver- 
fioni  Angliae  Cambdeni,  Atlanti  majori  inferendae ,  traduxitque  Th. 
Mori  Utopiam.  Redux  autem  in  Gallias  anno  1645,  &inde  rever¬ 
tens  poft  annum  ad  Batavos ,  conmubio  Hagae  Comitum  fibi  junxit_. 
Juditham  Raynaldam ,  fuam  concivem ,  cum  qua ,  ut  Medicinam  fa¬ 
ceret  loco  fixo ,  abiit  Leydam ,  inibique  Bifcurfum  non  modo  Scepti - 
cum  de  Chylo }  fed  &  Politicam  Hobbefii.  a  fe  verfam ,  una  cum  verfeonk 
Apologetico  edidit,  ut  &,  antequam  abiret  in  Galliam  rurfus,  fup- 
preflo  nomine,  Epiftolam  mercatoris  cujusdam  Brafilienfis  ad  ami¬ 
cum  quendam  Amftelodamenfem  ( Lettred' un  Marcband  duBrafil 

d  un 


/ 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV,  itfi 

k  nn de fes amis  d 5  Amfterdam  y  in  qua  Statibus  Holkndix  commen¬ 
dare  fuftinuit  Societatem  India?  Orientalis.  In  GaJliatn  igitur  re¬ 
dux,  faftus  eft  Araufione  Primus  Medici  Collegii  anno  1650,  ibique 
curavit  imprimi  fua  lingua  Epiftolam  Nobilis  Galli  ad  Amicum  Amfte- 
lodamenfem  de  conftliis  Cromvvelli .  Circa  finem  vero  anni  1653,  fua- 
fu  Jofephi  Maria?  Suarefii  Epifcopi  Vafionenfis,  Reformatam  cum_, 
Pontificia  religionem  commutavit,afTumto  Jofephi  nomine ;  editaque 
Parifiis,  quorfum  concefferat,  anno  1654.  mutatae  fidei  ratione,  acce¬ 
pit  penfionem  abs  Clero  Gallicano  400,  &  abs  Cardinale  Mazari- 
nio  300  librarum.  Parifiis  Romam  profeftus  eft,&inde  rurfus  Luteti¬ 
am,  ubi  &  contra  Riolanum  de  venis  lacleis  ad  Pecque.tum(  cujus  et¬ 
iam  illa  eft  inferta  operibus )  &  ad  Lignerium  de  vitanda  in  fcribendo 
acerbitate ,  anno  1657.  fub  Scbaftiani  Aletophili  nomine ,  Epiftolas  pu¬ 
blice  fcripfit.  Fecit  etiam  Prafationent  ad  Opem  Gaffendi ,  editionis 
Lugdunenlis  fex  voluminum  in  folio ,  &  aliam  ad  ejusdem  Gas- 
fendi  SyntagmaPhilofophiaeEpicurea?,editionis  fecunda?  1657.  Quo  an' 
no  etiam  Epiftolas  &  Difcurfum  de  diverfis  argumentis  curiops  Galli¬ 
ce  edidit, non  confundendas  tamen  zwv&Relations,Lettres,&  Bifcours 
fur  diverfes  matieres  curieufes ,  quibus  iter  fuum  ad  Batavos ,  &  Me¬ 
ditationem  de  Amicitia  inferuit.  In  his  vero  Epiftolis  animi  fui  cha- 
rafterem,  avaritiam  &  pecunia?  cupiditatem,  ut  &  alibi,  clare  fatis 
aperuit.  Edidit  porro  A.  1664  Epiftolam  de  quorundam  difficulta¬ 
te  in  fubfcribenda  formula  quinque  Janfenii  propofitiones  concer¬ 
nente  ,  <Sc  anno  1665  Meditamenta  de  Cometa  eo  tempore  vifo , 
a  quo  excitatos  apud  plerosque  terrores  valde  extenuavit.  In  A11- 
gliam  poft  id  cum  abiillet,  Itineris  illius  Defcriptionem  evulgavit ,  fed 
luo  damno,  quandoquidem  julfus  eft  in  exilium  ire  in  urbem  Nanne- 
tum,exqua  tamen  paulo  poft  fuit  revocatus.  Caufam  exilii  funt 
qui  referunt  in  Regem  Dania?,  qui  apud  Gallia?  Regem  queftUs  fuerit, 
quod  ille  de  Ulefeldio  Comite  nimis  libere  quaedam  inibi  fcripfifet. 
Poft  mortem  Alexandri  VII  Pontificis ,  in  laudem  Cardinalis  Rojpi- 
gliofi,  cum  quo  literarum  habebat  commercia ,  Poematum  colleftio- 
nem  publicavit,  Rcmamque  delatus  anno  i66y  Clementis  IX  Ico¬ 
nem  delineavit,  &  Roma?  etiam  adhuc  Difcurfum  de  trans fufione  fan- 
guinis  ex  bruto  in  hominem .  Spe  lira  vero  valde  delufus ,  reverfiis 
Lutetiam,  Volumen  Epifto larum  illuftrium  &  eruditorum  Virorum 

X  extu- 


l6%  ACTA  ERUDITORUM 

excudi  fecit,  in  quibus  potisfimmi  &  illas  Cardinalis  quondam  Ro- 
ipigliofi  exhibuit.  Mortem  anno  1670.  d.9.  April.  obiit,  quam  ex 
duplici  Hydrope  cum  animadverteret  appropinquare,  quatuor  lau¬ 
da  ni  grana  furnfit,  ut  fenfus  omnes  ad  differendos  agonis  angores 
flupidos  redderet.  Manufcripta  Sorberius  reliquit  filio  Henricq 
plurima,  ex  quibus  ille  quaedam  typis  exferibi  curavit.  Sorheriana 
vero,  quae  concinnavit  etiam  hic, a famulationem  Excerptorum  ex  ore- 
Scaligeri,  Perronii,  Thuanique,  latuerunt  huc  usque,  nunc  tamen  lu¬ 
cem  aipicientiapubricarn.PoiTent  Epiftoldrum  ejusdem  duo  volumina 
in  folio  absque  negotio  etiam  confici ,  praeter  varios  Tractatus  de  re* 
bus  Theologicis,  Medicis,  Chronologicis, Rhetoricis  <5t  Grammaticis, 
quos  posfidet  ille  adhuc.  Aliquot  ante  mortem  annis  coeperat  ver¬ 
tere  librum  Crdhi  Sb  cinianl,  quem  magni  aeftimabat,f?  c au fls  mortis 
Chrifti ,  &  ccep  erat  quoque  Hi  floriam  Eruditorum  Fcribere.  Sed  d'e- 
fiitit  propofito ;  quemadmodum,  etiam  nefeitur,  quorfum  devenerit 
Trafhvtulus  ejusdem  de  pace  &  concordia  inter  Chriftianos  concilian - 
da, ut  &  verfio  libri  anno  1637.  impresfi,  fnb  titulo  \  Junii  Bruti  P 9I0- 
ni  Vindicia  pro  Religionis  libertate  j  cujus  autor  tantum  ab  eft  ut  fit  Ru¬ 
ber  tus  Languetur  ut  fit  potius  continuatio  Tractatus  de  Libertate  Ec- 
clefiafficd  anno  1607.  excufi,  cujus  autorextra  controverfiam  omnem 
eft  Cafaubontu,  ipfomet  tefte  Epiftolarum  iiiarum  539.  editionis  Ha- 
genfis.  Caeterum  &  alii  eruditorum  labores  ut  ederentur ,  profpe- 
xit  Sorberius,  aeifimatus  cohoneftatusque  plurimorum  dedicationi¬ 
bus,  ac  notus  dctlis  in  Gallia,  Anglia,  Italia  Germaniaque  viris. 
Multa  eum  didiciiTe  ex  Curcellseo  <$t  Salmafio,  cujus  vicinus  fuerat: 
Leydai,  Aucflor  obfervat.  Prae  aliis  autem  eruditis  magni  fecis- 
ieait  Gaflendum  (  cujus  quoque  vitam  decreverat  literis  configna- 
re)  Charronem  St  Montanum,  St  ex  antiquis  denique  Galenum. 

Brevior  eft  Graverolus  in  vita  Johannis  Baptifta  Cotelerii  re- 
cenfenda.  Dbtftor  liic  erat  Theologus,  Sorboniita,  &  Regius  Graecae 
Linguae  Profeffor,  vir  profundae  eruditionis  fandaeque  vitae.  Anno 
t66l edidit  quatuor  Joh.  Chryfoftomi ,  velut  ipfe  putavit  diverfa  ab  ali¬ 
is  fentiens ,  Horni  lias  in  Pfaimos  c>c  Explicationem  Prophetia  Danielis^ 
quae  ex  mamifcripto  Bibliothecae  Elcurialis  in  Hifpania,in  quo  Ro¬ 
miliarum  27.  extant,  translatae  ab  Gabnele  de  S.  Hieronymofed  negle¬ 
genter,  prodierant.  Anno  1671  Sandormn  Patrum,  qui  Apoftolico 

feoi- 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  1^3 

f:ulo  floruerunt,  Optra  duobus  in  folio  tomis  excudi  fecit,  quo¬ 
rum  magna  pars,  incenfts  poft  id  bibliopolae  Petiti  aedibus, perierunt* 
Anno  1677  primum,  anno  id8i  alterum,  &anno  i6$6  tertium  To¬ 
mum  Monumentorum  Ecdefia  Graecae  edidit.  Fato  eft  fundus  anno 
1686.  d.  12. Aug.  aetatis 58.  Vitam  defcripturus  eft  dodisfimus  Baluzius; 
quem  tamen  ignoraturum  putat  Graverolus,  Cotelerium ,  faeviente  ia 
urbeNemaufenflpefte,  mortuaque  nutrice,  ladatum  interim  fuilfe_, 
abs  capra  ;  unde  arbitratur  etiam  efle,  quod  valetudine  nunquam  bo¬ 
na,  Sc  temperamento  ad  melancholiam  propenfiore  fuerit  ulus.  Ma¬ 
xima  ejus  manufcriptorum  pars  illata  eft  Bibliothecae  Regiae,  eaque 
inter  IX  volumina  infol.  Item  Excerpta  ex  Patribus  Sc  Scriptori¬ 
bus  Eccleiiafticis ,  in  locos  communes  cum  annotationibus  redada, 
quales  adornavit  etiam  in  integrum  S.  Bafilium  &  Eufebium.  Tum 
exftat  quoque  ingens  Notarum  volumen  in  Concilia  generalia  Sc 
particularia,  Sc  praeter  has  adhuc  Obfervationes  Iaerae  magna  cura 
elaboratae;  Sc  porro  feripta  quaedam,  quae  parabat  inferere  Tomo 
Monumentorum  quarto .  Ac  denique  volumen  parvum  continens 
varias  ieftiones  Sc  reftitutiones  Homihanim  S.  Chryfoftomi  in  S»  Pau¬ 
lum ,  quodrepererat  Cotelerius  inBibliotheca  Tulani. 

Caeterum  ex  Sorberianis, quae  prae  manibus  nunc  habemus, in  quibus 
fermo  Gallicus  Latino  mifcetur,  haec  prae  caeteris  vila  nobis  fuerunt 
dZiofjCvyifjLovevTci.Vag.l* agitur  de  Academia  Aemulatorum  in  urbe  Ave- 
nione>m\  ipfe  fuerit  addidus  Sorberius.  Pag.29. 30.  Joh .  Beverovicii 
epiftolica  quaeftio  de  vitae  termino  fatali,  indignislima  ledu  judicatur* 
quemadmodum  Sc  p.  32.  feq.  ftylum  Balfacii  exiftimat  Sorberius 
nemini  prodelfe  ,  nili  ei,  qui  Iit  Balfacio  fimilis.  Pag. 40.  refertur* 
Barlao  Elogium  Cardinali  Richelio  feriptum  quinque  florenomm 
millibus  repenlum  fuifle ,  fed  eundem  tamen  habuifle  intervalla^ 
quaedam  minus  lucida,  nec  abfuifle  conjeduram  oculorum,  qui  non 
bene  fanam  cerebri  particulam  indicaverint.  Pag.  48.  allegantur 
Calvini  verba, quae  extern:  in  epiftola  nondum  edita,  fed  cujus  auto¬ 
graphum  Lutetiae  viderit  Hugo  Grotius  :  Audio  Servetum  huc  ven¬ 
turum-,  ut  mecum  conferat  $  ego,  fi  quid  apud Magift ratum poffum  fa¬ 
ciam,  ut  nunquam  vivus  abeat ,  Pag.  57.  in  Campanella  libro,  cui  ti¬ 
tulus,  Atheifmus  triumphatus ,  legendo  omnem  fe  male  operam  per- 
didilfe  dolet ,  Sc  unum  id  didiciffe,  nullum  alium  ejus  autons  librum 

*  -  X  2  unquam 


J&4  acta  eruditorum 

imquamfibi  legendum,  fi  tempori  velit  parcere.  Nec  aequius  fen- 
tit  p. 61.62.  de  Joh .  Amos  Comenio .  Pag.  87-  Erafini  fide  narratur,  a 
Panaceo  Medico  celeberrimi  nominis  Phylarium  quendam  fanatum, 
qui  ex  vermibus  in  novum  maniae  genus  incidens,  in  morbo  probe 
Teutonice  fuerit  loquutus,  cum  tamen  fibi  redditus  nec  loqui  potuerit 
Teutonice,  nec  intelligere.  Pag.  99.  de  animae  ortu  in  homine  fuam  his 
verbis  fententiam  aperit  Sotbznxss:  Fort afe  abfur dum  non  Jit ,  femini 
vitam  tribuere .  Certe  &  ego  alias  fomniaveram,  animulam  geniti  nihil 
tjfe  aliud ,  quam  portiunculam  animae  fui  genitoris :  tametfi  femper 
rationalem  excipiebam  animam  ,utpote  fde  facra  diti  ante  illam  non  tra¬ 
duci,  fed  a  Deo  folo  ex  nihilo  duftam  infundi  in  corpus.  Pag.101.dici- 
tur,  autorem  Tra datus  anonymi:  Les  nouvelles  pensees  de  Galilee , 
anno  1639  impresfi,  efie  P.  Merfennum ,  e  Minimis.  Pag.  125.  ridi¬ 
cula  Manajfts Ben  Ifrael  cautio-  allegatur,  quod  cum  aliquando  ab 
Epifcopio  in  diebus  praeparationis  ad  fuperius  Pafcha  invitaretur  cya¬ 
tho  vini,  excufaveritfe  propter  cyathum  cerevifiae  propinandae  in- 
fervire  'folitum,  in  quorefidua  pollet  efie  atomus  quaedam  fermenti. 
Pag.  189.  ScaligerianaHagae  Comitum  anno  1668  edita  putat  opus 
non  efie  fratrumPuteanorumiquippe  qui  cum  Scaligero,jam  fatis  fun¬ 
do,  cum  illi  venirent  in  Hollandiam,  verlati  non  fint ;  potius  ea  cre¬ 
dit  compilata  vel  a  Puteanorum  patre,  vel  a  Johanne  Vajfano  a  S. Pau¬ 
lo, Monacho  Fulienfi.  Pag.  199, prolixe  arguitur'  Salm  af us,opx^{\  con.- 
vitiorum  in  eruditos  jadator  importunus,  &  pag.  210.  optatur, ut  quis 
vitam  ScarroniiVozVdz  Gallici  memorabilem  prorlus  velit  literis  man¬ 
dare  ;  ac  refertur  tandem  pag.  229.  Vosfium  patrem  Bibliothecam., 
24000.  librarum  habuifie. 

In  appendice  annexa  efi:  anno  1690.  menfe  Novembri  confi- 
gnata  abs  memorato  fiipra  Graverolo  Commentatio  in  Epulas  fera¬ 
les,  five  Fragmentum  Nemaufenfe. 

EXPLANATIO  VITJE  S.  GU1LIELM1 
Magni ,  confcripta  olim per  B.  Albertum%ejus  Di- 

fcipulum.  ulu  flor  e  P..  P.  Guilielmo  de  tt^aha ,  Mel- 
reufiOy  e  Societate  jEfu. 

Leodii ,  apud  Guilielmum Henricum  Streel. 

Anno  1693.  in  12.  plag.  19*. 

ExMar- 


t 


1 


MENSIS  APRILIS  A»  M  DC  XCIV.  ,165 

EX  Martyrologii  Romani  praefcripto  ad  decimum  Februarii;  diem 
annuis  honoribus  afficitur  quidam  Guilielmus ,  cognomento  Ma¬ 
gnus ,  qui  e  Pi&avis  oriundus, ex  bellatore  faftus  anachoreta  lorica¬ 
tus  ,  vitae  deinceps  lan&imonia ,  miraculis ,  ac  incepto  religiofo  Or¬ 
dine  eximium  nomen  adeptus  fuiffie ,  feculoque  duodecimo  mortem 
obivilTe  commemoratur.Hunc  Aquitaniae  Ducem  Guilielmi  nomine 
ultimum  conditui  communiter  obfervat  Au&or ,  qui  paulo  curatius 
ejus  vitam  libi  expendendam  fumlit ;  ufus  hanc  in  rem  libello  fimilis 
argumenti ,  quem  ab  Alberto ,  Guilielmi  difcipulo ,  elaboratum,  6c  a 
fe  primum  e  MSto  producum  affirmat.  Ipfe  vero  in  quinque  li¬ 
bros  digeffit ,  quaecunque  ad  hunc  Sandhim  pertinere  ratus  ed.  Ac 
■primum  quidem  datim  aufpicatur  ab  expolitione  Hidoriae  illudris 
illius  controverfiae:  an  S.  Guilielmus  Magnus ,  anachoreta  <$c  Ordi¬ 
nis  Guilielmitarum  conditor ,  fuerit  ille  Guilielmus,  Aquitaniae  Dux 
&  Pi&avienlis  Comes,  quem  S.Bernardus  a  fchismate  ad  Ecclcliae  obe- 
dientiam  revocarit?  Affirmativae  autem  fententiae  propugnatorem-» 
praecipuum  facit  Theobaldum ,  quem  Jo.  Molanus  fanditate  &  do- 
dlrina  confpicuum,  &  Laur.Surius Epifcopum  appellet,  fecdandum- 
que  libi  in  hoc  negotio  datuerit  Baronius;  quipodea  tamen  de  ip Il¬ 
us  aucdoritate  valde  dubitarit,cum  Francofurti  A.  1606.  prodiilfet  Hi- 
doria  Ludovici  VI  Francorum  Regis ,  a  feriptore ,  Guilielmo  Duca 
coaevo ,  Sugerio ,  S.  Dionydi  Abbate,  confeda  ,  &  in  aliam  longe  o- 
pinionemLecdorem  deducens.  Ulterius  dehinc  dilputationem  ex¬ 
tendi  iTe  Franc.Duchefnium  &  Johannem  Beslyum, quorum  illeTheo- 
baldo,hic  Sugerio  adhaeferit.  Necdefuide  notat  utrique  fententiae 
alios  adedas,  quos  itidem  enumerat,  fecula  a  duodecimo  lingula 
pcrludrans,  &,quae  unusquisque  infuam  fententiam  allegarit  argu¬ 
menta,  exponens;  ubi  imprimis  motae  contra  Th^obaldi  antiquita¬ 
tem  objetdiones  referuntur.Libro  ea  recenfet,  quae  deGuiliel- 

mo  Duce  tradiderunt  Hidorici,  qui  eum  anno  immortuum  dicant, 
aut  certe  fupervixide  podea,  &  vel  anachoretam  vel  fandru  fuide,  non 
meminerint.  Podquam  enim  undecim  Guilielmos,  Aquitaniae  Du¬ 
ces,  nominavit,  ultimi  illius  vitam  integram  delineat ,  &podp!ufa-» 
alia  eo  pertinentia  idud  etiam  commemorat,  quod  exfurgentibus 
Inr  ocentio  II  &  Anacleto  Anti-Papis,  ab  initio  a  partibus  prioris  il¬ 
le  deterit  ,  fed  non  multo  pod  fuafu  Girardi,  Epifcopi  Engoiifmen- 

X 1  '  ds 


1 66  ACTA  ERUDITORUM 

fis ,  cum  delenierit.  Laboraffe  autem  imprimis  Bernardutn  Clarae- 
vallenfem,  ut  eum  ad  obedientiam  Innocentio  praeftandam  tempe- 
ftive  revocaret;  ipfum  tamen ,  licet  femel  poenitentiam  egiffet',  ad 
mentem  priorem  rediifle.  Motum  denique  de  ipftus  obitu ,  qui  ei  in 
Hilpania  contigerit,  rumorem  adducit,  in  medio  adhuc  relinquens, 
utrum  vanus  ille  tum  an  maxime  fundatus  fuerit.  Intcrim  Libro 
tertio  vitam  Divi  Guilieimi,  prout  ea  ab  Alberto,  ejus  dilcipulo,  de- 
fcriptafit,  ad  cum  modum  inferit,  ut  ad  lingulas  ferme  periodos  os¬ 
tendat  ,  quid  vel  Theobaldus,  vel  antiqua  Auguftinianorum  quae  vo¬ 
cant  Officia  exinde  fumferint.  Hinc  progreditur  ulterius ,  8c  Libro 
quarto  earecenfet,  quae  Theobaldus  operi  Albemno  in  fiia  Hifto- 
riae  collectaneis  aliorum  priorum  vitae  ejusdem  Scriptorum  addidit,* 
ubi ,  quomodo  haec  cum  fuperioribus  a  fe  Libro  IL  allatis  conveniant, 
aut  iis  adverfentur ,  fubinde  monet ,  &  omnium  prolixiffime  traditam 
Guilieimi  Magni  ad  vitam  anachoreticam  converfionem  enarrata, 
nec  ea  omittit ,  quae  poft  eandem  innotuiffe  credantur,  fanditatis  e- 
jus  monumenta  lingularia,  atque  Ordinis  praecipue  Guilielmitarum_j 
inftitutionem  ab  eo  profedam  fufius  delineat ,  &  haec ,  quae  ab  aliis 
de  Guilieimo  Duce ,  ab  aliis  de  Guilielmo  Magno  memorentur, ita», 
libi  neutiquam  adverfari  ftatuit,  ut  in  unum  hominem  quadrare^ 
nequeant.  Quemadmodum  itaque  hoc  pado  Theobaldi  fententi- 
am  haud  obfcurc  ampleditur ,  ita  latius  fimul  exponit,  quare  ipli il¬ 
li  Audores,  qui  Theobaldum  fecuti ,  Guilielmum  Ducem  Aquitaniae 
pro  eodem  cum  Magno  habeant ,  nihilominus  tamen  multa  ab  ifti- 
us  narratione  prorfus  aliena  feriptis  fuis  immifeuerint  ?  Et  tandem^ 
Libro  quinto  iftam  primum  controverfiam :  cui  Ordini  addidus 
Guiiielmus  fuerit?  examinat ;  ubi  eum  nec  Auguftinianum ,  necBe- 
nedidinum,fcd  nulli  omnino  regulae  adftridumfuiiTemonet;quippe 
qui  omnem  regulam  morum  gravitate  &  vitae  puritate  fupergredi 
ftuducrit,  Mox  Theobaldum  a  motis  contra  eum  Sugerianoruiiu 
objedionibus  vindicat,  &  hanc  imprimis,  quodis  Guilielmum  Du¬ 
cem  poft  Compoftellanam  peregrinationem  fupervixiffe,  contra  Hi< 
ftoricorum  coaevorum  audoritatem  pronunciarit,  enervare  anniti¬ 
tur,  Atque  ita  in  repetito  de  controverfia  primaria  judicio,  Theo- 
baldinis  palmam  tribuendam  videri  afferit ,  ufque  dum  Sugeriani  ho¬ 
dierni  abs  fe  hadenus  allata  folide  difcufferint* 


TOBUZ 


MENSIS  APRILIS  A.MDCXCIV.  167 

TOBIJE  PFANNERI  OBSERVA- 


tiones 


Jente  apud  Joh.  Bielkium ,  1694.  I2*  Alph.  f.v 

Ra&atumnobilifftmihujusAutoris  de  Catechumenis  in  Adis  no-' 


JL  Eris  Cal.  Jun.  A.  i6#g.  retulimus.  Nunc  ejusdem  Obfervatio - 
Ecclefiafticas ,  infigni  eruditionis  facrae  &  profanae  apparatu  in- 
ftru&as  recenfebimusv 

■  Brimum  illarum  caput  de  idolothytis,  f anguine  &  fuffocato  a- 
git,  quorum ufum  decreto  Apoftolico  ChriftianisinterdidumLucas- 
A<ft.  XV,  29.  memorata  Occafionem  illius  decreti  dum  celeberrimus 
Autor  exponit, nonnulla  de  jureNoachidarum ,  &  Frofelytis ,  ex  Sei- 
deno  adducit.  Poftea  varia  idololatria  &  facrificiorum  genera,  ne€' 
non  morem  e  facrihciis  vefcendi,  partem  aliquam  pecudis  madatas 
Diis  confecrandi,  epulas  facras  nunc  domi,  nuncinipfis  idoleis  ce¬ 
lebrandi  ,  exta  rebus  divinis  in  templo  perpetratis  domum  deferendi,* 
vel  in  privatis  sedibus  decerpendi  dcin  focum  porriciendi,  aliosque 
ritus  enarrat.  Cum  vero  Apoftolorum  praeceptum  de  idolothytis 
vitandis  generale  lit,  &  juxta  JCtos  lege  non  diftinguente  nobis 
quoque  diftinguere  integrum  non  fit ;  hinc  nullum  idolothyto rumj- 
genus  efle  }udkat  r  quod  Apoftolica  illa  conftitutrone  Chriftianis  per- 
miffum  fuerit.  Et  hanc  ab  omnibus  idolothytis  abftinentiam,  ad 
vitandam  Judaeorum  offenfk>nemrneceftariam  fui/Te  notat,  cum  nc 
vinum  quidem  cum  Gentilibus  bibere  Judaeis  licitum,fedne  forte_> 
idolorum  cultores  Diis  illud  libaverint,  verendum  fuerit.  Porros 
hanc  ab  idolothytis  abftinentiam,  inApoftolico  concilio  fancitam^t-- 
iam  poft  Apoftolorum  aetatem  in  ufu  eccleliis'  fuilTe ,  Tertulliani,? 
Minutii  Felicis  aliorumque  teftimoniis  confirmat.  Caetemm ,  cum» 
Apoftolus  Paulus- 1.  Cor.  X,  19,  fq  .  facra,  quas  Gentiles  Diis  fuis  fa¬ 
ciebant,  Daemonibus  heri  pronuneiet,  ideoque  cos,  qui  idolothy- 
tis  fruuntur,  nefandae  cum  Daemonibus  communionis  arguat, &ta- 
men  paulo  poft  v.  2q.  fq,  idolothytorum  ufum  non  /impliciter  illici¬ 
tum  dicat, &  i.Cor.  VIII,  7.  &fq.peccatum  eorum, qui  de  idolothytis1- 
participant r  vel  ex  dubia  participantium  confcientia,  vel  imprimi» 
ex  alionim ,  qui  viderint ,  offenfa  metiatur;quaeftio  oritur,  num  ido¬ 
lothyta  exfe  &  natura  fya  ,  an  tantum  fcandali  ratione  fint  illicita-,! 


Gom?- 


i68  ACTA  ERUDITORUM 

Commodiflima  autem  ratio  hoc  dubium ,  quo  animum  fuum  ali¬ 
quando  in  varias  partes  agitatum  non  disfimulat ,  fuperandi  clarisfi- 
mo  Autori  haec  videtur ,  fi  dicamus, dapes  a  Gentilibus  confecratas, 
feu  potius  profanatas,  ad  fuam  naturam  munerisque  divinitus  concef 
fi  conditionem  rediifle ,  quando  ,  iis  vefcentes ,  animum  a  facrifi- 
cio  averfum  ita  teftarentur ,  ut  neque  Gentilibus  hanc  idolothyto¬ 
rum  comeftionem  a  Chrifiiano  fadam  in  Deorum  Tuorum  honorem 
obfequiumque  trahere  liceret,  neque  ab  offenfa  aliorum  periculum 
metuendum  effet:  fiquidem  legis  Apoftolicae  ratio  unice  ferme  iiL» 
eo  pofita  fuerit ,  ne  Chrifiianae  libertatis  abufus  cuiquam  fcandalo  ef¬ 
fet;  ideoque  hac  ratione  ceflante,  legem  ipfam  ceffafle,  &c  ecclefiae 
praxis  &  Apoftolus  Paulus  docuerit.  Imprimis  autem  idolothyta^ 
periculo  caruiffe  notat ,  quoties  in  privatis  aedibus  convivia  inftrue- 
rentur,&  Chriftiani  ad  illa  acciti, nihil  de  laerificio  &  libatione  fci- 
fcitantes, epulis  velut  puris  <Sc  nulla  fuperfhtionc  temeratis  fruerentur; 
qua  cautione  obfervata,  etiam  carnes  quascunque  ex  macello  emere, 
emptasque  Chriftianis,  fine  ulla  impii  cultus  iufpicione  aut  oflenlae 
metu, edere  licuit;  cum  per  (acrificia  Gentilium  carnes  bonitatem., 
fuam  non  ita  perdidifle  exiflimari  debeat,  utadufuma  Conditore., 
conceflfum  adhiberi  amplius  non  potuerint ,  dummodo  animis  eo¬ 
rum,  qui  cibis  illis  fluebantur,  omnis  impii  cultus  approbatio,  & 
eorum,  qui  comedentibus  aderant ,  omnis  finiflra  opinio  evulfa  fue¬ 
rit.  Ab  idolothytis  Autor  ad  fanguinem  &  fufFocatum  progrefius 
inquirit,  cur  ftatim  poft  diluvium  hominibus  abftinen-tia  a  carnibus 
adhuc  in  fanguine  viventibus  injunda  fuerit,  cum  homines,  fi  pauci 
animo  &  guftu  pariter  corrupti  excipiantur ,  a  carnibus  adhuc  irm 
fanguine  fuo  fluitantibus  fpontefe  contineant,  adeoque  hoc  praece¬ 
pto  minus  opus  fuifie  videatur  ?  Variis  autem  de  ratione  hujus  inter¬ 
dicti  fententiis ^addudis ,  eorum  conjeduram  probat ,  qui  avertendas 
&  coercendae  humanae  caedis  caufa  hanc  legem  a  Deo  latam  opi¬ 
nantur;  cum  haud  difficulter  aeflimare  liceat,  quanto  in  pretio  hu- 
manus  fanguis  apud  Deum  habeatur,  qui  pecuini  etiam  fanguinis 
rationem  habuit.  Quamvis  autem  Mofes  profelytis  domicilii  Deut. 
XIV,  21.  fuffocatorum  &  morticinorum  ufum  permiferit, quem  Era¬ 
ditis  &  profelytis  juftitiae  interdidumvoluit3ApoAolostamenin  de¬ 
creto  fuo  fuffocatum  non  minus  quam  fanguinem  prohibere  ani- 
-  mad  vertit; 

'  -  i  ^  v  •  •  '  '  -  . 

i  .  1  '  t  ,  , 

-  v  ')•  ^  •  '  "■  '  f\  ^  s  .  •  ;  \  , 

S  '  -  /  >. 

'  '  I  *  # 

-  ^  ?  \  ** '  '  "  /  \  ‘  V 

'  |  ‘  XJ  •  —  f  ,  i  /  ,  x^  *  \  •  '  '  , 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  169 

madvertit,  idque  decretum  permulta  fecula  in ecclefia  oblervatum 
probat,  &  Graecos  live  Apoftolici  decreti  autoritate,  live  legis  a  Leo¬ 
ne  Imperatore  lataefeveritate,  live  confuetudinis  prifiinae  amore, live 
odio  m  Romanam  ccclefiam  tales  cibos  admittentem  fiimulatos,ne 
nunc  quidem  fanguinem  Sc  fuffocatum  averfari  dcfiifle  docete. 
Eo  autem  imprimis  confiiio  hanc  legem  conditam  obfervat,  utGen- 
tiles  in  eccleliam  cooptati  eo  facilius  cum  Judaeis  coalefcerent ;  ideo- 
que  mutata  jam  rerum  atque  temporum  facie,  laxiorem  Sc  infre- 
quentiorem  edidi  illius  ufum  effe,  quamvis  ne  nunc  quidem  Chri- 
fliano  liceat  fratrem  caeleftium  munerum  participem ,  quem  quali¬ 
cunque  abftinentilll  fcandalo  fervare  poterat,  inconfulta  gulae  in¬ 
temperantia  perdere ,  fed  toties  legi  Apo Idolicae  autoritas  fua  conflet, 
quoties  rationi  cui  illa  innititur, locus  relinquatur.Sub  fi  nem  hujus  ob- 
fervationis  non  minus  eos  improbat ,  qui  pro  botulis  ac  farcimini¬ 
bus  tanquam  pro  aris  &  focis  pugnant,  &  libertatis  Chriftianae  peri¬ 
culum  , ipfiusque  ecclefi x ruinam  minitantur,  nili  quemlibet fangui- 
ne  Sc  fuffocato  impleri  permittatur ,  quam  eos,  qui  cibos  a  fe  impro¬ 
batos  aliis  quoque  interdicere  non  verentur.  Hos  enim  dum  exju- 
dicii  fui  fragilitate  caeteros  metiuntur,  omnium  redius  fentientiurru 
irrifu  merito  damnari  judicat. 

Secunda  oblervatio  de  Sacrificatis  Sc  Libellaticis  agit ,  nec  non 
de  illis ,  qui  perfecutionem  aut  pretio  aut  fuga  evaferiifot.  Hanc  ob- 
fervationem  ab  illorum  recenfione  aufpicatur  ,  qui  fidem  Numini 
falvam  praeftari  polle  cenfuerunt ,  etfi  ore  avertendi  periculi  caufa_> 
abnegetur ,  modo  animo  illibata  fervetur  ;  e  quorum  numero  pro¬ 
ducit  Simonianos ,  Menandrianos ,  Baliiidianos ,  Helcefaitas ,  &  uni- 
verfam  Gnofticorum  colluviem  ,  nec  non  Prifcillianiftas  ,  Henri- 
cum  Nicolai,  Valentinuro.  Weigelium,  Filliucium  Sc  Hobbefium^* 
Nonipfum  latuit,  etiam  Vigilantio  hanc  fententiam  ab  Hieronymo 
impingi  t  verum  noverat, Hieronymum  non  aliam  ob  caufam  Vigi¬ 
lantio  hunc  errorem  tribuere ,  quam  quia  homines  gioriofa  morte_» 
defundos  Deorum  fere  in  morem  venerari  detredaret  *  ideoque 
Vigilando  facilius  fuifie  judicat  ,  hanc  confequentiam  declinare^, 
qnara  Hieronymo  affedibus  fuis  indulgenti  ,  Sc  caufas  cumulandae 
in  adverfarium  invidiae  conquirenti,  fe  a  fufpjcione  calumniae  tueri. 
Hincadlapfos  primitiva  ecclefiae  progrelius,  parcius  de  Sacrificatis, 

*  Y  paulo 


ACTA  ERUDITORUM 


paulo  fufius  de  Libellaticis  differit,  tandemque  hos  illis  levius  peccaf- 
le  cumnotaffet ,  eos  ,qui  faeviente  peiTeeutionis  tempeftate  vel  num- 
morum  pretio  fecuritatem  a  tormentis  fibi  compararunt ,  vel  fuga_> 
faluti  Tuae  confuluerunt ,,  perperam  a  Tertulliano  violatas  fidei  argui 
probat,  etfi  aliquando  fugam  flagitiofim  &  defedlioni  proximam  efle 
non  diffimulet. 


Tertia  obfervatio  circa  Traditores  verfatur ,  qui  tempore,  per- 
fecutionis  facra  vafa  &ipfos  S.  Scripturas  codices  magiftratui  gentili 
dira  minitanti. comburendos  tradiderunt.  Hac  occafione  Autor 

canonem  quendam  concilii  Arelatenfis  de  traditoribus  agentem  ex¬ 
plicat  ,  &  cum  canon  ille  contra  Donatidas  condlgp  fuerit .  hidoriam 
originis  Donatidarum  breviter  exponit.  Podremo  inquirit  ^tantine 
criminis  loco  habendum  fuerit ,  ut  vitam  redimas  ,  vafa  facra- aut  li- 
feros  e tiamfacros  tradere  ?  Et  vafa  quidem  facro  cultui  dedinatavitae 
|K)flhabenda, nemini  forte  incongruum  videbitur.  De  libris  facris 

difficilius  videtur  judicium.  Neque  tamen  Pfannerus  noder  Optato. 
Milevitano  adipulatur ,  qui  traditionem  facrorum  codicum  adeo  de- 
tedatused,  ut  asternas  vitas  damno  incertas  lucis  moras  lucratos  di¬ 
cat,  qui  facinus  tale  perpetrarunt.  Obfervat  enimrOptatum  vel  non 
ex  animi  fententiahascdixilfe,  vel  faltem  podea  in  miriorem  fenten- 
tiam  tranfiide,cum  alibi  talem  Traditorum  fuiffe  culpam  fcribat ,  quae 
veniam  potius  &  clementiam  ,  quam  fe veritatis  rigorem  mereatur. 
Unde  etiam  judo  acerbius  fuiffe  cenfet  Lutheri  judicium ,  qui  tom.  2. 
Jen.  Germanic.  Evangelicos  in  Mifhia ,  Bavaria  &  Marchia  Branden- 
burgenfi ,  ne  Tyrannis  ,  quos  vocat novi  foederis  codices  prasfe&is 
offerre  jubentibus,  obfequium  praedarent,  monuit,  &■  sterna  fup,- 
plicia  iis ,  qui  contra  facerent  ,  comminatus  ed  ,  non  minoris  illos 
parricidii  reos  exidimans ,  quam  fi  Chrxflum  Herodi  occidendum  tra- 
didident.Hominum  autem  traditores,  qui  vel  fponte,  vel  quasfiti  alios 
proditione fua  in  certiflimum  diferimen adducunt  fcelere  minime_» 
carere  afferit.  Cujus  rei  gratia  exempla  quorundam  Gentilium  ad¬ 
ducit  ,  qui  vitas  periculum  fubire  ,  quam  tali  perfidia  confcientiarm» 
fuam&  famam  polluere  maluerunt ,  neque  dubitat  plcrosque  vete¬ 
rum  Chridianorum  fandius  amicitiam  coluiflc,  quam  ut  fanguinem 
fuum  alterius  exitio  redimendum  judicaverint. 

Obfervatione  quarta  coronas  olim  Chridianis  prohibitas  do- 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  171 

cet ,  caufas ,  cur  Chriffiani  capita  fua  coronis  infignire  detredlaverint? 
recenfet ,  easque  folido  fundamento  deftitui  animadvertit ,  &  tan¬ 
dem  ab  ifto  prioris  aevi  rigore  fequentium  feculorum  Chriflianos  de- 
fiexiffe notat*  Cum  autem  inter  praecipuas  caufas ,  ob  quas  Chriffi- 
ani  veteres  oculos  de  nares  florum  fuavitate  pafaere  contenti,  coro¬ 
nis  capitum  abflinuerint ,  illa  fuerit ,  quod  coronae  apud  Gentiles 
frequentes  fuerint,  dee  Gentilifmo  ortum  traxerint  ,  hinc  de  varia 
coronarum  apud  Gentiles  ufii, ac  eo  imprimis ,  qui  in  Deorum  cultu, 
funeribus  de  comeffationibus  adhibitus  eft  ,  nec  non  de  ritu  0t/AAe- 
(3 oKiaq ,  quo  vivis  amorem  fuum  reflari  folebant, nonnulla  differit. 

Quinta  diftertationis  argumentum  in  unguentis  occupatur^, 
quorum ufum  Chriflianisolim.prohibitumdodlisfimus  Autor  calcu¬ 
lo  fiio  approbare  non  potefl.  Non  diffitetur, Gentiles  unguentis  ad 
luxuriam  ,  potum  aliaque  malaabufos;  qua  occafione  etiam  ritum 
lapides  regendis  dc  diflinguendis  finibus  pofitos  ungendi  ,  unguen» 
tisque  delibutos  colendi  tangit,  quem  morem  prava  imitatione  ex  Ja- 
cobi  exemplo  hauffum  cum  Bo charto  aliisque  flatuit.  Quamvis 
vero  etiam  Effaei  apud  Judaeos  dc  apud  Gentiles  Lacedaemonii  un¬ 
guentorum  ufum  profcripferint ,  neque  quisquam  fere  apud  Ethnicas 
feriptares  unguentis  delibutus  occurrat ,  praeter  molles  dc  impuris 
voluptatibus  addidtos ,  fimpliciter  tamen  unguentorum  ufum  pro- 
hibere  Chriflianos  non  debuifle  monet ,  cum  Reges  ,  Sacerdotes  dc 
Prophetas  undiione  ad  officium  fuum  inaugurari  Deus  ipfe  jufferit; 
dcChrifius  etiam  inter  jejuniorum  aufleritatem  faciem  ungi,  dc  hac 
ratione  ad  auandam  hilaritatis  fpeciem  componi  praeceperit,  de  piae 
quaedam  foeminae  Chrifli  menfae  accumbentis  caput  dc  pedes  un¬ 
xerint.  Miratur,  veteres  quosdam  feriptores  tantam  aufleritatis 
difciplinae  libidinem  invafiffe ,  utmanifefiaScripturae  didla  dc  exempla 
fententiae  fuae  adverfa  cavillando  eludere  ,  quam  unguenta  Chriflia- 
nis  permittere  maluerint.  Quorfum  refert  illud  Clementis  Alexan- 
drini, qui  mulierem  illam ,  quae  Chrifli  pedibus  non  unguentum  mo¬ 
do,  fed delacrimas  affudit  ,  verbi  nondum  participem  ,  fed  adhuc 
peccatricem  fuiffe  refpondet. 

Cum  autem  flores  de  unguenta  Chriflianis  forduerint ,  mira¬ 
tur  Autor  in  obfervatione  /exta  ,  quod  a  balneis  dc  lotionibus  non_, 
abflinuerint,  quibus  Gentiles  ad  fuperffitionem,  luxuriam  dc  molli- 

Y  z  tiem 


172  ACTA  ERUDITORUM 

tiemabufos  abunde  conflat.  Varia  autem  lotionum  genera  apud 
Cbriftianos  viguifle  notat.  Incipit  a  ritu  pedes  hofpitum  lavandi, 
quem  pluribus  veterum  tedimoniis  confirmat.  Obfervat,  publica», 
fpondone  hoc  officium  baptizandos  promififfe ;  imprimis  monachos 
in  lavandis  hofpitum  pedibus  fedulos  fuiffe ;  fiiccefTu  temporis ,  cari¬ 
tatis  &  humilitatis  fhidio  indies  tepefcente,plerosque  Chriftianos, im¬ 
primis  lautioris  fortuna?, faili dium  tam  vilis  operae  (ubiifle ,  &  praete¬ 
rea  officium  ,  quod  hadenus ,  quavis  occafione  data ,  praeditum  fu¬ 
erat  ,  ad  certum  tempus  redridum,  &  imprimis  diem  Viridium  huic 
folennitati  dedinatum  fuiffe  ,  eoque  tandem  hunc  ritum  deveniffe ,  ut 
fere  a  Regibus  tantum  ac  Principibus  ,  aliisque  qui  parem  his  fortu¬ 
nam  aemulantur,  hodie  ufurpetur.  Nec  filentio  praetereundum  ex- 
Illimat, quod olim in  ecclefiis nonnullis  pedum  lotio  cum  baptifm® 
eonjunda  fuerit ,  hodieque  Mennonitae  prifcam  fandimoniam  affe- 
dantes  pedum  lotionem  Sacramenti  ferine  loco  habeant.  Quae  de 
religione  illotis  manibus  neque  preces  fundendi ,  neque  Eucharidi- 
am  accipiendi,  neque  evangelia  contredandi,  nec  non  de  lotio ne_^ 
pofl  concubitum  referuntur ,  brevitatis  fludio  omittimus ,  ut  ad  /epti- 
mam  eamque  ultimam  obfervationem  accedere  liceat. 

In  ea  ludos  Chriflianis  merito  prohibitos  probaturus,  quanta»* 
infamia  ,  quotquot  Scenicis  ,  Circenfibus  aliisque  hujusmodi  ludis 
exercendis  operam  liiam  addixerant,  apud  ipfos  Gentiles  laborave¬ 
rint ,  oflendit.  Deinde  quam  exofi  &  invifi  Gentilium  ludi  eorum- 
que  adores  Chriflianis  fuerint»exponit,  veterumque  ea  de  re  tedi- 
monia  aetati  nodrae  commendanda  exidimat ,  quae  ludorum, &  eorum 
Imprimis  qui  Operarum  nomine  vulgo  gaudent,  tanta  cupidine  agi¬ 
tatur,  ut  eos  dilutis  duae  negligens, etiam  calamitate  publica  Germa¬ 
niam  nodram  urgente, non  omittat.  Pod  adduda  contra  ludos  plu¬ 
rima  <$c  Patrum  dida  <3c  Conciliorum  decreta,  argumenta,  quae  pro 
ludorum  fpedandorum  licentia  proferri  (olent, Tertulliani  imprimis 
cfudu  refutat  \  quo  praetextu  fiib  Imperatoribus  Chrjdianis  licentia 
ida  concefla ,  &  quam  graviter  a  Gregorio  Nazianzeno ,  Chryfodo- 
mo , Salviano  aliisque  objurgata  fuerit,  commemorat,  illamque  Pa¬ 
trum  contra  ludos  feveritatem  eo  minus  mirandam  ede  notat,  cum 
ne  choreas  quidem  &  faltationum  licentiam  permittere  diis  voluerint» 
quod  Patrum  nonnullorum  automate  probat ,  obftrvans  quod  in_* 

nupti- 


TI  CAEi-ARl 


.VGViTl  E  DlV I  f  / 

IVlI  N  AVGVSTO  !# 

[IpojfflF  MAXIMO  C05  IUI  tf 


fViJI  TJRIB  JPOTE5 TATZZE 1 1 


7T43- IV.  a£jh  fyf- ■]’*$■  JY3 


I 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  17* 

nuptiarum  (biennibus  etiam  apud  Chriflianos  fcorta  publica  Sc  ad 
omnem  licentiam  venalia  induda  fuerint,  cum  honefhe  virgines  a 
(altandi  lafcivia  abffinuerint.  Quem  ritum  Germanorum  prover¬ 
bio  illuflrat,  qui,  ubi  virgines  defunt  ,  cum  meretricibus  faltandunm 
c(Te  dicunt.  Publicis  quoque  eccleliae  legibus  faltationes  Chriffia- 
nis  interdidas  fui(Te,ex  Laodiceno,  Antifiodorenfi  Sc  Agathenfi  con¬ 
cilio  probat.  Et  quamvis  noverit  plures  noftratium  Theologo rurriy 
&  ipfum  LutJierum  rigorem  illum  improballe ,  minime  tamen  ab  eo¬ 
rum  lententia  dilcedere  veretur,  Sc  tandem  choreas  Ehen  orum  a  Phi¬ 
lone  in  libro  de  vita  contemplativa  defcriptas  Chriffianis  commen¬ 
dat _ ». 

RAG  ION  AMENTO  INTORNO  DJ  UlSt. 
Antico  Marmo  difcouerto  nella  citta  di 

PozzuolL 

Hocefb 

Dilquifitiocircaantiquurn  marmor,  quod  repcr- 

tum  nuper  ed  Pute-olis  3  Audlore  ANTONIO 

BULIFONIO. 


Neapoli  typis  Jof.  Rofellfidoq..  in  12.  pl. 

CUmmenfe  Decembri  anni  proxime  eJapli  1693,  a  fratribus  fami¬ 
liae  Migharenfis, Puteolis  ad  adornandam  hio  in  aedificio  cellam 
oleo  conlervando idoneam iblum  excavaretur,  referebatur  eminen- 
tisfimo  Archiepifcopo  Neapolitano, pulcherrimum  marmor  repertum 
fuilfe,  cum  multis  ftatuis  in  eodem  expreshs.  Qua  occahone  fadum 
eff,  ut  Vir  curiofisfimus  pariter  atque  diligentisfimus  ANTONIUS 
BULIFONIUS ,  cujus  Memorabilium  Literarum  partem  fecundans 
atque  tertiam  proxime  recenfituri  fumus ,  Puteolos  fe  conferret? 
rem  ipfamfuis  perluftratufus  oculis  5  quod  eum  fecunda  vice  feciffet, 
aflhmhfle  fecum  memorat  pidorem  prasflantishmum  Jacobum  Pdda* 
nam ,  ut  exadisf  me  marmor  iflud  delinearet;  quam  effigiem  nunc  ipfc 
Bulifonius,  fed  doda  explicatione  elucidatam,  eum  orbe  erudito 
communicavit. 

Marmor  hoc  dicit  habere  hguram,  quam  Mathematici  vocant  TAR. 

Y  3  \  paralie- 


174  ACTA  ERUDITORUM 

.parallelopipedam ,  longitudine  palm.  7.  &  latitudine  aequali  altitu¬ 
dini  palm.  4.  &  unciarum  7|. 

A  facie  priore,  quam  offert,  hanc  infcriptionem  continet  t 
TI.  CffSARI  DIVI 
AVGVSTI  F.  DIVI 
JVLI  N.  AVGVSTO 
FGNTIF.  MAXIMO  COS.  IV. 

IMP.  IIX.  TRIB.  POTESTAT»  XXXII. 

AVGVSTALES 

RESPVBLICA 

RESTITVIT. 

Girca  Infcriptionem  iftam  obfervantur  ftatuae  numero  quatu- 
ordecim  uno  cum  puerulo.  Licet  vero  diuturnitate  temporis  male 
admodum  habitae  videantur,  fatis  tam  en  adhuc  offendunt,  ipfasa  pe- 
ritisfimo  artifice  effe  fabrefadtas.  Unaquaeque  iffarum  fiium  nomen 
gerit  ad  pedes,  fignumque  aliquod  aut  hieroglyphicum ;  quamvis 
qualia  ipfa  fint,  difcerni  non  femper  posfit.  Ubi  non  opus  effe  pu¬ 
tamus,  ut  omnium,  quae  in  delineatione  marmoris  hujus  occurrunt 
(quod  a  Difquifitionis  ipfius  Aucffore  fadlum  eft)recenfum  inffitua- 
mus ;  cum  quae  Bulifonh  hac  de  re  fententia  fit,ipfe  pro  fua  in  rebus 
antiquis  perfpicientia  in  effigie  ipfafub  ffatuis ,  ubi  res  poffulat ,  addi¬ 
derit.  Potius  erit,  occafionem,qua  marmor  hoc  ere&um  fit,  &  quid 
fibi  velit  Infiriptio ,  ex  mente  Auftoris  edifferere.  Exiffimat  igitur 
Bulifonius ,  Romam  ipfam  erexiffe  hoc  marmor  in  honorem  Tiberii 
Imperatoris,  ut  monumentum  poneret  ingentis  beneficii,  quod  iple 
multis  Aliae  minoris  civitatibus  horrendo  terrae  motu  concusfis  at¬ 
que  labefa effatis  exhibuerat ;  cum  non  tantum  easdem  a  tributis  in 
quinque  annos  levaffet,  fed  &  propriis  furntibus  easdem,  foede  fefe  ha¬ 
bentes,  reftituiffet,  miflo  M.Aleto  e  Praetoriis, qui  reftaurationi  invigi¬ 
laret.  Cumque  hoc  tempore  ipfe  Imperator  in  Campania  effet, Ro¬ 
mam  ipfius  in  honorem  ludos  Auguftales,  haeffenus  intermiffos,  re- 
ffituiffe.  Neque  dubitari  hac  de  explicatione  polle ,  tum  quod  Roma 
tum  temporis  nomen  adhuc  Reipublica  gereret,  licet  in  Principatum 
reda&a  fuerit ;  tum  quod  ingens  terra  motus  revera  circa  iffud  tem¬ 
pus,  quod  in  inferiptione  exprimitur,  contigerit,  teftantibus  id  Au¬ 
ctoribus  variis,  Tacito  imprimis  atque  Strabone j  tum  quod  Statuarum 

nomina 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XGIV.  175 

nomina  civitatibus  eppresfis  conveniant  5.  tum  denique,  quod Roma! 
ipiii  hoc  beneficium  non  tantum  decantaverit,  cufa  etiam  moneta, 
cum  verbis :  CIVITATIBVS  ASLE  RESTITVTIS,  fed  6c  <iugufla~ 
les  ludos  in  honorem  Tiberii  per  Campaniam  tunc  abfentis  redaura- 
veriti  quas  omnia  citatis  in  rem  Audoribus  idoneis  ulteribus  confir¬ 
mat-,. 

LA  V1E  DE  PIERRE  DU  BOSC, 

hoc  ed. 

Vita  PETRI  BOSCHII,  Sandi  Evangelii  Mini. 

ftri}  cum  fubjundis  Literis,  Orationibus ,  Differtationibus 
aliisque  majoris  momenti  opufculis,ad  Sandam 
Theologiam  &  Ecclefiam  Reformatam  in 
Gallia  fpedantibus. 

Roterodami,  apud  Regnerum  Leors,  1(594;  in  8,. 

Conflat  Alphabetouno  &  plag.16* 

Virorum  de  Ecclefia  optime  meritorum  fanda  femper  atque  aefe r- 
na  in  animis  hominum  vigere  debet  memoria,  non  tantum,  ut 
poftfuprema  etiam  fata  gravisfimorum  laborum,  quos  pro  communi 
falute  vivi  fufeeperant,  praemium  ferant;  fed  ut  poderi  etiam  habe¬ 
ant,  quos  de  Ecclefia  bene  merituri  intueantur,  ac  in  exemplurm 
fibi  proponant.  Cum  itaque  de  Ecclefia  Reformata  in  Galliis,  quam- 
diu  res  ejus  in  regno  amplifEmo  detere  adhuc,  praecia risfime  pod 
Claudios,  Allixios,  Basnagios  meritus  fit  PETRUS  BOSCHIUS,  Ec~ 
defiat  Cadomenfis  Mlnider,  bonum  opus  adminidravit  Vir  do  didi¬ 
mus  P.Le  Gendre,  BOSCHII  gener,  quum  pod  mortem  foceri  egre- 
gii, quae  paucis  abhinc  annis  contigit,  ejus  memoriam  Vitae  BO- 
SCHIAN/E  Defcriptione  confecraret  veluti,  &  ad  poderos  trans¬ 
mitteret  ;  neque  nos  facere  poffumus ,  quin  rerum  duntaxat  fiim- 
mamfecuti^pauca  quaedam  ex  libro  prteclarq  Adis  his  literariis  infe¬ 
ramus* 

Ergo  in  Vita  BOS  CUI  AN  TE  Defcriptione  refertur,  BOSCHIUM 
in  urbe  Bajocasfina  provinciae  Normanniae  lucem  adfpexide  d,  21* 
Febr.  anno  162*3.  patre  Gmlidmo  B.ofchio,  in  Parlamento  Rothoma- 


I' 76  ACTA  ERUDITORUM 

aeiiG  Advocato  editum.  Succedentibus  annis  cum  animum  ad  ftu- 
dia  fetanda  applicuiflet,  eum  Montalbani  &  Salmurii  per  aliquot  an* 
nos  egifie,  cumque  mature  prseciarisfimae  indolis  oftentafiet  ignicu¬ 
los,  anno  1645.  d.17.  Decembr.  ad  munus  ecclefiafticum  anno  aetatis  vi- 
gefimo  tertio  Cadomi  ele&um  atque  ordinatum,  magno  que  illi  Sa- 
mueli  Bocharto  Collegam  datura  fuhTe.  Cum  vero  Ecclefia  Ca- 
domenfis  in  toto  regno  una  fuerit  ex  praecipuis,  non  deelTe  potuifle 
occafionem  B  OS  CHIO ,  qua  hominum  illuftrium  &  maximorum 
favorem  libi  conciliaret;  cum  non  inluggeftu  facro  tantum,  fed  & 
in  quocunque  negotio  opera  ejus  fuerit  adhibita,  fe  dederit  felicisfi- 
me.  Et  quod  primum  quidem  Ecdefiae  luse  nomine  ipfi  injundum 
fuerit?  ad  Longavillaeam  pertinuifle ,  ad  quam  oratione  excipiendam 
cum  miiTus  fuifiet,  tam  decore  hoc  munere  perfundum  efTe,  ut  Du¬ 
cem  ipfiim  allocutione  iftac  clementisfimum  (ibi  reddiderit.  Po-ft- 
modum,  cum  ad  perfedi  oratoris  facri  laudem  adfpiraviflet,  eum  an¬ 
no  jam  1658  Charentonum  vocatum,  fed  tanto  amore  luam  ecckfi- 
amprofecutumfuiffe,  utabeaabilrahinullus  plane  potuerif,  quam¬ 
vis  ipfe  Marrfchallus  Turennius  aliique  viri  principes,  ac  imprimis  Pe- 
liffonius,  partibus  Reforma toium  adhuc  tum  addidus,  fcriptis,  ad  e- 
um  literis,  id  ut  faceret,  audores  ei  fuerint.  Quod  &  deinceps  fe- 
mel  atque  iterum  facium  fit,  Duce  Schombergio,  Jo.  Claudio  aliis¬ 
que  viris  illuftribus  mutationem  hanc  ipfi  fuadentibus,  quamvis  haec 
omnia  effedum  (peratum  fontica  ex  caufa,  quam  diximus,  non  habue- 
rint.Cum  A.  1660  Carolus  II.  Anglii  Monarcha  in  regnum  refiitutus 
fuifiet,  BOSCHIUM  <$c  in  hujus  gaudii  focietatem  venifie ,  fcriptis  et¬ 
iam  ad  Brevintum  Regis  Capellanum  literis,  hic  ab  Audore  Vitae 
hujus  allegatis,  in  quibus,  quae  fibi  de  Epiicopis  ledeat  lententia,  de¬ 
claraverit;  de  qua  tamen  Presbyteriani  conquefli  fuerint.  Caeterum 
tantas  BOSCHII  virtutes  clerum  Romanum  tolerare  aequo  animo 
non  potuiffe,  indeque  anno  1664.  d.  2.  April.  Cabillonum  in  exilium 
proficilci  eum  ab  Aula  jufiiim  efie,  quafi  qui  de  confesfione  auri* 
culari  contemtim  paulo  locutus  fuifiet.  Sed  has  falfisfimas  fuifie  calu¬ 
mnias,  ipfum  BOSCHIUEP,  per  Parifios  iter  habentem,  TeUerio  Re* 
gisCancellario  abunde  demonftrafie,&  Miniftros  reliquos,quin  <3 c  Re* 
getn  ipfum  demum  agnoviife.  Nihilominus  usque  in  menlem  O- 
dobrem  ejulare  tab  Ecclefia  fuacoadum  fuifie  ?  usque  dum  precibus 

multo- 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  177 

multorum  Principum  interpofitis,  cum  6c  infuper  morbo  correptus 
foiflet,  d.15.  Odobr.  regiis  literis  liberam  redeundi  poteftatem  acce- 
piffct,  ubi  maximo  cum  gaudio  Cadomi  fuerit  exceptus;  fednetum 
quidem  quieto  ipfi  effe  licuifie,.Jeluitis  infidiofis  captiunculis  ipfumin- 
volvere  tentantibus,  atq;  coniilia  ejus  &adiones  omnes  folerter,fed 
fruftra,  oblidentibus.  Cum  vero  porro  perfecutiones  in  Gallia  Ec- 
cl  elice  Reformatae  invaluifTent,BOSCHIUM  imprimis  fuifle  repertum, 
quem  Lutetiam  mitterent,  caufam  afHidae  atque  perturbatae  Eccleliae 
peroraturum  ,  quam  licet  follicite  femper  atque  .prudentisfime 
egerit,  a  Miniftris  tamen  ultra  verba  feretiihil  eum  reportafie.Atq;  hic, 
memorabile  efliEud  alloquium,  quo  annoiddg.  d.27.  Novembr.  BO- 
SCHIO  resduae  EeclefiariRegi  ipfi  exponere  permiiTum,  quod  tam  di- 
ferte  tantaque  cum  eloquentiae  vi  atque  gratia  praelfitcrit,  ut  Rex  non 
tantum  per  longum  temporis  Ipatium  calamitate  Ecclefias  litae  facunde 
milerantem clementisfime  audiverit  , pollicitus  ,  fe  hac  de  re  cogit  a- 
turum ,  led  &  eundem  poftea  valde  laudaverit,  affirmaveritque  ,  homi¬ 
nem/e  hodie  audivijfe ,  qui  omnium  elegantisftme  in  toto  regno  fuo  ver¬ 
ba  facere  p  os  fit ,  verumque  efifie ,  nunquam  fe  hominem  melius  dicen¬ 
tem  auficultavififie .  Objedas  ipfi  aliquando  lautisfimas  condi  demes  a 
Caftelnovo  effe,  li  mutata  religione  Pontificiis  accederet ;  fore  enim, 
ut  Rex  iple  hoc  cafii  lingulari  tangeretur  gaudio,  nec  fore  in  toso  re¬ 
gno  munus,  quod  iperare  ipfi  non  liceret;  ejus  quoque  liberos  ex  voto 
evedum  iri,  &  univerlam  familiam  in  re  Iplendidisfima  viduram,  o- 
mniaque  adfumra,  quae  modo  mente  posfit  concipere;  laudibus  etiam 
eundem  oneratum,  &  veluti  oum  Viro  illuRri  cum  eodem  adum :  fed 
haec  omnia  BOSCHIhlM  magna  animi  conflantia  repudiafle;  cumque 
fubjeciflet  Caftelnovusfiz  400000  aureos  fecum  habere*  quibus  damna, 
quae  Pontificiam  religionem  amplexi  adirent,  farcirentur ,  quique  Mi- 
niftrisfe  convertentibus  in  donum  cederent,BOSCHIUM  repofuilfe, 
non  nifi  ignobile  <5c  imperitum  vulgus  illecebris  atque  blandimentis  i- 
*flis  inefeari  poffe;  id  quod  &  latis  eventus  probaverit.  .Demum,  cum 
quicquidRe&rmati  ad  Edidi  Nannetenfis  obfervantiam  inviolabiliter 
retinendam  Ruderent,  nihil  valuifTet,perfecutionem  illam  inauditam, 
omnium  memoriae  adhuc  inhaerentem  ccepiffe ,  nt  quicunque  mod® 
potuerit, reiida  patria  aliorfumfe  contulerit.  BQSCHIUM,  ut  idem 
faceret,  edido  regio,  quamvis  nondum  adhuc  abrogatio  Edidi  Nan- 

Z  nctenfis 


I 


I 


\ 

ACTA  ERUDITORUM 


netenfis  promulgata  effet,compulfum  fuifle.  Sed  ftatim  Serenisfimam 
Danise  Reginam  regiam  fuam  clementiam  prohxisfime  ipfi  obtulifle, 
cumque  adEcclefiam  Reformatam  in  Dania  dodrina  pafcendam  evo- 
caffe  ;  fed  BOSCHIUM  elegifle  potiusHollandiam,  ut  gregi  fuo  propi¬ 
or  effet,&  propterea  Roterodamum  menfeAugufto  A.idg^concesfiffe, 
cum  ipfi  beneficii  loco  poteftas  fada  fuiflet  de  rebus  &  facultatibus  fu- 
is  ex  arbitrio  dilponendi.  Huc  cum  accesfifflet,  paulo  poft  WUhelma 
potentisfimo  nunc  Britanniae  Regi,  ejusque  Serenisfimac  conjugi  BO¬ 
SCHIUM  fe  ftitiffe,  ficuti  &  mox  d.  7.  Decembr.  coram  tanto  Prin¬ 
cipe  verba  fecerit.  Quae  concio  una  cum  aliis  ejus  Sermonibus  in 
duos  Tomos  difiributisyRoterodamiAad^Szcan.^  vice  publicata  fiiitj 
fatendumque  cft,  eloquentiae  in  iisdem  genus  ubique  floridum ,  devo¬ 
tionem  fandisfimam,  ac  profundam  eruditionem  elucere.  T andem 
BOSCHIUM, cum  vitae  gloriofe  transadae  curium  usque  ad  annum 
aetatis  fexagefimum  nonum  perduxiflet ,  A.  idpz.  placide  extindunu» 
ciTc_>. 


Vitae  huic  BOSCHIANAs  Defcriptioni  fubjundg  funt  aliquot 
Appendices,  in  quarum  prima  varia  exhibentur  feripta ,  nomine  Ec- 
clefiae  Reformatae  publico  diverfis  temporibus  a  BOSCHIO  conce¬ 
pta,  quorum  flammam  hic  referre  nihil  magnopere  attinet.  In  altera 
fifluntur  variae  non  tantum  orationes  a  BOSCHIO  habitae,  in  quibus 
monftrat  fane ,  quam  ingentes  oris  facundi  poflederit  thefauros \  fed 
&  literae,  ad  diverfaseasque  faepe  illuftrisfimas  perfonas ,  TelleriumL», 
Vrillerium,  Turennium  ,  Montauflerium ,  Ruvignium,  Forceurru, 
Schombergium,  integrasque  Synodos  feriptae;  inter  quas  illa  imprimis 
memorabilis  efl,  quam  ad  Turennii  conjugem  exaravit,  ac  in  qua  con¬ 
queritur  de  proprio  in  fandificationis  ftudio  torpore  ,  confeflus 
multo  minoris  operae  effle,  reddere  fe  Theologum  eruditum ,  quam  vi¬ 
rum  probum  atque  fandum,  cum  ad  comparandam  eruditionis  atque 
fcientiae  copiam,  facultates  afferamus  naturales,  fed  in  acquirenda  pie¬ 
tate  vires  noftrae  nihil  valeant  5  &  quod  accedit,  exiguum  quamvis  in¬ 
tervallum  magno  continuo  cedat  praejudicio.  Et  effle  profedo  haud 
txiguam  tentationem,  qua  cum  fibi  conflidandu  fit,literarum  fcilicet 
amorem,  qui  fere  fandi  tatis  fludium  ad  fingulas  horas  foleat  interrum¬ 
pere,  viderique  fibi, reddi  le  ad  munus  fuum  rede  obeundum  ineptum, 
nifi  ex  Grsecis  dcLatinis  audoribus  quippia  legatj  unde  cum  per  vario¬ 
rum 


i 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  179 

rum  labores  circumvolutetur,  lediioni  fe  tempus  dare,  quod  alias  ma¬ 
jori  cum  frudu  impendere  potuifiet;  cui  tamen  Turenniae  epiftola 
gravisfimis  verbis  refpondet.  Non  minus  memoratu  dignae  fiint  li- 
terae  ad  illuftrisfimam  Principem  deUSufe ,  quae  adhortata  ipfum  fue¬ 
rat,  ut  aliis  viam  ad  fan&itatem  vitae  fcripto  aliquo  edito  commonftra- 
ret.  Reponit  enim  BOSCHIUS,  fi  vel  maxime  in  ipfa  pietatis  adyta  fc 
pene  trafiet, nihil  fe  tamen  de  argumento  hoc  literis  mandaturum  efie ; 
quum  difficile  fit  admodum,  in  hoc  fcriptionis  genere fuae  non  fervirc 
atque  ftudere  gloriae,  quae  vanitas  ultimum  fit  idolum ,  cui  renuntian- 
dumaliquishabeat;  quamvis  negare  non  velit, plurimos  efie  potuifte, 
qui  optime  fibi  confcii,  fuam  circa  hanc  materiam  inlumpferint  ope¬ 
ram.  Quin  &  libros  ejusmodi  parum  vel  nihil  ad  fancftimoni#  Rudi¬ 
um  conferre  vix  enim  ullum  efie,  qui  non  fatis  ad  vitam  bene  ducen¬ 
dam  inftru&us  fit,  nec  requiri  aliquid  amplius,  quam  ut  ea,  quae  faci¬ 
enda  fibi  efie  novit,  in  ufu  habeat. 

In  tertia  Appendice  Dijfertntiones  aliquot  annedhintur  in  di- 
verfa  Scripturae  loca,  quae  obfcurisfima  alias  &  difficillima  efie  viden¬ 
tur.  Sic  cum  verba  Joh.I, y 2 .multos  interpretes  torlerint,  BOSCHI- 
US  nofter  prolixa  Difiertatione  a  Viro  dodiisCimoConrardo  provoca¬ 
tus,  eadem  explicatiora  reddere  nititur.  Cum  enim  Nathanael  gaudio 
veluti  abreptus ,  quod  Chrifius  ipfum  fub  ficu  vidifiet,  exclarnaflet: 
Rabbi,  Tu  es  ille  Filius  Dei,  Tu  es  ille  Rex  IfraeT,  Chrifius  refponde- 
bat:  quia  dixi  Tibi,  vidi  te  fub  ficu,  credis ,  majom  iftis  videbis  cilicet 
res,  quae  clarius  atque  magnificentius, me  revera  efie  Filium  Dei  &  Re¬ 
gem  Ilfael,  probaturae  funt.  Addebat  ergo,  Nathanaelem  &  adftantes 
pariter  allocutus :  ab  hoc  tempore  videbitis  coelum  apertum ,  &  Angelos 
Dei  adfcendcntes  ac  defendentem  fuper  Filium  b  ominis.  Qui  quidem 
locus  paritinfignes  difficultates :  quando  viderint  coelum 

apertum  fuper  Chriftum  ?  neque  enim  pofi  baptifmum  Chrifti  iftius 
rei  exemplum  in  promtu  eft;  ifie  vero  jam  praeterierat,  cum  Chri- 
ftus  loquatur  de  re  adhuc  futura :  Alteram ,  quomodo  ifia  coeli  apertio, 
fi  revera  fatfia  fuifiet ,  quomodo  illa  Angelorum  adfcenfio atque  de- 
fcenfio  probare  potuerint, Jefum  Chriftum  efie  FiliumDei, Regem  Ifra- 
eiis,  quod  Nathanael  erat  confeflus  ?  Ad  levandas  illas  difficultates, 
obfervatBOSCHIUS,d//^«/  Chriftum  a  Nathanaele  fuifie  infigni- 
tum  titulis, uno  Filii  Dei  &  altero  Regis  Ifrae  lis  fdkos  igitur  ut  fibi  as- 

Z  2  fereret, 


igo  ACTA  ERUDITORUM 

fereret,  i$c  illuftriori ,  quam  quod  ipfism  fub  ficu  viderat ,  ratione 
adftrueret,  duo  allegat  miracula, quae  ejus  rei  fariftira  fidem  fint.  Unum , 
quod  viffiri  fint  coelum  apertum,  atque  hoc  probaturum  mirabiliter 
prorfos*,  Chriftum  efie  Filium  Dei  :  alterum ,  quod  vifuri  fint  ad- 
fcendentes  fuper  ipfius  perfonam  Angelos  ,  quod  probaturum  fit ,  i- 
pium  effe  Regem.  Quod  jam  ad  apertionem  coeli  fpedlat,  non  probat 

Audior  nofter  illos,  qui  ad  allegoriam  in  loco  hoc  interpretando  con¬ 
fugiunt,  neque  illos,  qui  nimis  ftricle  inhaerent  litene ;  fed  aliam  plane 
ingreflus  viam,  intelligit  aperturam  coeli  in  fignisi  miraculis  &  augu¬ 
riis  teflimoniis ,  quaft  dicere  Chriflus  voluiflet :  duxi  quidem  vitara 
hucusque  privatam  atque  obfcuram  ,  latens  -quali  atque  abfeonditus 
exiguis  jofephi  atque  Mariae  tedlis ;  neque  coelum, nifi  in  baptifinoyul- 
lum mihi  perhibuit  teftimonium.  Sed  pofl  deinceps  videbitis  coelum 
apertum  in  fignis,tefFimaniis,  atque  miraculis  illuflribus ,  quae  corairu» 
mundo  teftimonium  mihi  dicent,  me-effe  Filium  Dei  Nam  ftc  &  evan- 
gelicam  docere  hiftoriam,  e  coelo  admirabilia  de  Chrifto  teftimonia 
emifla  efte*  Matth.  III,  i6.I.Pet.  I.ig.  Joh.XTI,  28.  Idem  conflare  de- 
ftgnis  &  miraculis,  Matth.  III,  16.  XVII,  3.  XXVII,  45.53,  <3?  huc 'per¬ 
tinere  miracula,  quae  per  totam  vitam  patraverit  ;  fic-enim  ipium  mi¬ 
raculorum  feciife mentionem, quaft  quae  de  coelo  venirent,  Matth. 
XVI, 11,  Neqvphrafeos  hujus  interpretationem  novam  alicui  videri  pos- 
fe,  fi iocum-confideraverit  Lu c , IV, 3 5 .  Pfi  LXXIIX,  23.  Secundum  mi¬ 

raculum  in  eo  confiftit, quod,  vifuri  fint  Angelos  adficendentcs  &  deficen* 
dmtes  fiuper  Filikm  hominis ,  quae  verba  allegaverit  Chriftus  ad  affe¬ 
rendum  fiSi  titulum  Regis  Xfraelis.  Ubi  Chriftus  fe  appellitet  Filium 
hominis,  quod  nominis  refpondeat  titulo  Regis  Ifiraelis ,  cum  defunv 
ptum fit  exDam  VII,  14.  Unde  cum  Nathanael  confeftus  fit,  ipfum_> 
«fle  Regem  Ifraefi  Jefuirr  hic  figmficare  velle,  iftumfe  efte  revera,  quo¬ 
niam  fit  Filius  hominis  ,  cui  Deus  apud  Danielem  regnum  dat  atque 
imperium.  Haec  ut  offendat  Chriftus  probatione  vifibili  atque  certa, 
affirmat,  ipfos  viiuros  efte  Angelos  Dei  adficendentes  atque  deficcndentes, 
id  quod  AuUorinon  pksef  adfcalam  Jacobi  referre ,  quod  ex  aequo 
fere  ab  iriterpretibus-fiat,  cum  nihil  haec  res  ad  locum  praefentem  fa-r 
datked  ad  ipfiim  locum  Dani  dis  cap.  VII,  10.  quaft  dicere  voluiftefc 
Chriftus :  pofthac  appariturus  fum-pro  Filio  hominis,  Rege  illo  admi¬ 
rabili,  de  quo  vatirinatus  eft  Daniels  quod  quidem  ex.  eo  fatis  ma infe¬ 
rium. 


I 


MENS  i  S  A  P  R I L I S  A.  M  DC  XCI V. 

ffimr  fiet  ,  quod  illi  ipfi  Angeli,-  quos  Daniel  eirca  Filium  hominis  con- 
fp reatus  fuerit  ,mc  circumflabunt ,  veluti  mmiftri ,  ituri  rediturique’, 
it  in  confpe&u  totius  mundi  mihi  infervituri 5  quod  quidem  &  poftea 
in  paffione,  in  feptilcro,ad  fepulcrum,ac  in  adfcenfione  Chjiffifadlum 
fume  conflat; 

Ad  locum  Rom.  XI ,  32,  obfervat  ante  omnia ^d^rsiSsieiv  feu  in- 
obedientiam  illam ,  non  fignificare  hoc  loco  rebellionem  illam  in  ge~  * 
nere ,  fub  qua  omnes  Adami  poderi  continentur  5  fed  inobedientiam 
incredulitatis,  qua  foedus  DEI  proterve  rejiciunt  homines.  Id  quod 
ait  ex  V.30.&  jLmanifeftum  fieri:  v^o.enimPaulum  Romanis  objicere, 
quod& ipfi  olim  impedientes  fuerint  DEO,  fcilicet  ante  converfio- 
nem.Quod  fi  enim  inobedientiam  illam  generalem  intellexiffet?n©rB 
additurus  erat  illud  tots*  quumin  omnibus  inobedientia  illa  perin¬ 
de  fit  ;  St  eodem  fenfu  v.  31.  fumi.Unde  facile  colligi  ait, Apoftolum, 
quando  dicit ,  Deum  omnes  fub  incredulitate  condujijfie  ,  per  vocem 
omnes  non  communiter  omnes  &  fingulos  homines ,  omnes  Adami 
liberos  iiiteflieere ,  cum  omnes  homines  non  fuerint  flib  hac  incredu- 
litate.  Ergo  Judaeos  Sc  Gentiles  intelligi  5  innuere  enim  velle  Apo¬ 
ftolum  ,  Gentiles  olim  fiiifle  DEO  inobedientes ,  cum  verlarenturin 
incredulitate ;  nunc  Judaeos  rebelles  effe, incredulitatem  illam blafphe-  * 
mam  foventes.  Primum  ergo  omnes  Gentiles  fignificare  atque  u-~ 
deeos  ,  in  rebellione  atque  inobedientia  ambulantes  ;  ita  vero  St  fe¬ 
cundum  illud  omnes  rem  fignificare  eandem,  quas  obfervatio  locum 
amnibus  expediat  difficultatibus.  Apoftoli  enim  fenfum  effe,  De¬ 
um  conclufifle  Gentiles  atque  Judaeos  fub  inobedientiam  ,  ut  utro-: 
mmque  mifereretur.  Fuiffe  tempus  ,  ubi  Deus  non  nifi  Judaeis  mife- 
ricordemfe exhibuerit, rejedlis  Gentilibus ;  tum  itaque  mifericor¬ 
diam  Dei  non  nifi  ad  aliquos  pertinmffe  :  hodie  Deum  non  nifi  erga 
Gentiles  mifericordiam  iliam  demon drare ,  exclufis  Judaeis-,  in  fenfum 
reprobum  datis;  fic  itaque  adhuc  mifericordiam  Dei  pro  aliquibus 
effe.  Sed  tempus  venturum ,  ciuo  Deus  Sc  Gentilium  St  Judaeorum*' 
miferturms ,  eosque  fine  diferimme  ad  communionem  fui  St  Ecclefiam 
vocaturus  fit  ;  Sc  tum  mifericordiam  ejus  comprehenfura  m  omnes. , 
Atque  hoc  modo  patere  jam  feopnm ,  cur  Paulus  ifta  verba  protule¬ 
rit  5  ipfa  enim  ad  Rom.  XI ,  Ji.  referenda  effe  ,  ubi  quaerit  D  odior  ille 
Geatium,  an  impegerunt ,  ut  corruor  enti  Videri  enim  poterat  Deus,' 

Z  3  ;,  abo* 


18 *  ACTA  ERUDITORUM 

abominando  Judaeorum  DEIcidio  irritatus  reprobafle  eosdem ,  ac 
foedere  luo  penitus  exclufiffe ;  fed  Paulum  affirmare  contra ,  non  pla¬ 
ne  atque  in  aeternum  Judaeos  reje&os  effe  ,  fed  tempus  inflare ,  quo 
&  ipfi  ad  communionem  Filii  DEI  fint  invitandi.  Permififfe  Deum, 
ut  caderent,  verum  non  ut  perderet  eos,  fed  ut  e  erum  mifereretur,  quam¬ 
vis  fuo  ordine  ut  egerat  cum  Gentilibus ,  quos  ad  tempus  aliquod  fua 
gratia  etiam  privaverat.  Sed  cum  iftud  folatium  Gentilibus  incutere 
poffet  terrorem,  quibus  in  mentem  venire  poterat ,  fore  hac  ra¬ 
tione  ,  ut  illo  in  cafu  fimili  incredulitate  ipfi  perirent  5  illis  proinde 
folatio  aliquo  fuccurrendum  fuiffe.  Et  profe&o  v,  30.  &  31.  evi¬ 
denter  teftari,  hanc  beati  Apoftoli  mentem  extitiffe  ,  quod  6c  adhuc 
magis  ex  v.  iz,  elucefcat. 

In  explicatione  1.  Tim.  II ,  4.  praefupponit  ante  omnia  ,  vocem 
amnes  nequaquam  eo  infenfupoffe  accipi ,  quo  capiebatur  in  loco 
antecedente  5  neque  de  omnibus  folum  hominum  generibus ,  aut__ 
omnium  conditionum  hominibus  exaudiri  pofle,ita  ut  hoc  infenfu 
mens  acquiefcat.  Ut  vero  obje&ionem  evadat ,  fi  DEUS  vult  omnes 
'homines  falvos  fieri ,  qui  fiat ,  quod  non  omnes  falvet  ?  diftinguere__> 
nos  jubet  inter  trium  generum  creaturas  ,  Elettos ,  Reprobos ,  atque 
Diabolos  :  <5t  quidem ,  quod  velit  Deus  falutem  Eledorum ,  apud  o- 
mnes  inconfeffo  efle;  non  minus  conflare,  eum  Diab  olorum  vellem 
damnationem ;  de  fecundis  vero  illis ,  Reprobis  ,  moveri  dubium. 
Apoftolum  enim  dicere ,  Deum  velle  omnes  homines  falvos  fieri ,  cui 
tamen  repugnet  eventus  atque  experientia.  Hic  rejedis  ,  quae 
vulgo  afferri  folent,diftin&ionibus ,  inter  voluntatem  Dei  antece¬ 
dentem  &  confequentem  ,  inter  voluntatem  figni  &  beneplaciti  * 
fuae  illi,  quam  fiiperius  fuppeditaverat,  infiftit.  Si  enim  reprobi  con¬ 
ferantur  cum  ele&is ,  ad  quaeflionem ,  cur  Deus  non  velit  omniuiru 
hominum  falutem ?  refponfionem  patere,  quia  non  omnes  praedefti- 
net ,  non  omnes  efficaciter  vocet ,  &  fic  porro  :  fi  vero  reprobi 
conferantur  cum  Diabolis ,  patere  non  minus  ,  velle  Deum,  ut  ipfi 
falventur ;  neque  enim  cum  reprobis  seque  ac  cum  Diabolis  agere 
Deum.  Ipfum  enim  omnibus  in  univerfiim  hominibus  dediffe  Re¬ 
demptorem  pro  iisdem  fatisfacientem  pleniffime  ,  ad  omnes  perti¬ 
nere  ac  dirigi  verbum  Dei ,  omnibus  divinam  offerri  gratiam ,  &  fic 
ulterius ;  &  horum  certe  nihil  ad  Diabolos  fpedare.  Ergo  Deum  re- 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  i|3 

probos  falvos  fieri  voluifte.  Cur  autem  Deus,  cum  velit  omnium 
hominum  lalutem ,  nonfalvet  etiam  omnes  homines  hic  ?  fatetur  BO 
SCHHlS,efTe  aliquam  in  voluntate  Dei  relpe&u  Ele&orum  &  Re¬ 
proborum  inaequalitatem,  quae  tamen  non  impediat ,  quo  minus  ipfe 
velit ,  omnes  homines  lalvos  fieri.  Duo  vero  effe  impedimenta,  quae 
faluti  repugnent  hominum ,  <Sc  in  caula  fint  ,  cur  homines  falvari 
non  poffint :  a  parte  Dei ,  ejus  juftitiam  ;  a  parte  vero  hominum^ 
eorum  malitiam.  Quod  ex  parte  Dei  erat,  Deum  liiftuliffe,  miffoia 
mundum  Filio ,  pro  omnibus  latisfaciente  :  quod  ex  noftra  parte 
eft  impedimentum ,  id  effe  ejusmodi ,  ut  fi  non  falvemur  ,  id  nemini 
nos,  nifi nobis, poffimus  adfcribere.  Sed  cum  praevideret, objici  libi 
poffe,  nos  non  poffe  per  nos  iplos  credere  ,  obedire  &  ampledi  pro- 
miffiones  divinas  j  recondet,  hanc  impotentiam  nequaquam  a  Dea 
effe,  qui  eandem  in  nobis  inveniat  5  quam  ut  emendet ,  Deum  noiu 
effe  obligatum ,  cum  unusquisque  re  fiiapro  arbitrio  uti  poflit. 

Ad  GalatosDI,  20.  ingeniola  fimt,  quae  commentatus  eft.Licet 
enim  verba ,  prout  jacent  a  contextu  avulla  ,  Mediator  vero  non  efi 
uniut ,  DEUS  vero  unus  efl,  nihil  quicquam  difficultatis  habere  vide¬ 
antur  5  fi  tamen  ad  antecedentia  referantur  ,  difficultates  oriri  vix 
fuperabiles;  nefeientibus interpretibus,  quomodo  verba  inter  le  co¬ 
haereant  :  unde  tot  enatae  in  hunc  locum  lententiae  fint ,  minime 
omnium  BOSCHIO  latisfacientes.  Iple  igitur  duo  veluti  membra 
locum  habere  ait,  quorum  unumquodque  lua  prematur  difficultate; 
illa  igitur  feparatim  excutienda  effe ,  cum  de  intelligentia  prioris  de¬ 
pendeat  intelligcntia  pofterioris  In  priore  membro  difficultatem^ 
haerere  in  voce  unius ,  &  intelligi  facile  non  poffe  ,  qu®  in  fenlu  di¬ 
xerit  Apoftolus,  Mediatorem  unius  non  ejje .  Jam  vero  non  melius 
fenfum  vocis  agnofei  polle ,  quam  ex  ipfo  argumento, de  quo  agere 
eonftitucrat  Apoftolus.  Duabus  vero  vicibus  verbum  unius  in  hoc 
capite  occurrere  5  verlii  nimirum  16.  atque  28.  Ex  priore  loco  pa¬ 
tere  ,  Apoftolum  animadvertere ,  promiffiones  fadas  effe  Abrahamo 
ejusque  femini  in  lingulari,  non  feminibus  in  plurali ,  quali  age¬ 
retur  de  pluribus ,  fed  de  uno .  Quare  hoc  ?  &  quid  eft  lemen  illud  u- 
num  ?  Nempe  intelligere  Apoftolum  omnes  ex  univerla  terra  eredem* 
tes ,  ex  quacunque  etiam  fint  gente ,  quod  luculenter  ex  v.  8»  conftet; 
ut  adeo  Apoftolus  omnes  veluti  Abrahami  infantes  confundere  vo¬ 
luerit 


184  ACTA  E.R  UDI  TORUM 

Inerit;  neque  aliam  promifllonem  Judaeis,  aliam  Gentilibus  affigna- 
verit.  Unum  ergo  efle  femen  benedidlum ,  non  in  oppojfitione  ad  aii- 
'os,quiab  eo  diftincfi  lint,  fed  propter  aggregationem  plurium,  qui 
quali  in  unum  conflati  lint ;  id  quod  luce  clarius  ex  v.  zg,  patefeat* 
Hoc  itaque  jam  Iemen  relpicere  Paulum  •,  cum  dicit  ,  Mediatorem 
non  ejfe  unitu ,  hoc  eft:,  non  e  fle  unius  hujus  feminis  ,  de  quo  paulo 
ante  locutus  erat.  Neque  enim  Mofen  mediatorem  efle  feminis, 
quod  Judaeos  &  Gentiles  in  unum  coadunat,  &  de  omnibus  populis 
'  -non  nifi  unum  facit.  Sed  quinam  alterius  membri  emerget  fenfus? 
Nfon  minus  ex  lententia  Au&oris  noltri  pulcherrimus ,  fcopoque  A- 
poftoli  convenientislimus  ;  nam  juxta  phraftn  Apoftoli ,  ejfe  unum 
Deum,  eft  Deum  efle  omnium  ,  ita  quidem?  ut  omnes  fint  in  ipfo  u- 
num  ;  qualia  exempla  plura  luppeditet  ipfe  Paulus  i.  Tim.II.  5.  Rom, 
111,28.  29.  Sic  itaque  &  in  hoc  loco  Paulum  dicere  ,  Deum  unum 
ejfe,  hoc  efl:,  omnium;  &  id  quidem  hoc  fine-,  ut  legem  opponeret  fi" 
dei:  namque lub antiquo  foedere  Deum  non  fuifle  unum,  hoc  efl:, 
gratiam  ejus  non  pertinuifle  ad  unum  femen,  quod  ad  omnes  popu¬ 
los  fe  extendat ;  iedfiib  oeconomia  fidei  Deum  unum  efle  adverftis 
omnes  .,  cum  omnes  indifferenter  populos  in  flium  foedus  recipiat ; 
quo  quidem  fenfu  &  verfio  Althiopica  verba  ultima  accepifle  vide¬ 
atur, cum  ita  reddidit :  eft  unus  Deus  amborum  populorum  ,  ex  cir- 
cumcifione  &  prteputio.Hanc  expolitione  fcopo  Apoftoli  accommo- 
datisfimam  efle, cui  propoli  tum  fit, legem  fidei  opponere,  convenire  & 
optime  interrogationi ,  quam  deinceps  profert  :  Eft  ne  lex  contra 
promifliones  Dei  ?  Nam  Moles  revera  non  erat  Mediator  unius  fe¬ 
minis,  omnes  populos  eornpledkiitisc  Contra,  cum  Deus ,  qui  A- 
brahamo  promisfiones  dederat  de  benedidione  ac  gratia ,  omnium 
hominum  effer,  lex  ad  certam  nationem  reftrida  ,  gratiae  Dei,  ad 
omnes  homines  pertinenti  ,  contraria  efle  videri  poterat,  iit  fenlus 
didi  jam  fit  breviter  ifte :  Apoftolus  ,  cum  dixiflet ,  legem  datam  efle 
per  miniftermm  Mediatoris ,  ut  intelligeretur ,  de  quo  Mediatore  hoc 
velit  intelligere,verfumhuncadjicit.?:cujus  ifle  fenfus  efl: ;  Mediator 
hujus  legis  non  eft  'tftius  feminis ,  quod  unum  vocavimus quia  ipfum 
omnes  in  terra  populos  unit  atque  conjungit :  munere  primi  Mediato - 
ris  non  nifi  Judaos  refpiciente :  fe.d  Deus ,  qui  Ahrahamo  promis ~ 
Jiones  dedit ,  unus  Deus  eft  omnium ,,  gratia  ipftus  inter  credentes  nul¬ 
lum  difcrim  en  fiat  nent  e .  '  ‘  tjv* 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV. 

^ieneu^roffn^c-OttomanniTclje^forfc/ 

Sive_, 

Novisfime  reclula  Porta  Ottomannica. 


Augufbe  Vindelicorum  apud  Laurentium  Kroniger ,  & 
heredes  Gobelianos,  1694.  in  fol.  Alph,  8.  pl.  15. 

QUanquam  Ecclefiae  Dei  &  Chrifti  hoftcs  immaniffimi  fint_ 
Tureae ,  nec  tantum  religionis  verae  ac  pietatis ,  verum  &  omnis 
omnino  honeftatis  ac  pacis  everfores;  non  male  tamen  de  Chriftiano- 
rumrebuspublicis  merentur ,  qui  curam  fuam  &  laborem  eo  confe¬ 
runt,  ut  conftitutionem  regiminis,  quam  barbara  gens  ampleditur, 
rerumque  ab  ea  geftarum  memoriam  nitide  &  integre  deferiptam 
habeamus,  quod  hinc  cumprimis  caufae  cognofcantur  &  adminicula, 
quibus  imperium  ad  tantam  amplitudinem  <Sc  potentiam  eft  perdu¬ 
dum.  Privandus  itaque  laude  fua  non  eft  Autor ,  qui  ex  duobus  re¬ 
rum  harum  peritisfimis  feriptoribus ,  Anglico  uno  &  altero  Veneto, 
Iplendidum  hoc  Volumen  concinnare ,  figurisque  seri  affabre  incilis 
exornatum  pasfim ,  publici  juris  facere  conflituit. 

Duabus  vero  partibus  integrum  abfolvitur  ,  quarum  prima^» 
quidem  gubernationis  formam  &  conditionem ,  fi  quam  habent,  re¬ 
ligionis  :  altera  res  Turearum  geftas  compleditur.  Regiminis  de- 
feriptio  praeter  imperii  potentiam,  axiomata  regni  politica  exhibet, 
eorumve  cum  fuperftitione  Muhammeaaaa  congruentiam :  praeter¬ 
ea  omnis  generis  officiales ,  quibus  &  in  aula  imperatoria  ,  &  in  re 
militari ,  &  in  tribunalibus  fuis  Tureae  folent  uti.  Hinc  provincias 
cum  fuis  gubernatoribus  enumerat,  annuosque  earum  reditus  &  tri¬ 
buta  :  tum  infervitute  abdudae  juventutis  educationem  exponit,  firu- 
duram  totius  palatii,  ut  &  fexus  fequioris,  in  aulico  gynaeceo  de¬ 
gentis  vivendi  rationem  ,  ejusque  difciplinam  &  famulitium*  For¬ 
ma  reipublicae  deferipta ,  dodrinae  quoque  Mufulmannicae  praecipuae 
partes  proponuntur,  ita  quidem, ut fimul  oftendatur,  quomodo  fub 
hujus  involucro  artes  politiae  fuae  fervientes  tegant  &  occul¬ 
tent  :  recenfentur  diverfa  templorum  genera  cum  fuis  reditibus  dc 
miniftris  5  praecipuae  in  precibus ,  circumcifionc,  conjugio,  divortio,  & 
concubinatu  ceremonia:  $  feflorum,  eleemofynarum  ,  &  procesfio- 

A  a  »  num 


*m  ,  A -CTT A*  B  Kll  D I T  O  R 11 M4 

Biim  ratio  ,•  quaeque  inter  ipfos  vigent  cum  novae  tum  antiqua.  ie&ae 
&  ordines.  Ultimo  loco  ,  qui  explicationi  rei  militaris  tribulitur, 
deferiptum  habes  univerfum  Turearum  apparatum,  bellicum ,  ejus* 
que  non  folum  prorogativas verum  &  defedus ,  una  cum  gravi  Au- 
toris  judicio ,  in  quonam  totius1  impetri  robur  maxime  &  infirmitas 
confiftat decernente  Atque  hoc  defumta  «5c  in  idioma  vernacu¬ 
lum  translata  effe  profitetur  Autor  ex  celebris  Domini  Kicautii  libro, 
qui  Anglicana  prhnumiingua  eft  confcripeus  ,  Gallico  pofimoduma 
idiomate iteratis  vicibus  expretius.  Textui  hujus  partis  erudito  fi- 
mul  obfervationes  Domini  Pefpierii,  imhihorns  linguisque  orientali¬ 
bus  verfatifiimi-  ?  feri  e  continua  luhjiciuntiuv 

Ppfferior  Voluminis  pars  ,  im libros  quindecim  digefta ,  exadlam 
hiftoriam  eomple&itur  ferum  abemmbus  Tuream monarehis  gefla- 
rum  >  inde  a  prima  gentis:  origine ,  usque  ad  hoftra  ftre  tempora# 
Quam  rurfiis  defcriptioniltalicae  Johannis  Sagredi ,  Senatoris  Vene¬ 
ti ,  nec  non  laudato  iam  Ricautio  acceptam  Autor  ferre  nullus  dubitati 
Celerrimum  ea;  nobis  patefacit'  potentiae  Ottromaanicae  incremen¬ 
tum ,  aperta  tyrannidis  ipecimina ,  miferrimam  tot’  regnorum  St  ur* 
biumdefolationermcruenta  bella ,  vigilantiam  gentis  incredibilem,  & 
njiramaftutiam^  qqae-diftradbs  ChrifManorum  animos  in  fuum  ver¬ 
tere  noviteommodum.  Gseterumi  gravi  ubique  &  urbano  ferino- 
nis  genere  Autor  tifus  efb,  ac  res  Tiircarum  ita  perfequitur  ,  ut  Heror¬ 
um  quoque  ac  Principum  Chfiifianas  fdei  addteforum- res  gioriofem 
geftas ,  fufeeptas  expeditiones ,  <5 c  victorias  ex  hofre  cruddiffimo  par- 
fas ,  cum?  utilisfimis  obfervationibus  politicis  haurire  non  minus  in# 
de &addifeere  liceat.  °  Ur  ver©  librorum- &  capitum lingulorumj 
argumenta,  cum  indiculo  aurorum  .>  qui  allegati  partirn,  partim  il- 
Mlrati  &  emendati  hic  fuerunt ,  praemittuntur  ope rh 5  fic  in  ejus¬ 
dem  fine  copiofum  habes  rerum  atque  nominum  indicem» 

rerum:  AMO.R  FORTI /IRUM  SCRIPTORES 

duo  inediti*  Produxit  i  miis  que  objervationu 

bus  dluflraVit  Antonius  Matt-bkns  >  Juris  in  ittnfiri  Aca¬ 
demia  Lugduno- Bdt sto  a  AnteceJJer.- 
Lugdimi  Barav,  apud  Eddericum  Haanngh.  A.  1695.7 

ih  Alpha fcu  2»cplag.,. 

Ve- 


M  E  N  SIS  ;A  PR I  LIS  M.  M/BC  XCIV.  187 

VEtuftalatis  eft  ac  nota  urbs  rn  dioece/i  Ultraje&ina,  .quae  Amor» 
fortia ,  itemque  Amcrfumim  ,  nec  jnfrcquenter  Amisfurtum^ 
dicitur ,  cujus  hili: oriam  duo  hi  ,  qui  a  Clar.  Editore  primum  nunc  in 
lucem  publicam  protrahi  iunt ,  fcriptores  texuere ,  inhituto  quidem^ 
ac  diligentia  aliquantum  diffimili  ,ied  adhibita  tameft  utrinque  opera 
ejusmodi.,  quarforfan  no»  ingrata  penitus-  euriofis  harum  rerunu 
adfimatoribus  eveniet. 

Alter  horum  Theodorus  Verhoeven ,  Gymnafiarcha  Gravien- 
fis, dicitur  ,  cujus  valde  commendatur  diligentia ,  ingeniumque  ac  ju¬ 
dicium  ,  prout  etiam  ex  ipfa  ejus ,  quae  exhibetur ,  brevi  ac  fuccin&a 
rerum  Amorfortiarum  deicriptione  id  cognofci  poterit ;  in  qua  ab 
urbis  antiquitate  exorius ,  illius  pohea  litum ,  etymologiam .  mores 
avium ,  terminorum  amplificationem ,  pluraque  eo  pertinentia  cotrn 
memorat.  Mox  Viros  clarisfimos  Amisfurto  oriundos  nominat ,  ac 
brevem  vitae  fingulorum  deferiptionem  adjungit  ,  e  Theologis  im¬ 
primis  Nicolaum  Zoefium ,  dc  Michaelem  ab  IiTelt  5  c  JCtis  Joanm 
Vonckium ,  Paulum  Bufium ,  Toannem  &  Eliam,  fratres  ab  Olden- 
barneveldt ;  e  Medicis' StephanumXaurenbergium ;  e  Lkeratoribus 
Godefridum  Stegium  ,  Joannem  Cornelium  Geflelium  ,  dcc.  com- 
?  mendans.  Inde  urbis  regimen  contemplatur  ,  vetera  ipfius  jura  ac 
privilegia  enumerat,  &  ingruentes fubinde calamitates,  ac  inter  has 
pr^cipue  bella  cum  Gelris. ,  Hollandis ,  Ultrajecfrenfibus ,  de  aliis,  in¬ 
certo  faepe  Marte  depugnata  deplorat.  Oblidionem  praefertima 
Caefareanis  du&u  Comitis  de  Montecuculi  inftitutam ,  fa&amque . 
Es  deditionem  deferibit,  &  in  urbis  D.  D.  Ordinibus  tandem  redditas 
hiftoria,  anno  que  adeo  circiter  1629,  filum  abrumpit. 

Alterius ,  quem  poflrema  loco  collocare  Editori  libuit ,  paul® 
quidem  major  aetas  eft,  fed  nomen  ignoratur  ,  quemadmodum  deis 
:  breviores  in  enarratione  liia  duxit  lineas,  ab  ipfis  tamen  urbis  initiis 
;  notatu  digniora  perfingulos  annos  usque  ad  millefimum  quingenre- 
fimum  feptuagelimum  tertium  annotans. 

•Utrique  notas  atque  obfervationes.CL  Matthaeus  addidit,  ita^i 
tamen  eas  difpertitus ,  ut  priori  paucas  ialtim  de  fere  marginem  tan¬ 
tum  occupantes  fubjiciat ,  nifi  quod  poft  caput  primum  additamen¬ 
tum  fatis  prolixum  exhibuerit ,  in  quo  genealogiam  vetulfiffimae  gen¬ 
tis  Dominorum  de  Amersfoert  diligenter  concinnatam  deprehendi- 

.A  a  a  mus. 


I 


—  i  ,  /  -  .  *  '■  \ 

188  '  ACTA  ERUDITORUM 

mus.  Operam  vero  majorem  addixit  pofteriori ,  qui  cum  privilegk 
Amerfortiis  concelfa  liio  quaeque  tempore  annotant,  &  ad  monu¬ 
menta  maxime  genuina  provocaverit  ,  verbis  tamen  eorundem  ut- 
plurimum  omiffis ,  ideo  defedum  hunc  lupplere  iple  voluit ,  e  tabulis 
apographisque  probatisfimis  haec  ad  lingulas  Hiftoriae  partes  fo licite^ 
producens.  Haurire  exin  poteris  poft  plura  alia  haud  fuperficiari- 
am  controverfiarum  de  epifcopatu  Trajedenli  quondam  agitatarum 
notitiam ,  quae  ad  mentionem  Rudolphi  Diepholdenfis',  vSuederi ,  Gis- 
bertiBrederodii  y  &DavidisBurgundi,luppeditata  eft.Iplas  autem  ur¬ 
bis  immunitates ,  &  inita  cum  fodis  diverlis  foedera ,  ac  quae  liint  in- 
fuperilHus  generis ,  ad  eum  modum  excuffit ,  quem  inditurum  prima-' 
rium ,  ad  quod  eunda  iflhaec  pertinent ,  poftulare  omnino  videbatur. 
Quandoquidem  &  iple  nihil  eorum  omilit ,  cjpx  ad  ornandam  Amis- 
fiirti  dignitatem  quiopiam  conferunt ,  licuti  Sc  in  operis  totius  in- 
feriptione  ad  inclytum  illius  urbis  Senatum  non  minus  antiquitatem 
ejus  ac  praeftantiam  multo  cum  verborum  apparatu  celebrat.  De_> 
caetero  cum  Autor  ifte  incertus  in  anno  lupra  memorato  delierit,  No*» 
fcer  interim  annales  Amorfortienles  e  Chronico  quodam  coenobii 
Agathenlis, quod olim ibi  fedem  habuit,  manuferipto  usque  ad  an¬ 
num  1632  utcunque  continuat. 

JO.  DOUGHTEI y  THEOLOGI  ET  PH1LOLO- 

gi  Anglo  -  Britanni  celeberrimi  ,  de  Calicibus  Eu - 

chariflms  Veterum  Cbriflianorum  Liber P  cum  JO  ANNIS  FAES 
Prafatione  P  Marginalibus  y  (f  MantijJaP  e  MS. 
primo  in  Germania  editus . 

Breirae,  fumtibus  Philippi  Godofredi  Saurmanni. 

A.  1 694.  in  8*  plag-  19. 

DUm  promifiam  a*  celeberrimo  Ciampino  de  [acris  profanis  que 
calicibus  commentationem  Orbis  eruditus  adhuc  expedat ,  prae- 
fens  interim  opusculum  in  lucem  protrahitur  ,  quod  Auderem  a- 
gnofeit  Joh.  Doughtejum  ,  cujus  in  feriptis  fecularibus  verfata  ad¬ 
modum  induftria  jam  latis  innotuit  ex  Anale Ciis facris  ,  live  excurfto- 
nibus pkilologicis  fuper  diverfis  Scriptura  locis  ,  quae  ab  illo  pridem^ 

vul- 


1 


MENSIS  APRILIS  A.  M  DC  XCIV.  189 

vulgatae  lunt.  Nec  mediocrem  is  ecclefiafticarum  antiquitatum  no¬ 
titiam  in  hac  fcriptione  Le&oribus  curiofis  approbat ,  maximaeque 
proin  Plurimum  Reverendo  Editori  gratiae  debentur ,  quod  eandem 
tam  opportune  ab  interitu  vindicare  voluerit. 

Quemadmodum  vero  folos  calices  ChrifHanorum  eucharifti- 
cos  Autor eruditifiimus  confiderandos  elegit, ita  nec  in  etymologica 
vocis  generalis  evolutione  diutius  ,  quam  ferat  propofitum ,  occupa¬ 
tur  ,  nec  adeo  prolixum  lefe  gerit  in  delineandis  calicibus ,  qui  vocan¬ 
tur  ,  baptismalibus  ,  tametfi  horum  ufurn  e  monumentis  fide  dignis 
afierere  neutiquam  omittat.  Iftorum  de  extero  originem  paulo  al- 
tius  dum  repetit,  adeam  controverfiam  delabitur  :  quid  de  quaterna¬ 
rio  poculorum  numero  a  Judaeis  in  ccena  Palchali  conftituto  fentien- 
dum  veniat?  Ubi  non  calicum  modo  illorum  nomina  ,  fed  etiam  fi- 
gnificationem examinat, &, pofiquam hoc  inventum  a  vetufli oribus 
Judaeis  minus  derivari  pofFe  docuit ,  a  Chrifto  in  ultima  coena  nonnifi 
unicum  fiiiiTe  adhibitum  demonftrare  nititur,  plusculis  abhinc  de_* 
patrefamilias ,  illius  pofTefTore ,  difputans ,  nominis  tamen  determina¬ 
tionem  non  minus  ac  inlecutam  ipfiusmet  calicis  ad  alios  translatio¬ 
nem  in  medio  relinquens.  Eorum  vero  calicum ,  quorum  ufiirpa- 
tio  fuam  ex  hoc  originem  in  Ecclefia  Chrifiiana  traxit ,  materiam  pri¬ 
mum  accurate  perpendit ,  a  ligneis ,  tanquam  vilioribus ,  fermonem 
auipicatus ,  quibus  fiatim  vitreos  adjungit ,  mox  ad  fi&iles  marmore- 
osque progreditur,  poftea  rnetallinos ,  aeneos  nimirum  Sc  fianneos, 
nec  minus  corneos ,  confiderat ,  aureos  etiam  Sc  argenteos  ,  eos  iti¬ 
dem  ,  qui  ex  cryftallo  Sc  onyche  confe&i  fuille  legantur  ,  producit, 
allegatis  ubique  confiitutionibus  ecclefiafiicis ,  quae  ungulorum  ufimi 
aut  introdudhim  aut  rurfiis  abolitum  manifefto  edoceant.  In  deter¬ 
minanda  eorum  quantitate  variam  pro  temporum  varietate  amplitu¬ 
dinem  commemorat ,  ea  occafione  nonnihil  differens  de  calicibus 
minifterialibus,  quos  a  poculis ,  quae  hodie  a  Pontificiis  vocitentur, ab¬ 
lutionis  longe  facit  diverfiffirnos ,  utpote  cum  illi  minifterio  ipfius  fa- 
crofanelxEuchariilix  in  magna  populi  communicaturi  frequentia^ 
infervierint, longe  autem  alia  fit  ratio  poculorum  ablutionis ,  quae  or¬ 
tum  quoque  fuum  nonnifi  ad  Remigium  ,  &feculum  adeo  nonum, 
referant.  Circa  formam  anfulas  iis  plerumque  additas ,  gemmas  in- 
luper  inibi  confpicuas,ob  oculos  proponit,-  E  figuris ,  quibus  exor- 

A  a  3  nari 


190  A  C  T  A  E  R  U  D  ITO  Rtl  M 

nari  hi  calices  eucharillici  confueverint ,  crucis  praecipue.  &c  crucifixi 
*  Salvatoris  imaginem  commemorat,?  nec  eam,  filentio,  involvit,  quae 
pafiorem  humeris  oviculam  portantem  repraelentet ,  prout  &  eorum 
infcriptiones  pari  diligentia  enumerat.  Sed  cum  landilfimo  hoc 
Sacramento  multi  temere  abutantur ,  ideo-  calicum  quoque  euchari- 
llicorum  ahufus  taxat ,  eosque  tam  antiquiores ,  illorum  nempe  a  col¬ 
lo  fuspenfionem  ,  luper  pedus  Sacerdotis  vita  defundi  collocatio- 
nem,  ad  certa  fortilegii  genera  deilinationem  ,  &c. > quam.recen- 
tiores ,  &  inter  hos,  morem  illum  ,  quo  in  confignandis  adverfiis  hae¬ 
reticos  edidis. ,  vel  in  aliis  gravioribus,  negotiis  defcribendis,  calamos 
in  iis  velut  atramentariis  intinxerint :  quinimo  &  poculum  ablutionis 
antea  nominatum  ,;&.lchedulas  votivas  eledionis  Pontificum  calici 
injedas  abufibus  pariter  annumerat,  ac  loco  tandem  ultimo  de  cali¬ 
cum  eucharillicorum  fradione  quaedam  notatu  haud  indigna  fubjicit. 
Et  eunda  haec  ad  illum  modum  explicantur,  ut  ex  Hilloricis  profa¬ 
nis  aequalia  inftituta,<5cilmilfmpQ.culo4^m  fabricam  fub inde  referri 
videamus.  - 

:Sed  quod  ad  operam  aReverendo  Editorc  huic  Tradatui  nava¬ 
tam  attinet ,  neminem  omnino  fua  fpe  frudratum  iri  confidimus, 
quandoquidem  is  praeter  Audores  alios,  qui  pertradatam  in  textu 
ipfo  materiam  dilucidius  proiixiusque  excuderint in  margine  pasfim 
adje dos, Mantilfae loco  notas  quasdam  non, ineruditas  luperaddidit, 
e  quibus  infigniores  illae  funt ,  ubi  agit  de  poculis  vitreis ,  quibus  cum 
Judaei  tum  Graeci  in  adu  copulae  neonymphorum  uti,  quaeque  ad  la¬ 
pidem  collifa- frangere  confueverint  ;  ubi ,  quid  per  ya&q 
Ad.  XIX  ,24.  nominatos ,  intelligendum  fit  ?  difquirit  ,  <St  vocabula 
haec  de  aedicula  ad  formam  templi  Dianae  exprelfayimagunculam  ejus 
Deae  in  le  continente  ac  monftrante,  accipit;  ubi  verba  facit  de  Eu- 
c-harillia  mortuis  olitn  data ,  particulisque  ejus  cumipfis  fepultis do 
Henrieo  VII.  -YidoreIL,&  III.  aliisque  per  venenatum  calicem  Eu- 
eharillicum  interfedis :  ut  alios  illius,  generis  excurfus  ,  .qups  illo 
pro  fua  indullria  inftituit ,  hac  vice  taceamus. 


LIBRI  NO  VI 

Memor  Uls  of  the  mofi  RevercndFather  i&God  Th  ornas  Cmn~ 
mer^fometime Lord  Arcbbishop  of  Ganterlwry:, colkpfed by  John  Firy- 
pe.  London  iSpy.fol.  *  ‘Orig® 


MENSIS  APRILIS  '  A.  M  DC-XCIV.  i$x 

Origo  Legum  :  sr  a  Trcatfe  ofthe  Origin  ofLdvvs  and  their 
ehilging  Power :  by  Grorge  Davvfon.  London  1694^01 

No  uve  au  x  Ekmens  des  Mathematiques,parjem  P reflet,  A  P'& 
ris  lio 4.  in  4.' 

juftini  Hiftoria  Philippicagx  recenftone  joannk  Georgii  Gravi  i} 
eum  ejusdem  Cafttgationibus.  Amftel.  1694, 12. 

Hiftoire  univerfelie  de  juftin,  TraduGion  ncuvclle  avec  des  Re* 
?narques.  A  Paris  1694,  12.  , 

Nouveau  Voyagedu  Levant.  AU  Hdye  1694,12» 

Memoires pour  flervir  a  l  ’  Hiftoire  Ecclefioftique  des fix  freftiiefs  f 
Siecles .  Terne  L  A  Bruxelles  1694, 12. : 

Hiftoire  du  Triumvirat  de  jules  Ce  far,  Pompee  &  Crajfiu.AP fe» 
rls  1694 .  12, 

Hiftoire  de  la  P ape ffe  Jeanne,fidelement  tiree  de  laDiffertation  * 
Latiae  de  Mr.  de  Spanheim.  A  Cologne  1694 . 12, 

Les  Oeuvres  de  Mr,  Sarnfin.  A  Paris  1694 • 12 • 

Sermons  du  Pore  Chemia  ais,  Predicateur  du  Roy*A  Paris  i6pf*  * 

in  12,' 

Chriftiani  JVormii  Wilh.  F,  De  Corruptis Arltiquit  atum  H±»  * 
htaarum  apud  Tacitum  &  Martialem  veftigiis  Liber  II.  Hafnia  1694,  • 
in  4^ 

johannk  v an  Muyden  Compendiofa  Inftituticnum  juftiniam  ’ 
TraHatio.  Trajetti  ad  Rhenum  1694,  in  g. 

Cornelii  Van  Ech  Tbefcs  juris  centroverfi,  TrajePU  ad  Rhenum r* 
169 4, in  g. 

Ejusdem  Principia  juris  Civilis  fecundum  ordinem  DigeftoruWo  ■■ 
Trajelh  ad  Rhenum ,  1694 .  in  g. 

Moderna  Theologia  Judaica  deline  at  a  per  joh  annem  d  Lento  - 
Herborna  1694.1*1$. 

P taxeos  Medica  Idea  novis frhngaulT ore  joh .  Bevnh B  GladbachiOo  * 
Herborna  1694.  ing. 

Numifmatn  Imperatorum  Romanorum praftdntiora^a  Julio  C<e- 
fare  ad  Po fumum  &  Tyrannos.  Per  joh  annem  Vailbmt.Parifm  1694. 
in  4. 

Hiftoire  dela  Giterre  de  Guienne, commem  eo fur  Id  fin  du  moisde  " 
Septembre  16 ji  &  continue  ejiisqu  aV  annee  idjj.ACologneydpj.u* 

Ites 


'.v  ,  ; ,  , '  \  ■  ,  : 

192  ACTA  ERUDITORUM 

Les  Stratagemes  &  les  Rufes  de  guerr  e.  A  Parti  1694. 12 „ 

Le  Nego  ce  d'  Amflerdam ,  ou  Trahe  de  ft  B  an  que,  par  le  Sr.  le 
Moine  de  Les  fine .  A  Amfterd .  1694. 

Methode  four guerir  toute  forte  de  Fievres,fans  rien  faire  pren - 
dre  par  la  bouche par  le  Sr. Helvetius,  A  Paris  1694 . 12. 

Promptuarium  Praxeos  Medica,  feu  Methodus  medendi prafcri- 
ptis  Medicorum  Londinenfium  concinnam  &  in  ordinem  Alphabeticum 
digefta  a  Joh.Pechey.  Amflel,  1694 . 12, 

Arliquiniana,ou  les  bons  mots  recueillies  des  Converfations  d' 
Arlequin.AParis  1694 .  12 . 

T,  B  umet  ii  Theoria ftcra  Telluris Archaologia  Philofophica . 
AmfieL  1694  An  4 . 

Andrea  van  de  JViele  Epigrammata facr a. Lugd.,Bat.  1694.8 . 

Elia  CamerariiDiJfermtiones tres, exhibentes  1  .Spiritum  anima¬ 
lium  fatum  naturalem  (f  p.n.  occafione  experimenti  Bellino-Bohniani . 
2,  Spiritum  D.  Boydii  fumant  em.  3.  Ufum  &  abufum  potuum  Thee  & 
Cajfe .  Tubinga  1694.8. 

H.  L.  Spiegels  Hertfpiegel en  andere  Schriften ,  meefi  noyit  voor 
dezen  gedrukt.  t 3  Amflerdam  1694.  in  8» 

Petri  DaMelti  Huetii  Poemata  Latina  &  Graea ,  quotquot  col¬ 
ligi  potuerunt.  Ultrajeffii  169 4.  in  8* 

Th.  I.  ab  Almeloveen  Amoenitates  Theologico- Philolo gica.  Am- 
fl*el.  1694.W  8 . 

De  Huys-houding  Godsin  fynKerhena  de  Sund-vlocd  tot  aan  de 
geboorte  van  Ifaak ;  door  P.  van  St  avere.  Tot  Leyden ,  1694.  12. 

Het  Vervolg  van  het  vergi  ft  van  de  Cartefiaanfche  Philofophie  : 
door  Jacobtis  Koelman.  Tot  Utrecht  1694 .  in  g. 

TraElatus  Hiftorico-  Canonicus  exhibens  Scholia  in  omnes  Ca¬ 
nones  Conciliorum.  Leodii  1693.  in  4. 

Joh.Henr.Maji  Examen  Hiftoria  Critica  textus  Novi  Tefl.  Si¬ 
monis.  Giejfa  1694 .  in  4. 

Jacobi  Bafnage  Differ  sationes  Hiftorico -Theologica.  Roterod . 
1694.  in  8 • 

Baconti  de  Verulamio  Opera  omnia .  Lipfia  1694 .  fol. 


"  1 


r 


ACTA 

ERUDITORUM 

publicata  Lipjta 

Calendis  Maji  >  Anno  M  DC  XCIF. 

I)N~  MA  R  CHION  IS  HOSPITALI! SO- 

lutio problematis  Geometrici  nuper  in  ABis  Eru¬ 

ditorum,  ( Anno  1693.fi.  235.)  qus  Lifijia  eduntur. 


Translata  ex  Commentariis  Mathemat.Phyfic.  Pari- 
ilenfibus.  Anno  1693.  jo.  Juru 

Uantvis  Illufrisfimi  Marchionis  Hofpitalii  folutio  ftrU 
Elim  jam  propofita  fuerit  in  AEUs  Anno  1693.  non 
tamen  pojfumm  quin  eam  ,  prout  in  Commentariis 
ex  tat  Mathematico -phy ficis  Parifienfibtts  fufius  expo-  ' 
fita^denuo  afferamus ,  ut  vis  objectionum  ,  quas  anony- 
mtis  Analyfa  contra  eam  direxit^eo  melius  posfit percipi* 
Analyfeos  ufitatae  non  vulgarem  deferium  efle,quod  adMechanicas 
non  extenditur  lineas,  quat  tamen  proprietates  habent  ohiervatu  di- 
gniffimas,  plurimi  doriorum  Geometrarum  cenfuerunt.  Id  quod 
occafionem  dedit  Dn»  Leibnitio  novum  inveniendi  genus  calculi) 
quem  adpellat  difFerentiaiem,  cujus  regulas  in  AEIis  trudi  torum  tipf* 
Anni  16 OUobrimenfeipvo^otuiX..  Atque  bujus  quidem  .admini¬ 
culo  facile  tangentes  curvarum  tam  geometricarum  quam  mechanl- 
carum^maximse  minimaeque  adplicatas  (quorfiim  reducuntur  quaeftio- 
nes  omnes  de  maximis  Sc  minimis  , )  pundla  inflexionis  j  evomtae 
Hugenianae,  dccaufticaeTfcbirnbaulianae  inveniri  poffunt. 

Id  tamen,  quod  eft  difficillimum, adhuc  ab  iol  venuum  reflat,  in- 
verfa  fcilicet  hujus  calculi,  leu  methodus  generalis  aeicriuendi  curvas., 

fi  tangentium  proprietas  data  fuerit.  Dependent  enim  hinc  proble- 
-  6  "  r  :  *  B  b  mata 


ACTA  ERUDITORUM 


mata  Geometriae  maxime  curiola,  qualia  funt  quadraturae  indefinitae 
fpatiterum,  dimenfiones  fblidorum  eorumque  luperficierum,  redifi- 
cationes  linearum  curvarum,  centra  gravitatis  &  ofcillationis,&  plu¬ 
rimae  quaefHones  phyfieae ;  ita  ut  optandum  fit,  ad  inveniendam  me¬ 
thodum  tam  utilem  do  di  curas  fuas  ut  conferant.  Dominus  Ber- 
noullius,  medicus,  qui  in  ejus  inquifitione  plurimum  progreffus  efiv 
ut  vel  ex  inventis^  quibus  non  raro  Ada  Eruditorum,  quae  Lipfiae  pu- 
Mkantur,  auget,  nuper  ejus  generis  problema  valde  curioluna  in  illis 
propofuit.  Cujusjamdamus  folutionema  2);/.  Mar chione  Hoffii- 
talio  inventam,  quae  generaliffima  &  forte  fimplicilfima  dl  illarum 
omnium ,  quae  inveniri  poliunt. 


Problema., 

Curva  CMM  hanc  habet  proprietatem ,  ut  tangens  quaem* 
qm  MT  fit  ad  CT  partem  axis  terminatam  origine  C  &  oc  cur  fit 
tangentis  T,  in  ratione p  ad  q*  Quaritur  hujus  linea  natura  &  mQ - 
dus  illam  deferibendL 

Solutio. 

Cafiri primus.  Quando  ratio  p  ad  q  t£i  numeri  ad  numerum,- 
fi'  C  P  dida  fuerit  y  j  P  M,  xy  adhibendae  fii-nt  formulae  generales : 

H  -  P  2  -+P 


f  f  zzy  4-  w~ppy 

y.  a  - — vefrj?  a  -  8c  x  &  - — ~~ 

- Z  - Z  ZpZ 

zziqfp  zz  f  p 

ic  poftquam  fublata  eft  incognita  z,  formanda  cff.  aequatio  expri¬ 
mens  naturam.  Curvae  CMM  quaefitae. 

Eligemus  autem  in  cafu  propofito  pro  y  formulam  fimpli- 
risfimam,  neque  enim  oderunt  reliquae  nifi  curvas  ejusdem  fpeciek 

*'4  *X 

Sit  ergo  e.  g.  p  dirpia  qycvit  y  a*  — - ,vel  etiam^rrr _ 


zy+~paa2>  zz+^aa 

| a  eff  reda  pro  lubitu  affumta^  ut  obfervetur  lex  homogeneorum,) 

ZZy  - yAay 

$c  x  a  i  -  i ex  quibus  formabuntur, .elficiendout  £ev&- 


«f  az 

mteatfdux  ./E^uationes  s. 


4W4 


4  E 

J  r 

<4  3 


-  C 

^  L 

~  a 


V  i  ".  '  t>  •  -  V  ,  .  . 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  195 


4 $ 2y 4  >{<  432  xxyy  HP  72  dxyy  4<  6 4  d x^  E 
<&  /  ^ >4  *f<  1  6  xxyy  — ■  72  «4  a*  77  —  <U'  ^ 

quae  lingulae  exprimunt  naturam  curvas  C  M  M,  cujus  tangentes  J/JT 
fnnt  duplas  partium  axis  CT Si  ponatur  in  priori  4  £  /0^  b  >  & 
deinde  fiat  divido  per  yya;  in  pofteriori  autem  4  x  $b  Sc  divida*» 
tur  per  16,  utra  que  JE  quatio  reducetur  ad  eandem  y4  4^  xxyym^r 
iSbxyy  i6b\*  s  27 bbyy  y  ubi  notandum  ed,  lignorum  varia* 
tionem  ante  terminos  igbxyy  &  16 bx *  non  variare  curvae' nat,u* 
ram,  fed  ejus  tantum  politionem, 

Cafus  fecundus.  Quando  ratio  p  ad  q  non  ell  numeri  agi 
numerum,  Curva  fatisfaciens  eft  mechanica  &  confiruitur  luppo* 
nendo  quadraturam  hyperbolae; id  quod  hoc  in  genere  iimpliciUi- 
mum  eft. 

Du&is  fcilicetrc&isinfinifis  AB ,  DE  normaliter  fe  in  pan¬ 
do  C  fecantibus,defcribatur  inter  alymptotos  CA,  CD  hyperbola 
quaecunque  KOff&c  fada  pro  lubitu  yXKparallda  CD ,  occurren¬ 
ti  hyperbolae  in  Ky  Sc  EF  parallela  C  B  ita  ut  redangulum  CEE 
lit  ad  redangulum  CAK ,  ut  differentia  linearum  /  &  q  di  ad  lineam 
4 )  condruatur  alia  hyperbola  FH  per  pundum  Ftruniiens.  Deinde 
ducaturlihere  GH parallela  CB  6c  fumta  CB>  aequali p  >f<  q  £at,  ut 
quadrarum  BG  di  ad  quadratum  BD,  ita  CA  di  ad  C£ ,  per  quam 
ducatur  LO  parallela  CD.  Tandem  capiatur  Ipatium  hyperboii- 
cum  LP£)0  (verfus  eandem  partem  fpatii  ALOK relpedu  CD% 
quando  p  excedit  q,  verius  oppolitam  autem,  quando  p  minor  effc 
q)  aequale  Ipatio  hyperbolico  EGHF& c  ponendo  CP  b  y?  CG  b  z> 
producatur  PJ^jn  M-,  ita  ut  lit  MP  75  zzy  qqy  ^ppy.  Dico  pun~ 

7} ^  ~ 

dum  M  effe  in  curva  quaefita  CMM. 

Vel  etiam,  dudis  redis  indefinitis  ABy  DE }  le  interlecantibus 


normaliter  in  pundo  Cr.ddcribatur  inter  alymptotos  CA>  CD ,  hyper¬ 
bola  quae  cunque  KOJgj  fada  pro  lubitu  AK  parallela  CDy  oc¬ 
currente  hyperbolae  in  K )  Sc  EF  parallela  CB }  ita  ut  redangulum 
C£F  Ut  ad  redangulum  CAK  ut  p  diady;  deferibaturper  Xin- 

ter  alymptotos  CB ,  CE  alia  hyperbola  FH.  Porro  ducatur  libere 
GH  parallela  CBy  &  fumta.  CB  aequali  differentiae  linearum  p  <$c  y, 
£at,  ut  quadratum  BG  di  ad  quadratum  BEfita  CA  eli  ad  CL ,  per- 

B  b  2,  quam 


■  N  ^  ~*\  v  y  V  - 

196  acta  eruditorum 

quam  ducatur  LO  parallela  CD.  Tandem  capiatur  fpatium  hyper- 
bolicum  LP  6)0  ( verius  partem  oppofitam  {patii  ALOK  refpedu 
CD )  aequale  {patio  hyperbolicoACFf/i7  devocando  CP— y,CG^=^  z> 
prolongetur  P<£Mn  Mr  ita  ut  PMz=rzzy  qh  qqy — ppy .  Dico 

pundum  Md fe  in  curva  quaefita  CMM, 

Dominus  Marchio  Holpitalius  alia  quadam  occaflone  dabit 
analyfin,  quae  illum  ad  hanc  folutionem  manuduxit ;  quoniam  depen¬ 
det  ex  quibusdam  principiis  parum  notis ,  quae  nimis  longum  foret 
faic  explicare, 

DIFFICULTAS  SUPER  SOLUTIONE 
Problematis  Bernoulliani ,  qua  habetur  in  Com¬ 
mentariis  Mathemattcophy ficis  Parifienfihus  Anno  i6py.  d.  30. 
Junii >ub  Analyfta  anonymo  propofita,  ex  Gallico  in  La~ 

tinum  idioma  converfa, 

QUi  non  minus  Geometriae  quam  Medicinae  excellit  fcientia,  & 
fubinde  egregiis  mathematicis  inventis,  (  quae  non  poftremam 
eorum,  quas  in  hoc  genere  curiola  compleduntur  Ada  Eruditorum 
Lipfienfia  ,  partem  confiituunt )  rempublicam  litterariam  locupletat 
Joh 4  Eernoullius ,  iequenti  problemate  Mathematicis  propofito ,  Viro 
&  genere  &  fcientia  illuftri  folutionem  ipfius  quaerendi  occafio- 
nem  fuppeditavit,  Comparuit  illa  ante  quosdam  menfes  in  Com- 
mentariisMathematico-phyficis,  delumtis  ex  adverlariis  Academiae 
fcientiarum Regiae, meaque,  fi  examinetur,  non  vulgaris  analyfeos 
ratio  oblervatur.  Quandoquidem  vero  ipfius  Audor  eam  ex  prin¬ 
cipiis  parum  vulgo  cognitis  dependere  afierit,  nemini  mirum  accide¬ 
re  debet,  quod  in  cujusdam  eam  perlegentis  animo  lubortafit  diffi¬ 
cultas,  cujus  expofeit  declarationem, quam  ipfi  non  denegaturus  vi¬ 
detur  folutionis  Audor;  praeiertim  cum  is,  qui  publice  quaefiionem 
refolvendam  fufeepit,  ejusdem  explicationem,  qua:  ab  aliis  poftula- 
tur,  non  defiigere  polle  videatur- 

TAB.  V,  Problema  hoc  cfl :  Curva  CMm  hanc  habet  proprietatem ,  ut 
Fig,  2.  quavis  tangentium  MT  fit  ad  partem  axis  CT \  fumtam  inter  C  ori¬ 
ginem 


/ 


MENSIS  MAJI  A. MDCXCIV.  197 

ginem  fuam  occurfum  T  tangentis,  in  ratione  data  p  ad  q.  Queri¬ 
tur  natura  curve  &  modus  eam  defcribendi. 

In  folutioneduo  diftinguantur  cafus,  quorum  prior  eft, quando 
p  ad  q  eft  ut  numerus  ad  numerum, vocataque  ordinata  MNy  aquali 
fuae  parallelae  CP,y,  abfcifta  vero  NC,  aut  diftantia  ab  origine  aequa¬ 
li  Tuae  parallelas/W,*,  certae  formulae  generales  proponuntur,  ex 
quibus  exempli  gratia  deducitur  dSquatio: 

y*  ^  xxyy  ~  i8bxyy  ~  i6bx  3  m  2ybby ,  quae  dicitur  expri¬ 
mere  naturam  curvae  CMm ,  cujus  tangentes  MT  funt  duplas  parti¬ 
um  axis  CT ;  quas  occurfu  fuo  definiunt,  h.  e.  p  2q .  Refolu- 

tio  haec  nullam  additam  habet  demonftrationem ,  cum  alii  referve¬ 
tur  occafioni  analyfis,  quae  illam  probare  pofiit. 

Ad  difficultatem  autem  quod  attinet,  quae  eft  argumentum  no- 
ftrae  animadverfionis,  nititur  ea  principiis  maxime  vulgaribus  analy- 
feos  ordinariae ,  requiritque  folum ,  ut  fequatur  quis  calculum  cum 
attentione  modica* 

Sint  ergo,  uti  diftum,  MN  y  Sc  NC  rz:  x.  nec  non_» 
NT  =  t  Sc  TM  z=.  f:  TC  erit  x  —  r,  &  in  triangulo  re&angu- 
gulo  TNM,  cujus  hypotenufa  eft  TM,  erit  aequalitas  inter  j[  Sc 
tt  >i*yy.  Jam  vero  per  proprietatem ,  quam  Dominus  Bernoulli 
attribuit  tangenti  curvas  CMm  haec  orietur  analogia  : 
fx — t :: p.q,  Sc  confequenter  f  z=z  px — pt Ergo  Jf  tt  *f*yy  irz 

9 

ppxx — 2ppxt*i*  ] pttp  hinC  tt  ~  2ppxt—ppxx^  qqyy  Sc  tau» 

n  _ _ PP-  M  . 

dem  t  zzz  ppx  ’±.  Y  PP  44  xx  ^  PP  9*)  yy  * — •  44}V  7  quam_» 

PP  “  44  : 

fuppofitio  p  rr  2q  reducit  ad  expreffionem  ftmpliciorem^ 

|  x  HH  |  Y  4  xx  +  syy  pro  exemplo  Au&oris  hujus  {elutionis» 
Jam  vero  hoc  exemplum  eft  ^quatio  xxyy  Sc c*  certi  loci 

Geometrici,  Sc  fecundum  methodum  Tangentium  explicatam  in  32 
Diario  Eruditorum  Parifienfi  1692.  p^Jr^nulla  datur  talis  iEquatio, 
ex  qua  immediate  non  poftit  deduci  expreftio  fubtangentialis ,  in 
relpedu  ad  ordinatas  Sc  abfeifias  fuper  axe  aut  diametro»  Qua- 

B  b  3  propter 


i98  ACTA  ERUDITORUM 

propter  NT  vel  t  hic  2/4  xxyy,  ^  tgbxyy  —  ^7%fquomam 

.  n»ni»i — — >— —  ^ J,“  ■■ 

^  24-bbxx  &  pbyy  — *jy/ 

pUn$a  curvae,  de  qua  agitur,  referuntur  ad  axem  CTArper  redas  jr 
jC  reipondentes  redis  Jfj:  Infuper  ex  circumflandis  Problematis  ne- 

ceflario  fequitur ,  qnod etiam  fit:  Hb  |  y'  4*x  *b  jjy >  quem¬ 

admodum  notatum  eft  fecundum  fuppofitionem  noflri  au  doris. 
dEquentur  ergo  illi  duo  valores  int^t  fe,  &  invenietur  (  multipli¬ 
cando  per  crucem  &  relinquendo  folam  in  uno  membro  partem 
ihcommenfurabikm  produdi )  alia  Aquatio  localis :  6y$  ►£<  yxxyy  ^ 

p6bx*  qp po  bxyy  —  $  /  bbyy  24  bxx  +  p  byy  t —  xyy 

V  4-xx — ^,quae  diVcrfaefla  propofita  y4  xxyy  &c.  Inutile 
autem  foret  illas  elevare  ad  altiorem  gradum  quadrate  multipli¬ 
cando  membra  lingularum,  neque  enim  id  faceret  evanefeere  illa¬ 
rum  differentias.  Evidens  quoque  differentia  reperiretur,  fi  afym- 
metria  unius  fublata  per  multiplicationem  quadratam ,  fadis  am¬ 
bobus  membris  aqualibus  nihilo  per  transpofitionem,  ( unde  re- 
fultat  4y%  rfppxxyt  144  bxyG  — ipbbyZ  /a4;4  fyj2pb*j+T^ 

244bxfy*>i* yp^bbxxy^  -I-  i62ob^xy*  ~ ugbx^y*  iyy6bbx^ty9, 
iy2$b^x^y2  qb  J^§bbx6  “  0  )  &  duplo  alterius  politas  asqua- 
Jf§  nihilo  quadrate  multiplicato, (unde  fit  4y^^Sxxy6T^  i44bxy& 
~—2i6bb)6  4x*y4  qb  zpi6bAy*  ~  2y2bx*y4  qb  io$obbxxy+  ±r. 

0SS^xy4^ i2Sbx%y*  qb  2$04bbx4yz  ±2. yfflbt&y*  ^  i024bbx* 
yyz.  0  )  fi,  inquam ,  aequationum  h.m.  ortarum  finguli  termini  inter  fe 
comparentur.  Denique  fi  quis  fubire  vellet  laborem  dividendi  u- 
tramque  Aquationem  localium  quarti  gradus  per  quantitatem^ 
y*,£,xxyz  ~  i$bxyz  —  2ybby *  ”  16 bx*  datam  in  loco  Geome¬ 
trico  propofito,  prior  deprimeretur  a dy4^  ^xxyzyy^  ±*bxyz 

- — | 'Jbby*  ~  ubx^^Oy  altera  vero  ad^*  q-<  xxyz  iSbxy 2 

zybbyy*  i6bxl  ~  0 ,  qui  funt  duo  loci  Geometrici  differentes, 
eum  tamen  fecundum  problematis  naturam ,  foium  provenire  de¬ 
beret  locus  propofitus.  Solutio  ergo  talis  primo  intuitu  videtur 
priqti  ia  cafu ,  ut  x&y  non  fiat  ampli.usT  indeterminata ,  atque  ita 

foium 


MENSIS  MAJI  A .  M  DC  XCIV.  ipf 

foium  punda  nonnulla  M  exhibeat,  loco  lineas  curvae  Integra: 
CMm .  Ex  quo  pofiet  concludi ;  quia  omnis  Aquatio  localis  ex¬ 
primit  certae  curvae  naturam,  tangentes  curvae  Geometricae ,  de  qua 
quaeritur,  non  habere  proprietatem  fuppofitam.  Malo  tamen  fus- 
pendere  meum  judicium,  donec  folutionis  Audor,  quid  dehac  diffi¬ 
cultate  ientiat,  aperuerit.  Interim  veritas  hujus  propofitionis,quod 
Mqu  alitas  duarum  div  er/arum  expresfionum  ejusdem  fu  b  tangent  i  alis ' 
ftmperreftittidt  JEquationem  loci  geometrici,  firma  manet  &  extra 
dubitationis  aleam  pofita,  omnisque  in  analyfi  Geometrica  verlatuS' 
certiorem  fe  de ipfa  reddere  poteffifadis,  quotcunque  lubet,  pericu¬ 
lis  circa  omne  exemplorum  genus.  Ex  quibus  nonnulla  faciliora 
dabo  :  Aquatio  loci  infiniti  ad  Parabolas  omnium  generum  cft 

P  P  —  <1  <1  .  v 

f  r=:4  x :  diverfie  vero  expresfiones  lub tangentialis  fune 

p  p—q  f>b  * 

/4  x  Harum  expresfionum  bina*  fibi 


t*1  j  py_ 

q  p' 
q* 


-q  q  I 
x 


qyp 


invicem  aequales  pono,  atque  ita  tres  habeo  combinationes ,  inquk 
kus  omnibus  divido  per  p  &  multiplico'  per  q  *  in  prima  porro  mul» 
f—q  q-1  * 

tiplico  per  a  x  ;  in  fecunda  pofb  fadam  multiplicatio^ 

P  * 

nem  per  y  r  divido  per  x  \  in  tertia  fada  multiplicatione  per 
p - q  q—i  p 

crucem  per  4  v  &per  >/  ,  radicem  extraho  quadratam  t 
omnesque  illae  redudiones,  quae  admodum  breves  fiint ,  exade  refti- 
tuunt  eandem  Aquationem  infinite  generalem  loci  dati.  IderrL» 
accidit, fi  locus  denuo  inventus  fuerit  mediante  fub tangentiali,  6c 
alia  quadam  conditione  data ,  ut  in  exemplo  lequenti.  Sit  locus 
ddxzrz 2dyy — xyy  ad  certam  curvam,  quas eff  Quadratrix  circularis 
Dn.  Leibnitii,  ut  facile  demonfirari  po teli:,  nec  non  expresfitf 
v — dx  fubtangentialis  r  alterius  curva:.?  cujus  locus  inveniendus 


dSL  Hunc  in  finem  ponatur 


dx:  Ergo  yy  z~r-  ddxx 

1 

cujm- 


2.00 


ACTA  ERUDITORUM 

cujus  ftibftitutionefii<fta  loco yy  in  aequatione  data  oritur  (  poftquam 
per  w  multiplicatio  &  per  ddx  utrinque  divilio  facfta  citj  vp  17- 2 dx 
—  xx  pro  loco  quaefito,  cujus  ordinata  eft  .v  &  abfcifta  p,  quique_» 
eft  ad  circulum,  in  quo  linus  re<ftus  eft  aequalis  &  parallelus  p,  finus 
autem  verius  lineae  x.  Jam  vero  quaeritur, utrum  fub  tangentialis  fup- 
poftta  v —  dx  eidem  competat.  Generalisftmum  <3c  maxime  fecu- 

~1T 

nim  medium  id  experiundi  eft,  fi  ex  hoc  loco  deducatur  expresfio 
fub  tangentialis  per  calculum,  de  quo  in  antecedentibus  fum  locutus, 
Sc  alteri  poriatur  aequalis.  Nam  vel  plane  fecundum  fingulos  ter¬ 
minos  inter  fe  aequales  erunt,  vel  ipfarum  aequalitas  locum  ad  circu¬ 
lum  reftituct.  Et  omnino  ex  zdx  —  2xx  —  v  -—dx  provenit 

2  %  $ 

manifefte  sdx  —  **  =  vv  locus  inventus.  Poffem  hoc  argu¬ 
mentum  proferre  ulterius,  nifi  jam  latis  prolixus  fuiflemin  hac  a- 
nimadverfione. 

DE  MOTU  MUSCULORUM  MED1- 
tationes  Mathematica  communicata  a  Joh. 

Bernoullio  BafiL  Med .  Dodiore. 

SUppono  ( 1 )  fibras  motrices  mufculorumj  quae  fine  fibrillis  trans- 
Verfalibus  cylindrum  excavatum  repraefentarent ,  per  illas  dividi 
in  multa  fpatiola,  quorum  tamen  cavitates  per  totam  longitudinem 
-fibrae  motricis inter  fe  communicant,  ob  laxam  ligaturam  fibrilla¬ 
rum  transverfarum.(2)  Cum  anima  vult  ut  corporis  aliquod  mem¬ 
brum  moveatur ,  fieri  agitationem  quandam  fpirituum  animalium 
in  cerebro ,  ita  ut  vellicando  principium  alicujus  nervi, concutiant 
per  totam  longitudinem  fu c cum  fpirituofum  intra  contentum ,  atque 
ab  illa  irritatione  principii  nervi  guttula  extrema  fucci  nervofi  ex 
altero  ofculo  levi  vibratione  ejiciatur ,  quae  fine  a&uali  concusfione 
non  excideret,  quia  fubftantia  fpongiofa  nervorum  ei  loco  valvula¬ 
rum  infervit.  (3 )  Quando  hoc  modo  innumerae  guttulae  per  totam 
mufculi  molem ,  quae  inftar  fpongiae  perpetuo  fangtiine  hume<ftata_, 
eft;fimul  ejiciuntur  ex  orificiis  nervulorum, particulas  earum  ipirituo- 

fas 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  zoi 

fas  fpiculis  luis  fubtilisfimis  impingendo  in  particulas  fanguineas  te¬ 
nuiores  easdem  diffringere,  <3c  infito  aeri  condenfato  exirum  praebe¬ 
re,  qui  fefe  expandendo  ebullitionem  &  fubfequentem  inde  mufcu- 
lorum  inflationem  caufatur.  His  ita  pofitis,fi  quaeratur  i.  de  natura, 
curva  fecundum  quam  fibra  ntotrix  expanditur ,  haec  ita  poterit  de¬ 
terminari  : 

Sit  ABC  fibra,  vel  fi  mavis  filum  perfe&e  flexile  in  extremitati¬ 
bus  A  &  C  affixum,  quod  in  omnibus  fuis  pun<ffcs  B  trahitur  vel  pelli¬ 
tur  perpendiculariter  adfuam  curvaturam  potentia  «quali  <$c  indefi¬ 
nite  parva,  quae  hic  denotatur  per  lineolam  B  H;  fitque  abfcifia  A  F 
Z  x ,  ejus  differentialis  Ff  Z  dx,  applicata  FB  £  yy  ejus  diff.  GB 
Z  dy,  Curva  AB  Z  /,  ejus  diff.  GB  Z  df  B  H  (  potentia  pel¬ 
lens  <3c  multiplex  ipfius  B£)  Z  ndf  Quia  nunc  quaelibet  po¬ 
tentia  pellens  BH  dividi  potefi  in  duas  laterales,  horizontalem 
BE  &  verticalem  BD,  qua:  re&angulum  DE  conftituunt,  cujus  dia- 
goniusefi  ipfa  BH  :  erunt  ob  fimiiitudinem  triangulorum  B  G  b  6c 
BDH,  BE  Z  ndy  &  BD  Z  ndx.  Quoniam  autem  potentia  fufii- 
nens  in  A  femper  cade-m  &  confians  manet,  ubicunque  etiam  fi¬ 
lum  praeter  inC  figatur,  ccu  cuilibet  attendenti  patebit,  ponatur  il¬ 
la  -  ^,fed  ex  mechanicis  confiat, eam  tanta  efie,  quanta  foret, fi  loco 
fili  curvi  AB  fubfiituerentur  duo  alia  re<fia  tangentia  &  alligata  in 
punclis  A&B,quae  traherentur  in  pundo  cocurfus  I  a  duabus  potentiis 
L  &  K,una  horizontali  LI,&  altera  verticali  KI , quarum  illa  omnibu* 
potentiis  horizontalibus  BE, haec  aute  omnibus  verticalibus  BD  fimul 
fumtis  aequivaieret :  verum  omnes  BE  aequantur  integr.  ndy ,  quod  eft 
Z  ny,  Sc  omnes  BD  Z  integr.  ndx  quod  efi  Z  *  ideoque^? 
potentia  L  Z  ny,Sc  potentia  K  Z  nx.  Igitur  ad  inveniendam  po¬ 
tentiam  partialem  in  A,  quae  nimirum  requiritur  ad  fuftinendamfo- 
lummodo  potentiam  L ,  faciendum  efi,  ceu  docet  D  n.Varignon  in 
fua  propofitione  fundamentali  ponderum fufpenforum,  utfinus  an¬ 
guli  AIB,vel  ejus  complementi,  ad  duos  re<fios  KIB,  ad  finum  ang. 
M I B ,  i.e,  ut  I M  ad  MG,  feu  ut  bG  ad  GB,  i.e.  ut  dx  ad  dy ,  ita  po¬ 
tentia  L  feu  ny  ad  potentiam  partialem  in  A,  quae  itaque  invenitur 
Z  nydy.  Quia  nunc  dirc&io  potentiae  K  efi  ipfa  tangens  KI, 

dx 

fufiinebitur  haec  tota  a  pun&o  A,  ideoque  potentiae  partiali  inven- 

Cc  tae 


TAB.Vt 
Fig.  j» 

V 

'  f 


20 z  ACTA  ERUDITORUM 

tx  nydy  addenda  ed  potentia  Kfeu  nx ,  ad  habendam  potentiam-» 
dx 

totalem  &  conflantem  in  A,  quam  pofuimus  E  a ;  &  fic  eliciemus 
hanc  aequationem  differenti  alem  nydy  ^  nx  ^  4?  qu«  multiplica- 

dx 

ta  per  dx  dat  nydy  >f<  nxdx  £  adx ,  fiimtisque  integralibus  habe¬ 
bitur  Lnyy  <%>  Lnpcx  £  ax  fe\iyy\fyxx  £  zax ;  quae  aquatio  often- 

n 

dit  curvam  quaefitam  ABC  efle  circularem,  cujus  radius  vel  femidi- 
ameter  '  £  ~  a.  Qda.X.  Si  ergo  mufculus  nullam  refiflentiam  fiipe- 

randam  haberet ,  machinulae  in  perfeUos  &  integros  circellos  ex¬ 
panderentur  5  ied  quia  mufculus  femper  pondera  &  refiftentias ,  fi 
non  forinfecus  advenientes,(altem  fui  ipfius  <5c  offlum  fubmovers 
debet,  fit  ut  madhinulae  mufculares ,  quas  ut  planas  confideramus* 
non  integram  adipifcantur  figuram  circularem  ,  fed  ex  duobus 
fegmentis  «qualibus  ejusdem  circuli  compofitam.  Per  eanderru 
propof.  Varignonii  potentia  fuflinens  in  B,  feu  vis  firmitatis ,  quae  re¬ 
quiritur  ne  filum  rumpatur,  reperitur  ubique  aequalis  potentis  fufli- 
nenti  in  A. 

2.  Si  in  rationem  inter  vires  inflantes  &  vires  fuftinentes  feu 
firmitatem  fibra  r  e  qui  fit  am  inquiratur ,  h.  e.  fi  crefcentibus  aut  de- 
crefcentibus  n  aut  BH,  determinare  libeat,  in  qua  ratione  crefcant 
vel  decrefcant  potentiae  fufiinentes  in  A  vel  B,  manentibus  interim 
radiis  circulorum  aequalibus,  ponatur  BH  £  mds  &  potentia fufti- 
nensinA  vel  B  £  by  &  habebitur  haec  aequatio  jy  fyxx  £  2bx ,* 


quia  autem  radii  ponuntur  «quales ,  erit  b 

m 


m 

ideo  que  n .  m  :: 

n 


4.  b .  h.  e.  vires  fuflinentes  vel  firmitates  rcquifitae  funt  in  ratione 
virium  inflantium  5  id  quod  etiam  Frater  meus  ita  invenit,  ut  videre^ 
licet  in  regulis,  quas  publicavit  pro  determinatione  curvaturae  ve* 
ii,  in  Aft.  Lipfi  1692.  menf  Majo. 

3.  His  ita  fe  habentibus, fupputare  licebit  rationem  inter  vim 
dilatantem  &  refiftentias,  feu  quanta  requiratur  elafli citas  aunemo- 
mx  pro  Angulis  fublevationibus  reflftexxtiarum  Iemper  «qualium? 

cujus 


MfiNSlS'  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  203 

cujus  fei  gratia  fere  totum  Opus  Borellianum  confedum  efh  Sit  i-  TAB.  V0 
taque  machinula  mufcularis  BEAD  compofita  ex  duobus  (egmentis  Fig«4. 
circularibus  BDA  <3cBEA,  Sc  C  centrum  arcus  AEB,  dudisque  ra¬ 
diis  CA,  CE,  illo  ad  extremitatem,  hoc  per  medietatem  machinulae, 
ita  ut  DE  Et  latitudo  maxima,  quam  bifariam  fccat  inR  longitudo 
maxima  AB,  leu  chorda  arcus  AEB  vel  ADB ;  quoniam  nunc  ang. 

E  AC  E  redo  n  RAC^ACR,  erit  ang.  EAR  n  ACR,  ideoquc 
arcus  AE  eft  menfura  anguli  EAR ,  vel  duplus  BEA  menfura  dupli 
EAD.  Hinc  datis  lemilongitudine  lateris  machinular,  i.  e.  arcus 
AE  in  partibus  aqualibus  iooooo,  femiangulo  dilatationis  EAR, 
inveniri  poteft  fubievatio  refiftentiae  Z,quae  nempe  eft  aqualis  ex- 
ceffui,  quo  arcus  AEB  fuperat  luum  Enum  redum  AR ,  quod  ita_^ 
peragitur :  Fiat  ut  peripheria  circuli  ad  radium,  i.e.  ut  44  ad  7,  ita  nu¬ 
merus  graduum  peripheriae  360  ad  quartum  57I  ,  qui  erit  aequalis 
longitudini  radii  in  gradibus  rfa  do  nunc  ut  numerus  graduum  ang, 

EAR  vel  arcus  E  A  ad  57^ ,  ita  numerus  partium  aequaliunu 
iooooo  longitudinis  arcus  EA,  ad  quartum,  qui  erit  aequalis  nu* 
mero  partium  aequalium  radii  AC,  qualium  arcus  EA  continet 
iooooo  j  habebitur  tandem  longitudo  ipEus  AR,  nimirum  faciendo, 
utEnus  totus  ad  Enum  ang.  EAR  vel  arcus  EA,  ita  numerus  invem 
tus  partium  radii  AC  ad  quartum,  qui  erit  aequalis  numero  partium 
aequalium  ipfius  AR, qualium  arcus  EA  continet  iooooo  j  duplus 
itaque  excefliis  arcus  AE  fupra  Enum  AR  inventum,  erit. fubieva¬ 
tio  refiftentiae  Z  quaeEta.  Q-E.  I.  , 

4.  Poflquam  Eiblevationes  Ec  inventae  fiint ,  vires  dilatrt - 
ces  refpettivM  pro  Engulisita  determinabimus.  Supra  n.  r.  poEii- 
mus  potentiam  curvam  in  quolibet  pundo,  vel  potius  in  qualibet  dif* 
ferentiali  curvae,  perpendiculariter  prementem  £  nds  :  vis  itaque 
dilatans,  vel  elafticitatis  aurae  motivae  abfoluta,  qua  latera  machi- 
nube  dilatantur ,  exprimitur  per  n ,  fed  ibidem  invenimus  ponendo 
vim  Eiftinentem  vel  firmitatis  in  quolibet  Eli  pundo  requiEtae  £  49 
radium  arcus  circuli,  in  quem  Elum  incurvatur, fore  E  Quia 
vero,  per  citatam  Dn.  Varignonii  propoEtionem,  refiftentia  Z  eft  ad 
vim fuftinentem  inB,  cujus  utique diredioeft  ipfa  tangens  BF,  ut 
finus  anguli  EBD  ad  Enum  anguli  EBI\,  erit  a  £  zMJiv.  EBR, 

fm.  EBD 

4c  N 


Ce  z 


I 


504  ACTA  ERUDITORUM 

Sz  fic  fubftituto  in  quantitate  -  a  loco  a  ejus  valorc ,  habebitur  ra¬ 
dius  (per  modum  fuperiorem  inventus  ,  quem  itaque  vocemus 
r)  £  zM/in. EBR,  ideoque  vis  elafticitatis  abfoluta  aurae  moti- 
n  M  (in,  E  B  D 

vae  n  ~  z  Mfin.  EBR  :&  cenfequenter  vis ,  qua  premitur  femila- 
r  M^TeBD" 

tus  machinulae,  id  eft  n  NE  erit  £  100000  zNlfin,  EB  R.  Calculi 

Tm^jebdT 

hujus  beneficio  conftruximus  tabellam  quandam,  ad  imitationem., 
illius,  quam  Borellus  pro  fua  hypothefi  confecit;  quae  fi  confera¬ 
tur  cum  noftra ,  videbitur  ingens  difcrimen ,  tum  quoad  vires  mo- 
tivas,  tum  quoad  fublevationes :  ubique  enim  illas  aut  jufto  majores, 
aut  jufto  minores  facit. 

Ex  hac  autem  tabula  liquet,  veficulam  muicularem  AEBD  in¬ 
tegram  circularem  figuram  nunquam  adipifci  polle ,  quia  nempe  vis 
abfoluta  elafticitatis  eo  in  cafu  infinities  fuperare  deberet  reflften- 
tiam,  id  quod  imposfibileeft;  <5c  quia  maxima  machinulae  contra- 
£Ho  feu  refiftentias  fublevatio  ad  quam  non  eft  aequalis  72723  par¬ 
tibus  earum  qualium  femilongitudo  lateris  continet  100000  :  cla¬ 
rum  quoque  eft,  quamvis  machinulam  in  maxima  fua  diftenfione_> 
ad  partem  circiterluitertiamnoncontrahi ;  id  quod  etiam  de  ipfo 
mufculo  cenfendum.  Conftat  etiam  hinc,  quoniam  ab  initio  in- 
tionis,  cum  angulus  femidilatationis  EAR  valde  acutus  eft,  refiften¬ 
tia  permagnam  habet  rationem  ad  vim  abfolutam  elafticitatis  aurae 
motivae,  ( fiquidem  angulo  EAR  exiftente  30  min.  refiftentia  eft  ad 
vim  elafticitatis  ut  22900000  adi)  debiliadmodum  ebullitione  opus 
efte  in  mufculis  ad  immenfam,  imo  incredibilem  energiam  mufculo- 
rum  efficiendam ;  imo  minimam  inflationem  mufculorum  datam_» 
quamvis  refiftentiam  ftiperare,&proinde  tenerrimum  infantem  quan¬ 
tamcunque  molem  elevare  poffe.  Sed  quanto  refiftentia  major  eft 
vi  motiva  elafticitatis,  tanto  fublevatio  minus  fenfibilis  evadit. 

4.  Qmntmtes  Jpiritmm  animalium  ^qu<t  manente  fublevatio- 
ne  refipentiarum  femper  eadem ^  pro  Jingulis  rejiflentUs  impendun¬ 
tur^  htm.  inveniuntur. 

Vires  inflantes  i.  e.  vires  abfolu&e  elafticitatum  aurae  motivae  in 

'  se  quali- 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  205 

aequalibus  circulis  funt  viribus  fuftinentibus  proportionales  per  n.  2 : 


quoniam  autem,  manente  fublevatione  refiftentiae  vel  angulo  EBD 
femper  eodem  vires  fufbnentes  ( ceu  patet  ex  prop.  Dn.  Varignonii) 
funt  in  ratione  refiflentiarum  Z,  oportet  ut  etiam  refiflentiae  elafti- 
citatibusfint  proportionales.  Pro  conceflo  etiam  aflumimus,  quan¬ 
titates  aurae  motivae,  i. e.  denlitates  ejusdem  voluminis  aurae  motivae, 
&  quantitates  fpiri tuum  animalium  vel  fuccinervofi, eandem  femper 
fervare  rationem,  h.e.  duplam ,  triplam ,  quadruplam  copiam ,  fucci 
fpirituofiexcitareduplo,triplo,  quadruplo  denfiorem  auram  moti- 
vam.  Res  iraque  expedita  foret,  fi  conflaret ,  quomodo  crefcenti- 
bus  denfitatibus  crefcant  elaflicitates.  Id  quod  h.  m.  indagatur. 
In  dato  volumine  a  concipio  particulas  aeris  vel  aurae  elafticae  occu¬ 
pare  fpatium  £,  &  materiam  fubtilem  refiduum  voluminis  fpatium_» 
a  —  b  ,  nunc  in  aequali  volumine  a  aliam  quantitatem  aurae  elaflicae 
c  concipio,  ita  ut  reliquum  fpatium  materiae  fubtilis  fit  a  —  c  ;  ideo- 
que  ex  iis, quae  dcmonfiravit  Frater  in  Differt,  de  Gravit.  jEtb.p.yy.ff. 
clafticitas  aeris  primi  voluminis  eft  ad  elaflicitatem  fecundi,  in  rati¬ 
one  compofita  ex  reciproca  fpatiorum  a  materia  fubtili  occupatoru 
<3c  directa  aereorum,  nempe  ut  ab  —  bc  ad  ac  —  bc.  Sed  deniitas 
prirrti  eft  ad  denftatemJ^^ndi-m-ratloncdir.eda  fpatiorum  aereo¬ 
rum,  nempe  ut  b  ad  c.  Si  itaque  conflruatur  curva  ACD  ad  axem 
AF,  ejus  naturae,  ut  fumta  in  axe  AB  £  ^,&dudtis  adplicatis  DF,CE, 
redtangulum  fiib  BE  &  AF  fit  ad  re&angulum  fub  BF  &;  AE,  ut 
DF  ad  CE,  fiimanturque  abfciffae  AE,  AF  pro  denfitatibus  aeris  in  vo¬ 
lumine  per  coftantem  lineam  AB  defignato  contenti,  erunt  adplicatae 
DF,CE,  ejusdem  elaflicitates.  Si  more  Algebraico  quaeratur  aequa¬ 
tio  naturam  curv^  ACDexprimens, invenietur  politis  conflanteAB  £ 
4, & alia  ad  libitu  affumta  BF  ~  DF  £  jsabfcifla  AE  £  x,Sc  adpli- 
cata  EC  Z  7,  haec  aequatio  :  fgx  ~  aay —  afy  —  axy^fxy,  quae 


tur  producendo  afymptoton  GB  in  R,  ita  ut  BR  fit  quarta  proportio¬ 
nalis  ad  AF,  FD  &  BF  $  fcmiaxis  transverfiis  eft  aequalis  mediae  propor¬ 
tionali  inter  BR  &  duplam  AB.  Ex  quibus  perfpicuum  eft,  elafti- 
eitates  praefertiin  in  aere  multum  condenfato  in  longe  majori  ratione 
crefcere ,  quam  ipfae  denfitates  relafti  citas  etenim  tandem  abit  in  infi- 

Cc  3  nitum 


1-1  l' 


f  p:  03 


TAB.  V. 
Rg-  5- 


SoS  ACTA  ERUDITORUM 


nitum,  quando  denfitas  fuurn  quidem  maximum,  fed  non  nifi  fim- 
tum  gradum  attingit. 

Quandoquidem  igitur  denfitates  aurae  motivae  ejusdem  volu¬ 
minis  quantitatibus  fpirituum  animalium  impenibrum  ,  qui  ilium 
effervefcendo  cum  fanguine  produxerunt,  proportionales  eiTe  fu  in¬ 
fimus  ,  elafticitates  vero  funt  proportionales  refiftentiis,  hmc  colligi¬ 
mus,  ipfam  etiam  hyperbolam  ACD  determinare  relationem  refiften- 
tiarum  ad  quantitates  fpirituum  abfumtorum,i.e.fi  CE,DF  notent  re- 
fiftentias,  denotabunt  AE,  AF  quantitates  fpirituum  abfumtorum_.. 
Sit  jam  volumen  machinulae  mufcularis,  vel  quod  etiam  valet ,  omni¬ 
um  mufculi  machinularum  fimul  fumtarum ,  quod  exprimitur  per 
AB,  io  partium, BFfeu/  £  ^FDfeuj?  Z  1000005  finunc  quantitas 
fpirituum  animalium,  i.  e.  AE  feu  x  Et  partium 

1.  2.  3*  4*  5*  7*  8»  9* 

per  aequationem  curvae  reperietur  CE  feu^  i.  e.  pondus  elevandum^ 

partium  1234.  2778.  4762.7407.  mu.  16666.  25926.  44444.  100000, 
in  finit  y  Hinc  etiam  ratio  petenda  eft ,  cur  magna  pondera  ( viribus 
noftrisproportionata)  non  multo  majori  cum  difficultate  eleventur 
ad  eandem  altitudinem,  quam  exigua.  Omnis  enim  difficultas  in 
motionibus  animalibus  peragendis  unice,  ut  credo, provenit  a  difpen- 
4io  fpirituum  animalium  5  verum  fpiritus  in  longe  minori  ratione  ab- 
iumuntur  quam  funt  pondera  elevanda  5  ita  ut ,  fi  e.g,  elevandum^ 
fit  pondus  duplum,  non  ideo  requirantur  etiam  duplo  plures  fpiritus 
animales,  ceu  fatis  clarum  eft  ex  laterculo  ifto,  ubi  repetitur  quod  o- 
pe quantitatis  fpirituum  animalium,  quas  fit  ut  8?  elevetur  pondus 
quadruplo  majus ,  quam  alia  quantitate,  q&ae  fit  ut  5,  licet  ja&ura^ 
fpirituum  illo  in  cafii  ne  quidem  duplo  major  fit, quam  ja&ura  in 
hoc,  utpote  quae  fe  habent  ut  g &$,  In  hac  igitur  ratione  etiam  fe 
habebunt  difficultates,  quae  fentiuntur  in  attollendis  ponderibus. 

AL  SERENISSIMO  PRINCIPE  DI 
Tofiana ,  Formazione  e  Mifura  di  tutti  i  Cieli^con 

Id  ftruttura  e  quadratura  efatta  deli  *  intero ,  e  ddle  farti  di  un  nuovo 
Cielo  ammirabile^  $  di  uno  degli  aptichi  de  Ile  Volte  regolari  degli  Ar - 
fhitetti*  Curiofa  Efercitazione  Matematica  di  V.  V,  ultimo  Scalare, 

dei  QalileOy  Accademico  Florentino ,  il  Rmvigorito  Accade - 

mico  de  da  Crufca • 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  207 

h.  e. 

.Vincendi  Viviani  Exercitatio  curiofa  Mathema- 

tica^de  formatione  &  menfura  fornicum  &c.  dedi- 
cata  Serenisfimo  Hetrurise  Principi, 

Florentiae ,  typis  P.  Matini ,  1692.  in  4.  Pkg.  6. 

Qlli  problema  Florentinum ,  cujus  folutionem  tum  Leibnitim, 
tum  Bernoullius  calculo  Leibnitiano  ufus,  in  Adis  noRris 
A.  1691.  p.  274.  370.  &  A.  it>p3.p.  42.  dederunt,  propofitit,  Vin - 
centius  QftVtvianus,  Magni  Ducis  Hetruriae  Mathematicus  &  ope¬ 
rum  publicorum  Diredtor,  Mathematicorumque  noftri  temporis  per 
Italiam  facile  princeps,  genuinus  quippe  magni  Galilaei  fucceiTorfo- 
lusque  ex  ipfius  difcipulis  fuperfles.  Id  quod  ipfe  quoque  nomine^ 

D.  Pio  Lifci  PufiUo  Geometra ,  quod  transpofitione  literarum  fadta 
mutatur  in pojtremo  GaliUi  JDif cipalo ,  innuere  voluit.  Editurus  au¬ 
tem  folutionem  problematis  commemorati ,  non  ab  re  fe  fadturunm 
putavit,  fi  de  aliis  quoque  fornicum  generibus  quaedam  adderet, fimul- 
que  doceret,  quomodo  non  torno  folum  elaboranda,  fed  ad  menfu- 
ram  quoque  fint  revocanda,  exadlam  quidem  illa,  quae  quadrari  pos- 
funt,  verae  propinquam  autem,  quae  quadraturam  refpuunt.  Nam 
ex  fex  fornicum  generibus  quae  auferuntur,  tertium  folum  quod  fca- 
phiforme  Romanum  dicas  ( Volta  a  fchtfo  alia  Romana')  &  fextum 
feu  veliforme  Florentinum ,  (  Volta  a  vela  atta  Florentina )  de  quo 
problemate  I  agitur,  eft  quadrabile.  Id  vero  hac  ratione  conftrui- 
tur :  Sit  fphaera  cujus  circulus  maximus  verticalis  eft  ACBD,  diameter 
Horizontalis  AB,  centrum  E,  radii  EA,  EB.  Bifecentur  radii  in  F  &  ^AB 
G,  &  fiat  trepanum,  cujus  acies  fecans  fit  aequalis  radiis  A  E,  E  B.  Per-  f  ]S 

foretur  hoc  infirumento  globus  ita, ut  axis  trepani  femper  fit  perpen¬ 
dicularis  plano  ACBD  inpundlisF&G,  &ex  illo  auferat  duos  cir- 
cellos  AHEL,  &  EIBMfe  tangentes  in  E.  Erunt  h,  m.  ablata  ex  fu- 
perficie  cujusvis  hemifphaerii  quatuor  fpatia  aequalia ,  quae  feneftra- 
rum  vices  gerunt,  ita  ut j  quod  in  quavis  fuporficie  hemilphaerica  re¬ 
flat,  fit  aequale  quadrato  axis  fphaerae,vel  duplo  quadrati  ACBD  inferi- 
pti  circulo  maximo:  tota  autem  fuperficiesfphaerica,  demtis  feneflris 
quatuor  circularibus,  quadrupla  quadrati  illius,  perinde  ut  integra^ 
iuperfiues  iphaerae  quadrupla  eft  cftculi  maximi?  ac  tandem  quaevis  fe- 


I 


208  ACTA  ERUDITORUM 

neftra  circularis  quadrupla  Tegmenti  ARC  vel  CSB.  Quae 
folutio  tantopere  probata  fuit  Leibnitio  noftro ,  cujus  ingenium-* 
Audorpro  humanitate  Tua  lingulari,  3c  candida  in  aliorum  laboribus 
cenfendis  aequitate, fummis laudibus  effert,  ejusque  quadraturam  cir¬ 
culi  arithmeticam ,  in  Attis  anni  82.  menfe  Febr .  olim  publicatam, 
admirandam  judicat ,  ut  ipli  vifa  fit  propria  elegantior.  Caeterum 
quamvis  celeberrimus  Vivianus  praeclaro  de  Maximis  &  Minimis  o- 
pere,  aliisque  egregiis  fcriptis  dudum  Tibi  immortalitatem  pararit, 
ut  ad  gloriam  partam  accedere  vix  quidquam  poffit  5  Reipublicae 
tamen  intereft  edi  adhuc  praeclara  multa ,  quae  premit  :  ex  quibus 
opus  de  locis  folidis  jam  perfedum ,  fed  nondum  publicatum ,  ede 
intelleximus.  Et  cum  circa  motus  aquarum,  aliaque  ad  publica^ 
commoda  pertinentia,  multa  eum  praeclara  &  feculis  profutura  ob- 
fervaffe  audiamus  >  optamus  perfuaderi  ipfi  pofTe,  ne  perire  thefauros 
illos  patiatur. 

t /.  f  .  . 

DESCRIPTION  DE  V  AIMANT ,  gUI 
s  efi  forme  &  pointe  du  Clocher  neuf  de  N. 

Dame  de  Chartres  :  par  M.  L.  L.  de  Vallemont  >  Pretre 

£?  Do  E  cur  en  Theologte . 

h*  e. 

Delcriptio  Magnetis  geniti  in  faftigio  novaj  turris 

campanariae  B.  Virginis  Carnutenfis,  auctore  L.L. 
Vallemontio, Presbytero  &  Do&ore  Theologiae. 
Parifiis  apudLaur.d’  Houry,i6p2.i2.plag.pJ. 

QUse  circa  principium  Odobris  anni  1690.  impetuofa  furebat, 
in  Belfia  praecipue ,  procella,  non  aliis  folumaedificiis  damnum 
attulit ,  fed  novum  quoque  campanile  B.  Virginis  Carnutenfis  ita  con- 
cusfit  &  afflixit ,  ut  collapfurum  videretur.  Cum  ergo ,  ne  Tuo  lapfii 
noceret  vicinis,  aeftate  fequenti  dirueretur,  in  fafligioipflus circa 
ferrum,  quo  jungebantur  lapides ,  reperta  fuit  denfa  quaedam  rubigo, 
aut  crufta  ferruginea ,  cujus  pars  inter  lapides  latens  optimi  magnetis 
naturam  habet,  ut  primus  deprehendiffe  dicitur  CafTegrain  Chirur¬ 
ge 


/ 


mensis  Maji  a.  MftC  xerv.  zo? 

gus  Carnutenfis.  Cum  autem  lingularis  plane  fit  magnetis  extra  ter¬ 
rae  gremium genefis ,  Sc  ferriin  lapidem  magneticum  fluitati  o ,  digna 
non  folum  vila  fuit  Academicis  Regiis  Parilieniibus  ,  ut  eam  ferura- 
rentur,  fed  Vallemontio  quoque,  qui  nadus  particulas  quasdam  hu¬ 
jus  Rubiginis ,  eas  variis  lubjecit  tentaminibus ,  illasque,  quae  ferrum 
attrahunt,  magneti  ex  terra  erui  folito  tam  effe  fimiles,  utovum 
ovo ,  proprietatesque  magnetis  omnes  habere  comperit.  Affudit 
<tiam  aquam  fortem ,  fpiritum  nitri ,  nec  non  vitrioli ,  qui  in  ferrum 
promte  agunt ,  fed  magnetis  nativi  nigram  partem  intadatn  relin¬ 
quunt,  Rubigini  Carnuten/i  magnetica? ,  eique  nullam  mutationem 
accidere  oblervavit,  lecus  atque  contigit  in  partibus  reliquis,  quae 
virtute  magnetica  fimt  delfitune.  Quandoquidem  autem  cogita¬ 
tiones,  quas  de  ortu  magnetis  hujus  amicis  expofuit,  non  parum  dif 
crepare  deprehendit  ab  illis,  quas  Dominus  de  la  Hi  re  in  Ephemeri¬ 
dibus  Eruditorum  Parihenfibus  recenlirit,  fualu  illorum  eas  praefenti 
libello  comprehenlas  edidit  in  publicum.  Atque  primum  quidem 
non  plane  novam  hanc  rem  efle,  fed  jam  pridem  a  Gaflendo  Aquis  fex^ 
tiis  A.  1634 ,  nec  non  Mantua?  a  Philippo  Ceiha  obfervatam  offendit* 
Ipfiim  autem  magnetem  Carnutenfem  genitum  fufpicatur ,  dum  fer¬ 
rum  ,  quod ,  ubi  repertus  fuit  magnes ,  maxima  ex  parte  exefum  fuit, 
fulphur ;  lapides ,  fal  vel  nitrum  ;  pluvia  vero  limum  quendam  &  hu- 
miditatem,  qua  in  motum  &  fermentationem  reliqua  excitata  fue¬ 
rint,  tanquam  lymboias,  contulerint;  <Sc  materia  magnetica  circa 
terram  perpetuos  gyros  deferibens,  in  molli  adhuc  materia  tales  libi 
efformaventporos,  quales  in  magnete  alias  reperiuntur.  Quod  vero 
reliquae  partes  illius  cruftae  aeri  nimis  expolitae  virtutem  magneticam 
non  acquiliverint ,  hinc  fa&um  putat,  quod  in  formatione  citius, 
quam  par  erat ,  ab  aere  exficcatae  induruerint,  ut  materia  lubtilis  ma¬ 
gnetica  conformationem  interiorem  requifitam  ipfxs  dare  non  potue¬ 
rit.  Omnia  autem  ftri&imhic  expolita  fiifius  ex philofophia magne- 
tic'a  illuftrat  clarishmus  Audor,  &  qu<e  in  Domini  dela  Hire  len¬ 
tentia  requirat ,  commemorat. 

CHRISTIANI  VVORMII ,  VVILH.  Fi¬ 
lii ,  de  corruptis  Antiquitatum  Hebraarum 

apud  Tacitum  (f  Martialem  Fefiigtu. 

Libtr  St  eundus, 

D  d  Hafmr» 


ACTA  ERUDITORUM' 

Hafniae,  proflat  apud  J*  M.Liebe,  A.i6p4,in  4. 

1.  Alph.  6.  plag. 

Ollas  fit  InRituti  a  Clarisfimo  Au&ore  In  opere  hoc  fuficepti  ratio, 
jamtura  in  Adis  anni  (operio risp.  443.  feq.  indicavimus ,  cum 
Libri  primi  contenta  recenferemus..  Sed  qui  fecundum  hunc  inle- 
quentur,  nonnifi  poR  annos  aliquot  in  lucem  publicam  emittere  is 
conRituit,  qui  diligentiam  fuamin  notis  ad  R,  Sabathai  Strimeri  Bi¬ 
bliothecam  Rabbinicam  infcriptam,  ac  Latinitate 

abs  fe  donatam,  interea  collocaturus  eR..  Prout  autem  in  poRremis 
libri  praecedentis  capitibus  diverlas  de  Judaeorum  origine  lentendas 
apud  Tacitum  commemoratas  examinare  occoepit,  ita  telam  hanc 
ulterius  pertexere  nunc  allaborat.. 

Gp.r.  Ad  tertiam  enim,  quae  inibi  refertur, opinionem  fele  conferens, 

num  Judaei  ortum  ducantab  JEthiopibus  ?  disquirit*  libi  fabulola 
quidem  plurima  de  gente  /Ethiopum  narrari  in  anteceflum  monet, 
(  quo  etiam  ifiud  trahit,  quod  de  hominum  nonnifi  uno  in  fronte  o- 
culo  inUrudomm  grege  abs  le  in  ffithiopia  vifo  Auguftinus  obfer- 
vet;)  Ratimque  opinionem  illorum  allegat,  qui  ab  iEthiopibus  ffigy- 
ptlos  luam  deduxiile  coloniam  affirment,  velutiRos  etiam  pro  popu¬ 
lis  omnium  primis  .multi  venditent  5  ac  licet  e  contra  pasfim  extremi 
hominum  appellentur,  non  alio  tamen  lenlu  id  capiendum  elfe  do¬ 
cet,  quam  quod  communiter  accolae  maris,  quales  &  illi  fuerint,  iRam 
olim  appellationem  geslilfe  deprehendantur.  Quod  autem  Tacitus 
non  adeo  incredibilem  duxerit  hanc  Judaeorum  ex  ffithiopibus  ori¬ 
ginem,  non  aliunde  elfe  arbitratur,  quam  quod  notisfima  fuerit  inter 
gentes  fabula  de  Mole  per  quadraginta  annos  ffithlopibus  imperante, 
8c  filiam  Regis  in  matrimonio  habente,  cujus  quidem  natales  potisfi- 
mum  accerlendi  lint  ex  hoc, quodper  communem  errorem  uxor  Mo- 
fis  pro  ffithiopiRa  fuerit  agnita,  cum  tamen  vox  rpstO  de  ea  potius 
exponi  debeat,  quae  ex  Arabia  oriunda  cR,  prout  etiam  alibi  patria  e- 
jus  Madian  in  Arabia  &  maris  rubri  littore  conRitsatur.  Pro  Regis 
filia  eam  inde  haberi,  quod  Jethro,  Molis  .locer,  in  Scripturis  appelle¬ 
tur  f PD,  e  qua  voce  gentiles  Principem  eum  fuilfe  exlculpferint.  De 
caetero  Molen  pro  omnium  Judaeorum  patre  fuilfe  agnitum ,  argu¬ 
mentis  paulo  pluribus  evincere  conatur*  Et  primum  quidem  ab  eo 
petitum  quod  is  a  Graicis  alpha  dici  foleat ,  hoc  autem  nomine  ab 

*  anti- 


MENSIS  MAJI  A.M  DC  XCIV.  m 

antiquis  eum,  qui  primus  fuerat  aut  artis  alicu jus  inventor  aut  popu¬ 
li  Pater, vo citatum  afferit.  Atque  ita  IpeciatimMofen  audiviffe  cen- 
fet,  quoniam  Graeci  ex  vocc  Dax,  quam  ei  frequentisfime  tri¬ 
bui  cognoverint ,  fuum  c&A0c&  de rivaffe  videantur.  Accedere  poft 
alia  Sc  hoc,  quod  gentiles  ipfum  Judac  coaevum, imo  hujus  avunculum 
crediderint  5  quemadmodum  corruptioni  quoque  anfampraebere  po¬ 
tuerit  Judaeorum  myllica  cum  ffithiopibus  comparatio  in  illorurru 
fcriptis  haud  inconfueta,  e  qua  gentiles  literalem  interprctationerru 
hauferint.  Imo  magnum  Judaeorum  numerum  olim  pariter  ac  ho¬ 
die  inter  Akhiopes  repertum  depravandae  antiquitati  viam  llraviflh_> 
fuperaddit.  His  ita  dedudlls,  methodi  lirae  in  praecedentibus  jam  u- 
furpatae  memor,  manifeftum  reddere  fludet,  ffithiopiam  non  laltim 
nomen, fed  &  omnes  fere  incolas,Palaeftinae  debere,  quam  ob  rem  no¬ 
minis  cu&ioi/  originem  nequaquam  ab  cu&Gd,  quod  fit  oipr 

fed  ab  Hebraeorum  vel  terminatione  Syriaca  ■'STHN  >  apud 

Joppen,  derivat,  &  affinitatem  inter  ffithiopiam  <Sc  Joppen  pluribus, 
quam  heic  referre  liceat ,  offendit.  Illud  autem  imprimis  annotari 
meretur,  quod  fabulam  de  Andromeda  Ceto  expolita  nihil  exhibere 
cenfet  aliud, quam  corrupta  eorum  veffigia,  quaejonae  quondam  cir¬ 
ca  Joppen  acddiffie  referantur.  Licet  enim fexus  notionem  obftare 
afferto  huic  dixeris ,  facilem  tamen  fuiffe  hanc  detorfionem  regerit, 
cum  terminatio  nominis  POT  foemininaMythologos,utfoeminam_» 
eum  facerent,  commoverit,  ac  poff  modum,  quanta  inter  utriusque 
fadi  defcriptionem,apud  ethnicos  &  in  Scriptura  Sacra  obviam,  fimi- 
litudo  interveniat,  declarat.  Infuper,ut  amplius  demonffret ,  ffithio- 
pes  Hebraeis  fua  incunabula  debere,  illo  argumento  utitur,  quod  eo¬ 
rum  cum  Phoenicibus  congruentia  e  Veterum  monumentis  abundeu 
difpalefcat,  prout  &  Cerne  infula  ffithiopica  ob  commercia  curru 
Phoenicibus  inftituta  paslim  celebretur,  Phoenices  autem  origine  He¬ 
braeos  effe ,  primo  jamtum  libro  indigitavit.  Quinimo  Aithiopes 
cum  Chaldaeis  ab  antiquis  fuiffe  confufos,ex  eo  clarum  effe  vult, quod 
illi  faepius  dicantur  Cephenes ,  quae  appellatio  majori  jure  Chaldaeis 
debeatur.  Ac  ne  fic  quidem  definit  confirmare  ardtisfimum  cogna- 
tionis  vinculum  inter  Phoenices  ac  ffithiopes;  in  infulam  quippe  Cy¬ 
prum  proficifcitur,  Cypriosque  Phoenices  facit,  ac  inter  Cyprios  ffi- 
thiopes  oftendxt  i  ad  Cretenfesitcm  exfpatiatur,  &  illos  re&e  haberi 

Dd  2  pro 


€.f» 

c.iow 

€.ITr 

#,12. 


c*  igf* 


c » 14. 


112  ACTA  ERUDITORUM 

pro  Phrenicibus  declarar,  fed  &  maximam  partem  Asthxopes  conffi- 
•tuit. Deinceps  vero  ad  horum  facra  delabitur,atque  ex  eorum  Diis  Mi¬ 
thra  m  primo  feligit,  6c  fub  hoc  nomine  prius  apud  yEthiopes  quamu* 
Perfas  Numen  aliquod  pro  Jove  pluvio  cultum  fuifle  docet.  Huic 
Ifidem  adjungit,  cujus  fabulam  ex  hifboria  de  prima  viventium  matre,. 
Eva,  confarcinatam  opinatur.  Mox  Pana  cum  fodis  luis  Silenis, 
Satyris,  &  Sylvanis,  nennifi  Hebraismo  originem  debere  afferit.  Et 
cum  (peciatim  Panis  gelia  cumMofaicis  contulerit  Huetius ,  nihil  de 
his  porro  fuperaddere  cenfet  necefiarium ;  nomen  faltim  ex  Hebrai¬ 
co  iermone  depromit,  eumque  didum  purat  quafi  Deum  p  terren¬ 
tem,  feu  JNiD)  terrorem,  confiernationem,  vel  quia  Mofes  populis  fi¬ 
nitimis  terrorem  nimium mculfcrit,  vel  quia  Pan  ipfe  terroris  Deus  ab 
antiquis  creditus  legatur.  Herculem  a  radice  parum  ufitata 
mutare  fedes,  nomen  fortitum,  &  in  majorem  emphafin  H  adjeduin 
fuiffe  autumat,  nec  eo  quenquam  denotari  prseter  Jofuam,  qui  fedes 
fuas  revera  commutarit,  novas  tam  fibi  quam  Eraelitis  quariiturus.  Sa¬ 
tyros  vocari  quafi  i*  c. latentes,  vel  quia  in  fpeluncis  & 

abditis  locis  facra  iis  peragere  Romani  confueveriiit,  vel  quia  in  fylvis 
degiffe  &  latibulis  potius  quam  habitaculis  fe  deledafTe  perhibean¬ 
tur.  Silenum  feu  Sylvanurft  a  vocabulo  quod  fpinas  denotet, 
defeendere.  Per  Satyros  intelligi  IfraeJitas,  tamdiu  in  fylvis  delite- 
Icentes,  quandoquidem  &  ii  vitam  paftoritiam  egerint ,  &  praeter  ar¬ 
menta  nullas  fere  divitias  habuerint..  Sileno  autem  quae  attribuan¬ 
tur, ad  Mofen  fimiliter  fpedare.  Mercurium  Maja  credi  genitumr 
ac  refpici  ad  Mofen,  qui  e  five  aquis  extradus  fuerit.  Ab 

his  Numinibus  inter  uEthiopes  quondam  divino  cultu  affedis  ad  alia 
eorum  infiituta  progreditur,  a  circumcifioneaufpicatus,  quam  mini¬ 
me  ab  iis  primum  inventam,  fed  ab  Hebraeis  ad  cos  tradudam  contra 
Spenceium  probat  jtametfi  interobfervationem  utrinq-ue  occurren¬ 
tem,  feu  intentionem  fpedes,  feu  ipium  opus  confideres ,  differentiam 
infignem  deprehendere  omnino  liceat.  Qua  occafione,cur  Judtris 
a  Martiali  &  Perfio  recutitorum  cognomen  tribuatur  ?  difprcit,  Sc  ab 
initio  haud  omnes  Judaeos,  ied  illos  faltim,  qui  a  religione  defecerint, 
Sc  quafi  cutem  reaflumferrnt,  itadidos ;  poflca  vero,  cum  jx>rfan  cb 
nimiam  tyrannorum  fievitiam  repneputiationem  plerique  Jud^o- 
«un%faltem  Romse  degentium  ,/admiferintr  hanc  appellationem 


۩Ii*- 


/ 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCI^.  iij 

confue  trudi  nem  ab  iiilc  reputat.  Talem  vero  repraputiationem  u- 
tique  poffe  fieri,  teflimoniorum  copia  ex  ipfis  feriptoribus  Judaicis  a* 
liisque  produdla  demonfirat.  Locullas  Hebraeis  in  deliciis,  &  Ifrae^ 
litarum  in  deferto  cibum  fuilfe  pnelupponit,  ac  fimile  quid  apud  Sr 
thiopes  obtinuifie  liiperaddit. 

Sed  milfa  nunc  tertia  apud  Tacitum  lententia,  ad  quaftaffu 
properat, <Sc  in  hac  illud  ante  omnia  breviter  reprehendit,  quod  Judae¬ 
os  terras  proprias  coluifie  Icripferit, cum  tamen  eos  Cananitis  omn«® 
agrosvieripuilfenotisfirnum  fit.  Hujus  autem  erroris  hic  fons  ab 
ipfo  conlliruitur :  Juda?os  didos  ab  antiquis  Phoenices ,  Cananaeos 
autem  elfe  Phoenices, atque  ita  Tacitum  Judaeos  Phoenices  ,  i.c.  Cana- 
naeos,  credidilfc.  Verum  majoris  elfe  momenti  ait  quaellionis  illius  ex- 
cusfionem :  cur  Alfyrios  convenas  Judaeos  nuncuparit  Tacitus  ?  &  ad 
eam  dum  refpondet,  frequenter  admodum  apud  antiquos  Syriam.# 
Phoeniciamque  confundi,  &  id  ex  depravato  Tyri ,  urbis  Phoeniciae* 
nomine  -fiX  manaffe  probat.  Suum  vero  illud  placitum  hic  re¬ 
petit,  quod  Cyprii  origine  Phoenices  fint ,  ac  infuper  holpites  hujus 
infulae  Alfyrii  quoque  appellati  fuerint.  Cumque  ibi  praecipue  Ve¬ 
nerem  divino  honore  cultam  noverimus, Tyro  ei  incunabula  luppc- 
ditante ,  inde  hanc  Deam  ethnicis  eandem  ellc, quam  Hebraeis  Saram* 
conje&uris  quibusdam  roborare  nititur.  E  quibus  fatis  queat  per- 
fpici,hoc  in  loco  per  Alfyrios  non  intelligendos  elfe  alios^namPhoe- 
nices.  Illos  de  caetero  aliqua  hujus  generis  fervare  inftituta  *  quae 
eorum  cum  Hebraeis  cognationem  eloquantur  *  perhibet#  Nobis 
autem  plura  jam  referre  non  vacat, praeter  iflkoc  unicum, quod  de  cul¬ 
tu  columbarum  apud  eos  celebrato  adducit, &  hunc  quidem  exinde^ 
ortum  profitetur :  Nomen  nempe  divinum  Hirri  olim  raptisfime_> 
pronuntiatum  fuifle  Jhova.  Hoc  oimCananaei  audirent, pro  Jhova* 
forte  ]“OT  columbam  eos  inteliexilfe,  praefertirn  cum  pro  Ifraeli-' 
tis  vixdum  natis  H3V  filios  oolumbae  offerri  compererint, 
atque  hoc  patio  ad  fuperfritionem  flngularcm  fiierint  provocati. 

Tandem, cum  Tacitus  alios  Judaeorum  initia  feribere  tefletur  £ 
Solymis, gente  carminibus  Homeri  celebrata,  conditas  urbi  Hkrofo- 
lymae  nomen  e  luo  faciente,  multos  praeterea  fententiam  hanc  cum_> 
Tacito  communem  habuiife  annotat,  quod  inde  natum  videatur, 
quoniam  urbs  Hierofolyma  faepius  in  Scriptura  S.  Jebus  &  Salerni 

D  d  i  f&u&~ 


e.  ij& 


€.  0« 


c.  17V 


t» 


C.  IV* 


C.  Sfv 


«4  ACTA  ERUDITORUM 

nuncupetur,  e  quibus  vocibus  conglutinatis ,  nori  magna  adeo  inter 
JD  6c  1  quoad  fcriptionem  differentia  accedente,  Jerufalem  quafi 
Jebufalem  didam  exiftimarint;  &  quia  Jebus  terram  aridam  ac  fe- 
pe  montanam  denotet,  Salem  vero  proxime  ad  Solymos  accedat ,  or¬ 
tum  hinc  figmentum  Taciti  &  Stephani  ttsqi  ttcAswv  ,  Hierofoly- 
ma  di  da  quafi  Orofolyma  dwo  t oov  ogw  Ipfemet  au¬ 

tem  Jofephus  ab  hac  opinione  non  alienus  eft ,  ac  proinde  verba-» 
quaedam  ejus  hac  de  re  Au&or  examinat,  6c  vel  duplici  de  caufa  ea¬ 
dem  falli  arguit,  lemel,  quod  Judaeos  fub  Xerxe  militaiTeaflerant,&: 
iterum, quod  ex  allegato  Choerili  Poetae  teflimonio  hi 

Soiymi  appellentur,  quo  titulo  fi  quis  Judaeos  infigniret ,  illum  ne_# 
lotis  quidem  manibus  ad  facra  ipforum  adfpicienda  accesfiffe  dicen¬ 
dum.  E  contra  Solymorum  olim  nomine  venifle  Pamphilios ,  Cili¬ 
ces,  Lycios,  Pifidas,  gentes  a  Judaeis  longe  alienisfimas.  Rhodios  ta¬ 
men,  infulae  Lyciorum  Dominae  habitatores,  Phoenices  elfe  probat, 
&  apud  hos  a  Judaeis  mutuatam  videri  legem  de  coma  apud  certos 
homines  peculiari  voto  obftridlos  non  radenda;  de  mortis  reo  extra 
portas  urbis  ejedto ;  de  bobus  ad  imitationem  Salomonis  in  Templo 
JovisAtabyriiconftitutis;  lucum  item  quadratum  in  memoriam  Pa~ 
radifi  e  quolibet  angulo  ad  irrigandam  terram  certum  flumen  emit¬ 
tentis  ;  variaque  facra  ad  recolendam  Mofis,  Jofuae,  &  Calebi  memo¬ 
riam  inftituta;  ut  Phoenicum  linguam  Rhodiis  ufita tam,  aliaque  huc 
facientia, fijcnrio  praetereamus,  nec  multum  exponamus, quibus  argu¬ 
mentis  necesfitudinem  inter  Solymos  ac  Rhodios  evincere  fluduerit. 
Populos  vero  modo  didlos  Solymorum  nomine,  quod  idem  ac  mon¬ 
tanos  denotet,  a  regionum  fitu  appellari  credit,  iterumque  Solymos 
hos  origine  Phoenices  efle  rationibus  quibusdam  probatum  dare  fat- 
agit. 

LA  SCIENCE  DES  MEDAILLES  &c. 


i.  e* 


Cognitio  Rei  Numariat,  ad  erudiendos  eos,  qui 

Numorum  Veterum  &  Novorum  intelligentiam  (lu¬ 
dere  incipiunt. 

Lutetiae  apud  viduam  Marbre  Cramoify. 


MENSIS  MAJI  A.MDCXCIV.  zij 

SCitus  hic  atque  elegans  Libellus  eit,  arguta  ac  erudita  fimul  bre¬ 
vitate  comple&ens  omnia,  quae  quoquo  modo  illos,  qui  animum 
ad  Rei  Numariaeftudium  applicant,  fcire  convenit  :  nec  poterat  im> 
hoc  genere  fingi  quid  elegantius.  Dolendum ,  Autorem  nomen 
(iium  nos  ignorare,  nec  inire  gratiam  voluiffe  f  quam  publicitus  pro¬ 
meruit.  Marius  Gratidianus ,  Cicerone  &  Plinio  teftibus ,  cuhl* 
primus  artem reperiflet , Denarios  probandi,  multitudini  apud  Ro¬ 
manos  tam  charus  fuit ,  ut  omnibus  vicis  ftatuas,  &  ad  eas  thus  &  ce¬ 
reos  illi  dicarent.  His  paria  facere,  cum  difdplina  temporum  non 
permittat,  nec  fi  permitteret,  Awg)  aywfw  ea  praefiari  queant,  ha¬ 
bendus  igitur  in  pretio  magno  liber  eft ,  geftandusque  in  finu.  Caste- 
rum ,  cum  nihil  temere ,  nihil  fruftra  in  eo  dicatur ,  difficilis  illius  eva¬ 
dit  in  brevem  recenfionem  coardatio ,  6c  ab  archetypo  labi  neceffc' 
eft.  Summam  tamen  rerum  quas  Audior  inculcat ,  &  plurimum  ra¬ 
tionibus  ac  exemplis  corroborat ,  indicabimus, >  ut  ipfius  libelli  legen¬ 


di  falivam  moveamus. 

In  Pr&fatiuncuU  dicit  Autor,  nolle  fe  poft  tot  tantosque ,  qui 
in  laudando  Rei  Numariae  ftudio,  ingenium  &indufiriam  exercue¬ 
runt,  aliquid  in  commendationem  ejus  afferre,  praeter folum illud, 
quod  non  minus ,  quam  liiftoriarum  cognitio ,  ingenuos  animos  de¬ 
ceat  ;  quodque  harum  veritas,  haud  firmiore ,  quam  ex  Numis  petito 
praefidio ,  nitatur.  Caeterum,  cum  multi  illis,  qui  Notitiae  in  re 
Numaria  parandae  caufa ,  Veterum  Monetam  colligunt ,  imponant , 
&  turpi  quaeftu,  malos  Numos  pro  bonis  obtrudant ,  pollicetur ,  fe 
oftenfurum  modos, quibus  quis,ne  decipiatur, cavere  debeat.  Affert 
autem,  hac  occafione?  caetera  quoque,  in  tota  Re  Numaria  notatu 
digna ,  XII.  Praeceptionibus  ea  includens.* 

Praeceptio  I.  De  AZtateNu  morum  &  de  Tempore, 
quod  pretium  illorum  adauget. 

Veteres  mortales  res  invicem  permutabant,  &  difficultas  cu¬ 
dendorum  metallorumr  diu  prohibuit,  ne  Numi  ex  ipfis  effingeren¬ 
tur.  Quin  &  hodienum  integrae  Nationes  reperiuntur,  quae  Numis 
carent.  Etiam, ex  quo  metalla,  pro  rerum  emtarum  pretio  adhiberi 
coeperunt,  per  longum  tempus  ponderabantur ,  priusquam  Nume¬ 
rum  figuram  acciperent. 

Numi,  Generarim,  funt1 vel  Veteres,  vel  Recentes.  Veteres, qui-* 

bitis- 


1 


X,  f  i  ^  6  t  — - 

C-7  y 

*•  «V.*  /  kTxO 

rC  cfXti+LctV*a 
C  I*.  .*  -  £  0 


/ 

f  '*k 


Co*ljt 
H  fi 


216  ACTA  TRUDIT  ORUM 

busdam  dicantur,  qui  usque  ad  IX  aChrifio  nato  Seculum, 
procufi.  Satius  autem  f  uerit,  eos  cum  Seculo  IV.  6c  Theodofio  Im¬ 

peratore  finire.  Recentes  vocamus ,  qui  intra  proximos  hos  trecen¬ 
tos  annos,  prodiere  in  lucem. 

Veteres  Numi^quatenus  Antiquariarum  VhimismdtQthecas  eom* 
ponunt ,  dividuntur  in  Graecos  Sc  Latinos .  Gr&ci  Nnmi  Romanos? 
uti  aetate, ifaartificio quoque,  in  figurarum  habitudine  exprimenda? 
longisfime  antecedunt::  aefiint  in  his  illi,  quos  Civitates  pro  cude¬ 
runt,  a  Regibus  cufis  antiquiores. 

Latini  Numi  haud  ulli  Confularibus  funt  vetuftiof  es*  Prinu  e* 
nim-Reges ,  fairem^Miina os  Aureos  ArgeiHeosqTie^^ 

Familiarum  ergo  recenfio ,  primum  antiquitatis  lacum  tenet  in  Nu- 
mis  Romanis,  imperatorii  Numi  funt  vel  Veteris ,  vel  Declinantis 
Imperii  Romani.  Illud  a  Julio  Caelare  5  vel  Augufto  incipiens ,  .ad 
XXX. Tyrannos  usque  fefe  porrigit.  Hoc  inde ,  ad  captam  usquo 
aT urcis Confl antinopolin,  extendere  licet. 

Recentium  N umorum  congeries ,  ubicunque  gentium  effi&os 
admittit.  Ac  per  hos,  Pontificum,  Imperatorum ,  Reg um ,  Princi- 
pum,  Civitatum,  &  privatorum  quoque  ilMIrium  hominum,  fit  os- 
tenfio.  Adhac  figurant  nobis  Praelia  terra  marique  depugnata-** 
Coronationes  Regum,  Funera,  Hymenaeos,, 6z  caeteras  Res  Sacras  ac 
Profanas  omnes.  Habent  hoc  boni ,  quod  illorum  intelle&us ,  oh 
recentem  memoriam, facilior  efi  ;  quod  temporum  epochas  fignant  % 
quodrninor  in  iis,  quam  antiquis,  adulatio  5  quod  immunes  a  fraude* 
cum  quidfiifum,  qtiidve  cufum  fit, levi  iicgotio  in  iis  diffinguntur,  ac 
nulli  adulterini  adhuc  cffidH  fint ,  ad  verorum  imitationem-.  Fonti • 
ficum  Romanorum  feriem,per  annos  250,  hoc  eft  a  Martino  V.  usque 
ttx  Numis  integram  dari  conceditur.  Sed  eorum ,  qui  Julium  II. 
pra2ceffere,novi  fimt  typi,  Alexandro  YII.fedente,Bidoti  cura,&  Fran- 
ciiciBarberini  Cardinalis  aufpiciis,  cfHCbi.  Antiquiorum  Pontificum 
fiiccesfio,  tantum  per  figiila  plumbea,  Bullis  eorundem  appenfa ,  de¬ 
ducitur.  Haec  autem?  fola.  illorum  Nomina,  cum  Petri  <k  Pauli  A- 
pofiolor  urn  imaginibus  referunt,  ac  primus  Si x tus  IV*  vultu  £uo  Nu- 
mos  notavit.  Imperatorum  fequioris  avi  Succcs [tonem  Numari- 
am,  monetalem  pecuniam  eorundem  in  fu b  fidium  vocando  ,  inde  a 
CaroJo  M.  fiftere  poilumus,  quod  dcStmdaftdt  ad  Matthiara  usque 

C*da- 


/ 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  ivy 

'Caelarem ,  led  Nurais  magna  ex  parte  flippofititiis.  Humorum  Me¬ 
morialium  ,  qui  hos  Imperatores  au  tores  habent ,  verus  ordo ,  a  Eri- 
derico  II.  ( legendum  III. )  repetitur,  cui  addi  folent  Numi  Regum-» 
Hifpania,  qui  Philippum  I.  Caroli  V.  Imp.  patrem,  non  excedunt, 
Franci*  Regum  Seriem  Numariam  ,  nulla  alia,  cujuscimque  in  Orbe 
imperii ,  aequaverit,  quae inde  a  Clodovaeo ,  per  annos  1200.  integra 
habetur.  Sed,  fi  Bidotum  fequimur,  nemo  ante  Carolum  VII.  Mo¬ 
netae  fiiam  imaginem  impresfit.  Venerabilis  Menefixerius ,  novo  in¬ 
vento,  Ludovici  XIV.  qui  fceptra  tenet ,  Regis ,  vitae  totius  hifioriam 
perpetuam,  inde  aprunis  incunabulis,  per  Numos  elegantisfime  .con¬ 
cinnavit. 

Praeceptio  II,  De  Varietate  Metallorum ,  quae  Numis 

praebuere  materiem. 

Pretii  Numerum  haud  pracipue  ex  materia  fit  afimatio .  Quip¬ 
pe  NumuSiEreus, raro fe  offerens,  ejusdem  commatis  aureo,  cujus 
copia.habetur ,  efi:  longe  carior.  Nempe  fic  Otho  aereus,  majoris 
moduli,  taxationem  exfiipcrat :  Aureum  ementes,  Ducatos  odo  , 
Argenteum,  non  totum  Vallenfem ,  metalli  aeflimio  iuperaddunt. 
Vel  Numae  Regis  as  fcorteus  ficubi  fefe  offerret ,  quantivis  pararetur, 
ducendo  inter  Numos  Romanos  agmini, 

Numi  diver forum  metallorum ,  in  eadtm  ferte  non  funt  permU 
fcendi ,  nifi  quod  quandoque  Aureos,  in  Argenteorum,  qui  defecere* 
locum,  fiibftituere  permittitur ;  id  vocant,  ftipe  aliqua  feriem  di~ 
tare , 

Aurum  in  Numis  Romanis  efi:  vel  fumme  purum  rutilansque* 
vel  generis  fequioris ,  quod  Alexandri  Severi  permiffu  invaluit,  Sc 
quinta  fuiparte  efi:  degener; quanquam  ipfius  Severi,  &  Imperatorum 
qui  illum  exceperunt ,  Numi  Aurei  bonitate  nihil  concedunt  iis ,  qui 
Augufti  aevo  fuere  cufi :  vel  efi:  magis  adhuc  depravatum, &  pallens* 
qualein  Gothicis  quibusdam  deprehenditur.  Efi:  quoque  Aurum  in 
veteribus  Gr&cis  Numis ,  bonitatis  eximiae,  &  illi  par, quod  in  antiquo 
Romano  Imperio  adhibitum,  Caratiorum  videlicet  23.  &  Granorum 
f6.  Memori  mente  tenendum, Romanos,  nullos  Aureos  Numos  pro  - 
cudilfeante  A.V.C.546.  Quod  fi  ergo  in  primorum  Regum  aut  Con- 
luluin  Numos  Aureos  quis  incidat,  tan quam  faifi  fpernendi. 

Argentea  Moneta  initium >  apud  Romanos  incidit  in  A.  V.  C. 

E  e  484« 


lig  ACTA  ERUDITOR UM 

4^  Argento  autem  fere  femper-  ad  eam  rem  ufr  frnit  ignobiliore, 
maxime  poft  Septimium  Severum.  A  Gallieni  tempore ,  in  quibus¬ 
dam  Numis  argentum  penitus  aeroium  ,  &:  a  Poftumorum  aetate,  areos 
argentatos  offendas.  Sunt  &  Bracleati  aliqui  ,-  in  quibus  aes  tenui 
argenti  bractea  obducitur :  quae  fraus  ingeniola .,  jam. in  Augufli  Tri¬ 
umviratu  coepit,  &  antiquitatis  in  Numo  nota  ell  certisflma. 

JEs  in.  Numis  modo eft  rubrum,  modo  luteum,  modo  coloris 
communis.  Extant  aliqui,  quibus  Ais  Corinthium  materiem  prae- 
buiffe  crediturj  etix  nondefuntrquinegant,  ullos  er  Corinthio  serc___, 
Numos  fuiffe  pro cuios,  quia,  diffolvendo  eos ,  qui  tales  exiflimaban- 
tur,  haud  unquam  vel  minimum  auri  granum  fe  prodidit.  At  Co¬ 
rinthium  aes, ex  variorum,  cum  Corinthus  conflagraret,  metallorum 
eonfufione,  prognatum  efli  dicitur. 

Reperiuntur  etiam ,  contra  multorum  opinionem,  veteres 
Plumbei'  Nurni  genuini  ,  rarenter  tamen. 

Ridendi,  qui  JEreos  Numos  antiquos  inaurant.  Ex  puro  puto 
perro  effictos ,  nullos  offendas. 

E  triplici  Metallo,  tres  adornantur  vulgo  Numerum  Conflru- 
Miones Una  Aureorum,  quae  mille  Sc  ducentorum  numerum ,  in' 
Imperato imnon  excedit.  Altera  Argenteorum ,  quae  -  trium  milli- 
ym numerum  in  Imperatoriis  fuperat.  Tertia  Aeneorum,  quae  ad 
snillia  fex  aut  feptempoteft  produci, 

P receptio  III.  De  diverfa  Magnitudine,  quae  diverfas5m- 
Aureis,  Argenteis,  &:  Aereis  Numis  efformat- 

Serres;. 

Agni  Vetares  ,  tanta  magnitudinis  ac  crasfitiei  Numi ,  quales • 
ffunc  interdum  confiunt,  minime  effingebantur .  Antiquorum  enim 
diameter  fumma  eft  quatuor  pollicum,  quae  granditas,  ad  quartam  us¬ 
que  pollicis  partem  ,  patitur  imminutionem. 

MetaUiones  vocamus  Numos  praegrandes,  qui  Monetae  ufunv 
neutiquam  praeftabant ,  fed  in  Ludis  publicis  *  aut  Triumphis  jacta¬ 
bantur  in  vulgus,  aut  quibus  Legati, St  peregrini  Principes  donaban¬ 
tur,  Romanis  Mis filia  dictos.  Quia  haud  magna  illorum  lup  petit' 
copia,  nec  conflat  quenquam  unquam  ultra  quadringentos  aut  quim- 
gentospoffediffe,  in  Numismata  thecis  primo  loco  poni  folent.* 


MENSIS  MAJI  A.MDC  XCIV.  2m 

MctaUiones  Conturmali  vocantur,  quos  limbus  depresfiqr 
•ambit,  &  in  quibus  figurae,  longe  minus ,  quam  in  veris  Metallioni- 
bus  protuberant.  Origo  a  Graecis,  &  Ludorum  folemnium  brabeis 
petenda  videtur,  ac  fua  opinione  decipi  eos,  qid  ante  Theodofium 
nullos  tales  cufostuifle  contendunt ,  fuadet  ratio. 

Argenteorum  Metaliionum ,  non  quidem  quoad  Imperatores* 
Reges  tamen  aiiquos,  ac  Civitates,  inftnuere  licet  feriem ,  idque  circa 
Syrix  Reges  Vaillantius  praeftitit.  Aurei  Met alliones ,  ob  infrequens 
tiam  ad  id  tantum  conferunt, ut  reliquorum  Aureorum  vel  Argente¬ 
orum  flnt  velut  Anteambulones. 

JEreiNumi  diftinguuntur  in  Maximae ,  Mediocris ,  3c  Mini- 
iiine  quantitatis :  ac  cuique  fua  debetur  laus.  Sed  Maximorum  haud 
interrupta  feries>in  Poftumis  definito  Vel  fic  tamen,  numerus  bis  mil¬ 
le  amplior  eft. 

Mediocrium  Numerum-,  non  folum  ultra  Poftumos,  verum  & 
in  Occidentali  Imperio  Romano,  ad  ejus  usque  lapfum,  in  Orientali, 
ad  Palasologos  poteft  fieri  extenfio.  Minimorum  Numerum  ,,ab  eo, 
quod  Poftumos  excipit  aevo,  magna  ubertas  :  ante  illud,  non  item. 
Cum  vero  haud  ullitis  quantitatis,  omnibus  numeris  perfedla  <3c  abfo- 
luta  ordinatio  inftitui  poffit,  fas  eft  ad  complendum  feriem,  minimos 
&  mediocres  interdum  fociare. 

Poft  III.  a  Nato  Chrifto  Seculum, in  Numis  mera, quoad  habitu- 
dinem,  literas,  icones,  &  verba  ipfa  ,  barbaries  :  nec  refloruit  Ars 
Monetaria,  rufi  cum  Pi&ura ,  fub  Seculi XIV.  initium» 

Praeceptio  IV.  De  diverfis  Numorara  Vultibus,  quate¬ 
nus  exiis  Sequelae  fieri  poffunt. 

In  quibusque  Numis  per  feli  is ,  duo  confiderandA  veniunj  >  Vub 

Parsaverfa.Vultus  continuatferiem ;  atqi  Vultus  nomine  no¬ 
bis  venitjetiam  res  alia  praeter  faciem, uti  Nomen  aliquod,  aut  Monu- 
mentumpubli  cum,  modo  locum  perfonae  teneat*  &  in  averfa  parte 
Infcriptionem habeat  adjecftam.  Videas  interdum  Nuntios*  averfa 
icone  deftitutos,  quod,  nifi  Incufi,  vel  potius  Semicufi  illi  fint,  plu* 
rimum  novitatem  eorum  prodit. 

Pro  Vultuum  varietate,  Quinque  evadunt  Numerum  Co agmen* 
taliones ,  Una  Regum*  Altera  Civitatum  ;  Tertia  Familiarum  Ro¬ 
manarum;  Quarta  Caria  rum  &  Imperatorum;  Quinta  Numinum. 

E  e  i  Regie» 


210  ACTA-  ERUDITORUM 

Regiorum  Numorum,  pulchra  &  numerofa  coagmentatio  fie¬ 
ri  poteft  rfi  e  diverlis  metallis  fabrefa dii  commiiceantur.  Syria  Re¬ 
gum  Seleuco  I.  Nicatore, usque  ad  Antiochum  XIII,  cui  Epiphanes, 
Philopator  ,  Callinicus,  cognomina,  hoc  eft  ,  Regum  umverforum 
XXVII.  qui  per  annos  250.  poteftatem  adminiftrarunt ,  feriem ,  nobis 
dedit  Vadlantius,  communicaturus  mox  ncbiscum  Regum  quoque 
JEgypti  feriem.  Macedonia  Regum  Numi  extant  eleganti sfimi ,  qui¬ 
bus  fi  jungantur,  quos  ex  Ponti ,  Rithynt&y  Cappadocia,Parthia,Nu- 
midi&i  tk-  Judadrum  Regibus  tenemus,  pulchrum  ,  &  ad  Hifloriam 
multum  conferens ,  prodiret  fyflema,  Superfuit  Gothicorum  Re- 
gum  Numifmata aliqua  egregia ,  non  ex  argento  tantum,  verum  & 
auro, quamvis  fupra  modum  pallido.  Feruntur  alia  iis  accepta, 
quorum monftrofi  Vultus, neutiquam  humanam  figuram  referunt;, 
iiterae  haud  magis,  quam  Puniae  <3c  Hifpanicse  pFiicae.,  fimt  legibiles. 
F rancia  Regum  antiquorum  ,  maxime  VI,  Seculi ,  Numos  habemus, 
notatos  Vultibus  Imperatorum  Orientalium,,  quorum  indulgentia,, 
jure  cudendae  Monetae  illi  Ruebantur;. 

Coagmentatio  Numomm^uos  Civitates  procuderunt  t  infignis 
evadit ;  atque  folis  Graecanicis  urbibus,  editorum,  200.  amplius  tene¬ 
mus-  Goltzius  in  his  exercuit  fuaminduftriam ,  cujus ,  non  minus 
ac  Plinii  in  rerum  naturalium:  hiftoria ,  fidem  multi  nequicquam  fo- 
licitant.  Geographias  fludiofi,  Numos  Coloniarum  Romanarum  fe- 
paratim  ut  inftruant ,  licet-  Multum  circa  Numos  ejusmodi ,  debe¬ 
mus  Harduino,  dcVaillantio  atque  notandum,  Vultus  Urbicorum 
Numorum ,  plerunque  Genium  cujusque  Civitatis  componere. 

Confularium  Numorum  Coagmentatio ,  ad  ducentos ,  aut  quin¬ 
gentos,  fupra  millenarium affurgit.  Antiquis,  ante  Reipublicae  la- 
pfum, nihil  valde  memorabile,  five  quoad  Infcriptiones ,  five  quoad 
Icones, ineft;  vix  enim  aliud  prorfi  quam  Romae  caput  galeatum,  aut 
Numinis  cujusdam  caput,  averfi  vix  aliud  quam  Currum  ViUoria- 
Jfcm,  quem  duo  aut  quatuor  equi  agunt,  exhibent.  Seculo  VI.  Urbis 
Romae, ea  Monetarii  ufifiint  libertate,  ut  fuarum  Familiarum  Illu- 
ftrium  Virorum  memoriam,  vel  inipforum,  vel  in  Dei  tutelaris  ima¬ 
gine  confecrarent^donec ,  cum  luis  fatis  jam  urgeretur  Respublica, 
Julii Caefaris,  ejus  Percufforum,  6c  qui  poflea  poteftatem  ufurparunt, 
Triumvirorum,,  vultibus,  Numi  lignabantur.*  Ante  id  tempus ,  ne¬ 
mini 


/ 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  lu 

mini  permifTum  fuit,  fuum  caput  Monetae  indere.  Confulares  Nu- 
mi,  etfi  omnes  fere  Argentei  funt,  reperiuntur  tamen  aliqui  Aurei ,  <Sc 
Airei  etiam ,  atque  JErCi  quideni  quantitatis  cujusque.  Familiarum 
Hefignatio,  aut  fecundum  Alphabeti  literarum  ordinem,  cumUrfino, 
aut  ad  Goltzii  imitationem,  fecundum  Faflos  Confulares  fieri  poteil; 
atque  pofteriusmfHtutum,praeprioremagisbeilumefl:,  magisque  in¬ 
geniolum,  modo  effe&um  dari  queat,  fed  quod  vix  ac  ne  vix  quidem 
poflibile evadit.  Cavendum  enim,  ne  quis  cum  tyronibus  in  Re 
Monetaria  opinetur,  ConfularesNumosficdici,  quia  a  cujusque  anni 
Confulibusfuere  procufi  ;nam  id  nominis  tantumgerunt ,  quoniam 
ea  tempeftate,  qua  Conliiles  Romanam Rempubl.  regebant ,  prodie¬ 
re.  Familiarum  in  iis  expreila  nomina,  a  Monetariis  proveniunt. 

Quarta  Coagmentatio  eff  Numorum  Imperat  ortorum ,  quae  fe 
porrigit  ad  praefens  usque  tempus..  Sed  in  his  eorum,  qui  vetus,  in¬ 
tra  Julii  Caelaris,  &  XXX.  Tyrannorum  aetatem,  reilri&um  Imperium 
Ipedant, praecipua  lausietfi  pofteriorum quoque, ad  Confhntinum 
usque  Imperatorem  Numi  aliqui, a  venuftate,  &  raritate,  commenda¬ 
tionem  accipiunt.  In  Imperatoriis  antiquis  repraefentandis ,  Occo,. 
quemMezzabarba  adauxit^  (ScPatinus,  operam  navarunt.- 

Quinta,  qua  eft  Numinum,  Coagmentatio,  facit,  ut  cum  fenfu„&: 
voluptate,  illorum  Appellationes*  Symbola,  Templa,  Aras,  &  iis  de¬ 
votas  Provincias,  cognofcamus  t  quam  efformant,  tum  Airei  NumF 
Urbium  Graecarum,tum  Familiarum  ArgenteL 

Poflet  quoque  Sexta  parari  Coagmentatio  ,  ex  Numis  f  qui  at  a- 
tem  tulere ,  Hominum  Celebrium ,  uti  Fundatorum  Rerumpubiica- 
rum,  Reginarum,  Legislatorum,  aliorumque  quos  fama  praedicat. 

Novisfime  tenendum,  Numo,  qui  plures  uno  Vultus,  five  ex  ad- 
verfo  fe  mutuo  contuentes, live  occipite  Jundos,commonftrant, haud 
ita  effe  obvios. 

Praeceptio  V.  De  Paginis  averfis,quae  Numos  magis 
aut  minus  pulchros  fcitosque  reddunt. 

Numi  antiquiffimi  Romanorum,  nil  erant  nifi  rude  aes,  non  fi¬ 
guris  tantum  ,  fed  &  notis  deftitutum ,  primusqtie  Servius  Tullius 
Monetae  Bovis  aut  Vervecis  imaginem  impresfit:  inde  Pecunia  di<fta, 
a  pecude.  Ferunt  Janum  Regem ,  feptingentis  annis  ante  Romam 
conditam ,  Numos  in  Italia  fignaffe  ?  ac  Monetae  effe  repertorem  ; 

E e  l  quod  ' 


/ 


iit  ACTA  ERUDIT  ORUM 

.quod  inventum  tamen  alii  Saturno ^  quem  Janus  holpitio  e-xceperit* 
tribuere  malunt.  Ia  his  autem  Numis ,  adverfa  pars ,  Jani  caput, 
aut  Jani,  Saturnique  capita,  occipitibus  cohaerentia 5  pars  averfa, 
navis  proram  exhibebat.  Talis  Muniorum  erat  conditio  ,  quoad 
Romani  Itabam  univerlam  fui  juris  fecere ,  hoc  eft  ufque  ad  A.  V.  C, 
484*  &  C.  Fabium  Fidiorem ,  ac  Q^Ogulnium  Gallum  Cosf.  quo 
primum  Argentei  Numi  fuere  cusi,  eosque  Aurei,  62.  annis  pofc9 
fuere  fequuti.  Atque  tum  primum  utraque  N umorum  pagi  na ,  cul¬ 
tum  &  elegantiam  accepit.  Videlicet,  fuccesfit  in  adverfa  parte  Ja¬ 
ni  vultui,  vultus  Romae,  aut alicu jus  Numinis  £  averfa  pars  Cultorem 
&  Pollucem,  equis  inlidentes,  aut  Victoriam,  bigam  vel  quadrigarrt 
agentem,  monftrabat;  unde  Victoriatorum  Bigatorum ,  &  (Quadri¬ 
gatorum  appellatio  invaluit,  cum  priores  Numi,  Ratiti ,  a  rate ,  voca¬ 
rentur.  Mox  Monetarii  fua  nomina,  &  Familiarum  fuarurn  deco¬ 
ra  in  Numis  exprelfere.  C.  Julius  Cafar ,  cum  nomine  Dictatoris 
Perpetui,  totam  Rempub.  Romanam  fub  imperium  a.ccepiiTet,  tribu¬ 
ta  ei  quoque  poteltas  lignandiNumos  vultu  luo,  bt  figuras  in  averfa^ 
parte  addendi  ex  fententia,  Atque  deinceps  quicquid  Imperantium 
ambitio  flagitare ,  quicquid  aflentatio  iisdem  concedere  poterat,  Nu¬ 
mi  referunt,  &,  cum  interdum  defectum  Hiftcrix  fuppleant ,  viciilim 
cx  ea  explicationem  dcpofcunt. 

Ut  aver far um paginarum  venuftas  & pretium  veEie  cognofeatur% 
fciendum ,  eas  efle  varii  generis.  Jam  enim  figuras  quasdam ,  aut 
perfonas,  jam  monumenta  publica  in  iis  conlpicinuis :  interdum  nu¬ 
da  fe  offert  Jnfcriptio,  quam  cum  literis  oram  ambientibus,  quas  vul¬ 
go  Legendam  vocamus,  confundere  non  oportet.  Significat  autem 
Infcriptio  fubinde  Epochas  temporum,  fadta  illultria,  elogia  Princi- 
pum,  meritam  gratiam,  &  alia  hujus  generis ,  led  femper  arguta  bre¬ 
vitate.  Siquidem  recens  efl,  Germanis  ac  Batavis  frequentata  con- 
fuetudo,  Numos  prolixis  onerare  Infcriptionjhus. 

Numi,  qui  Figuras ,  aiit  Perfonas  exhibent,  ex  numero ,  6c  ha¬ 
bitudine  illarum  aefiimationem accipiunt.  Quippe ,  Virtutem  tan¬ 
tum  aliquam,  aut  Numen  referentes,  cum  nihil  ad  Hifloriam  faciens 
contineant,  communibus  annumerandi.  Huc  autem  minime  per¬ 
tinent  Numi,  vultu  aliquo  in  utraque  pagina  notati  $  nam  illi  inter 
rariores  locum  fibi  vindicant 


1 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XClV.  ix; 

llonumenta^  eventus  aliqu/sin  literas  fdatus ;  Antm alium figu* 
TjSy  earum  peregrinitas  commend  at. 

Ordo  in  digerendi*  Numis quoad  averfam  partem ,  vel  conv 
munis eft,  quando  omnes  ejusdem  Imperatoris,  feriatim  locantur* 
Vel  eruditior,  ubi  cum  Occone  fecundum  Annos,  qUorum  Confuta-' 
tus  &  Tribumtia  poteffos  indicium  faciunt, digeffio  inlfituitur.  Oile- 
lius  magis  concinnam  ordinationem  reperit,  primo  loco  vultus  Im¬ 
peratorios  in  ferie  haud  interrupta  locando,  deinde  faciendo  ffr  u  du¬ 
ras  feparaias,ex  Numis  qui  ad  Geographiam ,  icones  Numinum, pacis 
bellique  opera,  Religionem,  &  dEdificia  attinent. 

Sequuntur  apud  Autorern ,  de  Romanorum  Sc  Graecorum 
pochisNumariis,  de  literis  S.C.  &  A-E*  de  Notis  Monetariorum ,  <5c 
valorisin  pecunia,  cruditas  Obfervationes7quae,ne  quid  iis  deteratur,) 
apud  illum  legi  debent. 

Praeceptio  VI.  De  epigraphis  Numoriim,  q*uae Legen- 

das  appellantur. 

Verba  qua  eram  Numi  ambiunt^  Legendam  vocamus*  Efl  ig K 
fur  in  quoque  Numo  Legenda  duplex.  Una,*adverfae  partis, quae  no*" 
tificat  perfonam,ex  proprio  nomine, officiis, &  cognominibus  ob  vir¬ 
tutem  inditis.  Altera,  in  averfa  pagina, indicium  facit  virtutum, <3& 
praeclararum  adtionum,  quibus  perfanae ,  fibi  gloriam, Reip.  faliitem 
pararunt.  Interdum  tamen  expresfio  Officiorum,  imo^t  ipllus  pro¬ 
prii  nominis,averfam  etiam  Numi  partem  occupat.  Familiarum  Nu-* 
mi,  fape  minorum  quorundam  Reipublicae Officiorum  fignificatio-' 
nem  habent,  fed  Numi  Imperatorii,  famma  tantum  Munera, qualia^ 
Auguratus,  Tribmiitia  potefias,  Confutatus,  &  Proconfulatus  erant, 
memorant.  At  Vero  honorum  Auguratus, &  Pontificatus, pofl  Gra-** 
tianum,  hoceff,  illud  tempus  quo  Pagana  religio  penitus  fuit  abolita* 
Confutatus,  five  a  Caefaribusffive  ah  aliis  geffci, pofl  Juftinianunvnulla 
amplius  profesfio.  In  Urbium, &  PrOvindarum  Numis,  quia  adver- 
fa  pagina,  plurimum  Genium,  vel  Patrium  Numen  Urbis  aut  Provin¬ 
ciae  alicujus  offendit,  hinc  Legendae  quoque  vicem, Urbis, Provinciae* 
aut  Numinis  nomen  fubit.  In  pagina  averfa,  Symbola  Urbium, vel 
alne  Legenda, vel  cum  Nominibus  earundem  confpicinntur.  Pra- 
ctftm  aUioKS) tum  i-gfae  illarum  icones, tum  fymbola  exhibent :  atque 

typis* 


\ 


^24  A  C  T  A  ERUDITO  R  U  M 

typis  Nomorum  Veteris  Romani  Imperii ,  ratio  femper  fubefh  Ii? 
quos  habent  Numi  Imperii  declivis ,  fere  a  fola  confuetudine  pro¬ 
venere. 

Quae  fic  genera tim  monuerat  Autor,  prolixe  deinde  per  Exem¬ 
pla  Latina  &  Graeca, confirmat :  dmul,quis  Votivarum  Numorum, o^xi 
inTheodofio  finem  habuerunt, modus  fuerit,  quid  in  Comnertorum 
Numis  nOPOTPOrENNHTOc ,5  quid  in  Latinis  literas  REST.  nfctent, 
&alia  prxclara,de  elogiis*  Senior ^Nobilis  C&far, Princeps  Juvent utis, 
de  praenomine  F(avm>  de  mox  negle&a  in  Numis  adoptionis  men¬ 
tione, ediderit. 

Poptura  Legenda ,  poft  Nervam,  femper  ea  ed,  ut  a  finiftra  ver- 
fus  dextram  leclio  indituenda  dt*  In  XII.  autem  priorum  Caefarum 
Numis, faepe  a  dextra  verfus  dniftram  legendo  progredi  oportet :  no- 
tandumque,  ede,  cum  in  Graecis  Numis,  verba  eam  le&ionem  dedde- 
rant, qualem  . Hebraeae  voces  requirunt. 

Jteperiuntur  Numi  quidam  >  Legendis  privi ,,  non  Confulares 
tantum,  fed  &  Imperatorii.  In  aliquibus, alterutra  pagina, Legenda 
deftituitur*  His  accendendi,  qui  nudum  tantum  nomen  Monetarii, 
aut  folas  literas  S.  C.  referunt*  cum  ifta  ad  typi  explicationem  nihil 
quicquam  conferant. 

Praeceptio  VIII.  De  variis  Linguis^quaelnfcripdones&Le- 
gendas  Numorum,  fecundum  Provinciarum* 
in  quibus  cufi  fuere*  diverfitatem^ 
'Componunt. 

Supponendum  hoc  loco  JLinguam  Numariam,non  femper  idio - 
mati  in  ea provincia,ubi  cufus Numus  fuit ,recepto,ejfe conformemus. 
Sic  enim  Latini  multi  ex  Graecia  &  Gallia  exiverunt.  Nempe,  exer¬ 
cuit  Latina  lingua  femper  dominatum  in  illis  Provinciis, quas  Roma¬ 
ni  occuparunt,  atque,  etd  ima  cum  Monarchia  eorum  exfpiravit, ta¬ 
men  adhuc  ab  omnibus  Chriiiianis  Principibus ,  in  poblicis  monu¬ 
mentis^  Numis  indgnioribus, adhibetur, 

Poft  Latinam  Graea  Lingua,  Numorum  refpe&u,  primas  fert, 
quam  intelligendi,  &  in  qua  verba  faciendi,  Romanis  cura  fuit.  Un¬ 
de  nec  graviter  tulerunt,  quod  non  tantum  iis  fubje&ae  Orientis, led 
&  in  quibusGraeci  habitabant, Occidentis  Provinciae, Sicilia  puta, Gal¬ 
lia  Narbonenfis,  &  inprimb  Magna  Grascia,  hac  in  Numis  utebantur. 

Obiter, 


i 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  zif 

Obiter  cie  HrbraicU  Numu  renendum,  omnes,  qui  Molis, aut 
alterius  hominis,  imo  &  ChnAi  Servatoris,  imaginem  referunt, adul¬ 
terinos  novosque  efle.  Nunquam  Judaei,  etiam  a  Romanis  Caefa- 
rihus  'ubacti,  vultu  eorum  Nomos  fignarunt,  nec  etiam  ^florente  illo¬ 
rum  Repubiica,  Aurum  Humis  videtur  praebuiile  materiem.  Solos 
Argenteos  Alreosque  procudebant,  quorum  aliqui etiamnum  extant, 
&:  Legendam  uniformem ,  nempe  in  uno  latere,  ver %xSchekel  Ifrnel, 
in  altero,  Jerufchalaim Hakedefcba,  habent.  Typus,  hinc  Aar&nfa 
largam,  inde ,  Vas  fumigans ,  (quod  quidam  falfo  Mannam  refer > 
vanum  Urnulam  interpretati  fime,  )  demonftrat,  nec  occurrunto 
Ai  rei  alii ,  quam  Samaritano  charactere  notati.  Cavendum ,  ne  Amu  ¬ 
leta  N urnaria ,  6 C  Sigilla  Planetarum  >  quibus  plurimum  verba  He¬ 
braica  mferibuntur ,  eum  .antiquis  genuinis  Numis  confundantur ,  in¬ 
ter  rec  7rsfys%ya  referenda  ,.quae  primi  Chriffiam  flammis  addixerunt* 

Arabici  Numi  multi  circumferuntur.,  fed  quos  nemo,  turrim 
quia  novi  &  rudes  funt ,  <5c  raro  Vultu  aliquo  figurantur,tum&,  quia 
Arabica  lingua  paucis  cognita  efl,  magnopere  aeflimafy 

Numosj  qui  Lingua  &  Literis  Punkfc  notati  creduntuf',  Sar 
raccnos  Hilpaniae  <St  Africae  autoreshabere ,  verifimilefit ,  &  jure  du¬ 
bitet  quis,  num  eaeliterae,  quoniam  tantopere  ab  Hebraicis  diflantv 
Poenis  quondam  ufitatae  fuerint  ?  quorum  lingua  Hebraicae  tam  affinii 
erat- 

Informes  alii,  <3c  quoad  legendam  typumque  barbari,  quifc 
offerunt ,  Numi ,  Gothici  vocari  folent ,  quanquam  immerito.  Super* 
fune  enim  Gothicorum  Regum  Numi  >  quibus  Linguae  Majeftatisque 
Romanae  inefl  fimulacrum. 

Jam  ut  ad  Graeam  Linguam ,  quae  Jonge  ante  Romanam ,  m 
Numis  adhibita ,  Aataccesfio ,  (ciendum ,  Characteres  illos ,  quos  nos 
Majufculos  appellamus,  in  Numis  femper  (ervatos  efle ,  ita  tamen, 
ut  in  ipfls  liceris, facta  fit  interdum  afluoittuns  quaedam.  Efl:  quoque, 
cum  Graecarum,  &  Latinarum  literarum,  fit  mixtura.  Venuftas  fua 
conflat  utcunque  Characteri,  ad  Gallienum  usque-  Pofl  id  tempus, 
minus  rotundus ,  magisque  gracilis  conlp icitur,  imprimis  in  Numis 
Aegyptiacis.  Porro,,  a  Go nftantino  inde-  usque  ad  Michaelem_, 
Rhangabem,  per  annos  500.  fola  La Lingua  comparet  in  Numis, 
Ctiam  iis ,  qui  Conftamtinopoli  fuere  cufi.  At  Michaelis  Numis 

Ff  Graeca 


u6  ACTA  ERUDITORUM 

Graeca  lingua  reddita  ed,  fedad  Palaeologos  usq;,  <3c  quoad  Chara£e- 
rem, .&  quoad  verba, indies  magis  depravata. 

Latinus  Cbamfterrad  Decium  usque  pulcher  ed.  Dehinc, per 
aliquod  tempus,  elegantia  &  rotunditas  detrimentum  pallae  funt-,: 
quae  tamen  podliminio  redditse, donec  ad  Judinianum  perventum  ed, 
pod  quem,  fenlim  ,uti  rebus  caeteriSjitaNumis  quoque^barbariesinr 
cubuit..  Cavendum, ne  orthographica  vitia  quis  efle  arbitretur,  cum 
V  pro  B,autO  pro  V,fcribuntur..  Item, cum  fecunda  &  tertia  Voca¬ 
lis  geminatae  le  fidunt.. 

Pleraeque  Europae  Gentes*  Galli,  Angli, Germani, Batavi, Sueci, 
Poloni,  aliaeque  Nationes,  nobis  non  Monetas  tantum,fed<$eMemo* 
riales  Numos,  ad  Hidoriam  utiles, fuppeditantj  cujus  reifpecimen  lu- 
culentidimum  Cl.  Bizotus  in.Hollandica  Hidoria  perfecit.  Numi 
hi, Latinas  habent  Epigraphas;  nec  enim  alia  linguaMonumentorum 
*  publicorum  titulis  aptior.  Sed  Gharadter  fubinde,asque  ac  in  libris, 
ed  Gothicus., 

Praeceptio  VIII.  De  Integritate  Numorum,qu2e  maxi¬ 
me,  eorum  dpecietn  &  pretium  con¬ 
futuit*. 

Vetuftas  fila  in  Nu*no  baudquaquam  aftimatur,  nili  integer 
is  fit, figuras  in  utraque  pagina  habeat  confpicuas,&  epigraphas  faci¬ 
lis  lecdionis.  Equidem,  nimia  perfeclio  Numum  interdum  novitatis 
fulpedlum  reddit,  ut  Padu ani  &Parmelani  opus  videatur.  Sed  ha¬ 
bemus  ex  omni  metallo ,  &  cu jusque  quantitatis ,  Numos  vetudos  ve¬ 
ros,  in  quibusnihil  defideres, quos  vulgo  Cufores fierem  appellitant. 

Adauget  Numorum  pretium  ,  ex  conditione  foliiis  adherens 
j*Erugo  ?  cyanea  interdum  ,  aut  coccinea ,  interdum  hyacinthina  , 
quam  nulla indlidria  imitari  poted;  fale  armoniaco ,  &  aceto  para¬ 
bilem  longe  vincens tenuis ,  dudibusque  etiam  delicatislimis ,  citra 
obliterationem ,  &  encaudo  melius ,  fe  inlinuans.  Ined  folis  Airek 
Numis;  nam  Argento  applicitus  viror  &rubigo,  illud  corrumpit,  ac 
eam  ob  caufam  areto, aut  fucco  malorum  citreorum  effricari  debet. 

Numi,  quibus  aL^uid  eorum,  quae  ad  integritatem  requiri  dixi¬ 
mus,  deed,  Frufiati  vocantur,  Kaud  digni  qui  afferventur,  fed  in  seris 
argentique  fabrorum  officinas  ablegandi, nifi  aut  Vultus  aut  Legenda 
fumma  raritas,  iis  parcere  jubeat.  jqu- 


MENSIS  MAJI  A.M  DC  XCIV.  227 

Numos,  quos  culatis  impetus  tenui  rima  diffidit, rejicere  non 
oportet;  ea  enim  Mura  Sc  vetuftatis,  Sc  probitatis  magnum  argumen¬ 
tum  praebet. 

Pari  ratione,  Hecipemendi  Numi  funt, 70/  oram  habent  denticu¬ 
latam  ;  quando  Sc  ipfum  hoc  ingenuitatis  nota  eft,  talesque, proprio 
nomine ,  Numifmata  Serrata  vocantur.  Sic  compofiti  Confulares* 
usque  ad  Augufhim, frequenter  Te  offerunt, nam  poft  ejus  aevum, nul¬ 
los  amplius  videas.  Offerunt  fe  Regum  Syriae  Denticulati  quoque 
M rei  Numi, fed  in  quibus, ornatus  caufa  ambitus  ficeffidtus.  In  Ro¬ 
manis,  remedium  hoc  adhibitum?detegend^  fraudi  eoruimquTaes~ar^ 
gentea  lamina  incruftabant,  cujus  generisNumiimata^^V^Zg/a  didia 
iiinn_IMenre  Romani  Imperii  aevo,  aliter  Monetam  fic  adulteranti-' 
um  nequitiae  occurrebatur;  tam  exiles  enim  tenuesque  fiebant  Numi, 
ut  argentum  induci  non  poffet. 

Monetariorum  negligcntia^mtcvSnm  vultum  duplicem  pro  uno* 
&  gemellam  epigraphen,  fimplicis  loco, Numis  impreflit,  notabili  vi¬ 
tio.  Eidem  incuriae  adfcribendum,  quod  interdum  in  Numis  altera 
pagina  deficit,  quales  Incufovum  nomen  habent;  aut  quod  aliqui 
eundem  typum, &  in  adverfa,8c  in  averfa  parte, fediemel  protuberan¬ 
tem  .iterum  cavum, exhibent. 

Notandum, confpici  interdum  in  Numis  A rotat  quibus  pretium 
ecrum  mutatum  fuijfe  fignificatur. 

Praeceptio  IX.  De  Notitia  Ornamentorum, &  Symbo¬ 
lorum  quibus  Numi  onerantur. 

Eccujus  Vultum  Numus  commonflret, facile  Legenda  indicat: 
fed  Ornamenta  quae  iis  accedunt, & Symbola  in  averfa  pagina  expref- 
feffaepe  mera  funt  aenigmata. 

Quantum  igitur  ad  Vultus  attinet,interdumfblaCapita,incol- 
ium  delinentia ,  interdum  thoracidae,  hoc  eft, humeris  brachiisque  in- 
ftru&ae  figurae,  nonnunquam  dimidiati  corporis  fimulacra  exhiben¬ 
tur* 

Sola.  Capita ,  vel  nuda  funt,  vel  amidla.  Sed  de  Principum_» 
Capitibus  tantum  fermo  eft:  nam  diverfa  Vittarum  genera >  quae  Au- 
guftarum  aliarumque  Familiarum  Capita  contegunt,  propriis  appel¬ 
lationibus  nemo  diftinguat.  Has  oculis  ufurpare,  Sc  deinde  pro 

F  f  z  conve- 


22g  ACTA  ERUDITORUM 

convenientia ,  quam  cum  noffrarum  mulierum  calyptris  Sc  reticulis 

habent, ex  arbitrio  nominare  convenit. 

In  Imperatoriis  Numis,  Caput plane  nudum, plerumque  filii  Im** 
|)eratoris,  five  veri, five  adoptivi, aut  alia  quacunque  ratione  heredis? 
indicium  facit. 


Amiffa  qua funt  Capita,  ea  Diadema,  Corona ,  Caflis ,  Calan¬ 
tica  peregrina,  aut  Velum  operit. 

Diadema,  Corona,  vetuflior  ornatus  eft,  Regum  proprius, 
quem  collabentis  Imperii  Caffares  fibi  fumfere.  Fafcia  textilis  fuit, 
nunc  latior,  alias  anguftior,  cujus  innodatas  taenia?,  in  collum  propen¬ 
dent.  Pofi:  Conftantinum  demum ,  Caelares  Diadema  umrparunt, 
Idque  ferie  una  aut  duplici  unionum  vel  gemmarum  oneratum,  i- 
denique  Conjugibusfuisconceffere,  cum  veterum  Auguftarum  nul¬ 
la  diademate  honorata  confpiciatur.. 

Corona  Imperatorum,  plurimum funt  laureae.  Primus  Tuftini- 
anus,  genus  quoddam  Corona  claufie ,  cui  Crux  imp o fita  ■>  Sc  quam 
limbus  margar  jtatus  aniblr^aHBTbmt.  Ea  CITCangio  dicitur  Ca~ 
melaucium .  Radiata  Corona ,  Divinitatem  arguunt ,  qualem,  novo 
#xemplo,Nero  vivus  geflavit.  Offerunt  fein  Numis  Coronae  quo¬ 
que  Roftratae,  Murales,  Civicae,  &  aliae. 

Cas fides  quaedam  Graecam,  nonnullae  Romanam  habent  figu¬ 
rationem  :  iis  que  interdum  Alae, interdum  Cornua  anneduntur. 

Ad  Calanticas  peregrinas  referimus,  Mitram  Regum  Armenia^ 
&  Syriae ;  Tiaram  Perferum  ,  &  Phrygum  xsxgvQaAou.  Quidam^ 
Graeci  Reges,  Herculem  imitaturi,  capita  exuviis  leonis  condebant, 
quod  nonnulli  Caeferes  quoque  fecerunt., 

Veium  %  Sacerdotale  Officium,  aut  Apotheolin  patefacit,  quam 
(  Au  toris  quidem  opinione :  fed  exemplum  videre  geflit  animus;  namr 
Conflantini  M.a  Baronio  Sc  Patino  allegatum,alia  omnia  probare, in 
Hiftoriallniverfali  argumentis  probat  CI.noflrasWagenfeiiius)etiam 
Chriftiani  Imperatores  coadi  in  Numis  tolerarunt,  led  ut,  quampri¬ 
mum  licebat,  pro  ca ,  manum  e  nubibus  prodeuntem  rCf  coronam  ipfis 
fywponenremjfuhRituercnt :  pro fitentes  hoc  iplo,  Deo  fe  Imperium., 
terre  acceptum.  Neque  culpandum,  quod  quidam  lucidum  glo¬ 
bum,. quo  Sandorum  vultus  cinguntur,  quique  Nimbus  vocari  folet, 
admifere*  Vetares  Imperii  Caffares  aliqui,  $pfo  radios  vultui  circum- 
ppfuerum,  Ollsa- 


MENSIS  MAJI  A.M  DC  XCIV.  >29 

Oftendit  dehinc  Autor  Ornamenta  ,  quibus  Deorum  Vultus 
fe  confpiciendos  praebent,  quas  interdum  fiint  congeries iymbolo 
rum  diverfis  Numinibus  convenientium ,  atque  ifta  Pantheon  dicitur- 

Thor acida ,  in  Metaliionibus ,  in  Numis  item  cadentis  Imperii, 
pro  re  nata,  manibus  tenent  Globum,  Sceptrum, Spiculum,  Ferulam, 
Labarum,  quin&  oblongum  quiddam,  nondum  Eruditorum  ocu¬ 
lis  agnitum. 

Dimidiata  Corpora  Metallionum,  autNumorum  majoris  eeri% 
praeter  Scutum  &Haftam,  etiam  cquurn  aliquando  additum  habent. 

Averfii pars  Nutrior  um,  propria  Symbolorum  fides  t/?,eaque  mo¬ 
do  figuris  adhaerent,  modo  feparatim  locantur  :  nomum  quam  ipfie 
figurae  fymbolorum  vicem  fuftinent.  Hanc  doctrinam  porro  Aur 
tor,  ad  finem  usque  Praeceptionis ,  cum  cura  perfequitur,  docctque, 
quid  Symbola,  quae  Hominibus,  Diis,  Provinciisque  addi  folent, 
proprie  innuant. 

Praeceptio  X.  De  Numis  Adulterinis  :  modis  quibus  ad 
Verorum  fpeciem  confiunt ,  &  qua  ratione 
falfitas  deprehendatur. 

Modi ,  falfos pro  veris  Numis  fupponendi ,  Darii  funt .  Primus 
eft  rudis  &  agreftis,  cum  Numi  efformantur ,  quales  nunquam  exti-- 
tere ,  aut  faltem  averfa  illorum  pars  eft  infoiens.  In  his  ,  fufio ,  me¬ 
tallum  ,  ipfa  figurarum  exp-resfio ,  ultro  novitatem  facile  produnt. 

II .  Modus  eft ,  cum  formae  antiquae  Numi  novi  funduntur.'  In 
his  cavernulae ,  quae  hinc  inde  in  utra  que  pagina  fic  offerunt,  orae  inae¬ 
qualitas,  literarum  hebetudo ,  lineamenta  obtufa ,  imminutum  pon¬ 
dus  ,  fraudis  indicium  praebent.  Medentur  quidam  ingenioie  ne¬ 
quam  cavernulis,  quas  fufio  in*Numispoftfe  relinquit  ,  aeruginem  iis 
allinendo,  aut  politura  :fed  illius,raollitie$,  hujus  ,  nimia  laevkas  fa¬ 
cit  oftenfionem. 

III.  Modus  eft,  cum  Numi  antiqui  fruftati,  &  obliterati,  caelo,] 
addito  etiam  interdum  /ignino, quod  aerugine  intruftatur ,  reparan¬ 
tur,  &  perficiuntur.  In  talibus  vero ,  admotum  fcalprum,  campus» 
rnodo-  elatior,  modo  depresfior,  <5c  caelaturae  infelix  fucceflus,  cona** 
mina  latere  non  finunt. 

IV.  Modus  eft,  cum  typi  parantur,  adNumos  novos ,  veterum 
figura  excudendos  j  in  qua  arte,  ii,  qui  Paduam, Parmenfis  ,  de  Hol- 

Ff  1  fandi 


130  ACTA  ERUDITORUM 

laudi  cognominibus  nofcuntur,  magiftri  fuere.  Horum  deceptioni 
occurritur  tamen,  confiderando  probe  figurarum  antiqua  feverita- 
te  deftitutam  tenuitatem ,  &  metallum  ipfum,  quod  nec  colorem,  nec 
pondus  veteris  refert.  Adde,  quod  nimia  integritas,  in  ejusmodi 
Numis,  ipfos  fufpedos  reddit. 

V.  Modus  e$,cum  Numi  veteres  detriti ,  typis  novis  recudun- 
turj  qua  fraude  nulla  ad  (educendos  homines  aptior ,  quia  haud  al Ia_* 
aeque  recondita ,  ac  abfirufa.  Exerit  fe  nihilo  fecius ,  per  caelaturae 
novitatem,  <5e  orae  fenium. 

VI.  Modus  eft ,  cum  in  averfa  pagina ,  communi  antiquae  fi¬ 
gurationi,  nova  rarior  fubftituitur,  aut  quando  unius  Numi  veteris 
adverfae ,  &  alterius  averfie  paginae  fit  conglutinatio.  In  his  caelatu¬ 
ram  difformem  efle ,  &  oram  alicubi  pauxillum  hiare  contingit. 

VII.  Modus  eft ,  cum  in  Legenda ,  unum  nomen  pro  altero,  quo 
cum  literis  fere  convenit, fubftituitur.  Numorum,  qui  fic  compara¬ 
ti  funt, fidem, literarum  inaequalitas  fufpedam  reddit. 

VIII.  Fraus  committitur,  iEruginis,  ope  defosfionis  in  terram, 
falis  armoniaci, aceti,  aut  favillarum  chartas  combuflae,  affridu.  At 
novam  fEruginem,  veterem  tantum  mentiri,  hujus  pofterioris  color, 
fulgor,  lubricitas,  &  durities  evincunt. 

IX.  QmaFifTura  in  Numo,  pro  certo  ejus  ingenuitatis  indicio 
habetur,  ideo  hanc  quoque  plani  Numis  fuis  conciliant,  fed  non  fa¬ 
tis  profundam, nec  in  infenfili  exitu  denique  deficientem. 

Superfimt  duo  falforum  Numorum  Critena ,  unum  pervulga¬ 
tum,  cum  ex  duobus  Numis  unius  ejusdemque  typi,  alteruter,  nifi  am¬ 
bo  id  fuerint,  falfus  judicatur ;  fed  cujus,  recepti  extero  quin  aflerti  ve¬ 
ritatem,  Baudelotius  nuper  folicitare  coepit :  alterum ,  Fatini ,  qui  o- 
mnes  Romanos  Numos ,  degeneris  auri ,  confidos  pronunciat. 

Praeceptio  XI.  Axiomata  aliqua, quae  Numorum  Veterum 
curiofi  pro  veris  venditant ,  quaeque  Rei  Numariae 
Notitiam  facilem  reddunt,  compledens. 

Omnino  inReiNumarix  cognitione,  uti  in  rebus  exteris,  opti¬ 
mis  artium  Magiftris  *con cedendum  efl,  <5t  nifi  contrarium  evidens 
reddi  queat,  pofitiones  illorum  pro  veris  habendae.  Tales  funt  ex, 
qux  lequuntur,  quxque  locum  commodum  in  hadenus  traditis  non 
reperkbant. 

De 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  zjt 
De  Numis  Generarim. 

I.  Numi  aeftimatio ,  nec  a  materie ,  nec  a  quantitate ,  fed  unice: 
a  V ultus ,  aut  pagina:  averfae ,  aut  denique  Legendae  raritate  dependet. 

I I.  Numi  aliqui,  non  nffi  in  genere  certo  rarifiint,  in  alio  haud 
item.  Quidam  in  quoque  genere  infrequenterfe  offerunt. 

III.  Numi,  qui  definitum  pretium  excedunt,  a  folo  affeelu ,  <3c 
facultatibus  emtorum,  affiimationem  porro  accipiunt. 

IV.  Numi  fjLovaStKOi  funt  inaeftimabiles  :  quales  dicuntur, 
quos  etiam  in  Principum  Numismatothecis  Antiquarii  non  depre^ 
henderunt. 

V,  Nihilo  fecius  Numos>  quorum  Antiquarii  nullam  unquam 
fe«ere  mentionem,  fufpe&os  habere,  cauteque  tra&are  oportet. 

De  Metallionibus. 

I.  Metalliones  Monetae  ufum  minime  praebuiffe  ,  ffimmum  il¬ 
lorum  artificium,  &  magnitudo  arguunt. 

II.  Invaluit  opinio, Senatum,  ad  Hadrianum  usque,  jus  cudendi 
Metalliones  habuiffe,ob  notam  S.C.quae  in  iis  comparet: Hadrianum 
autem,  ut  Monumentis  his  publicis  venerationem  adderet,  fibi  foli  ih 
lorum  effidionemrefervafle.  Obiter  fe  ingerit  hic  difficultas,  plane 
infblubihs.  Si  enim  omnino  res  ita  fe  habet,  ut  vulgo  credimus ,  Se¬ 
natui  conceffiamfuiflefacultatem  omnes  aereos  Numos  cudendi ,  iis¬ 
que  notam  S.  C.  imprimendi,  unde  tandemfit,  quodea  in  nullis  Nu»- 
mis  minoris  moduli  comparet  ?  aoriXov.  ■ 

III.  Metallionum  Veteris  Komani  Imperii  indicia  ,  oraffitu- 
do,porreriio,  caelatura,  &  capitum  granditas  habentur.  In  labente 
Imperio,  omnes  Numi, qui  mediocres  ^Ereos  excedunt ,  Metallioni¬ 
bus  accenfentur.  .^  .... 

IV.  Argentei  Metalliones,  quos  Itali  pro  cuderunt,  raro  drach¬ 
mas  4.  pondere  excedunt.  Graecis  frequens  fuit,  Metalliones  hujus 
generis,  Civitatum,  Regum, &  Imperatorum  dedicare  memoriae. 

V.  Coloniarum  Metalliones  nullos,aereos  majoris  moduli  Nu¬ 
mos, usque  ad  Septimium  Severum  perpaucos  posfldemus* 

Dc  Numis  Coloniarum. 

* ...  .. 

I.  Omnes  Numi  Coloniarum  rari  funt,refpedu  Numorum  com¬ 
munium,  atque  pretium  illis  accedit,  quando  ad  Geographiae,  autMa- 
giftratuum  faciunt  iilqilrationem. 

II.  Cum 


v 


ACTA  ERUDITORUM 


II.  Cum  avet  ia  pagina  bovem  unum,  aut  boves  dusST,  eum  §a- 
'cerdote  aratrum  agente, aut  Signa  militaria  tantum  exhibet,  Numum 
in  communium  cenfum  referimus. 

III.  Coloniae,  illorum,  qui  eas  fundaverunt, aut  a  quibus  robur 


ac  reparationem  acceperunt ,  gerunt  nomina . 

IV.  Etfi  erant  in  Italia  que  que  Coloniae,  nulla  tamen  earum 
Caput  Principis  inNumis  expreslk. 

V.  Graeci  Numi,  faepe  mutuum  foedus  Urbium  quarundam, 
voce  OMONOIA  commemorant. 

VI.  Romanarum  <Sc  Latinarum  Coloniarum  diferimen,  Nu¬ 


mi  in  lucem  proferunt. 

VII.  Poft  Caligulam,  nulli  amplius  Numi  Coloniarum' Hilpa- 
nicarum  confpiciendos  le  praebent,  quorum  magna  copia  fub  Augu- 
fto  &  Tiberio  fe  ingerit. 

VIII.  Poli:  Gallienum,  vix  ulli  Numi  Imperatorii  fe  offerunt ,  ab 
Urbibus  Graecis,  aut  Coloniis  procidi. 

IX.  Non  Urbes  tantum,  fed  &  Provinciae  integrae ,  honori  Im¬ 
peratorum  Numos  fuos  dicare  lblebant. 

De  Numis  quibusdam  Particularibus ,  five 

Praecipuis. 

I.  Nemo  Ubi  perfuadeat,  Numos  haud  alios ,  quam  ad  ranco¬ 
rum  aut  cariorum  limilitudinem  effictos,  fupponi. 

II.  §ola  Metalli  qualitas, aut  quantitas  Numi,  interdum  fuffi- 
dunt,  ad  faciendum  de  ingenuitate  judicium. 

III.  IdemNumus,  in  una  regione  creberrime,  in  alia  infolem 
ter  jfe  offert. 

IV.  Primo  Julio  Caelari  conceffum,  ut  Vultu  luo  Numos  Cir 
gnaret,  qui  in  xfzis  majoris  moduli  non  reperitur. 

V.  Solus  Agrippa,  permilfu  Senatus,  dc  ideo  literis  S.  C.  nota*? 
tos  Numos, cum  nec  Auguftus,nec  Caelar  eliet ,  procudit. 

VI.  Cavendum,  ne  cui  Numi  mediocris  aeris,  in  Gthoncs 


transformati,  imponant,  nec  etiam  pro  fallis  illico  habendi  ,  in  qui¬ 
bus  galericulum  non  dignolcitur. 

VK.  Vaillantius  contendit  Luciliam ,  /Elii  Conjugem ,  n#$ 
Numos  nobis  dedifle,  nec  Augulfam  vocatam  elle.  n- 

m?  Ad  Numos  divetlirum  Aatouinorum ,  praecipue  Gara- 


EMENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  ife 

ballas  &:  Heliogabali, quorum  uterque  M.Jur. Antoninus  r®catm, dis- 
cernendos,  judicio  opus  eft. 

IX.  Repertus  modus  eft,  transfigurandi  Gordiani  TIL  in  Gor¬ 
diani  Africani  Numos, ex  PIUS  faciendo  AFR,  &  mento  barbam  af¬ 
fingendo.  .  ' 

X.  Dubio  nunc  caret,  Et  rufe  illam  fui  fle  Trajani  Decii,  mini¬ 
me  vero  V  oIufiani,Conjugem. 

XI.  Valerianorum,  quorum  unus  Gallieni  &  Saloninae  filius  fu¬ 
it,  dichis  Cornelitu  Salomnuty  alter  Valeriano  Sc  Mariniana  genitus 
eft,ac Gallieni  avunculus  erat, Liciniusque  vocabatur,  Numos,  a  fe  in- 
invicem  fo  licite  fegregare  convenit, 

XH.  JEmiliani  aerei  majoris  moduli  cum  care  emantur ,  reper¬ 
tus  modus  eft,  quo  Philipporum  ,  in  Auniiianos ,  ob  convenientiam^ 
Vultuum,  fit  metam orphofk. 

XIII.  Non  continuo?  tanquam  falli  contemnendi  funt,  Numi? 
in  quibus  averfli  pagina,  ad  prorfam  haud  latis  quadrat. 

Praeceptio  XII  De  ratione  quam  is  tenere  debet,  qui  ani¬ 
mum.  ad  ftudium  Rei  Numanae  transfert ,  &  Numi- 
fmatotliecam  adornare  inftituit. 

Ad  Numos  CQgnofcendos,  animum  in  Hilloria  Graeca  &  Lati- 
«a, Geographia  veteri  &  nova,  Chronologia  infuper,  ac  Mythologia 
<5t  Theologia  Gentilium  probe  fubadum  afferre  oportet.  Illuftris 
Spanhcmii  incomparabilis  liber^D*  Praflantia  &  llfu  Numijmatum , 
dignitatem  &  .utilitatem  hujus  -ffudii  commendabit.  Numos  Grae¬ 
carum  Urbium  Gokzius,  Familiarum  Romanarum  Fulvius  Urfinus, 
Imperatorum  Occo  &  Patmusrecenfuemnt;  nec  contemnenda funt, 
quae  iniioc  genere  Gevartius,  &  Oifelius  prseftiterunt.  Speciatim, 
a.d  intclligentiam  Aureorum  &  Argenteorum  Numerum  Flemelari- 
us  ac  Vaillantius  ad  laben-tis  Imperii  Cangius,  ad  rariorum  Trifta- 
nus  cum  Baudelotio,  multum  auxiliantur :  a  Ch  Morello  autem  (  ki_* 
cujus  luminis  laudibus  id  unum  dedfe  aljbi  dixerat  Autor,  quod  Ec- 
cleliae Romanae  nondum  mancipatus  eft)  plura  exfpe  damus,  quam 
quisquam,  in  hoc  genere  eruditionis,  pnelfitit.  Interi m  aequum  e II, 
ad  fcduiam  quoque  ledionem  libri,  quem  Harduinus ,  Numi  Antiqui 
Populorum  &  Urbium  Illa fl rati , ini cripfi t,  Dialogorum  Antonii  Au-* 
guftini,  <3c  T hefauri  Goltziani»  facere  hortationem. 

*  ‘  -  Gg 


m  ACTA  ERUDITORUM 

Pretium  Id umorum  definiri  non  poteft ,  cum  id  folum  Vendi¬ 
toris  ac  Emtoris  arbitrium  ftatuat. 

Novorum Numorum Notitia,  quae  minime  contemnenda, fi 
quem  capit,  Lukium,  Typotium,  &  Galliam  Metallicam ,  ( Ted  hanc 
pofteriorem  non  fine  circumfpcdione )  confuluifiejuvabit. 

Pofiremis  verbis,  bene  Libello  fuo  ominatur  Autor.  Euge ! 

— —  Dii  noftra  incepta  fecundent , 

Auguriumque  fuum.  ' 

JO  ANNIS  MARCKII  TEXTU  ALES 

Exercitationes  ad  quinquaginta fele  EI  a  loca 

Veteris  (f  Notii  Tejlamenti. 

Amftelaedami,  ex  cudit  Gerardus  Borftius,  A.i694.in  4. 

Confiant  Alphab.  i.  plag.20. 

CUm  e  fiudio  Theologiae  exegeticae  haud  mediocrem  voluptatem 
ClarisfimusAudor  femper  ceperit, hinc  in  eodem  excolendo  dili¬ 
genter  admodum  verfatusefi,  ac  filas,  quibus  Oracula  Scripturae  di- 
verfa  explicantur, meditationes  luci  fubinde  expofuit;  quandoquidem 
&  nos  in  Adis  hifce  Anno  1687.  p.  377.  feq.  Exercitationes  ejus ,  quas 
vocat,  juveniles  fex  &  viginti,  ad  locorum  aliquot  Scripturae  fenlum 
indagandum  facientes,  recenfuimus.  Praeter  has  Analyfin  quoque 
exegnicam  capitis  LIII.  fefaia  >  una  cum  Mantijfa  obfervationum 
textualium  ad  quindecim  illuflria  loca  V .  N.  T.  Exercitationes  1- 

tem  mifiellaneds ,  quibus  plures  quam  viginti  textus  difficiles  enodan¬ 
tur  8c  Commentarium  denique  in  Apocalypfn  evulgafie  iplurn  con¬ 
fiat:  quemadmodum  e  Prophetis  minoribus,  quos  ultra  mediam  par¬ 
tem  publicis  io  praeledionibus  illuftravit,  Hofiam  cum  Difputationi- 
bus  quibusdam  continuatis.,  timi  ad  Zacharia  quaedam,  tum  de  du* 
cenda  ab Hdfea uxore fcortationuM  fyszoYxmQ  fe  daturum  pollicetur. 
Interim  exercitiis  Academicis  dida  hadenus  ex  utroque  Teftamento 
bene  multa  deftinavit,  quae  verborum  ac  rerum  gravitate  imprimis  fe 
commendant,  ipleque  in  id  fedulo  incubuit,  ut  ad  fingula  genuinum.» 
fenfiimperlpicue  proponeret,  ac  ritus  veteres,  ficubi  in  his  aliqui  oc* 
currunt,  minime  relinqueret  intados.  Atque  inde  prodens  hoc  Vo¬ 
lumen  natum  fuit,  quod  quinquaginta  textuum  facrorum  examen 

con- 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  235 

continet,  &  illud  quidem  quale  fit,  e  fpeciminutn  hinc  decerpto¬ 
rum  numero  exiguo  Leftori  judicandum  relinquemus. 

Exercitatione  III.  de  fceiere  Ifmaelis  in  1  fracum ,  Gen.  XXI,  9. 
memorato,  conje&uram  aperit,  &  verbo  pftsf  apud  Mofen  neque 
lafcivam  libidinem  neque  idololatriam,  fed  tentatam  ab  Ifmaele  quali 
per  lufum  Ifaaci  caedem,  ac  difeeptationem  jocofam  fimul  &  feriam 
inter  fratres  admodum  impares,  intelligi  debere  afferit;  iflaque  ratio¬ 
ne  maniLflo  conflare  arbitratur,  quofenfu  Paulus  Gal.  IV,  29.  dixe¬ 
rit,  e&ictHie,  perlecutus  eft,  quae  vox  proprie  vim  intentatam  exprimat : 
unde  non  incommode  cum  hae  Ifaaci  perfecutione  conferatur  altera, 
quam  Judaei  carnales  non  nudo  certe  peccatorum  exemplo ,  aut  vili 
contemtu,fedfuppliciis  potius  durifllmis,  in  Chriflianos  moverint. 

Exerc.  VIII.  veftes  Ifraelitarum  in  deferto  minime  detritas  ad 
miraculum  refert,  longiusque  recedit  ab  iis,  qui  haec  ita  exponere  co¬ 
nantur,  quafi  velles  &  calcei  nunquam  Ifr aelitis  fle  defuerint,quin  pri¬ 
oribus  detritis  abunde  fuppeditata  fit  materia,  unde  nova  corporis  & 
pedum  tegumenta  pararentur.  Licet  vero  priorem  fententiam  iflo 
padlo ample dlatur, veflium  tamen  cum  corpore  incrementum  non 
autumat  fuilTe  neceffarium,  cum  nempe  grandiores  veflimcnta  adul¬ 
torum  paflim  per  defertum  moriendum,  &  iflorum  porro  indumen¬ 
ta  minores  accipere  potuerint. 

Exerc.  X.  ducentos  jiclosy  quibus  2.  Sam.  XIV,  16,  ponderatum 
dicitur  Abfabmi  capillitium*  non  ad  ipfos  capillos,  fed  ad  eorum  di¬ 
venditorum  pretium,  omnium  optime  referri  judicat. 

Exercit.XIV .  frafitionem  capitis  fuper  terra  ampla  Pf.  CX,  6. 
Mesfiae  tributam, non  de  certo  'aliquo  Principe,  fed  hoflium  in  uni- 
verfum  omnium  capitibus  exponit,  ut  ille  adeo  fenfus  emergat:  hofles 
plane  effe  fubigendos  cum  opprobrio  &  excidio  tali,  ut  nulla  vi  vel 
fraude  refurgant.  Eos  non  tantum  cadaverum  inflar  fore  proflratos, 
fed  &  capita  eorum  conterenda ,  per  terram  amplisfimam ,  quae  vel 
campum  latum  ,veldiffitas  regiones  plures  denotet. 

Exerc.  XXVI.  Chrillum  ob  a dificata  Prophetarum  monumenta 
Phari  faeos,tan  quam  confentientes  P  utribus  ^qui  Prophetas  occiderant , 
Matth.XXin,!^-  -  32.  ideo  redarguiffe  cenfet,  quod  trophaea  crudeli¬ 
tatis  erexerint,  quod  magna  cum  laetitia  flru&urae  huic  incubuerint, 
quod  pauperum  numos  eam  in  rem  corraferint,  fidem  atque  imitatio- 

Gg  2  nem 


z}6  ACTA  ERUDITORUM 

nem  decentem  neglexerint,  Sc  mundo  inani  pompa  Sandfos  fimiles 
reddiderint. 

Exercitatio  XXIX.  prae  «eteris  prolixa  valde  efl,  communem- 
que  Ghriftianorum  fidem  vendicat,  qua  Damoniacos  rm  quibus  cu* 
mndis  Chrifius  &  Apoflolibenignitatem Iliam  exercuerunt ,  vere  ab 
infernalibus  Spiritibus  obfejjbs  fuiffe  perbibet.  Ubi  fimul  ii ,  qui  vei 
nomina  D temonum  Sc  Spirituumde  morbis  ufurpari;  vel  Scripturam 
ex  perverfa  Gentilium  &  Judaeorum  opinione,  non  rei  ipfius  veritate., 
loqui;  Pr /denique  Diabolum,  quatenus  ab  ipfius  prima  fedu&ione_, 
fit  peccatum,  adeoque  &  poena  feu.  calamitas  omnis ,  heic  nominali 
ftatuant ,  ex  inflituto  refutantur*. 

Tlogmav^a  qua  abftinere  gentes  decreto  fiio  jubent  Apoftoli* 
A€l.  XV,  2p.  Exercit.  XXXVI.  praecipue  exponit  de  cibo  meretricio , 
non  eo  quidem, qui  praecifemercede. meretricia  emtus  fit,  vel  forni* 
candi  caufa  porrigatur,  fed  qui  fumatur  apud  fcorta,  &  fic  ad  foortati* 
onem  facillime  ducat,  ejusque  fufpicionem  injiciat.  Hunc  cibuim» 
in  fe  non  utique  pollutum ,  fed  tamen  ob  didas  modo  rationesjux- 
ta  idolothyta  merito  vitandum  fuiffe,  cum  ex  Ifraelis  efu  cum  Moabi- 
taru  filiabus  populi  olim  fluxerit  fcortatio  &  idololatria,imo  dc  exter¬ 
num  ejusmodi  cumfcortis^ tanquam  impuris ,  confortium  Judaei  da¬ 
mnaverint,  unde  Hoc  decretum  quodammodo  videatur  illuflrari  pos- 
fe  ex  afferto  Pauli v  sy^ouipet  7  cvvctvctfjoiyvvS-cu  Trcqvotg. 

JEctv  t ig  cio§A(pog  oysfia^c^evog  pv.wogvog--  toT  toixtm  pr,(je  c tvvr 
gStevj.  i.GonV,  o.  ii. 

Exerc.  XXXIX.  vitam  mortalibus  fidelium  corporibus  per  in» 
habitantem  Spiritum  tribuendam  ex  Rom. VIII, io.  it.  non  pro  beati¬ 
tate  animae  Sc  corporis  poflrelurrecfiionem,  fed  pro  vita  gratiae  acejus 
incremento  accipit. 

Exerc.  XLII.  ita  inquirit  in  differentiam  vocum  HsfitreuftttqoQ-s.  - 
s&Xflk-jy dvTeu^sceg  i  &  hx^sUg  ex  i.Tim.  n,i.utample£aturfen- 
tentiam,  quae  apud  Eucheriiim  aliosque  antiquiores  legitur  ,  Sc  apud 
recentiores  vulgo  recepta  efl,  dum  obfecr  amnes  fieri  dicantur  prfc» 
peccatis  praeteritis  dc-praefentibus ; ( fub  quibus  tanquam  caufis  meri¬ 
to  mala  infequentia omnia  inteliigere  liceat;)  pro  adipi- 

fcen^is  iis, quae  fperamus;  populationes  ?  cum  pro  aliis,  intervenimus; . 
gratiarum  abi mes,  cum  pro  Dei  beneficiis  gratias  laudesque  referi- 
^USt'  Erudita- 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  tfClV.  tff 

Erudita  quoque  non  minus  ac  jlicunda  lb&u  funt,  qtrce  de  uxo-' 
ris  ad  fo  rorem  ejus  accipienda  irtferdifto  ad  Polygamiam  trabe  fida 
Exerc.  V;  dt femine  Molocho  neutiquam  fola  ittf  ratione  per  ignem  ,fed 
ipfa  omnino  combuflione  confecrato  Exerc.  VI ;  dtfolenm  Regum  lfrac°> 
Uricorum  unitione  F.xzrcAX ;  de  defpedt a  Me sfl 'a  fuper  aftno  &  pull& 
fesjione  Exerc.  XXIV  ;de  unitione ftmiliarrtam  vivorum  quam  mor v 
morum  apud Judao rufi 'tata  Exerc.  XXVII ;  de  unitione  invalidorum 
a  V  api flarum  a  que  ac  Seldeniexpofhione  vindicata  Exerc.  XLV;  dc- 
que  argumentis  aliis,  quaefunt  ex  iflo  genere,  Audior  commentatus 
eft,&  ob  quas  librum  hunc  facrarumiiterarum  fludiofi  procul  dubio" 
/Ibi  quam  commendatis/imum  Habebunt. 

De  caetero, cum  Nicolaus  Mulerius,  verbi  divini  in  Eccle/ia  Hat- 
dervicena,  dum  viveret, Minifler ,  in  fuisjquibus  Apocalypfin  illuftra» 
yit,  Exercitationibus, quaedam  ex  Audoris  nofiri  in  eundem  librum^ 
commentario  fub  examen  revocarif,  nonnullas  Hic  vindicias  eoruni, 
quas  inibidocuerat,  fub jungit,  non  unam  integram  ab  initio  mqut 
ad  fimm  continuaram  vifionem  in  Apbcalypii  haberi  denuo  oflen- 
dens,acinfuper  ea,  quae  de  equo  nigro  &*  illitu  fejfore ,  itemque  de_^ 
beftia,qu£  erat 3  &  ?}cn  eft ,  olim  lcripto  confignaverat,  adverfus  ©bje» 
diiones  Mulerianas 'defendens; 

Duplicem  tandem  appendicem  anne&it,  $tiri priori  de  cenfura, 
qua  Vir  celeberrimus,  Culi.  Cave,  in  Hifloria  fiiaLiteraria  fententi- 
am  ejus,  quod  Sibyllina  carmina  hasreticis ,  Montaniflico  praecipue_>  > 
fpiritu  correptis,  originem  debeant, infequi  voluerit ,  conqueritur^ 
fo perior  inauguralem  Orationem  de  debita  Scripturarum  veneratio* 
ne  abs  fe  anno  id8p  Lugduni  Batavorum  recitatam  exliibet; 


D.  CASP.  LOESCHERI  SS. 

logia  Nucleus .. 


Wittebergae,  apud  Chriftianum  Schrodterum. AU694.  in  gi 

Conflat  plaguh  16.  * 


CUm  libellorum  methodicorum,  qui  totius  dodrinas  facras  fum- 
mam exhibent, haud  mediocrem  inTheologia  utilitatem  perpen¬ 
deret  maxime  Reverendus  D.  Loefcherus,  ProfeiTor  apud  Witjjjfcber-" 
genfes  Theologus, <3c  Circuli  Eledoralis  Saxonici  Superintendens  Ce-' 

Gg  3  nera- 


N 


ACTA  ERUDITORUM 

neralis,non  male  de  fludiofa,  cui  praeeft ,  Juventute  mereri  fe  pofTe__» 
cenfuit,  fi  &ipfe  in  concinnando  Scripto  aliquo  iffcius  generis  luam 
collocaret  operam..  Quamobremnon  intra  privatos  modo  parie^ 
tes  ea,  quae  circa  fidei  articulos  prolixe  alias  exeeutus  fuerat,  in  nucleo 
quafi  repetiit  fiiisque  auditoribus  inculcavit,  fed  nunc  etiam  praeci¬ 
pua  Ecclefiarum  orthodoxarum  dogmata  ad  fiiccindtee  iftius  metho¬ 
di  regulas  propofita  in  lucem  publicam  emifit.  Et  ita  quidem  in  hoc 
negotio  verfatur,  utthefes  principaliores  verbis  perfpicuis  conceptas 
e  quolibet  fidei  capite  primum  eruat,  lingulas  dehinc  didis  Scripturae 
maxime  ftringentibus  roboret, poflmodumEccle harum  noftrarum 
do d:rinam  ubivis  dilucide  explanet,  tandemque  motas  adverfus  ean¬ 
dem  ab  adverfariis  objeddones  accurate  difeutiat.  Ut  adeo  non  in¬ 
cipientes  fblum,  fed  proficientes  quoque  in  Theologiae  ftudio,qua 
thefin  qua  antithefin,  ea  quae  forfan  alibi  vel  ob  diifufiorem  verbo¬ 
rum  prolixitatem  non  ita  diftin&e  concepiffent,vel  ob  materiaria  tra- 
dfationem  hinc  inde  difperfam  non  ftatim  habuiffent  obvia ,  heic  ve- 
luti  fub  unum  confjpe&um  relata,  gratisfimaque,  fed  minus  tamen  fle* 
rili, brevitate  indicata  deprehendant, 

AD  DECISIONES  ROTJE  MARCHIJE 
D.  Stephani  Gratimi  Scholia  D.  Caroli 

Antonii  de  Luca . 

Neapoli  ex  typographia  Francifci  Molio,  idp2.  in  fol. 

Conflant  alphabetis  4. 

C Larum eft  inter  Italiae  Jureconfultos  Gratiani  nomen,  interque 
alia  ejus  induflrias  juridicae  monumenta  Decifiones  Rota  Mar- 
chU  magnis  laudibus  feruntur,  multo  legum  peritorum  in  Italia  ufii 
celebratae.  Omnia  autem  cum  non  exhauferit  Gratianus,  quas  qui¬ 
dem  ad  materias  pertinent  in  Decifionibus  pertra&atas ;  eo  non  mi¬ 
nor  fama  nominis  &  juridicis  fhidiis  Car  olus  Antonius  de  Luca  infi- 
gnibus  accesfionibus  iflas  auxit,  &  quae  Stephanus  omiferat  adjecit, 
brevibus  additiunculis  feu  fcholiis  ad  Difceptationes  ejus  fubnexis : 
in  quibus  fubinde  ad  fua  antea  editaOpera, quorum  non  exiguum  efle 
numeru  verofimile  eft, provocat.  Foro  autem  potisfimum  opus  hoc 
i.nf«Rrc  videtur^maxime  quoad  AppeliationisyPoffeffionis  &  Hypo¬ 
theca- 


MENSIS  MAJI  A.  M  DC  XCIV.  239 

thecarum  materias,  in  quibus  multa  pragmatico  forenfi  ufui  infervi- 
entia  fuppeditat :  quae  recenfere  prolixum  foret.  In  Appendicc_* 
nonnulla,  quaeinfcholiis  tradiderat, obfervatione  fori  hodierna  com¬ 
probare  fatagit;  &  de  amortizatione  Sc  retributione  manus  mortuae 
domino  diredlo  fa dia,  pauca  quaedam  fubjicit. 

RECUEIL  DES  TRA1TES  DE  MA l 
thematique  •>  qui  peuvent  etre  necejfaires  a  un 

Gentilhomme )pour  ferit ir  par  mer  ou par  terre  :  par  le  Pere 
P.  Hofle p  de  la  Compagnie  de  Jefus ,  Profejfeur  Royal 
des  Mat h  e mati  que  s  a  Toulon . 

h.  e. 

Synopfis  Tra<5tatuum  Mathematicorum,  qui 

neceflarii  e(Te  poffunt  Nobilibus  terra  marive  operam  mi¬ 
litiae  daturis^  audlore  Patre  P,Hofto,Soc.  Jef.  Pro- 
feffore  Regio  Mathematum  Telonenfi, 

Parifiis  apud  J.  Aniffon,i6p2.ini2.Plag.  16.  Tab.  aen  .67. 

QUum  officii  ratio  Au&orem  dodlisfimum  compuliffet  conqui¬ 
rere  media,  quibus  facile  poffent  imbui  neceffaria  mathefeos 
cognitione  terra  marive  militantes  5  illud  non  poflremum  effe  cenfi>' 
it,  fi  confcriberet  fynopfin  quandam,  in  qua  ipfi,  quaecunque  fcitu  es- 
fent  neceffaria,  poffent  legere,  vel  etiam  repetere  fine  moleftia,  quae 
jam  didicerunt.  Brevis  ergo  elfefiuduir,  veritus  ne  prolixitate  de¬ 
terreret  fciendi  cupidos,  Sc  decem  tradlatus  Mathematicos  tribus  non 
adeo  magnis  Tomis  complexus  efi, quorum  in  primo  elementa  Eu- 
clidea,  Arithmeticam  Sc  Trigono  me  triam ,  in  fecundo  Geometriam 
pradticam,  Sphaericam,  Mechanicam,  Fortificatoriam,  Sc  Baliificam ; 
in  tertio  artem  navigandi,  navesque  dirigendi  explicavit.  Ac  prin¬ 
cipio  quidem  operam  dedit,  fingula  utillufiraretac  demonflraretfin 
fequentibus  vero  Ledlorisindufiriae  faciliora  nonnulla  fupplenda  re¬ 
liquit.  Neque  etiam  anxie  fecutus  efi  femper  eandem  demonfiran- 
di  rationem,  fed  ubi  plures  fuppetebant  unius  propofitionis  dei^on- 
firationes,  illam  potius  quae  facilior,  quam  quae  exadlior  erat,  elegit. 

PETRI 


ACTA  ERUDITORUM 


PETRI  DANI  ELIS  HUET1I  POEMA - 
ta  Latina ,  quotquot  colligi  potuerunt. 

Trajedi  ad Rhenum.ex  officina  Guilielmi  Broedelet. 

Anno  16.94.in  8.  Conflant  plag.  d* 

PETRUS  'DANIEL  HUETIUS,  Epifcopus  nunc  Abrincenfis,  ut 
vir  efl  lumini  ingenii  diflufiflimaeque  eruditionis  \  quemadmo¬ 
dum,  qua:  facpe  in  Adis  noflris  recenfuimus ,  fufiickntisfime  ejus 
teftantur  Opera:  ita  non  minori  carminis  pangendi  facultate  prse- 
ilare  cenfendus  efl.  Id  quod  vel  ex  iflis  poematibus  jam  pridem  con- 
ftitit  Orbi  erudito,  quae  aetate  adhuc  viridi  applaudentibus  Camoenis 
omnibus  elegantisfima  cultisfimaque  compofuit.  Quapropter 
“haud  tralatitie  de  Mularum  cultoribus.,  magnum  deliciis  ejusmodi 
^pretium  ponentibus,  meritus  efl,  quos  alias  multis  nominibus  iibi 
jamtenet  obflridisfimos,  Vir  celeberrimus ,  JO.  GEORG.  GRjEVI- 
IIS,  quod  cum  in  poemata Huetiana  apud  extorrem  Galliae  bona_^ 
,quadam  fortuna  inddifiet ,  tantum  thefaurum  Reipublicse  literarise 
non  invidere,  fed  typorum  potius  b  «ne  licio  communem  facere  vo¬ 
luerit»  Nam  id  fane  bona  cum  omnium  amoeniores  illas  literas  a- 
tnantium  voluntate  fadumefFe,  vel  propterea  dubitari  nequit,  quoni- 
,am  quae  jam  antea  lucem  publicamndfpexerant,  omnib  us,  qui  de  Ru¬ 
diorum  hoc  genere  rcdisfime  exiflimare  poterant,  fele  .approbave¬ 
runt.  Non  poteritnon  harum  rerum  Rudiofum  mirifice  deledare il¬ 
lius  lcdio  Idyllii,  quod  de  morbo ,  quem  in  aetatis  flore  contraxerat 
HUETIUS  gravisumum  ,  deque  illius  remediis  fcripfit ;  quippe  iri 
quo,quorfum  nemo  adhuc  alias  adfpiraverat,  Luere  tiani  carminis  ge¬ 
nium  imitatione  felici  aflecutus  efl  atque  expresfit.  Sic  legere  ju- 
yahit,?quae TIDEM,cum  maximo  illo  Bo charto  in  Suedam  iter  ca- 
peflenti ,  in  via  evenerunt  ,.qua:  carmine  perpetuo  comprehenfa  fub 
^tmeris  Smcicix lomirteliotin  lo.qo  leguntur.  Digna:  etiam  Huetia- 
iio  tngeuio  fynt  laciymae,  quibus  magni  illius  Claudii  Salmafii  funus, 
pathetico  .admodum  atque  feitiffimo  carminis  ^genere  ,  .profequitun 
Quin  gratisfima  eritomnibus  Elegia  lepidifEma  ,  quam  Thea  inferi- 
pfit, qui  potu  ex  herba, iflaconfedo  deledantur.  Ut  nihil  de  Epigram* 
Kiatibus  dicamus,quac  egregium  Viri  acumen  ubique  produnt.  Ut  o- 
ptandum  omnino  fit, reliqua  ut  etiam  Huetiana  carmina,  quaepange- 
jefolitus  olim  efl  praeclarisfimus  Anclor,  quaeq;  latitare  apud  a- 
unicos  dicuntur,  quamprimum  in  vulgus  edantur.. 

■  .  iHI  C 0 )  2S?- 


241 


n.  vr. 

ACTA 

ERUDITORUM 

publicata  Lipjia 

Calendi s  Junii ,  Anno  M  DC  XCIjr. 


DER  BETOVERDE  VVEERELD ,  HET 


Der  de  Boek .  Waar  in  de  Leere  <van  de  Geejlen , 

dersefoer  Vermogens  en  Werkingen  >  en  besonderlik  des  Dui» 
l?els ,  mt  de  natmrlike  Reden  en  de  H .  Schriften  en- 

dersocht  Word. 


En  het  vierde  Boek. 

Waar  in  V  Bewijs ,  dat  uit  d?  Er^arcntheid genomen 
Word  ,  ten  gronde  toe  Word  onderfocbt  (f  c. 

h.  e. 

Mundi  Fafcinati  Liber  tertius  &  quartus.  Ia 

quorum  priori  Dodrina  de  Spiritibus  eorumque  pote- 
ftate  &  operationibus,  fpeciatim  vero  de  Geniis  malignis, 
cx  lumine  tam  Naturae  quam  Scripturae  exponitur.  In 
altero  vero  argumenta  pro  vulgari  fententia  ab  ex¬ 
perientia  petita  ad  juftum  examen 
revocantur. 

Autore  BALTHASARE  BEKKERO,  S.T.D.&  V.D* 
apud  Amftelaedamenfes  Miniftro. 

Amflclaed.  apud  Dan.  van  den  Dalen ,  1 6yy  in  4.  plag,  65. 


On  adeo  videtur  efie  mirandum, paucos  admodum  in  no- 
ftris  regionibus  effe,  quibus  de  controverfiis  Cl.  Autori 
noftro, circa  luam  de  Geniis  eorumque  operationibus  opi¬ 
nionem, motis  exade  conflet.  Ipfo  enim  in  Praefat.  dicen¬ 
ti  h  te, vix 


241  ACTA  ERUDITORUM 

te,vix  quisquarft  in  Belgio,  ubi  maxima  animorum  contentione  agi¬ 
tatae  fuerunt,  invenitur,  qui  fimo  defle  agere  velit,  plus  quam  olim_> 
Ahimaazus  ( 2.Sam.i87  29.)  magnum ,  inquiens,  videbam  tumultum% 
quid  tamen  tUe  fibi  velit 7  nefcio ,  dicere  posfit.  Erunt  igitur  fortafle 
Le<5lores,  qui  haud  inviti  copiofiori  duorum  librorum  iflorum  recen- 
fioni  ( priores  enim  jam  olim  in  Adis  hifce  A.  1692.  p.  19-  6c  feqq.  ha¬ 
bent  enarratos)  aliquot  paginas  impendi  patientur. 

Cum  vero  ipfe  Do&ifT.  Autor,ut  eo  redlius  de  mente  ejus  orbi  con¬ 
flaret,  a|iquot  foliis  totius  Operis  oeconomiam  atque  intentionem 
explicaverit,  non  magis  fideles  nos  exhibere  poterimus,  quam  fi  ejus 
dudum  lecuti,  quanta  tamen  fieri  potefl  brevitate,  ipfius  tantum  non 
Verbis,  Ledorum  animis  eam  propinaverimus ,  fimul  vero  fpeciminis 
quafi  loco .  ut  de  methodo  Sc  ingenio  ejus  redius  conflare  queat,  ejus 
©bfervationes  nonnullas  admifeeamus. 

Communem  itaque, quae  pierorumque  animis  haeret,  de  Satanae, 
«orumque  qui  pado  ipfi  creduntur  alligati,  poteflate  opinioneiru»  > 
magis  magisque  fibi  jam  olim  redditam  fuiffe  fiifpedam  affirmata, 
praelucente  tam  Naturae, quam, quo  iflud  perficitur.  Scripturarum  lu¬ 
mine./  Nec  id  folum  aegre  animum  fiium  habuille,  quod  veritati  fa^ 
tfs^onientanea  non  videretur  vulgi  opinio ,  fed  hoc  potisfimum, 
quodReligionis  finceritatem  ea  adulterari  fibi  perfiiaferit.  Excgiile 
nihilominus  officii  rationem  quotidianos  fere  de  hoc  negotio  Ter¬ 
mones,  quod  ipium  acriorem  adhuc  ipfi  addiderit  flimulum,  ut  pri¬ 
mam  hujus  erroris  originem  invefligaret.  Quod  etiam  in  prima  O- 
peris  fui  parte  olim  pnefliferit ,  utpotein  qua,pofl  explicatas  varia¬ 
rum  Gentium  de  hoc  negotio  fententias,  expofitamque  ipfarum  Pro- 
teflantium  Ecclefiarum  opinionem,  ej usque  cum  reliquis  inflitu tam 
collationem,  qua  nam  potisfimum  re  feineam  induci  paffx  fuerint  * 
&  quare  iii  ea  ho  iieq;  perii  dant  offenderit ,  fub  finem  vero  demum 
primi  libri  ad  eaufie  flatum  Jefcen  ierit,  Quo  rite  formato, in  (equen- 
tib  us> demum  libris  communem  fententiam  evertere  conatum  fe  di¬ 
cit,  ita  ut  in  fecundo  libro  ipforumGeniorumiflorum  naturae  non 
convenire,  quae  de  illis  vulgo  ja&antur  offenderit,;  in  tertio  vero  de 
eorum  qui  pa&o  Satana:  alligati  dicuntur  conditione,  fiibruere  ean¬ 
dem  fufeeperit  5  argumentis  quae  ab  experientia  ad  flabiliendam  eam 
deiumi  plerumque  ioknt, in  quarto,  quo  fieri  potuit  Audio,  examina- 


I 


< 


/ 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  .  24J 

tts.  Nos  cum, ut  diximus,  qualemcunque  primi  &  fecundi  libri  jam 
olim  dederimus  recenfionem ,  plura  de  iis  hic  non  addimus,  presfius 
Ci.  Antorem  in  tertii  &  quarti  libri,  quos  novos  nunc  habemus,  £pi« 
tome  fecuturi. 

Data  autem  opera  praemittimus  pradirninarem  quafi  Difcuf- 
fum  quem  antequam  ad  fecundum  &  tertium  Librum  arcedat_>* 
dcufh  rationis  in  rebus  Theologicis,  jubentibus  ita  adverlariis,  qui 
rationem  Scriptime  magiftram  ab  ipfo  conftitui  aegre  tulerant,  infti- 
tuit.  Quod  quamvis  le  feciffe  neget ,  non  tamen  dilplkere  fibi  disfl- 
m*  Jat  mutuatam  a  Philone  Judaeo,  Sarae  &  Hagaris  hi  floriam  alie- 
gorice  interpretandi  pruriente  libidine ,  lentendam,  qua  rationem^ 
Scripturae  famulari  pronuntiaverit.  Praecedit  enim  omnino  ( fi  ipfe 
audiendus  dl }  Scripturam  ratio ,  imo  hanc  illa  pnefupponit,  myfte- 
ria  illi  iua  revelans,  divinitatisque  iuae  contra  ab  ipfa  expe&ans  tefli» 
trfonium.  Poflea  vero  non  tanquam  dominam  ancilla,  fed  tan» 
quam  domina ,  majoris  dignitatis  fiiblirniorisque  profapiae  dominam 
Scripturam,  ratio  comitatur.  Nec  obflant  ex  Autoris  mente, quae 
Scriptura  de  ratione  obedientias  fidei  fubmittenda  docet:  fpe&ant-* 
namque  ifla  ad  rationem ,  qua  nunc  utimur,  corruptam  Sc  rerum  in_# 
Scripturis  revelatarum  incapacem.  Sed  quicquid  denique  fit,  ex  ra¬ 
tione  Libro  primo  nonnifi  contra  Gentiles ,  quibus  aliud  lumen  non 
affulfit, fefe  egiffe  ait,  fepofito  omni  ejus, fimulatque  ad  Scripturae 
veritatem  pervenerit ,  reipe&u,  non  tamen  quatenus  Scripturae  fen- 
fus  indagandieft  medium,  fed  quatenus  normae  &  regulae  dignitatem 
affedat.  Indeque  eos  potius, qui  ipfurn  hujus  criminis  poflulant ,  e- 
jusdem  reos  peragendos  efle  putat,  qui  ne  quidem  fecundum  ratio¬ 
nem,  fed  fecundum  praeconceptas  fuas  opiniones,  divina  Oracula  in¬ 
terpretentur,  &  plane  fruflra, quafi  ipfe  illa  ad  id,  quod  fibi  fumfit,  in 
cor  vora  fcilicet  [uh flanti  as  materia  exp  rtes  operari  non  pojfe,  invita 
licet  trahat,  clamitent.  Tantum  enim  abelTe  ait ,  ut  huic  principio 
Scripturas  accommodare  conetur,ut  pro  fuo  ne  quidem  id  agnoicat  f 
atque  illud  flare,  vel  cadere  ,  faiva  fiia  lententia  pofle  exiflimet.  Quod 
vero  politionis ifti  contrariae,  quam  adverfani  tuentur,  rationem  e£ 
flagitaverit,  non  ideo  iefeciffe  dicit, quod  fulcrum  fuse  fententite  illud 
(iipp  onere  voluerit ,  fed  quod  ifti,  fi  quam  exigit  rationem  dare  non 
posfint,  caufa  cecidiffe  manifefte  appareant. 

Hhz  .  Sed 


1 


J 


244  r  ACTA  ERUDITORUM 

Sed  ad  rem  ipfarn  accedamus.  Librum  itaque  Tertium  quod 
attinet,  in  prioribus  cjusXIIX  Capitibus  omnia  conquirit  Autor,  quae 
ex  Scripturis  pro  Magia  6c  Diabolicis  artibus  tuendis  vulgo  afferri  fo- 
lent,ut  in  quinque  ultimis  demum,  quantum  ad  id,  quod  probare  de¬ 
bebant,  fuffinendum  efficiant,  offendat.  Proponit  itaque  primo 
ffatim  capite  caufte  flatum,  non  incantamenta  Sc  fuperfbitiofas  Mago¬ 
rum  ut  vulgo  vocantur  prasffigias,  multo  minus  ipforum  malorum 
Spirituum  exiffentiam,  fed  an  malorum  Geniorum  auxilio  illae  exer¬ 
ceantur,.  fe in  dubium  vocare  affirmans.  Capite  inde  II.  an  rationi 
confentanea  fit  ejufmodi  hominum  cum  malignis  Spiritibus  conven¬ 
tio,  qua  unus  per  alterum  operationes  fuasefficiat inquirit ,  id  quod 
variis  argumentis  negat,  &  Capite  III..  negationis  fiiae  contra  Anglum 
Iiaudincelebrem  Jof.  Glanviilum  rationes  reddit.  Sequentibus  vero 
XIV.  capitibus  omnia  Scripturas  loca ,  quae  receptae  favere  opinioni 
creduntur, ad  examen  revocat :  ita  quidem, ut  Cap.IV.  nominum, quae 
in  facris  literis  huic  hominum  generi  tribuuntur, expendat  fignificatus; 
Capitibus  vero  V.  VI.  &  VILiffa  potis  fimum  Scripturae  loca  confide¬ 
ret,  quibus  Magi  hujufmodi  &  Striges  earumque  adionts  deferibun- 
tur :  qualia  funt  quae  de  Magis  agunt  Mofi  in  dEgypto  o  b  fidentibus , 
de  Bileamo,  de  Sacerdotibus  Palaeffinorum ,  de  Saga  Endorienfi ,  de__> 
Magis  quorundamlfraelis  Regum  fedudoribus,  de  Magis  in  aula  Ba¬ 
bylonica,  de  Ancilla  Pythonem  habente  apud  Philippenfes ,  de  feptem 
fratribus  Exorciffis,  8ze.  Quorum  geft  a,  prout  in  Sacris  nobis  expo¬ 
nuntur  ,  pesfimum  quidem  hominum  genus  lfiud  fuiffe  offendunt ; 
cum  ipfo  Satana  vero  aliquid  ipfis  Fuiffe  familiaris  commercii, nullo 
modo,  ex  ejus  fententia,  evincere  poffunt..  Videamus  ex  omnibus 
iffis  ea  faltem,quade  Saga  Endorienfi, de  qua  i.  Sam.  z8.  agitur,  ipfi  in 
mentem  venerint.  Vocatur  mulier  illa  dido  loco 
Poft  vari  as, quas  in  diverfis  locis  adduxit  hujus  nominis  interpretatio¬ 
nes  ,  ipfe  tandem  3 IN  utrem  coriaceum  notare  ait  5  per  Metaphoram 
vero  de  ventre  etiam ufurpari,  ex  Jobi XXXII,  18. 19.  probat,  adeo  ut 
3*lN —  THiVUI  mhil  fit  aliud,quam  ventriloqua,i d  eff  talis  mulier, quae 
arte  edoda  claufB  ore  ita  formare  voces  feiat ,  ut  ex  ventre  eas  forte  a 
Spiritu  quodam  formatas  prodire,  auditores  decepti  fibi  perfiiadeant.. 
Mccy&la^. vero  ejus  quod  attinet, five  ipfum  Samuelem,five  malignum 
aliquem  Genium  facie  ejus  indutum  a  faminaiffa  produdumfuifle  r 

ex 


MENSIS  JUNII  A,  M  DC  XCIV.  14 f 

ex  Scripturis  probari  pofFe  negat.  De  Saulo  enim, quod  Samueletrtj 
viderit, Scripturam  non  affirmare ,  led  eum  potius  a  foemina,Samuelis 
fpecicm  in  Ifraele  fatis  notam  fe  videre  mentiente, deceptum  procidifi 
feinfaciem,  &  vocem,  quam  artificiofe  ilia  ita  componebat,  ut  ab  ea 
illam  edi  fulpicari  non  poflet ,  pro  Samuelis  voce  fuifTe  veneratum. 
Confimili  ratione  reliqua  quoque  ex  Scripturis  prolata  exempla  poft- 
quam  elifillet ,  Capite  IIX  &  IX  illorum  Scripturae  S,  locorum  fub jun¬ 
git  examen,  quae  leges  atque  flatuta  contra  illud  hominum  genus  a 
Deo  fancita  nobis  exhibent,  quarum  nullam  aliam  rationem  quam_* 
idololatriampopuloqueDei  indecorum  fallendi  fiudium  reddi  poffc 
fibiperfuadet.  Ut  vero  in  hifce  etiam  quomodo  procedat  Ledores 
videant  ,  quid  in  luculentam  illam  de  Incantationibus  legem,  Deuter. 
XIIX,  10-14.  obfervaverit,age  confideremus ;  quem  locum  prae  reliquis 
eo  magis  duximus  eligendum ,  quod  haud  pauca  quafi  perlummam 
compledatur,quae  in  praecedentibus  prolixe  notata  fherant.Monet  igi¬ 
tur  ante  omnia,  totius  Itu  jus  legis  fcopum  effe ,  Ifraelem  a  confidendis 
omnibus  dodoribus,quos  in  rebus  arduis  &  difficilibus  Gentilium  ad¬ 
ire  folebat  fuperfiitio,  dehortari  atque  avertere.  Rationes  hujus  legis 
duas  nobis  aperuitMofes :  primam, quod  non  deceat  populum  Dei  illas 
Cananaeorum  imitari  abominationes  ( v.  9. 12. 14 : )  alteram  ,  quod 
commodis  eorum  minime’  tale  quid  fit  condudlurum ,  cum  eis  ipfis 
Deus  ad  decernendam  Cananaeorum  excifionem  fuerit  permotus  (V. 
iz. )  Pfeudo-Prophetas  autem  <3c  preefiigiatores  folurti  hic  effe  intel- 
figendos, ex  fada  in  v.  15.  magni  noftriProphetae  oppofitione, clarius  ad¬ 
huc  confici  exiftimat,  nec  non  ex  v.  20.  in  quo  poenae  dc  chara&eres 
falforum  hujusmodi  Prophetarum  indicantur.  His  ita  praemonitis  ,< 
ipfas  quae  illis  tribuuntur,denominationes  examinat.  Mentio  autem 
primo  fit  ILJKD  VOl  132J  tmnfire  f 4 cientis  filium  filiam - 

•ve  Juam  per  ignem ,  quo  ipfoeoscum  plerisque  eruditorum  lignifi- 
cari  ftatuit, qui  per  lufirationem  igne  fadlam,  liberosfuos  a  variis  peri¬ 
culis  tutos  praedare  cupiebant :  qua  in  re  nihil  Diabolicae  erat  artis  , 
quamvis  praelligiarum  nonnihil  adfuerit;  dum  feilicet,  ut  Jacobus  AI- 
tingius  obfervavit,pofi  hujusmodi  lufirationem, divinam  per  fornnum 
illuminationem  expe<3abant;  quod  iplum  etiam  in  caufa  efi,cur  alia-» 
fomniatorum  mentio,  inter  praeftigiatorum  jn  hac  lege  enarratas  fpe- 
cics  non  occurrat.  Succedit  alia  hujusmodi  hominum  lpecies,titulo 

Hh  1  £=20  p 

"  ;  "  -  '  / 


246  ACTA  ERUDITORUM 

p  H-Ltap  infignita. Sumitur  in  bonam  partem  vocabulum 
E^30p  Prov.  XVI,  io.  JoL  II,  2.  &  pasfim,  alibi  vero  in  mala  etiam 
accipitur,  quo  hic  quoque  procul  dubio  venit.  Qua  vero  in  re  mali¬ 
tia  ifto  nomine  fignificata  confiftat ,  id  inquirendum.  Sane  nullum 
hic  malis  Spiritibus  eile  locum ,  tum  ex  indu&ione  caeterorum  Scri- 
pturselocoru  omnium, ubi  vox  illa  occurrit, Autor  probat,  tum  impri¬ 
mis  ex  Ezech.  XXL  patere  putat, ubi  tZZPCOp  Regis  Babyloniae 
nulla  alia  in  re  fuille  dicuntur  occupati,  quam  in  telis  ad  bejlum  pa¬ 
randis,  in  inteftinis  beftiarum  Diis  cariarum  infpiciendis ,  <5c  in  Tera- 
phinis  denique  confidendis,  ut  nullum  adeo  hic  Diaboli  fiiperfit  vdli- 
gium.  Qui  enim  de  Teraphinis  forte  nonnullos  male  habere  pedet 
fcrupulus,  eum  jam  fiipra  Autor  exemit,  ubi  luam  de  iis  lententiam, 
Theologi  cujusdam  a  Drufio,  fuppreffo  tamen  nomine, allegati  verbis 
in  hunc  modum  expofuit :  Tcmphini  vocantur  imagines  fatforu  Deo - 
vu ,  quibus  nulla  quidem  oracula  edendi  emt  f acuit  as, n  fi  Deo  hominum 
fuperfliti&nem  punituro  jufto  id  permittente  judicio .  Alii  imagun¬ 
culas  fuijfe putant ,  quas  gentes  vanitate  decepta ,  antequam  aliquod 
Aggrederentur  negotium,  infficiebanty  &  ex  earum  habitu  &  conditio¬ 
ne  de  fufeepti  negotii  fuccsffu  conjebluram  faciebant .  Cujus  modi  fi¬ 
guras  inepti  quidam  Aftrologi  fub  certis, ut  loqui  amant, coti  fi  e  liat  iont- 
biu,  quibus  recipiendis  afl rorum  virtutibus  &  influxui  aptat  reddantur , 
folent  conficere .  Aliud  prohibitarum  praedigiarum  genus  in  textu 
noflro  vox  indicat,  de  qua  jam  antea  c.  IV.  §.7.  <3c  CJIX4.7. 

exR.  Salomone,  au&orePefichtae,Haskuni  &  R.  Levi  varia  adnota- 
verat,  utpote  quorum  primus  vocem  hanc  ab  py  nubes  derivatam, 
conjeci  orem  ex  nubibus  reddiderat ,  fecundus  prafiigiatorem ,  tertius 
&  quartus  dierum  obfervatonm.  Hic  ex  Goodvvino  illud  tantum 
addit,  obfervafTe  holce  facie  ai  Orientem obverfa  nu¬ 

bium  motus  atque  colorem,  earumque  itidem  cum  planetarum  mo¬ 
tu  harmoniam,  ex  qua  rerum  eventus  praedicere  aufi  fuerint.  Ex 
quo  hominum  illorum  in  hoc  negotio  politu, Hebraei  quoque  Orien¬ 
tem  i.  e.  partem  anteriorem ,  Occidentem  llflS  feu  po- 

fteriorem ,  Meridiem  pO*  leu  dextram, Septentrionem  vero 
feu  fmiftram  appellaverunt*  Ex  quibus  omnibus  hic  etiam  loco, 
quem  vulgi  opinio  Diabolo  dedit  >  ei  cedendum  ede ,  patera 
«xiftimat* 

V  'fc  J  . 

'  ‘Sequi- 


MENSIS  JUNII  A.MDCXCTV.  147 

Sequitur  in  textu  vox  tUHJD  >  quam  nihil  aliud  nifi  augurem 
notare  c.IV&VIAutor  oftcndit ;  hic  vero  ex  Goodvvino  &  Kim- 
chio  addit,  illos  quoque, qui  ominibus  attentos  lele  prabebant,ea  de¬ 
notari,  live  ad  lufcipienda  live  ad  omittenda  negotia  iis  impelli  felc_* 
patientes,  ut  adeo  hic  quoque  Diabolo  opus  non  habeamus. 

Quae  nunc  fuccedit  vox  >  praeftigiatorem ,  arufpiccmu 

vel  veneficum  notat,  ut  fupra  ex  variis  autoribus  probaverat  ante ,  ita 
utilia  quoque  adverlariorum  caulam  parum  juvare  queat* 

Vox  porro  "OVI  a  radice  defcendens.in  lignificatu  ma¬ 
xime  proprio  conci onatorem  leu  coetus  alicujus  coa&ore  notat ;  un¬ 
de  etiam  Bodinus  hoc  nomen  ob  fiolennes  quos  agere  lolent  conven¬ 
tus,  alii  vero  ob  paftum  6c  conventionem  cum  Satana,  Magis  datum 
efle  exifiimant.  Noflervero  Autor  ifta  voce  luperlfitiofam  verbo¬ 
rum  &  incantationum  adornationem,  quae  tamen  nihil  cum  Diabolo 
involvat  commercii, indicari  exifiimat,  qua  in  re  afientientem  habere 
fe  aitMaimonidem  Do&oris  Perplex.  c.  XI.  SedhX. 

quid  fignificet,intelligiturexparteexillis,qua£ 
paulo  ante  ex  Autore  memoravimus:  addit  tamen  illud, quod  curru 
*— hoc  loco  nominetur,  adeoque  interrogans  dillinguatur  ab 
interrogato,  per  Spiritum  intelligi  facile  largiri  polfit,  ita  ta¬ 
men  ut  vulgi  captui  Spiritum  S.  hic  lefe  accommodalfe  dicat.  Deinde 
etiam  ne  quidem  ut  eo  confugiat  opus  efie  ait,  cum  per  ille 

fignificari  polfit,qui  hujusmodi  praelligiatorem  conlulif. 

Duo  rellant  in  textu  hocMofaico  nomina.  Prius  efl  ,  iii 

quo  parum  praeli  dii  adverfariis  vel  iplam  vocis  analogiam  relinquere 
putat,  quae  nullum  alium  quam  fiioh  lignificatum  illi 

tribuere  finat.  Alterum  eft  1 — IN  TITTI-  Hoc  quale 

fit  hominum  genus, ex  Maimonide  de  Idolol.  c.  12.  §.  15.  ollendit ,  qui 
cos  poli  longum  latis  jejunium  in  coemeteria  lefe  conferrefibique  fo- 
mno  fe  dedere  ait ,  ut  cui  loqui  cupiunt  defun&us  lui  per  fomnunu 
ipfis  copiam  faciat:  id  quod  corruptae  imaginationis  virrute  eos  quo* 
que  obtinere.Reifius  &  Goodvvinus  exillimant ;  nec  miram  ait  No- 
flcr, ipfis  per  fomr.um  offerri, quae  vigilantibus  tanta  cum  animi  inten* 
tione  obverfibatur,  fpeciem. 

Sci  latis  fuperque  in  hisce  allegandis  liimus  verlati.  Se quitur 
apud  Autorem  tertium  locorum  Scripturae ,  hinc  inde  fc.  dilperfi  rum 

&  hu^ 


248  ACTA  ERUDITORUM 

&  huc  utcunque  colliniantium  genus,  quae  caput  IX  comple&itur_j  > 
utpote  in  quo  in  eis  quoque  communi  fententiae  parum  elTe  praefidii, 
offenditur.  XI  vero  &  XII  capite  nuspiam  in  tota  Scriptura ,  (  quae 
paflim  tamen  foederum  contra  Deum,  cum  peccato ,  ad  malum  &c. 
mentionem  faciat)  padi  cum  Diabolo  vel  leviflimum  inveniri  vehi- 
gium  contendit;  cui  nullum  etiam  locum  effe  poffe,  ex  foederis  divini 
natura  evinci  poffe  fibi  perfuadet. 

ExScriptura  poftquam  hac  ratione  fe  offendiffe  putat  Cl.  Au- 
tor,  id  in  ea, quod  vulgo  creditur  de  Magis  &  Strigibus,haud  dici,  quid 
de  illis  ex  fententia  ejus  in  ea  revera  doceatur  declarat  ,  eorumque 
perfonas  non  tantum, fed  artes  quoque  <3c  praefligias ,  quibus  homines 
deceperunt,  quidque  de  iis  Scriptura  praeeunte  judicandum  fit,  mon« 
ferat.  Quo  fado  ad  eos  denique  tranfit,  qui  vulgo  vel  mente  perpe* 
tuum  contra  Satanam  bellum  gerere  continuis  vexati  tentationibus 
creduntur,  vel  in  corpore  etiam  vim  ejus  .experiri,  uti  obfeffi,exi- 
feimantur. 

His  omnibus  vero  peradis ,  quid  homini  Chriftiano  rebus  fic 
flantibus  faciendum  fit,oftendit,  ita  ut  doceat  primo, quid  de  toto  hoc 
negotio  judicare  conveniat,  id  quod  xclt  dvacrxsvyjv  c.  XIX.  XX.  <5 c 
XXL  praeftat ,  xcc] arxev&fwotis  idem  poferemis  capitibus  ofeenfurus. 
Capite  itaque  XIX.  fpeciatim, infirma  effe  fundamenta,  quibus  inni¬ 
tuntur  primi  etiam  Do dorum  contradicentium,  contendit,  quorum 
contrariantes  opiniones  ex  Voetiovelut  in  compendio  fiflit.  Re¬ 
formatae  vero  Ecclefhe  Symbola  cumfua  fententia  non  egregie  tan¬ 
tum  confpirare ,  (ed  etiam  fecum  adverfus  oppofitae  partis  patronos 
fortiter  pugnare, capite  XX.  oftendere  conatur.  XXI  autem  capite 
ab  eadem  adverfae  partis  fententia  pietatis  fludium  reddi  languidum , 
gloriae  Dei  plurimum  derogari,  fidem  &  charitatem  everti ,  Religio¬ 
nem  infidelibus  proftitui,  preces  denique  pollui  &  profanari  non  fine 
zelo  contendit.  Et  ita  demum,  quid  in  hac  fententia  &  ob  quas  cau- 
fas  repudiandum  fit,  poftquam  offendit;  quid  admittendum  fit  XXII 
&  XXIII  capite  docet;  quorum  ultimo, quid  de  omnibus  homini  Chri- 
fliano  fit  flatuendum,  nec  non  de  obfesfionibus  magorum  procuratis 
incantamentis,  8c  quae  demum  in  orbe  vel  admittenda  vel  neganda  fit 
Magia,  fpeciatiradeclarat,  Et  poflremo  denique,  qua  adverfus  De¬ 
sim  reverentia,  qua  erga  proximum  charitate  atque  modeftia, quo  de¬ 
me  ue 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIL  '249 

nique  ad  proficiendum  in  vera  pietate  /ludio  ,  dodrina  hac ,  quam 
veritatem  eiFe  credit,  dignos  nos  gerere  debeamus, poflquam  monuis- 
fet,  tertio  huic  libro  colophonem  imponit. 

Nos  vero  antequam  ab  eo  difcedentes  ad  quartum  Librum  fa¬ 
ciamus  acceffum,  non  meminide  non  pofTumus  Manufcripti  cujus- 
dam,  celeberrimi  Sc  de  Iaera  Lingua  optime  meriti  viri  Joannis 
Drufii,  quod  in  manibus  fuis  efle  clarisfimus  Autor  data  fibi  capite 
quinto  occafione  memorat.  Fuerat  ille  aliquot  ante  Synodum  Dor- 
dracenam  annos  ab  Illuflribus  Belgii  Foederati  Ordinibus  annuo  con- 
dudus  flipendio,  ut  praecipuorum  tam  veterum  quam  recentiorura 
S,  Codicis  interpretum  collationem  m/litueret,  quo  felicius  hoc 
labore  adjuti  polFent  procedere,  quos  nov^  procudendae  Belgicae 
verhoni,  quam  jam  tum  meditabantur,  edent  deilinaturi.  Immor¬ 
tuo  vero  huic  labori  Drufio,Manulcriptu  illud  cum  caeteris  illius  li¬ 
bris  ad  ejus  in  ProfefTorio  munere  luccelForcm  Sixtinum  Amamarm, 
devenit,  a  cujus  haeredibus  non  modico  argento  illud  noller  redemit 
Autor.  Optandum  igitur  eiTet?  ut  quam  morte  dodifiimi  Drufii 
paffus  fuit  orbis  eruditus  hujus  foetus  jaduram,  Reverendus  Bek- 
kerus  edito,  quantum  ex  ifiro  labore  ad  illum  pervenit,  refercire  vellet; 
quod  ut  faciat, publico  nomine  eum  non  orare  non  pofiiimus,  Sc  ut 
exorari  fe  patiatur  etiam  atque  etiam  merito  rogamus.  No- 
ftri  interea  Ledo  res  ut  aliquod  foetus  hujus  Drufiani  habeant  Ipeci- 
men,  quae  ille  in  GeneF.  XLI.8*  annotavit,  verbum  verbo  reddentes 
hic  apponemus.  LXX  reddunt  rxg  s^yrjrdc 

A lyvTrrXi  Hieron.  Conjeftores, Aquila  xgv<pjct<?ctG  quod  a  xgvQici- 
eft,  cujus  derivativum  efl  syxgvtpictfav  h.e.  involvere^occultare. 
Videtur  Aquila  hac  voce  Fomniorum  Sc  aliarum  rerum  reconditarum 
revelatores  indicare,  qui  apud  Romanos  occultorum  cognitores  vulgo 
dicebantur,  Symmachus  Mccyxc  vertit,  quem  Fequitur  Santes  Pa- 
gninus.  Id  quod  Ariae  Montano  dilplicuit,  qui  Genethliacos  ponen¬ 
dum  putavit.  Si  mihi  credendum,  redius  Magos  vertitur ;  id  quod 
iFtorum  operationes  indicant:  Genethliaci  enim  bacu¬ 

lum  in  lerpentem  convertere  non  eft,  aut  ranas  producere.  Onke- 
lofius  Sc  Jonathan  lunt  interpretati,  TIHl"!  vero 

idem  quod  Magus  notat,  qui  apud  Hebraeos  quoque  voca^ 

tur,  aqua  voce  deFcendit,  quo  vocabulo  u,&y4czt;  A&* 

'•  '  Ii  ’  XI% 


ACTA  ERUDITORUM* 

XUX.  11.  interpretatus  eft  Syrus.  R.  Salomon  efTe^ 

ait, qui  er  offibus  demortuorum  flammam  inflruunt,  ut  ita  refponfa 
iis  extorqueant,  quod  hominum  genus  vsxgofJtcivTcq  Graneis  audiebat* 
Cui  fi  flandum  effet  fententiae,  compofitum  vocabulum  tHPDtDltt 
©flet  ex  Rad.  mft  inflammatus  fuit  Sc  quod  offa.  apud  Syros 
tiotat.  Aben-Efra  ait,  DDlfl  radicem  quadriliteram  Syriacam 
vel  /Egyptiacam  efle,  fcNatura  peritum  feu  Phy  ficum  denotare. 
Sed  ex  Dan.H.  apparet, aliquid  inter  fcsmtl  &  SUDOD  inter¬ 
cedere  diffriminis,  cum  utraqtle  harum  vocum  ibi  occurrat  5  id  quod 
R.David  oblcrvavit,  quando  non  gente  quidem  fed  arte  tamen  eos  ab 
invicem  differre  ait.  Quem  hac  in  re  fequi  mallem  quam  R.Levi,: 
qui  unum  utriusque  vocis  figniflcatum  flatuit,  quamvis  idem  quoque, 
faciat  Chaldaeus. 

Nunc  denique  ad  Librum  Quartum  efl  accedendum ,  in  qua 
argumenta  ab  experientia  pro  recepta  ab  Ecclefiis  lententia^ 
peti  folita  examinat  Autor.  Diftinde  vero  agit  de  iis  primo ,  quae  fc 
ipliim  effe  expertum  (ibi  perfuadere  unus  vel  alter  posfit ,  primis  fcili-. 
cet  Xl.capitibus ;  poftmodum  vero  XXII.  fequentibus  de  illis  etiairu 
tradat,  qua:  aliorum  debemus  relationi ;  quibus  omnibus  duo  poftre* 
ma  capita  coronidis  quafi  loco  imponit. . 

In  unaquaque  harum  Tradationis  fixae  pardum, monita  prima 
nonnulla  proponit,  quibus  omne  excludatur  fallendi  periculum  5  id 
quod  in  prioris  partis  primis  quinque  capitibus  facit :  deinde  vero 
quamplurimis exemplis  confirmat,  quod  fequentiurn  VI  capitum^» 
materiam  ipfifupp  edita  vit,  ita  tamen  ut  &  monitis  nonnunquarru 
&  exemplis  pafiim  monita, exigente  id  inflituti  ratione  ad-. 

Monita  in  prima  parte  ab  eo  propofita  ifla  potisfimum  funt : 
quod  paucos  inter  nos  invenire  detur ,  qui  fano  de  rebus  hujusmodi 
judicio  ferendo  fint  idonei.  Quin  deftitui  etiam  plerosque, fi  non 
omnes,  opportunitate,  qua  ad  eorum,  quae  ad  hujus  rei  pleniorem  re¬ 
quiruntur  cognitionem ,  notitiam  pervenire  queant.  Prioris  defe- 
dus  culpam  in  praeconceptas  noflras  opiniones, nec  non  in  terrorem, 
quiofferentibuslefehujusmodicafibus,nos  occupare  (olet, capite  I. 
rejicit,  quibus  tertiam  cap.IL  caufam addit  ,  noflram  natura  ejusque 
vioum  ignorantiam,*  quae  tamen  auamplurima  vulgo  ignota  tum  re-. 

verag 


exempla, 


MENSIS  JllNII  A.  M  DC  XCIV.  2fi 

vera,  ut  capite  modo  citato,  tum  ut  appareant,  quod  capite  lli  often» 
dit, efficere  queat.  Imo  quartam  etiam  caufam  cap.IV.  hujus  rei  a!-" 
legat,  noftram  in  deprehendendis  hominum  fraudibus  inadvertentf- 
ara,  cujus  varia  Ipecimina  a  feipfa  oblervata  adducit.  Quo  fado  ad 
id, quod  fecundo  loco  ( ibi  propofuerat,  capite  V  procedit,  ut  opportu¬ 
nitatem  nimirum  plerisque  deeffie  oftendat,  quo  minus  ad  hujusmodi 
naturae  artisve  fecretorum  notitiam  pertingere  valeant.  Eodemque 
capite  V.  examinis  eorum,  quae  ex  fpedrorum  hiftoria  afferri  fueve- 
runt,  facit  initium,  pofteaque  de  obfesfis  &  fafcinatis  differere  in- 
ftituit,  imprimisque  in  celebrem  de  pfittaco  obfeffo  hiftoriam  in¬ 
quirit.  A  corporum  fafcinatione  ad  mentium  ligationem  pergit,  de 
qua  permulta,  quibus  ipfe  Franequerae  interfuerit,  quaeq;  iliis  adfpexe- 
rit  oculis,  capite  VIII.  &  IX  refert.  Quibus  fraudes  circa  quendam, 
apud  Rampenfes  fafcinatum  decedas  capite  X,  ip ia  eorum  qui  nego¬ 
tio  ifti  interfuerunt  inferta  relatione,  fubnedit.  Capite  XI.  vero  hi- 
floriam  fraudum  ,  in  pervulgatis  illis  Urfulinarum  apud  Lodunenfe 
in  Gallia  incantamentis, exhibendam  exiftimavit. 

Monita  fecundae  partis,  ex  prioribus  facile  deducenda;cap.XIL 
breviter  proponit  ,  eorumque  pariter,  ac  omnium  reliquorum^ 
quae  in  priori  dederat  parte, tam  monitorum  quam  exemplorum  lumi¬ 
ne  praelucente, ad  illa, quibus  praecipue  fides  habita  nunquam  non  fuit, 
exempla  examinanda  progreditur.  Facit  veroab  iis  aufpicium,  quas 
in  libro  primo  abs  fe  ipfo  addudafunt,  <3c  primo  quidem  quae  ex  gen- 
tilismo  veteri  adducuntur  cap.  XIII.  Succedunt  illis,  quae  in  gentili- 
imo  recentiori  quotidie  fere  fieri  dicuntur  c,  XIV.  Judaeorum  vero  6c 
Mahumetanorum  fcrinia  cap.  XV.  excutiuntur.  Tandemque^s 
agmen  fuperflitiofae  Pontificiorum  fabulae  cap.  XVI.  claudunt. 

Sequentibus  XVLcapitibus  Autor  univerfum  pervagatur  orbem, 
exempla  conquirens  ea  omnia,  quibus  fide,  &z  ad  id,  quod  adverfarii 
credunt,  probandum  robur  ineffe,  creditum  hadenus  fuit.  Inter  ea 
quoque  ifta  c.XXII  examinat, quas  ante  annos  non  adeo  multos  in  no- 
flris  regionibus  Annaebergas  gefta ,  &  a  Reverendo  iflius  -oppi¬ 
di  PaftoreDn.  Elia  Zobelio  literis  confignata  fuere.  Apparebat  ni¬ 
mirum  in  illius  xdibus  fpedrum  aliquod,  quod  lapidum  projedioni- 
bus, aliisque  tumultuationibus,  frigidis  itidem  attrectationibus,  homi* 
rubus  feminei  imprimis  fexus  eflet  ruoldlum.  V arias  fuper  ifta  're 

Ii  z  medi- 


ACTA  ERUDITORUM 


meditationes  publico  Zobelius  communicavit.  Quid  in  earil  nonnul¬ 
las  qb fervet  Bekkerus  noder,  ut  de  ingenio  &  methodo  ejus  eo  re&i- 
us  coqftet,  age  videamus.  Sulpicio  Zobelio  eft^  Spiritum  illum  ad 
libidinem  nonnihil  habere  propendonis ,  eo  quod  ancillae  praecipue 
lalcivia  &  petulantia  fiia  fuerit  moleftiis:  confentit  Noder, qui  ancil¬ 
lam  melius  forte,  quam  ullum  alium, hujus  Spiritus  novifle  natura  mu 
exidimat.  Sagas  illius  negotii  luis  incantamentis  extitifle  autores 
Ille  exidimat ,  eo  forte  fine, ut  tum  terrorem  libi  luisque  incuterent, 
tum  vero  ut  domum  luam  forte  depraedarentur :  id  quod  eum  libi  lar¬ 
giri  Noder  iterum  laetatur/ contentus  homines  harum  turbarum  efl  e 
autores  libi  concedi;  quae  Diaboli  in  illis  f  uerint  partes,  datim  viliirus. 
Specdrum  hoc  homines  virilis  imprimis  lexus  atque  aetatis  veritum 
fuiireZobehusoblervat,neciplum  fefe  iftud  unquam  vel  vidide  vel 
audivide  tedatur ,  nili  quod  unica  fvicc. lapidem  decidere  non  adeo 
longo  a  fe  Ipatio  viderit:  quod  liiae  caude  admodum  favere  Autor  no^ 
der  contendit. .  Magis  vero  adhuc  idud  Bckkero  nodro  placet, quod 
annotatum  fuerit,  quandam  in  proximo  pago  habitantem  mulierem, 
cuminurbefortefortunaeiret,nefcio  quam  mulierculam  circa  me¬ 
ridiem  ad  domum  Zobelii  accedere,  lapidesque  in  eam  conjicere  vi- 
diffe. .  Nec  idud  etiam  dilplicet,quod  multos  ad  aedes  idas  acceslille 
memoret,  qui  audire  videreque  Ipe&rum  idud  cuperent ,  quo  habe¬ 
rent  quae  de  eo  narrare  pollent  mirabilia:  non  mirum  enim  ede  ait, eos 
qui  videre  ipedxum  volebant,  facile  le  idud  vidide  libi  pali  os  fuide_> 
periiiaderi.  Sed  de  jftis  latis;ad  alia  enim  nobis  pergendum. 

Non  praetermittenda  vero  etiam  putamus, quae  XXIV.capite  de 
judiciali  cum  fagis  procelfu  noder  Autor  obfervavit.  Sequitur  in 
ejus  deferiptione  atque  examine  libellumquendam,  quem  commen¬ 
datum  admodum  cupit,  Belgica  &  Latina  lingua  editum  titulo  : 
TFaarborg  em  geen  *  quaad  Hdsgereght  te  doen .  Movetur 

in  libello  ido  inter  alia  quaedio  ,  quaenam  ratio  Sc  ordo  iru 
Sagarumprocediihodielbleatoblervari?  Refpondetur  huic  quaedi- 
oni  politionibus  XLVI,  quas  ad  numerum  quindecim  ita  noder  Au- 
itor  haud  incommode  reduci  polle  exiftimat. ,  ^ 

i)  Ex  vulgi  opinione  omnes  fere,  quas  Deus  immittit,  poenae 
Sagarum  .  inepte  tribuuntur  incantamentis.  Quam  ob  cau- 

fana * 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  2yf 

fam  2 )  judicia  publica  importune  haud  raro, ut  in  homines  hujusmo¬ 
di  inquirant,  provocantur.  Quo  impetrato  3)  prima  haud  dubie 
familiaris  cum  Diabolo  commercii  accu(abitur,qua?  viliori  utens  for¬ 
tuna  uni  vel  akeri  qualemcunque  movit  fufpicionem  3  vel  in  aliis  re¬ 
bus  non  bene  audit.  De  hujusmodi  hominibus  tali  dilemmate  pleri- 
que  utuntur  mortalium:  fi  vita  non  optima  publicam  reprehenfio- 
nem  incurrunt,  fundamento  non  caret  liilpicio;  fi  nullo  eximio  fcele- 
re  funt  in  fignes, luporum  pedora  agnorum  velleribus  tegi  certum  efh 
Si  4)accufataparum  commoveri  fe  patiatur ,  pro  Diabolicae  indu- 
rationis  indicio  iha  habetur  conflantia.  Si  vero  ut  tormenta  vitet 
excefferit,  proverbio  qui  fugit  male  fibi  effe  confcius  judicatur.  Fa¬ 
cile  vero  5  )  qui  male  alicui  volunt,  in  vita  ejus  aliquid  reprehenfione 
.dignum  inveniunt,  quod  de  prohibitis  artibus  fufpicioni  alimenta^ 
praebere  queat. .  Id  quod  6  )  inquifitionem  exacuit  atque  maturat, 
itautipfo  illo, quo  in  judicium  adducitur  homo  ejusmodi, die,  haud 
raro  ad  rogum  foleat  condemnari  j  nec  advocatus  ipfi  facile  permit¬ 
titur, nec- fi  per  mittatur, facile  invenitur,  cum  non  foleat  hominum  i- 
flud  genus  in  patrocinio  huic  reorum  generi  offerendo  prorutum  ad¬ 
modum  effe.  7 )  Poft  primum  examen, five  fateatur  rea  five  minus, 
vinculis  conftringitur,  &  quo  appofite  magis  cautam  fuam  tuetur,  eo 
diligentior  effe  Satanas  in  fiippeditandis,quae  ad  abfblutionem  pro¬ 
movendam  faciant,e(fe  creditur :  exculare  vero  fefe  non  valens, habe¬ 
tur  pro  faga.  Judices  porro  g)  ut  criminis  extorqueant  confesfionem, 
minantur  tormenta,  vehibus  totum  corpus  nudant ,  ifludque  fami- 
neum  licet  viris  contre  (dandum  permittunt,  ne  fcilicet  aliquid  ad 
actyeictg  fuas  exercendas  idoneum  fecum  occultent  pervefligandiio 
9 )  Tormentorum  vi  confiteri  coada  ad  rogum  ablegatur;  10)  invi¬ 
cta  vero  perfidens  pervicax  effe  dicitur ,  majoreque  femper  tormen¬ 
torum  vi,  donec  quod  volunt  fateatur ,  affligitur.  Si  neget  amotis 
tormentis, quae  iis  perferendis  impar  antea  fatebatur,'  pervicaciae  ac- 
culatur,  fidemque  quae  affirmanti  facile  adeo  habetur,  negans  impe¬ 
trare  non  potefh  11 )  Si  circumfpiciat  paulo  liberius, Diabolum  amafiu 
fuum  oculis  quaerere  putatur  ;  dejiciens  ocuios  tormentis  exanima¬ 
ta  , dormire, Satana  a  tormentorum  ienfu  eam  praedante  immu- 
nem, creditur.  12  )  Si  ad  mortem  usque  excruciata  fuerit,  moriens  a 
Diabolo  occifa  dicitur,  fepulcrumquefub  furca  invenit.  13)  Si|jvero 

Ii  3  nec^ 


I 


ACTA  ERUDITORUM 

4iiec  vita, nec  confesfio  tormentis  ipfi  extorqueri  poted,  carceris  diu¬ 
turnitate  fatigatur;  adhibitis  interea  14,)  Clericis,  qui  fpiritualia  quo¬ 
que  tormenta  admoveant ,  aeternae  damnationis  periculis  negantem 
terrentes.  Quod  vero  feipfos  nonnulli  in  judiciis, tanquam  Magicis 
artibus  pollutos, ad  poenam  offerant,  id  morbis  humoribusque  eorum 
corruptis  tribuendum  ede,  quamplurimis  exemplis  Autor  docet. 

Sed  ut  finem  faciamus  tandem,  c.  XXXIII.  omnia  pro  fenten- 
•tiafua  argumenta  fummatim  proponit vc.  XXXIV.  vero  male  eos  fa¬ 
cere, qui  communi  fententiae  alimenta  quafi  praebent,  odendit,muito- 
rque  majorem  hac  in  parte  Theologorum, quam  Magidratuum  cul¬ 
pam  effe  ait  *  qui  proinde  etiam, ut  huic  malo  occurrant, eo  magis  ob« 
ftridos  fefe  exidimare  debeant.  Capite  ultimo  denique  omnia  xda 
ad  promovendum  pietatis  dudium  a  fe  prolata  teftatur:  .fi  vero  qui 
fint,qui  fua  dodrina  ad  Libertinismum  abutantur ,  ab  iis  Scripturas 
,  quoque  ad  pesdmasfuas  trahi  opiniones  ait ;  fe  nihilominus  jamdu- 
dum  frudus  operis  fui  Miniftro  Evangelii  dignos  vidide,  &  plures  et¬ 
iam  non  fallenda  expedatione  eredo  vultu  Ubi  promittere. 

;Ca&erum  Ledores  nodri  hujusmodi  rerum  ftudiod ,  accuratius 
rem  totam  cognofeere  poterunt,  podquam  non  Gallica  tantum, fed 
&:  Germanica  libri  Bekkeriani  prodiit  verdq,  cujus,  etiam  Latinam 
translationem  cum  tempore  prodituram  cognovimus. 

DE  BETOOVERDE  VVEERELD  VAN 
D.  Baltbafar  Bekk er ,  onderfocht  en  wec- 
derlegt  door  Jo .  Vap  der  VFajm 

:h.  e. 

Mundus  fafeinatus  D.  Balthalaris  Bekkeri,  exa¬ 

minatus,  &  refutatus  a  Jo.  van  der  Wayen. 

Franequer*  apud.Leonh,  Shick  &  Jac.  Horreum  1693.  in  4. 

Condat  plag.  gz. 

ISta  cujus  titulum  modo  pofuimus  libri  Bekkeriani  Refutatio ,  a 
Viro  Reverendo, dc  aliis  feriptisde  orbe literato  jam  dudum  be¬ 
ne  merito  iufcepta,  principem  inter  caeteras ,  quarum  haud  unge 
•jjjpro diytup,t,  locum  luo  quodam  jure  fibi  vindicare  pode  videntur. 

Coin- 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XOV.  25 f 

Communicavit  eam, antequam  typis  publicis  exfcriberetur,  adverfa- 
rio  fuo>tum  quod  cum  illo  amicitiam  haud  paucos  annos  coluis* 
fet,  tum  quod  eo  quo  fieri  poterat  candore  agere  cuperet ,  E  minus 
rede  forte  in  quibusdam  mentem  ejus  percepiffet,  explicandi  fefe  $C 
de  ea  monendi  fpatium  ipfi  largiens.  Quod  eo  Bekkerum  etiam 
compulit,  ut  ignorationem  quidem  elenchi  &  principii  petitionem 
committi  monuerit,  csetera  vero  fibi  plane  perfuafum  elle, veritatis 
amore  iflaAutorem  noflrum  moliri, publico  etiam  fcripto  fuerit  tefla- 
tus.  Sed  mutatus  fubito,  ut  Nofler  queritur ,  Bekkeri  animus ,  ne- 
fcio  qua  amarulentia  illum  repente  fuit  aggrefFus;id  quod  ex  caufae 
diffidentia  profedum  fibi  perfiiadet.  Quacunque  autem  caufa  fit 
animi  utrinque  nonnihil  commotioris,noflra  parum  refert ,  qui  rem  1 
ipfam  potius,  quantum  fieri  potefl, Ledorum  oculis  exponere  no- 
fixum  efTe  putamus.' 

Ita  vero  Autor  nofler  fe  gerit, ut  totum  adverfarii  fui  opus,  vel 
priores  potius  duos  ejus  libros  ( polleri  ores  enim  duo,  cum  ifie  fcribe- 
ret, editi  nondum  erant)  percurrat,  eorumque,quos  in  iis  inveniri  pu¬ 
tat, varii  generis  errorum  examen  inftituat, tum  vero  ad  rem  perveniat 
de  qua  praecipua  inter  ipfbs  verfatur  contentio.  Ut  adeo  in  duas 
partes  totum  hoc  opus  ab  eat/  quarum  priori  variorum  Bekkeri  erro¬ 
rum  caeditur  fylva, pofieriori  vero  fpeciatim  dodrina  de  Spiritibus  eo- 
rumque  operationibus  pertradatur.  • 

Ut  quales  fint  illi  errores  Bekkeriani  appareat,  quosdam  eorum 
hic  recenfuifie  juvabit. .  Dixerat  ille  inter  alia, communem  de  Ge¬ 
niis  <3c  eorum  operationibus  dodrinam  omnia  religionis  Chrifiianae 
dogmata  infirma  reddere,  imo  opportuna  Atheis  contra  eandem  ar¬ 
ma  fubminiflrare.  /Egre  illa  fert  Autor  nofler,  Bekkerum  hac  ra¬ 
tione  omnem  Eccleiiarum  fidem  evertere  exiflimans ;  quam  ut  aiTer- 
tum  eat,  praecipua  religionis  capita  de  Chriflo,de  Deo,  de  Scripturae 
Sacra, nullum  cum  Kac  dodrina  nexum  habere  offendit,  ita  ut  rece¬ 
pta  Ecclefiarum  lententia  nihil  folidae  eorum  demonflrationi  detra¬ 
here  posfit.  Ifla  vero  Clariffimi  Viri  opera  an  ii  qui  Bekkero 
favent,  ad  oflendendum  ejus  opiniones  in  fe  confideratas  fidei  fun¬ 
damentum  non  attingere,  adeoque  paulo  quam  par  efl  afperius  tra- 
dari,  abuti  nequeant ,  aliorum  <Sc  alterius  loci  efl  examinare. 

Aliud  errorum  genus  efl? quod  eo  fine  in  Svkkero  notatAutor 

nofler^ 


I 


256  ACTA  ERUDITORUM 

nofter,  nc  forte  nonnulli  opinione  de  ejus  eruditione  occoecati,  ab  eo 
feduci  fe  patiantur.  Tales  funt, cum  Romanos  in  rebus  religionem 
concernentibus  leges  devictis  a  fe  gentibus  condidifle affirmat; cum 
eosdem  cum  Romanorum  Jove  &  Plutone  Perfarum  facit  Oromas- 
den&  Arimanium;  cum  Parmenidem  Pythagoraeum ,  qualem  homi- 
nem  nunquam  extitifle  Nofter  arbitratur,allegat;  cum  Apulejum  Plu- 
tarcho  multo  facit  antiquiorem;  cum  vulgarem  deSpiritibus  &  Ange- 

66*  lis  opinionem, Synagogam  pariter  ac  EcclefiamGentiliftno  debere  ait, 

quod  adeo  falfum  efle  Nofter  fibi  perfiiadet,  ut  contra  potius  omnia, 
quae  Plato  &  ejus  in  Academia  fucceftores  dc  Daemonibus  &  Heroi¬ 
bus  tradiderunt,  ex  Hebraeorum  fcholis  profluxifle,  vel  ipfa  nomina.», 
propriaque  Platonis  confesfio ,  cujus  loca  prolixe  interpretatur,  faci¬ 
ant  manifeftum.  Damonum  enim  appellationem  Hebraicae  voci 
yT  debere  originem,  jam  Vosfio  &  aliis  fuit  obferva tum.  Hero¬ 
um  vero  nomen  vel  ab  Hebr.  quod  vigilem  notat,  &  a  LXX. 

uyye\(&>  vertitur,  vel  a  voce  h  are  ditare’ {  cum  primogeniti 

adeoque  heredes  heroes  fuerint)  vel  denique  a  voce quam 
u^yovrsg  LXX.  reddunt,  defeendere  Autor  fibi  perfiiadet.  Quin 
Mantum  quoque  nomen  Hebraicae  originis  efle, ex  Huetio  notat, quos 
tamen, nemine  antiquorum  praeeunte, a  verbo  manere  nomen  efle  for- 
titosBekkerus  putet, qui  potius  cum  Macrobio  &  Fefto  Manes  idem 
efle  ac  Bonos  feriptum  reliquerint. 

iiy*  Plures  alios  hujusmodi  in  Bekkeri  libro  errores  obfervavit  : 

perperam  enim  eundem  Praepetes  &  Ofcines  definivifle  putat;  perpe¬ 
ram  itidem  Indis  tribuere, quafi  Diabolum  ignorent ,  eo  argumento 
nifum,quod  adorationis  cultu  eu  profequantur,quo  honore, fi  ut  ma¬ 
lum  cognovi  flent,  neutiquam  affecfturos  exiftimat.  Sed  obfervatur 
Noftro,ut  malum  genium  omninoDiabolum  Indos  adorare;ideo  fci- 
licet, ne  iram  ejus  negle<fto  hoc  cultu  nimis  gravem  fentire  cogantur. 
Alios  hujusmodi  Bekkeri  errores  ab  Antore  notatos  praetermittimus, 
•ne  errorum  ejus  catalogum  hic  texere  velle  videamur,  praecipue  cum 
haud  pauci  eorum  excufationem  aliquam  adhuc  videantur  admittere. 

Pasfim  quoque  fibi  ipfi  Bekkerum  non  fatis  conftare  Nofter 
oftendit.  Exempli  loco  adduxiile  fuffidat,qute  ad  illa  notavit, quibus 
oftenderat,quid  Scriptura, quidque  Philofophia  ad  erroneas  de  Spi¬ 
ritibus  opiniones  formandas  contulerit.  Scripturam  cccafionrm 

der 


/ 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  157 

dedifle  dixerat,  ut  nonnulli  ex  igne  Sc  fubtilidimo  aethere  Angelorum 
efFentiam  compofitam  eflc  crederent  5  id  quod  cum  eo  non  fatis  con¬ 
ciliari  pofleNodcr  dicit,  quod  alibi  de  origine  &  natura  Angelorum 
nihil  fere  in  Scripturis  haberi  affirmavit,  item  quod  alio  rurfus  loco 
Scripturae  tribuit,  quod  carnea  fubdantia  Angelis  a  quibusdam  adferi- 
pta  fuerit. 

Et  hujus  quidem  generis  funt  pleraque, quarin  primo  Bekkerianio- 
peris  libro  Noder  obfervavit.  In  Examinis  libri  fecundi  datim  limine 
notat,  Bekkcrumineo  non  fuae  fententiae  argumentis  confirmandae, 
led  oppofitae  per  varias  drophas  evertendae  operam  navaffe.  St  ta¬ 
men  forte  aliquid  hinc  inde  occurrat,  quod  argumenti  loco  ejus  fen¬ 
tentiae  infervire  queat ,  id  omne  ex  natura  Angelorum  defumi ;  quam 
ita  fingat  effe  comparatam,  ut  in  alia,  five  corpora  five  fpiritus,  An¬ 
gelus  operari  non  valeat.  Exprcffis  enim  verbis  Bekkerum  dicere 
ait:  fe  adhuc  dum  cxpeftare,  ut  argumentis  iflud probetur ,  feque  ob 
hanc  folam  cattfam, quod  argumentis  id  probari  nequeat ,  communi  o~ 
pinioni  bellum  indi xijfe,  Verum  iftud  pro  principio  fuo  Bekkerum 
non  agnofeere ,  jam  in  enarratione  duorum  podremorum  ejus  li¬ 
brorum  a  nobis  obfervatum  fuit.  Reprehendit  porro  Autor  quas¬ 
dam  Bekkeri  politiones  oc  phrafes,  quas  minus  aptas  effe  judicat.  Ta¬ 
les  funt,  cum  naturam  docere  ait,  differre  inter  fefe  corpus  <3c  fpiri- 
tum  adeo  usque,  ut  ne  minimam  quidem  invicem  cognationem  habe* 
ant  j  cum  naturam  nihil  de  fpirituum  flatu  nobis  tradere  affirmat; 
cum  nullam  totius  orbis  linguam  hominum  eruditorum  inventioni 
deberi  flatuit.  Gravi  quoque  cenfiira  in  id  Noder  animadvertit, quod 
fatis  Bekkerus  non  perceperit ,  quae  Cartefius  &  ejus  fchola  de  loco 
Spirituum  tradiderunt.  Statuunt  illi, ibi  ede  Spiritum,  ubi  operatur ; 
quod  ita  accepit  Bekkerus,  quafi  ille,  v.  g.  anima  hominis,  dt  fempec 
loco  pnefcns,quem  cogitationibus  fuis  attingit :  unde  illud  enafei  in¬ 
conveniens  Noder  fibi  perdia  det,  quod  anima  pod  centum  forte  an¬ 
nos  a  fuae  corpore  emigratione  elapfos  idud  condderans,  ei  adeffie 
(it  datuenda. 

Dixiffie  ida  de  prima  hujus  operis  parte  fufficiat;  ad  alteram  e- 
nim  etiam  ed  accedendum.  In  quinque  ida  abit  capita ,  quorum 
primo  pofitiones  quaedam  &praefuppofita  proponuntur ;  in  fecundo 
datus  caufac  rite  formatur ;  in  tertio  argumentis  variis  communis 

Kk  Pro- 


1^5. 


176. 


ajg  ACT£  ERUDITORUM 

Proteftantmm  lententia  confirmatur ;  quarto  omnes  Bekkeri  ftro- 
phae  oftenduntur  &  profligantur;  quinto  denique  eorum  argumen¬ 
torum  inftituitur  fpicilegium,  quae  a  Bekkero,  prout  merentur ,  pen- 
itata  nondum  fuerant. 

Praefuppofitorum,  quse  primo  capite  proponuntur, quaedam  ita 
ftnt  comparata,  ut  ne  a  Bekkero  ipfo  in  dubium  vocari  queant,  v.  g. 
Deum  ejfe,  Deum  Spiritum,  ab  eo  tamen  per  alias  quasdam  poli¬ 
tiones  vel  obfcurantur  vel  infirmantur.  Sic  illam  de  fpirituali  Dei 
©flentia  politionem  eo  oblcuram  reddi  Nofter  exiftimat ,  quod  nul¬ 
lam  plane  divinas  cum  creaturarum  fpiritualium  eflentia  convenien¬ 
tiam  admittit ,  adeo  que  diftin&ionem  inter  increatum  creatosque-» 
Ipiritus  in  univerfum  tollit qua  quidem  in  re  antiquorum  Patrum 
doftrinam  ex  parte  fecutus,  utcunque  forte  Bekkerus  excufari  poflet. 
Sed  longe  adhuc  periculofius  eum  fentire putat ,  cum  humanum  no- 
ftruminteileclumnon  tam  quid  fit  Deus,  quam  quid  non  fit, compre- 
hendere  affirmat:  hanc  enim  politionem,  tanquam  omnium, quae  in 
toto  libro  Bekkeriano  continentur,  maxime  noxiam  acculat,  utpotc 
qua  omnem  veram  Dei  cognitionem  abnegare  videatur.  Illi  enim 
neque  an  fit,  neque  an  eflep olfit  Deus,  certo  innotefeere  Noflcr  fta- 
tuit,cui  de  eo  nihifinifi  quid  I)eus  non  fit, pateat  ;  imo  ne  quidem, quid 
non  fit  Deus, dicere  poffe  eum, qui  quid  fit  Deus  ignorare  fefe  profite¬ 
atur.  Atheifmo  itaque  viam  politione  ifia  flerni  exiflimat ,  quas  eo 
fitpericulofior,  quod  fi&itia  Dei  reverentia  velata  incedat.  Vigefi- 
mum  quartum  inter  Praefuppofita  lua  locum  Autor  nofter  dedit  ifti : 
quod  Filius  Dei  Angeli  perfona  indutus,  vice  plus  una  ante  fuum  in 
carnem  adventum ,  Patriarchis  aliisque  Dei  viris  apparuerit.  Au¬ 
tor  nofter  hic  licet  a  partibus  filis  habeat  totam  Ecclefiafticam  anti¬ 
quitatem,  Scriptura:  tamen  potisfimum  teftimoniis  contra  Bekkerum 
illud  evincere  ftudet.  Iiiter  illa  non  poftremum  locum  occupat  hi- 
ftoria  Genef.  XIIX.  &  XIX.  deferipta.  Nullum  in  ilia  Filio  Dei  efte 
locum  Bekkerus,  qui  peculiari  capite  de  eo  egerat,  inter  aha  ex  Hebr. 
XIII.  evincere  fuerat  conatus,  ubi  Angelorum  folum  mentionem  ad 
hunc  locum  relpiciensApoftolus  faciat,  cui  longe  fortius  argumen¬ 
tum  ad  hofpitalitatem  perliiadendam  Peribnae  divinae  fuppeditaflet 
majeftas,fi  quaeinhiftoria ,  loco  Genefeos  allegato  enaiTata,  partes 
fu4s  hab mu  Verum  negat  Nofter ,  Apoftolura  ad  apparitionem^ 

Abra- 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV. 

Abrahamo  fadam  mentem  intendilTe,  quem  potius  ad  hiftorian* 
Rahab, exploratores  a  Jolua  millbs  comiter  excipientis,  refpexifle  exi- 
ftimat.  Sane  Jacobi  II.  25.  dyyi A#?  Viros  illos  dici  certum  eft, 
quemadmodum  &  JoC  VI.  17.  nomine  appellantur. 

Nec  minus  de  eo  quoque  conflat,  hofpitio  eos  a  Rahab  fuiOe  excer¬ 
ptos,  antequam  noiTet,  eos  in  tanti  momenti  caufa  legatorum  mu¬ 
nere  fungi.  Illo  beneficio  vero  luo,  quod  infeia  illis  contulerat, (e 
ipfamquafi  cum  univerfa  familia  fua  in  fecuturo  mox  periculo  oc¬ 
cultavit,  ut  tuta  lateret.  Apoftolus  itaque  hoipitalitatem  commen¬ 
daturus,  quam  infigni  frudu  ea  quondam  exercita  fuerit  offendit, 
s Aa&ov,  inquiens^ve?  ^svi(rctvrsg  dyyshxs,  i.  e.  latuerunt  vel  tuti 
fuerunt  quidam, Legatos  illos  Jofiiae  hofpitio  excipientes.  Favet 
huic  interpretationi  barbarilmi  hic  perperam  a  nonnemine  accufa- 
tus  Interpres  vulgatus,  a  Tena  6t  Salmerone  jam  olim  defenfus,  <3e 
praeter  eum  typicus,  quem  ingeniofe  Nofter  hic  latere  monet,  fen- 
fus,aptisfimaque  Jofuse  populum  in  terram  promiffam  mox  intro» 
duduri  legatorumque  ejus ,  cum  Chrifto  vero  Joliia  ejusque  Apofto- 
iis  6c  Legatis  convenientia :  quibus,  veris  quippe  angelis  pacis,  qui¬ 
cunque  in  cordibus  domibusque  fuis  locum  erant  concefluri,  latituri 
&  ab  omnibus  irae  Dei  infern arumque  poteftatum  infiiltibustuti  e*- 
rant  fiituri.  Sed  nullum  etiam  licet  locum  inveniat  ifta  verborum 
Pauli  interpretatio,  nihil  tamen  Bekkerum  iis  juvari,  ea  repetens, quae 
contra  Socinianos  locum  hunc  vindicaturi  noft  rates  afferre  folent, 
offendit.  Ifti  vero  etiam  inprimis  Bekkeri  argumento  fatisfecide 
videtur,  quo  fandlos  Dei  Spiritus  in  ifto  Genefeos  loco  per  Angelos 
non  die  intelligendos  evidurus ,  certitudinem  refurredionis  Chrtftt 
periclitari  dixerat, fi  Spiritus  Angeli  ifli  fuiffent.  Veritatem  enim  re¬ 
furredionis  fiiae  perfiiafiirus  diicipulis  Chriftus , carnem  6c  oda  mon- 
ftrabat,  cibosque  praefentibus  iphsfumebat.  At  vero  fecit  hoc  Chri¬ 
ftus,  monente  Noffro, non  tam  ut  de  invida  refurredionis  fute  certi¬ 
tudine  eos  edoceret,  quam  ut  fedareteos  nonnihil  atque  pacatos  red¬ 
deret.  Neque  enim  haefitare  delinebant  difcipuli  ,  vidi f en t  licet  e- 
dentem bibentemque  magiftrum,  fed  tum  demum  plenam  fidem  ad¬ 
hibebant,  cum  intelledu  eoru  illuminato  Scripturas  iis  aper  iret, Lue. 
XXIV.  45.  Unde  Petrus  etiam  Ad.  X.  13.  refurredionis  Chrifti  veri¬ 
tatem  auditoribus  perfuafurus?  ad  fblas  Scripturas  provocat, non  vero 


z6o  ACTA  ERUDITORUM 

ad  id  quod  edentem  bibentem  que  Dominum  viderit;  id  quod  nonnifi 
incidcntcr  antea,  &  ut  fuo  Apoftolatu  conflaret,  coramemoraffe 
videtur. 

Poflquam  prolixe  fatis  ab  Autore  noflro  Praffuppofita  illa  per- 
tradlata  fuere,  capite  IL  flatum caufe  hunc  effe  ait:  an  Spiritus  crea¬ 
ti  voluntate  divina  tali  fint  praediti  virtute ,ut  in  alios  five  fpiritus,  £- 
ve  corpora  ip fis  ea  ratione  v  qua  anima  corpori  humano  ,  non  unita, 
&  quidem  efficaciter,  ita  ut  aliquis  operationis  illius  compareat  effe¬ 
rius,  operari  queant.  Genuinum  hunc  effe  controverfiae  ilatum, proli¬ 
xe  exBekkeri  libro  probat, capitibus  vero  iequentibus  eum ,  prout  dem¬ 
eet,  tra clare  aggreditur. 

Impendit  igitur,  totum  caput  III.  argumentis  quseflionem  af¬ 
firmandam  effe  evincentibus,  quas  tamen  ita  difponit,  ut  fux  commu¬ 
nisque  Proteflantium  lentendae  primo  poHibiiitatem  &  probabili¬ 
tatem,  indeque  ejusdem  certitudinem  ollendat. 

Posfibilitatem  &  probabilitatem  communis  fententias  inde^ 
manifeflam  facit,  quod  Deo  aeque  facile  fuerit ,  iflam  reliquis  Spiriti¬ 
bus  in  corpora  concedere  facultatem,  quam  animae  humanae  in  cor¬ 
pus  fuum  dedit ;  quod  nullius  rerum  creatarum  naturam  ifl a  facultas, 
ii  admittatur,  evertat,  nec  nova  creatione  opus  habeat;  quod  denique 
ipfe  Bekkerus  posffbilitatem  hujus  rei  impugnare  non  aufus ,  Scriptu¬ 
ram  primo  intuitu  ei  favere  fuerit  faffus.  Pugnat  inde  Scripturae  te- 
ilimoniis  pro  fententke  hujus  probabilitate.  Talia  funt,  quando 
Angelum  fecundam  Divinitatis perfonam  S.Literae appellant, quae  pla¬ 
ne  inepta  effet  appellatio  fecundum  Autorem  noilrum,  nili  daren¬ 
tur  iandli  hujusmodi  Spiritus,  quorum  naturam  &  officium  Chriflus 
in  misflonefiia aliqua  ratione  exprimeret;  quemadmodum  fruflra  i- 
dem  live  Sacerdos  five  Jlcx  nuncupareturffi  quibusdam  Beneficiis  at¬ 
que  adionibus  filis  hujus  hominum  generis  charaflerem  non  videre¬ 
tur  referre.  Idem  fere  argumentandi  genus  efl,  quod  paulo  pofl  a  Mi- 
niflrorum  Ecclefiae  appellatione,  qui  itidem  in  iacris  Angeli  vocantur 
defumit ;  cui  fucceduntpetitas  ex  AngelorumapparitionibusHaga- 
ri,Mofi,  Bileamo  &c..  fadlis  rationes  ,  nec  non  ex  Angelorum  quo- 
rundam nominibus, Cberuhinoruwx  quod  nomen  figuras  Ange¬ 
lorum  animalibus  certis  fimiles,quibus  ratio  Angelici  circa  Ecclefiam 
mmilkrii  indicatur,  figniftcat,  Sic  Exercituum^  alias  quoque  An- 


MENSIS  JUNII  A.M  DC  XCIV.  z6i 

gelorum  appellationes  exponit,  ijideque  probabilitatem  fuae  lenten¬ 
tia  conciliat. 

Ad  ejus  certitudinem  vero  offendendam  ubi  infequenti  capite 
pervenit,  nomina  quae  Angelis  lapfis  lacra  Oracula  tribuunt,  eorum- 
que qualitates, operationes  Sc  proprietates  prolixe  exponit,  funda¬ 
mentum  iimul  indicans, cur  homines  quoque  eorum  haud  raro  appel¬ 
lentur  nominibus.  Prolixus  vero  imprimis  hic  eft  in  vindicanda-, 
lapfushumani hiftoria,ad quam  occalione  appellationis  illius,  qua 
Serpens  in  facris  malus  genius  appellatur,delatus,  lolida  pro  certitudi¬ 
ne  fententise  communis  argumenta  ab  ea  fuppeditari  offendit. 

Cavillationes,quas  putat,  &  exceptiones  Bekkerianas  toto  capite 
IV,  quod  unum  eff  ex  totius  operis  maxime  prolixis,  ad  examen  revo¬ 
cat, ex  quibus  pauca  fpeciminis  loco  adhuc  erunt  adducenda.Dixerat 
Bekkerus  Lib.  II.  c.  X.  operis  fui,  quando  Angelis  piorum  tribuitur 
cuftodia,  id  aliter  accipiendum  non  elfe,  quam  cum  edere  vel  bibere 
perhibentur,  aut  cum  Manna  panis  dicitur.  Interrogat 

nolier  Bekkerum,  quid  ipfi  perfuaferit,per  tZZPTIDN  Angelos  efle 
in telligendos?  Sane  per  vel  cum  AbenElra.  &  aliis  He¬ 

roes  fortesque  in  populo  Dei  viros  indicari,  vel  iplas  Sandae  Trinita¬ 
tis  perfonas,  vero  longe  convenientius  Noiiro  videtur.  *  Has  enim 
pari  modo  Hof.  XII.  i.  &  alibi  tZSVPTHn  , 

vocari  certum  efi.  Aptisfime  vero  Filium  Dei  panem  QVvON  id 
eff  Dei  appellari  ideo  putat,  quod  ficist  fine  cibo  mortales  v,ivere_> 
adeoque  homines  elfe  nequeant,  ita  Deus  peccatorum  Deus  evadere 
volens,  Deus  efle  non  potuiflet,nifi interveniente  morte  filii  fui,  hac 
eftfeipfum,  absque  illa  peccatoris  Deum  fe  faciens,  abnegaflet.  Chri- 
ffi  vero  ita  confiderati  typus  erat  Manna;  omnes  ex  illo  edebant, 
tanquam  figura  cibi  omnium  credentium,  qui  ejus  virtute  vivebant, 
ipfius  Dei,  cujus  quo  diximus -fenfii  cibus  unigenit-ps  ejus  Filius  dici, 
potuit.  Nulla  quidem fohda  ratione  contradici  huic  explicationi 
polTe  fibiNofler  perfuadet,  de  quo  difpiciant  Theologi.  Interea 
concedatur  licet,  per  Angelos  in  loco  iffo  efle  intelligen- 

dos,  folidum  tamen  argumentum  pro  Bekkero  inde  non  polTe  fabri¬ 
cari  offendit  Autor :  quid  mirum  enim  fi  Poeta  lacer  figura  ufuseft? 
Imo  ne  eo  quidem  forfan  recurrere  opus  ;  cum  proprio  aucque  fen- 
fii  panis  Angelorum  Manna  dici  forte  queat ,  quod  peculiari  «linifie- 
rio  miniflrantes  illi  Spiritus  circa  illud  fuerint  verfati.  Fit. 


39Ia 


i8i  ACTA  ERUDITORUM 

Fit  in  Hiftoria  Sacra  uSam.  XVI.mentio  i— HV1 
Bekkgrus  verba  illa  de  Spiritu  valde  malo  accipienda  putat,  quem- 
admodum  alibi  infacrisQVflK  montes  vaftos  atque  ingentes 

fignificare  dicunt,  Npiler  vero  Autor,  tum  reverentia*  nominis  di¬ 
vini  adver&m  ede  exifiimans,  fi  adhibeatur  ut  rem  malam  infigniter 
malam  reddat,  tum  conftrudHonem  illum  fenfum  non  pati  putans, ita 
potius  locum  illum  exponi  jubet:  quod  Spiritus  Dei,  qui  efficaci  vo¬ 
luntate  ftia  Heroicas  cogitationes 'in  mente  Sauli  produxerat  antea, 
4ea$deffi  Davidunlpirarc  nunc  coeperit ,  contraque  mentem  Sauli  te- 
nebricofis  cogitationibus  perturbari  obfufearique  permiferit.  Variam 
vero  iftam  animae  Sauli  conditionem,  ei  moderante  increato  Spiritu 
.coliatam,  fundamentum  efibphraieos, qua  Spiritus  malus  Domini  in 
eum  irruifie  dicitur ,  qui  ab  eo  recellerit  Davide  fidibus  canente,  id 
cft  illas  mentis  tenebras  difpelientc  &  meliores  cogitationes  mufica_* 
illa  melodia  confervante. 

InEpilogo  denique  Autor  monet,  fe  priori  libri  Bekkeriani 
editioae  ufum  fuilfe,  adeoque  veniam  libi  dari  merito  poftulat,  fi,  quae 
mutavit  in  altera  editione  Bekkerus,  non  obfervaverit.  Ad  examen  ta¬ 
men  revocat  caput  VIL  Bekkeri,  quod  in  nova  editione  Libro  ejus  II. 
/recens  acceffit ,  rationem ,  qua  reliqui  Spiritus,  cum  anima  hominis 
comparati, five  in  eam  fivein  corpora  operentur,  inquirens. 

X)ppofita  jam  fuit  a  quibusdam  Bekkeri,  uti  titulus  credere  ju¬ 
bet,  difcipulis  prolixa  fatis  huic  Amoris  noftri  operi  Refponfio,in  qua 
reliquorum  etiam,  quiBekkerum  oppugnarunt,  argumentis  fimul  re- 
Ipondetur.  Tjus  enarrationem,  ne  Ledtori  t^dium  moveamus ,  alii 
tempori  judicavimus  efie  refemndam. 

JAC.  B,  CURVATURA  LAMINM  EL  A- 
jftkk*  Ejm Identitas  cum  Curvatur  a.  Lintei  agon- 
plere  irAnfi  fluidi  e xpanfi,.  pudii  ^Ciroularum  Ofculantium 
m  terminis  fiMplicisfiims  exhibiti  yun  a  cum  mvis  quihm ~ 
fiam  Theorematis  huc pertinentibus^ 

POfi:  triennale  filcntiumpromiffi  tandem  fidem  libero ,  jfed  ita ,  ut 
moram,  quamLedtor  aliasiniqueArrepofiet ,  nonnullo  fcenore 
•  •  com- 


MENSIS  JUNII  A,  M  DC  XCII.  2% 

totnpenfem ,  dum  Elaterum  curvaturam  non  ih  una  fola ,  (  ui  initio 
fiieram  pollicitus, )  fed  generaliter  in  quacunque  Extenfionum  hy- 
potheli  conflrudam  exhibeo  j  quod  primus  ni  fallor  exequor,  poft- 
quam  a  multis  inutiliter  tentarum  Problema  fuifiet.  Extitit  enim_» 
jam  inde  a  GaliUi  quoque  temporibus  celebre, qui  Curvam  hanc, per¬ 
inde  ut Funieulariam, Parabolam  effie  fu/picatus  erat.  Eandem  de¬ 
inde  fententiamtuituseftPater(?^y?^Prfr&j-Gallus,  in  exiguo  tra¬ 
natu  de  ft oticis,  ubi  tamen  in  rem  praetentem -nilnifi  paralogifmos: 
meros  confuit.  Et  nuper  adeo  ejusdem  Societatis  Vir  ,  Francifcu* 
Tertius  de  Lanis, m  prolixo  fuo  opere  Magifterii  natur artis,  Tomi 
zJib.j*  (  ubi  multa  huc  facientia  &  le&u  digna  habet )  idem  evince¬ 
re  conatur,  fed  ratiocinio  plane  praepoftero  :  ut  vel  hinc  non  fine  vo*> 
luptate  percipere  liceat ,  quantopere  Pracdeceffiores  noftri,  interioris 
Geometriae  cognitione  defecti, fe  torterint,pro  in  vefliganda  re,quaiii 
in  illa  caligine  absque  ejus  adminiculo  fcire  non  poterant.  Dixeram 
in  Attis  Erudit. i6yi.p.i%q.  problema  hocce  plus  difficultatis  haberc_» 
j Cuniculario  j  nec  fine  ratione.  Ut  enim  alia  taceam,  notandum ,  duas 
praeibo  effie  claves  in  Catenarii  invdligatione,qu3e  ad  duas  differentes 
aequationes  viam  fernunt,  quarum  una  naturam  Curvae  per  relatio¬ 
nem  ipfiusmet  ad  coordinatas  ejus,  altera  per  relationem  fili  evolven¬ 
tis  ad  easdem  exprimit ;  cum  ad  Curvae  Elafiicae  naturam  indagan¬ 
dam  polberiore  tantum  dave  aditus  pateat :  hinc  enim  manifeflo  fe- 
quitur, fieri  benepoffe,ut  quispiam  prioris  Problematis  difficultates 
fuperet,  nec  tamen  protinus  alterius  quoque  vidor  evadat;  deftitutus 
nimirum  clavium  altera ,  quae  didam  relationem  fili  evolventis  fim 
radii  circuli  ofculatoris  (non  quomodocunque,  ut  facium  in  Att. 
Lip/.Menf.  Jan .  1691, p«Z2.  fed  )  in  terminis  fimpliciilimis  &  pure  dif- 
ferentialibus  exhibeat.  Haec  nobis  jam  eo  tempore,  quo  fpeculationi 
funis  vacabamus, innotuerat, eamque  mox  nonnullis  inter  peregri¬ 
nandum  communicavit  Frater',  interea  dum  iramenfa  inventi  utilitas 
in  refolvenda  Velaria^  «Schacquam  prae  manibus  habemus  Elaterum 
Curvatura,  aliisque  fublimioribus,  quotidie  magis  magisque  fele  rm> 
hi  explicuit, effiedtque  tandem,  ut  non  poffim  publico  aureum  Theo¬ 
rema  diutius  invidere ;  praefertim  cum  hoc  utium  adhuc  Geometris 
defuiffie  videatur,  quo  minus  aeque  feliciter  in  recenfitis  Problematis, 
atque  in  altero  illo,  verfati  fuerint* 


Prius- 


TAB.  VI. 
Fig.i. 


264  ACTA  E  R  U  D I T  0  RX1 M 

Priusquam  itaque  ad  iriftitutum  pergo,  funto  in  fig.  I,  portri 
unculte  Curvae  cujuspiam  infinite  parvae  ab,bc,  quibus  perpendicula- 
riter infiftant  radii  circuli  ofculatorisaf,  bf  >  concurrentes  in  pundo 
Evolutae f, facientesque angu lum  afb  aequalem  angulo  gbc,  quem 
produda portio  ab  cum  altera  bc efficit;  tum  abfcindatur  bh  £  bc, 
dudaeque  intelligaiftur  parallelae  al>  bn,  co,  uec  non  bl,  hom,gcn; 
quarum  illae  abfcifiarum,  hae  applicatarum  elementa  (  five  dx%  dyy 
ddx ,  c.)  indigitent.  Dico, 

ct.  Quod  pofiris  Curvas  elementis  ab,  bc ,  hoc  eft,  ipfis  ds  ae¬ 
qualibus,  radius  circuli  ofculatoris  feu  longitudo  fili  evolventis  af, 
dx  ds  dy  ds 

nempe  z  - —  ,  item  e  m  — — - — :  Nam  ho.  bc ::  ho.  hc  >f« 

ddy  ddx 

hc.bc ::  (ob  fimilitud.  Arum  bmh, hoc, item  hcb,abf)  bm.bh^ab.bf:: 
al.ab>q*iab  bf::aLbf::^r.e.Sedhozzbm — -nc  —  bl  —  neu:  ddy)( Sc 
Jbc  rr  ds:j  quare  ddy.  ds ::  dx .  z .  Eodem  modo  oftendetur  ddx.  ds  ;; 
Jy.  z.  Q^E.  D,  Coroll.  In  omni  Curva,. pofitis  ejus  elementis  aequali¬ 
bus,  differentiae  fecundae  co  ordinatarum  primis  reciproce  propor- 

dxds  dyds 

rdonantur  :  eum  enim  - - zz  z  — - ,  erit  dxddx  —  dyddy 

ddy  ddx 

adeoque  ddx,  ddy ::  dy.  dx ;  quod  ipfiim  quoque  ex  Ibla  fimilitudi- 
ne  Arum  bmh, hoc, liquet;  ubi  co  feu  ddx  eft  ad  oh  ieu  ddy,  ut 
hin  ad  bm,  vel  bl,adal,feu  dy  ad  dx. 

(3.  Pofitis  vero  abfeiffat  elementis  al,  bn,  hoc  eft ,  ipfis  dx  x- 

ds 3 


qualibus ,  erit  radius  ofculantis  circuli  af  feu  2 


dxddy 


Quo¬ 


niam  gc.  bc  ::gc.hc  dhhc.  bc::  (  ob  fimilit.  Arum  bng,  c1rg,nec 
non  heb,  abf  )  bg.  bn  41  ab»  bf::  ab»  ai  ^  ab.  bf::  ds.  dx  ^  ds.  z  :: 
dsq.  zdx :  atque  gc  rz  gn  —  nc  —  bl  —  nc  —  ddy ,  &  bc  —  ds ;  e- 
rit  ddy.ds :: dsq.zdx.  QT.D.  Haud  abfimiliter  oftendetur,  quod 

it* 


pofitis  dy  aequalibus,  futurum  eft  £  ~ ' 

i'  dyddx 

His  addo  nova,  de  quibus  nec  Fratri  adhuc  conftat, Theorema¬ 


ta 


/ 


JftTL 


.  t 


—  i 


x 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  atff 

ta  pro  Curvis,  quarum  applicata:  non  funt  parallelae,  led  in  commu¬ 
ni  pundo  coeunt:  polito  namque  radio  circuli  fuper  polo  leu  umbi¬ 
lico  hoc  defcripti  ay  ablciUa  peripheriac  ejus  xy  &  intercepta  in¬ 
ter  polum  &  datam  Curvam  y,  erit  radius  nfculantis  circuli 
adyds  .dydxds 

z~- - - :,vel - — -,d  elementa  (Curvae  dss 

zdxdy  Hb  yddx  ydxq — aaddy 

dds 'i 

&  zzz  — - - — — i  £  ipla  dx  :  dc  denique  z  — 

dxdsq  ^  dxdyq — ydxddy 
dds * 

- — - - -,fi  ipla  dy  aequalia  intelliguritur.  £2: 

dxdsq  ^  dxdyq  ^ ydyddx 

n/  yy  dxq  Aadyq 

vero  in  ejusmodi  Curvis  ds  zdi  — - Hac  via^ 

d 

duce  cognovi, radium  circuli  fplralem  Archimedtam  ofculantis  u- 
bique  quartam  ede  proportionalem, adperipheriam  circuli  primae  re» 

xx  >{<  a*  Y  xx  aa 
volutionis,  radium  ejus,  &  quantitatem - 

XX  Hb 24d 

Sed  milTis  &  praemiffis  idis ,  redeo  in  orbitam  propofiti  nodri  Pro¬ 
blematis,  condruendo  Curvam  Eladicam ,  ut  lequitur : 

I.  Generaliter  :  Edo  Spatium  redilineum  live  curvilineum  TAB.  VL 
quodvis  ABC,^.  2  (  cujus  abfciflae  AE  vires  tendentes  1  ordinata:  EF  Fig.  2. 

tenfiones  repraefentent )  eique  ponatur  aequale  Qtum  AD ,  intra 
quod  defcriptus  Et  fuper  A  circuli  quadrans  GKL,  Statuatur  etiam.* 
indefinitae  portioni  IpatiiAEF  aequale  tZZllum  AH  ,  duda  reda  HI 
fecante  quadrantem  circuliin  K,  &  jundseAK  fiat  parallela  GM,  ipfi- 
que  AM  in  ordinata  EF(fiopusfit)produda  capiatu/  aequalis  EN. 

Erit  pundum  N  ad  curvam  quandam  AN  talem ,  ut  fi  fpatio  AEN 
pergas  datuere  aequale  CUDlumAO,  redasque  OP,  FE  producas  ad 
communem  occurfum  in  Q^exidat  pundum  Qjn  curva  optata^ 

AQR.  Nimirum,  fi  alTerculus  quidam  oblongior,  tigillum,  virga_,, 
pertica  aut  lamina  quaecunque  flexilis ,  eladica  &  gravitatis  expers 
AQRSyVA,  uniformis  ubique  latitudinis  &  craditiei  RS ,  AV,  Ion- 

L1  gim- 


z66 ■  ACTA  ERUDITORUM 

gitudinis  Vero  RQA,  firmetur  una  extremitate  in  RS  ad  perpendicu¬ 
lum,  afbrique  AV  potentia  applicetur ,  five  pondus  appendatur  Z, 
quantum  fufficit  ad  laminam  incurvandam,  donec  ipfa  ejusve  tan¬ 
gens  in  A,  puta  AB ,  diredioni  ponderis  AZ  normalis  fiat,  acquiret 
concava  lamintefuperficies  RQA  curvaturam  quam  confiruximus ; 
cui  convexa  SyV  parallela  eff  &  evolutione  curva?  ejusdem  mnt 
ton  defer  ibit  ur.  Quantum  autem  ad  hoc  praedandum  requiratur 
ponderis,  (Ic  cognofces :  Ponatur  vedis  SRZ,  cujus  fblcrum  R,  brachi¬ 
um  longius  RZ  —  6  A,  brevius  aequale  craifitiei  laminae  RS,  cui  a ffi- 
xa  fit  portio  quaepiam  datae  laminae  SY,  firmata  in  XY  $  quo  fado  fi 
longiori  vedis  extremitati  adjiciatur  pondus  Z,  quod  extenderepos- 
fit  di  dani  portionem  per  Triangulum  RST,  fibram  fcil.  XS  per  ST, 
xsper  st,reliquasqueproportionaiiter,  ita  quidem  ut  ST  fit  ad  BCV 
ficut  SY  fub  longitudine  &  craffitie  portionis  laminae 

ad  fpatium  ABC,  eritidipfiim  quoque  pondus  quantum. 

SchoLlA  CoroU.i,  Si  Lamina  inflexa  RQA  locopundiR  firme¬ 
tur  alicubi  in  Q^refeda  portione  R.Q^fiervabit  reliqua  ab  eaderm»- 
potentia  inflexa  eandem  curvaturam  AQq 

z* .  Quin  &  fi  Curva  RQA, rotata  circa  RZ,  genuerit  a  parte  op- 
pofita  aliam Rq  fimilem  &  eandem  ficum,  fid  inverie  pofitam,  Sc 
lamina  cogitatione  produdaaclocopun  di  R  in  q  firmata  fuerit,  re¬ 
tinebit  auda  8c  eadem  potentia  comprefia  eandem  curvaturam^ 
AQRq. 

q.  Porro  fi  figmentum  quodvis  curvas  AQjrotatum  circa  re-- 
daiiiQn.  ipfi  normalem  in  CD  producat  in  parte  oppofita  fimile 
squale  figmentum  Qa^,  formabunt  ambo  figmenta  AQa  Arcum 
proprie  didum,  qui  polito  retinaculo  in  QQenditur  a  duabus  poten¬ 
tiis,  extremitati  utrique  ad  redos  applicatis,  Sc  fingulis  ipfi  Z  aequali¬ 
bus.  Ideminteliige  de  Arcubus  formatis  rotatione  Curvae  integrae  -* 
AQR,  vel  auda?  portione  Rq, circa  redam  eidem  in  R  vel  q  norma-- 
lem;  unde  triplex  habetur  Arcus  r  Diminutus,  Plenus,  Audus.  Di- 
minutus,  quem  formant  duo  figmenta  minora  Curva  AQR :  P  lemis  i 
quem  aequalia :  Antius,  quem  majora;  &  hoc  diferimine  cognofcun-  - 
tur,  quod  reda?  tangentes  utramque  extremitatem  arcus  diminuti  ad 
partes  ejus  convexas,  audi  ad  concavas ,  pleni  ad  neutras  inclinant, , 
fid  fibj  mutuo  parallela?  funt.  * 


4-Ea- 


I 


.  MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  a67 

4.  Eadem  quoque  curvatura  AQa  gaudere  confentaneum  cfl 
AJJuIas  illas,  ex  quibus  Dolia  confiunt :  undefequitur ,  neminem  Do¬ 
liorum  capacitatem,  quas  vulgo  pro  Sphaeroidibus  Ellipticis  haben¬ 
tur,  rite  menfurafle;  cum  nulla  ratione  afferatur,  aderes  holce  curvari 
in  Eliipfes. 

5.  Si  diredbo  ponderis  vel  cujusvis  potentias  infiedentis,  ad 
Laminam, ejusve tangentem  inpimdo  appenfionis  fit  obliqua,  na- 
icetur  Curva  paululum  diverfa  ab  AQR,  quam  tamen  eadem  facili¬ 
tate  determinare  poflum.Sed  nolo  nimium  evagari. 

d.Redangulumfub  radio  circuli  ofculantis  Laminam  Qn ,  8c 
rcipondente  applicata  EF,aequatur  conflanti  fpatio  ABC — AD  .Hinc 
didi  radii  reipedivls  applicatis  reciproce  proportionantur  5  &c  cum 
iidem  quoque  linearum  curvedines  reciproce  menflirent, erunt  curve- 
dines  inflexae  laminas  AQR.  refpedivis  EF  direde  proportionales 
quapropter  in  A  pundo  applicatae  potentias  curvedo  nulla  eft  ( quod 
alias  in  pundo  Flexus  contrarii  fieri  confli evit, )  hinc  eo  major ,  quo 
remotior  unaquaeque  portio  laminae  a  linea  diredionis  potentis :  ma¬ 
xima  efl:  in  R,  unde  iterum  verflis  q  decrefcit ,  &c:  faltern  fi  cum  viri¬ 
bus  tendentibus  AE  fimul  quoque  crefcant  tenfiones EFj  quo  quidem 
nihil  univerfalius  verum  exiflit. 

7.  Idcirco  data  lege  tenfiomim ,  invenire  Curvam  Elafticam? 
inabftrada  Geometria  aliud  nihil  efl:,  quam  data  Curva  AFC  repefi- 
rc  aliam  AQR,  in  qua  radii  circulorum  oiculantium  reciproce  pro- 
portionentur  refpedivis  applicatis  alterius.  Facillima  autem  efl 
converfa  hujus :  Data  Curva  Elaflica  una  cum  radiis  circulorum  eam 
o fculantium,  invenire  legem  tenfionum,  quam  natura  in  ejus  produ- 
dione  obfervat-.  utpote  ad  quem  effedum  tantum  requiritur,  ut  ter¬ 
tia  proportionalis  ad  radinniQn,  <5c  conflantem  quandam  AG  axi 
AB  refpedivc  applicetur,  ad  habendam  flarim  EF. 

Confedantur  hinc  Theoremata  quaedam  univerfalia  prorfus  nova* 
Nam 

8.  In  omni  Curva  AQR,  fumma  tertiarum  proportionalium  ad 
radios  circulorum  ofculantium  &  conflantem  quandam  redam  AG, 
applicatarum  ad  axem  Curvas  AB,  efficit  fpatium  quodpiam  ABC  rT: 
C3lo  fab  una  applicatarum  EF  &  refpedivo  circuli  ofculantis  ra¬ 
dio  Qn~  Qto  A  G.  Quod>  ipfum  quoque  per  initio  demonftra- 

L1  %  tum 


i$ 8;  ACTA  ERUDITORUM 

tumTheotcma.  evincitur :  Sic  enim  AE  zz x?  EQzzj^  ACV-^  f ,  AG 

dxds 

^  erit  pec  memnratumTheorema  Qnzz - 1  tertia  propor- 

ddy 

Aaddy 

tionalis  ad  hanc  &  AG>  nempe  EF  zz. - —>  qnae  du&a  in  dx  gignit 

dxds 

aaddy;  Addy 

differentiate  fpatil  ABC  — - *  cujus  proin  integrale - efficit 


ds 


ds 


indefinite  fpatium AEF;  effi  vero^  pro  fpatio  roto  ABC 


aady 

ds 


Zz(ob  dy  — ds  in  extremitate  R )  da —EF  in  Qn„ 

Sed  <5c  fpatium  quodvis  intermedium  FEef,  duabus  appli¬ 
catis  EF?ef,  interceptum,  sequale:  tZZllh  fub  AC  ceu  Enu  toto,  &  dif¬ 
ferentia  finuum  duorum  angulorum,  quos  tangentes  re&ae  Qja,  rd, 
in  pun&is  Curvae  QjSc  r^ad  arem  AB  conffituunt., 

xo.  Iisdem  pofitis  quae  prius,Tangen$Q  p  efl  ad  Eib  tangentem 
pP,  ut  fpatium  ABC  ad  fpatiSm  AEF,  cum  enim  fpatium  AEF  reper- 
asdy 

tum  fit: - ,  erit  ds  ad  ^h.e*. Qp  adpp, Ecut  aar fi. e.  ABC  adi 

dss 

AEE, 

ii.  Quin  etiam  Qp,  pP,  PQVproportibnales  funt  ipfis  AK,  A£»> 
IK,  velMG,MA,AG  v  Emiliaque  funt  Ala  QpP,KAI  &  GMA,- 

12»  •  Quod  E  diblae  tertiae  proportionales  ad  radios  circulorum1 
ofculantium  &  conflantem  AG,  a  p  pHcentur  ad  a  xem  alterum  curvae 
AZ,nafcetur  fpatium  AycZA  zzABCFA—  AD  Sed  AEF.  AVy ::  ut 
pP,  ad  differentiam  reliquorum:  laterum  Ali  Q  p  P** 

13.  Si  punffum  h  fit  in  CauEicaElaEic^  ex  radiis  ipfi  P  Qjref 
AB  parallelis,producaturqueradius  circuliofculatoris  Qndn  ff,  ad  oc- 
curium  ipfi AZ ; erit  Qn  ad  Qb ::  ut:  Spat. AEFad  circumfcriptun^ 
C3lum :: ut  Qfiad  QP1, 

14.  Ut  radius  AG,  ad  arcum  circuli  GK  :  Ec  laminae  craffities: 

Rffvcl  AV  ad  exceffum  longitudinisconvexar-yV  fupra  concavani- 
QA:mde,exceffu$ifte  arcui  GKproportionali$e>  iyQuq-- 


/ 


MENSIS  JUNII  A.M  DCXCIV. 

l5c  Quoties  Curva  Elaftica  AQR  eft  ex  numero  Geometrica¬ 
rum,  h.  e.  Algebraicarum  (Cic  enim  illas  pofthac  appellabo  in  hono¬ 
rem  Viri  Celeberrimi,  qui  hoc  nomine  de  lignatas  cupit, )  Curva  quo--  '  i 

que  Tenii omun  AFC  eft  Algebraica,  &c  fimul  fpatium  ABC  quadra- 
bile :  fed  non  viciflim. 

16.  Si  Curva  Tenfionum  AFC  efi  Algebraica,  Sc  fpatium  ABC 
quadrabile,  Elaftica  AQR  nunc  eft  Algebraica,  de  fpatium  ABC  qua- 
drabile,  Elaftica  AQR  nunc  eft  Algebraica,nunc  Mech  anica.  Alge¬ 
braica,  fiinfuper  curvilineum  AEN quadrabile :] Mechanica,  fi  fecus.- 
Quod  fi  Curva  AFC  fit  quidem  Algebraica,  at  non  contineat  fpatium 
quadrabile,  altera  AQR  non  alia  eft,  quam  Mechanica  fecundi  gene¬ 
ris,  h.e.  quas  adfui  conftrudionemfupponif  quadraturam  fpatii  me¬ 
chanici  primi  generis  (  nifi  forte  quadraturae  fpatiorum  AEF  &  AEN 
a  fe  mutuo  dependeant,  quo  cafu  Elaftica  non  nifi  primi  generis  Me¬ 
chanica  eftg); 

II.  Spccialitu Si  CurVa  Tenfionurri  AFC  fit  Paraboloides  cu- 
jusvis  gradus,  h.e.  fi  Tenfiones  EF  fint  in  quacunque  ratione  multipli- 
cat^feufubmukiplicatavirium  tendentium  AE  (  pro  cujus  rationis 
indice  pono  «)  confini  dio  Curvae  Elafiicae  fic  contrahetur  :  Fado' 
fuper  A  quadrante  Circuli  ABi,  capiatur'  in  ejus  radio  Ag ,  quae  fit  ad 
AB  Sc  AE  eo  ordine’  proportionalis,  quem  indicat  numerus  m  q-t  if 
ihdequ e  excitata  perpendiculari  gl,  jundaque  IA  eiqUe  fada  paralle¬ 
la  iu,  applicetur /in  E  reda  EN — Au ;  fic  nafeitur  curvilineum  AEN*» 
cui  fi  fiat  aequale  Csium' AO  ( poftquarti  AG  aequalis  furnpta  fuerit 
ipfi  AB  )  produdis  OP,  FE,  habebitur  in  optata  curva  putidum  Q^ 

Quod  pondus  Z  fpedat,  cujus  ope  Laminae  Elafiicae  haec  curvatura  in- 
ducatur, tantum  iri  A  appendendum  eft,  quantum  poflit  in  diftantia1 
RZ  vel  AB  extendere  riuftum  Laminae  SY  per  Triangulum  RST,* 
quousque  fcil.  Redangulum  fub  RZ  Sc  ST  ad  Redangulunr  SY 
fiat,  ficut  m  + 1  ad  unitatem; 

ScboL  &  Coroll.  i.  Tangens  Qj)  eft  ad  fub  tangentem  pP,  ficut 
reda  AB  ad  nuper' acceptam  Ag,- 

2.  Reda  Qb^Curvae  perpendicularis ,  quarta  eft  proportionalis^ 
ad  tres  Ag,  AE,&  AB.- 

3.  Radius  ofculantis  circuli  Qn  ad  tofanVperpendicularem  Qfr 
(^Sc  proinde  quoque  Rrn  ad  RZ )  eft,  ficut  1  ad  m  Hb  1. 

L 1  j;  '4.  Et 


TJO 


ACTA  ERUDITORUM 

4*  Et  radius  reflexus  Qhad  incidentem  PQ?ut  i  ad  i  M  ►£<  2,« 

5.  Si  fit  Curva  interminata  Rj9  ,  talis ,  ut  applicata  ei  recla^ 
.^QP  ubique  fit  tertia  propcrtionalis  ad  AE  &  AB,  erit  curvilineum 
.AZRj3&A  ad  quadrantem  ABi,  ut  &pars  APj3&Aadfedorem  Ali  > 
ficut  z  ad  rn  ^u 

6.  Radius  quadrantis  Ai  ad  arcum  ii  eft,  ficut  Laminae  crasfities 
,RS  vel  AV  ad  exceffum ,  quo  convexa  ejus  longitudo  yV  fuperat  con¬ 
cavam  QA. 

7.  Ex  infinitis  Paraboloidibus  (qualium  AFC  hic  una  fingitur, 

, quaeque  procurva  tenfionum  poliunt  accipi,)  unafolaefl:,  quaccur- 
yamLaminae  AQR  reddit  Algebraicam:  unafola,  quae  fpatium  ejus 
efficit  quadrabile:  quamvis  nec  hae  ip&  proprie  Paraboloidum  no¬ 
men  mereantur.  Nam/.  fimzno  ,  five ,  fi  tenfiones  fint  in  ratione_># 
utfic  dicam ,  nulliplicata  virium  tendentium ,  h.  e.  fi  EF ,  BC  fint  ae¬ 
quales  ,  &  Paraboloides  ABC  degeneret  in  Parallelogrammum ,  Cur¬ 
va  Laminae  abibit  in  Circulum  1  prout  evidens  admodum  eft ,  cum  oh 
tenfionum  aequalitatem  nulla  ratio  fit ,  cur  majorem  minoremve  cur- 
vedinem  in  una ,  quam  in  altera  parte  induat.  zSimzzz — ■  * ,  id  efl:,  oh 
indicem  negativum ,  fi  tenfiones  ponantur  in  ratione  fubduplicats: 
reciproca  virium  tendentium  (quo  cafu  Curva  AFC  veriuscfthypcr- 
boloides)  nafcetur  Curva  Laminae  redificabilis ;  tota  quippe  AQR 
dupla  redae  AB.,  ficut  portio  ejus  RQjiupla  mediae  proportionalis  in¬ 
ter  AB  &  BE.  At  talis  hypothefis ,  qua  crcfcente  vi  tendente  minuatur 
tenfio ,  Sc  deerdeente  augeatur ,  naturae  legibus  &  confiietudini  ubi¬ 
que  adverfatur.  3.  fi  denique  mz zi,  qu$e  vulgo  recepta  efl:  hypothe¬ 
fis  ,  h.  e.  fi  tenfiones  fint  in  fimplici  ratione  virium  (quo  cafu  curvili¬ 
neum  ABC  abit  in  Alum)  comple  detur  fic  .curvata  Lamina  /patiurn^ 
quadrabile.  De  hoc  vero  nunefufius. 

II  I.  SpeciaUffme ;  V ulgaris  (iit  modo  dixi )  efl:  hypothefis ,  ex- 
tenjiones  viribus  tendentibus  proportionales  ejje  :  qua  &  ufus  oiim  Ce¬ 
leberrimus  Dn.  Leibnitm  in  acutiffima  fua  lucubratione  dsReJift entis 
fo Udorum ,  &  ipfemet  ego  in  pradente  materia ,  priusquam  genera¬ 
lem  Problematis  conftrudionem  adinveniflem.  Quapropter  opera 
pretium  exiftimo,,  naturam  &  proprietates  Curvat  noflr  se  in  hac  hy- 
pothefi  paulo  fpecialius  exponere :  quanquam  pro  ipfa  hypofhefeos 
hujus ,  ficut  &  pro  cujusvis  alterius  ^  veritate  multum  militare  nolim, 

per- 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCiV.  z fi 

perfualum  potius  habens  ,  nullam  conflantem  tenfionum  legem  in 
natura  obfervari,  fcd  eam  pro  diverfa  corporum  textura  diverfarrm 
exiftere ;  id  quod  experimenta tum  noftra  tum  aliorum  abunde  con- ' 
firmare  videntur,  quorum  plurima  praelaudatus' Autbor  induftrius 
Magificrii  natura  &f  artis  Joco  citi  recenfet. 

Conftr .  Per  pundum  E  fumptum  ubivis  in  radio  A$  circuli 
BiGL  agantur  reda  Ei  Sc  radio  perpendicularis  EE ,  e  qua  produda_^ 
(fi  opu^  abfeindatur  EN ,  quae  fit  ad  AB ,  ficut  tftum  AE  ad  £^ium 
FEI  fquod  fieri  poteft  per  generalem  conflrudionem,  fumendo  Ag 
tertiam  proportionalem  ad  AB&AE,  deducendo  gl,  AI  cfe  huic  pa¬ 
rallelam  iu :  vel  fi  videatur  commodius ,  ducendo  Ff  parallelam  AB 
dcfecantem  Ei  in  f,  jundac que  fA  agendo  parallelam  ac ,  abfeinden- 
temexEi  partem  Ea  m  EA ;  utrovis  enim  modo  repertas  Au  vel  Ec' 
fumenda  aequalis  EN)  ficeritpundum  N  ad  curvam  AN  claudentem' 
fpatium  AEN  *,  cui  fi  porro  ad  radium  AG  conftituatur  atquakL»1 
fc“dum  AO ,  &  producantur  NE ,  OP  ,  ad  mutuum  occurfumin  Q? 
erit  pundum  Qjn  curvatura  optata  AQR ;  ad  quam  inducendam  La¬ 
minae  tantum  ei  in  A  pondus  appendendum ,  qtianto  poffit  ( in  fig.  2  ) 
extendi  SY  donec  PR2>  ST,  fuerit  duplum  E^liSY.  Sic  ut  pa¬ 
teat  ,  eam  nonfecus  atque  catenariam  tranfeendentem  efie ,  &  adfui' 
conftrudionem  quadraturam  fpatii  curvi  linei  requirere:  Celeberri¬ 
mus  Dn.  Leibnitius  ingeniofisfimum  modum  praeferibit ,  conff  ruendi5 
Catenariam  ope  folius  Logarithmicae  absque  fuppofitione  quadratu-  ; 
rarum,  eoq;fane  perfediflimumin  Tranfcendentibus  conitmendi  ge-  f 
nus  exhibet:  dolendum  tantum  qiiod  non  fit  uni  Ver  ia  le ;  riec  enim_» 
fucceditin  iis  curvis,  quae  ad  fui  conftrudionem -Circuli  quadratu¬ 
ram  requirunt;  plurimaeque  'dantur  aliae,  quae  mechanicae  cum  fint, 
nec  tamen  a  Circuli  nec  ab  Hyperbolae  tetragonifmo  (h.  e»a£dga-3 
rithmicae  deferiptionej  dependent  ;  Poteft  vero  certo  charadere  co- 
gnofei ,  utrum  Curva  aliqua  Mechanica  ope  Logarirhmk^  conflraii 
posiit,  necne.  Pofita_enimiEquationgdi.fferentiali  curvae  'ady  “  tdx 
( ubi  dx  &  dy  elementa  coordinatarum  defignant  ,~4  quantitatem  coii- 
itantem,/  quantitatem  aliam  quamcunque,  quam  ex  indeterminatis 
foia  x  ingrediatur)  dico,  fi  qua  arte  reperiri  posfit  Curva  Algebraica_j, * 
cujus  xabfcifiam  denotet,  cujusq;  fubtangens  tertia  fit  proportionalis ; 
ad  t  ,  certo  fecuturum ,  curvam  optatam  ope  Loga rithmicae  con- 


TAB.  VL 
Fig.IIL 


/ 


I 


*/•  f  • i  h 


& 


tA</K  W 


tyi  ACTA  ERUDITORUM 

ftruibilcm  cflc ;  cum  ad  hoc  praedandum  nihil  aliud  requiratur ,  quam 
utfingulis  applicatis  curvae  Algebraicae  fumantur  aequales  applicatae 
in  Logarithmica  (cujus  fubtangcns  lit — a ) ,  &  ex  ii$(produdis >  fi 
«-Ty  tbi  opus )  reiecentur  lingulae  abfciflaeTad  habendum  totidem  punda,  per 
^  fig  uh  ~  quae  optata  Curva  tranlire  debet :  quod  fi  vero  nulla  detur  Curva  ex 

Algebraicarum  numero,  cujus  fub tangens  didam  tertiam  proportio¬ 
nalem  aequet ,  frudra  quoque  quis  condrudionem  imperatam  folius 
ope  Logarithmicae  molietur.  Quocirca  ;li  in  noftra  Curva  (cujus 

xxdx 

Aquatio differ  e  n  tialis  cd  dyzz.——^—)  praedandum  effet ,  quod 

V  'X 

acutis  fimus  Geometra  praeditit  in  Funicularia ,  indagandum  prius  fo¬ 
ret,  num  Curva  quaedam  detur  Algebraica,  quae  fub  tangentem  ha- 
aY  a  4 — xq. 

beat  — — - - — ;  quod  aliiyindagandum  relinquo  ,  ut  leve  ha- 


e  e/ #  re  _ 

<y  le  pf Atrc 
Oe7  7cuUf4t: 


* 

'r 


xx 

beant  fpecimen ,  quo  univerfales  dias ,  quasjadant,  tangentium  me¬ 
thodos  inverlas  explorent.  Ego  ob  graves  caufas  fufpicor,  Curvae  no¬ 
ftra:  condrudionem ,  a  .nullius  Sedionis  Conicae  feu  quadratura  feu 
redificatione  dependere.  Sed  pergo  ad  ejus  praecipuas  affediones : 

i.  Duda  Tangente  Qj> ,  erit  liib  tangens  Pp  quarta  proportio¬ 
nalis  ad  AB ,  AE  <5c  EN.  Ipla  vero  EN  qta  proport.  ad  AB ,  AE  Sc 
tangentem  Qg :  ideoque 

i.  Inter  Tangentem  O  p  &:  liibtangentemPp  media  edpropor- 
p  nonalis  EN.  Hinc  Pp.  : :  AEq  ( QPj> )  ABq  : :  Ag.  AB.  Et  haec 
f  efl  proprietas  charaderidica  Curvae ,  quam  texi  involucro  m.  Juti » 
1691,  cujus  fenilis  hic  eil ;  Portio  axis  applicatam  inter  &  tangentem 
e  fi  ad  ipfiam  tangentem ,  ficut  quadratum  applicata  ad  conflans  quod- 
d*m  fpatium.  Logogriphi  tunc  adhibiti  ratio  confidit  in  tribus  al¬ 
phabetis  vicariis,  ex  quibus  litcrae  alternatim  defumtaeliint :  eadem 
vero  ad  alphabetum  naturale  ita  referuntur,,  ut  hujus  literae  a ,  refpon- 
deat  vicarii  primi  b,  fecundi  d,  tertii  g ;  caeteris  elementis  ordino 
continuo  fuccedentibus*  Id  quod  ipfum  Logogriphum  tentanti  ex 
reteda ,  quam  involvit ,  propofitione ,  obfcurum  ede  non  poted. 

3.  Spatium  Eladicum  RQPZ  aequale  lemisfi  £Z2liFEI,  idem- 
que  proportionale  reda:  gi;  totum  ergo  fpatium  AQRZA  aequatur  fe- 
,miquadrato  ex  AB.  .  4-Cur- 


MENSIS  JllMII  A.MDCXCIV.  275 

4.  Curve  ii  nes  inflexae  Laminae  inR,  QQunt  proportionales 
applicatis  RZ ,  QP- 

5.  Reda  Qb  curvae  perpendicularis  tertia  eft  proportionalis  ad 
AE  &  AB. 

6.  Ejasquefi  misfis  efl;  radius  ofculantis  circuli  Qn.  Ambae  etv 
go  ad  AB  applicata*  Hyperbolas  efficiunt. 

7.  R  d  Rmfumpta  ad  principium  usque  curvae  mn ,  e  cuius 
evolutione  p«  incipalis  deferibitur,  aequatur  lemiffiipflusRZ  vel  AB. 

g.  Ipia  vero  curva  mn  quarta  eflrpro  .ortionalis  ad  AL>EB& 

{emi flem  AB. 

9  Si  ex  radio  reflexo  incidentis  QP  abfeindatur  Qh,  quarta-» 
pars  ipflus  QP,  erit  pundumh  in  Caufticaex  radiis  ipfi  AB  paralle¬ 
lis;  fic  ut  caudica  Ah  aequetur  |  AE.  . 

10.  Spatium  quoque  Caudicum  AhrZA  qmittit  quadraturam; 
quippe  aequale  J  'patii  ElafHci  AQRZA,  h.  e.  1~  quadrati  ex  AB® 

11.  Spatium  vero  ab  Evoluta  mneemprehenfuma  quadratum 

hyperbolae  dependet.  Pofito  enim  ABq  —  g,  appheataque  nx,  quae 
fit  ad  mZ,  ficut  2  ad  V5,  exprimetur  {parium mnxZ per  feriemf alias 
fpatium  hyperbolicum,  ut  vulgo  notum ,  defignantem  )  w 

|  1  &c.  diminutam  |  unitatis.  Nota ,  {patium  ntbx  infini¬ 

tum  ede. 

12.  Omnes  portiunculae  Curvae  AQjIudac  in  refpedivas  ap¬ 
plicatas  QP,  vel  AE,  aut  (quod  unum  iaemque  )  omnes  hujus  parti¬ 
culae  in  tangentes  refpedivas  Q^p,  fpatium  conficiunt  quod  Sedori 
Circuli  Ali  aequatur:  nimirum,  11  radius  circuli  AB  fit  1,  ejusque  por¬ 
tio  Aq  intercepta  centro  Adudaque  reda  IL  dicatur/;  utrum  libet 
fpatium  exprimetur  per  feriem :  / — |  tj  + 1  /  J  — - £  /  7  ^  |  /  9 ,  &c. 

13.  Hinc  Sedor  Ali  ad  Curvam  AQj;  iplicatus;  producit  didan- 
tiam  Centri  gravitatis  Curvae  ab  axeAP.  Et  fuperficlcs  Conoidis  geni¬ 
ti  rotatione  curvae  AQdrca  axem  AP,  ad  Sedorem  Ali  fe  habet .  ut 
circumferentia  circuli  ad  radium,  h,e.  aequatur  arcui  li  dudo  ia.  femi- 
peripheriam  iGL. 

14. DidantiaCentri,exgr.fpatiiEladiciAQP,ab  axe  AB  invenitur; 
fi  triens  cubi  redae  AE.  muldatus  lolido  lub  tribus  Er,  Ei  &  AP  ccm- 
prehenfo,adplicetur  ad  quadratum  AB,  truncatum  redanguio  ]  Ei. 

hi  m  Ejus- 


\ 


ACTA  ERUDITORUM 

* 


Ejusdem  vero  diftanfck  ab  AP  habetur,  fi  triens  fblidi  fub  curva  AQ8c 
|2to  A  B ,  muldatus  folido  fiib  tribus  EF,  Ei,  EA  comprehendo,  ad- 
jpliceturut  ante.  Idcirco  totius  fpatii  AQRZA  centrum  ex.gr.ab  axe 
AB  diflat  triente  redae  AB  5  &  ab  AZ  triente  curvae  A  QJC  Hinc 
menfiiranturfofida  nata  ex  converfione  figurae  tani  circa  redam  AB 
quam  A Z. 

15.  Xpfa  vero  Curva  AQjreperitur,  fi  defcripta  hyperbola  aequi» 
latera  ids,  cujus  centrum  A  ,&  femik tus  transverfum  Ai,  Triplum.» 
folidum  quod  fit  ex  diids.  frufii  hyperboliei  AidE  in  Tegmentum  cir¬ 
culi  Ai  FE,  multatum  folido  comprehenfo  fiib  tribus  EF,  Ed  vel  Ei ,  <9c 
EA,adpiicari  intelligiturad  duplum  Stum  ex  AB» 

16.  Series  etiam  noflrae  inventionis  utiliter  adhiberi  poliunt, 
cum  aliae  difficulter  hic  locum  inveniant :  Sic  pofita  ABejusve  qua¬ 
drato  1,  exprimi  poteft  quantitas  fpatii  sB  AN,  redaeve  A  Z  vel  BR  per 
feriemL» 


s  1 
— -  q* — 


*■ 


1.3 


1.3.J 


1.3. 5. 7 


M*5*7*  9 


Stc, 


3  2*7  2.4,11  2.4.6, iy  2.4.6..  8>^  2.4.6.3.10,25 

quantitas  vero  Curvae  AQR  per  hanc 

1  1*3*  i.3*5  H‘5*7  1.3*57*9 

1^ — • — >& - & - -Hb - - - -Hb - : - 

2,5  2.4,9  2.4.6, 1$  2.4.6.8,17  2.4.6.^40,21 

quarum  illam  invenio  >  quam  o.  598,  &  <  quam  o.  601 :  hanc  > 
quam  1.30&,  &  <quam  1.3165  fic  ut  tres  ito  lineae  RZ,AZ,  AQR, 
proxime  fe  habeant  ut  10. 6*  13.  Hujusmodi  autem  feries ,  quae  di- 
verfae  paulo  funt  naturae  ab  its,  quas  Cekb.  Geometra  Leibnithu 
hinc  inde  in  AEtis  prodidit,  &;  confini du  funt  facillima ,  &  ad  expri¬ 
mendas  quasvis  promifeue  quantitates  ,  rationales  ,  irrationales  <3c 
tranfeendentes  pariter  accommodae.  Pro  reliquis  Vir  eximia  fupe- 
riori  anno  methodumingeniofiffimamprofedo&:  Audore  fuo  di- 
gnisfimam  praefcripfit,  ut  nihil  in  hoc  genere  excellentius  excogitari 
poffe  exiflimem. 

17.  Figura  Elaffica  ARZ  mota  in  fiuido  fecundum  diredionem 
AZ,  praecedente  nunc  vertice  A,  nunc  bafe  RZ,  refiflentias  patitur 
quae  ad  fe  invicem  funt  ut  4  <5c  5 :  fed  mota  juxta  diredionem  RZ,pne- 

R?jan^  ^  aft  AZ;r^ffi'9nuasfubh  fe  habentes  ut  3  <3c  yr 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  z7$ 

ideti  que  re  fidentiae,  quas  figura  patitur  mota  fucc.es/ive  juxta  utram¬ 
que  di  regionem,  praemite  utro  bixjue  vertice?  &  habent  ut  quadru¬ 
pla  RZ  Sc  tripla  A Z* 

18.  Superefl:  una  ex  palmariis  proprietatibus  Curvas  noflxae  ter¬ 
tiae  conftrudionis,  quam  antehac  fupremis  tantum  labris  tetigi,  quae 
eft  quod  eadem  una  reprasfentet  Curvaturam  Lintei  a  pondere  infufi 
liquoris  expan/i .-Nimirum,  eredo  verticaliter  fiiperBR  plano 
redaque  A (p  horizontaliter  conflituta,fi  Lamina  elaflica  AQR  (  con¬ 
tinuata,  fi  vis,  ab  altera  parte  usque  in  0  )  fenlim  derigefcere,  &  in  o- 
mnibus  fuis  partibus  flexilis  fleri  intelligatur  ad  inflar  Corii,  Linteive* 
quod  affixum  hinc  inde  in  pundis  A  Sc  (fi-,  intra  /e  velut  culeum  con- 
tineatliquorem  aliquem,  qui  totam  ejus  cavitatem  AR(p  repleat:  di¬ 
co  fliturum,  ut  linteum  pondere  fluidi  expanfum  eandem  curvatu¬ 
ram  AQR retintat, aut  flnon  habeat,  acquirat ;  cujus  aflerti  verita» 
tem  etiam  non  confiderata  in  fpecie  natura  curvas  AQR  facile  de- 
monftrare  poflem.  Sed  fuffecerit  attigiile  fequentia :  ct.  Si  loco  re¬ 
da:  RZ  concipiatur  firmus  paries,  qui  affixam  habeat  unam  limei  ex¬ 
tremitatem  in  R, portioque  lintei  RQja  pariete  Sc  portione  reliqua 
fubito  abrumpi  intelligatur,  excutietur  hacc  portio  a  pondere  inclufi 
fluidi  juxta  eam  diredionem,  quas  cum  pariete  RZ  anguium  faciat, 
cujus  tangens  fit  adfinum  totum,flcutEFe/ladEi«  Hinc  totum  lin¬ 
teum?  difrbptis  fubito  in  A  &  R  vinculis,  excutitur  juxta  angulum  fi> 
miredum.  (3  .Si  ex  AB  abfcindatur  A<r,  quae  ad  AB  fit  ut  iad  yV% 
&applicetuk  oberit  per  ^  duda  reda  femiredum  cum  pariete  An¬ 
gulum  conflituens,  Sc  curvae  perpendicularis,  <5c  linea  diredionis  to¬ 
tius  lintei,  Sc  flmul  axis  aequilibriiimpulfloniim :  at  non  tranfibit  per 
conci irflim  redarum  AB,  RB,  lintei  extremitates  A  feR  tangentium; 
uti  nec  in  Velaria  id  contingere  exi/limandum  eft,  (  cum  fecus  Curvae 
has  ex  Algebraicarum  debcrentefle  numero, ut  attendenti  fatis  patet) 
quanquam  hoc  olim  incogitanti  mihi  ^oceftis  tum  de  caufls  feflinan- 
ti  inter  alias  Regulas  ,  quas  biennio  abhinc  de  Curvatura  veli  dedi, ex- 


iderit.  Quocirca  rogandus  Ledor  ut  Regulam  15  deleat,  lacunam- 
que  fi  velit  impleat  alio  modo  facillimo, axem  aequilibrii  in  Velaria  in¬ 
veniendi,  np.  faciendo  BD  (  vid.fig.2,  ibid.)  aequalem  &  parallelam,, 
ipfi  CH,  ducendoqueDF  parallelrm  HB,  quas  erit  quasfltus  aequilibrii 
fietquefpomsBG— BD  v^i  CH.  y.  Vis  ponderis  impellens  lin- 

M  m  z  teuna 


%16  ACTA  ERUDITORUM 

teumAQR  juxta  didam  diredionem,ad  pondus  ejus  abfolutum 
habet  ut  y  zac^  u  <5*  Vis  lintei  fiidinens  feu  firmitas  ejus  requidta 
ne.  rumpatur,  in  omnibus  ejus  pundis  eadem  ed,  &  tanta ,  quanta  re¬ 
quiritur  in  A  adfudinendum  linteum  ne  labatur  ;  atque  aequatur  ipfi 
abfoiuto  ponderi  liquoris  in clufi ;  linteum  igitur  aequabilis  texturae 
aequaliter  refiflit  prementi  fluidoyiecus  ac  lamina  inflexa ,  quae  in  par¬ 
tibus  ipfi  R,  propinquioribus  debilior  ed  quam  in  e  asteris.  e.  Tandem 
&.  hoc  a  ddamus,  quod  inter  omnes  figuras  ifoperimetras ,  eidem  re¬ 
dae  A(p  infidentes,  Eiadica  AR<£>  illa  ed,  qua*  habet  centrum  dium 
)  gravitatis  longisfime  remotum  ab  A(p:  deuti  Funicularia  ed  illa,  in 
I  qua  centrum  gravitatis  ipfius  curvae  ab  eadem  maxime  didat.  Nota- 
|  re  igitur  hic  convenit  affinitatem  miram,  quae,  ab  una  pcrte  FunjcujUr 
r  ire  &l  V  elaflariab  altera  Elaflicae  dc  Curvae  Lintei  ab  inclufo  liquore^? 
expanfi  intercedit, 

Supereflet  nunc,  ut  retenta vulgari  extenfionum  hypothefi  fpe- 
culationcsnoflras promoveremus  ulterius,  indagando  quales  Curvae 
prodeant,  fi  Lamina  Elaftica  proprio  pondere  absque  appenfio  onere 
dedatur :  Si  dedatur  ab  utroque  fimul Si  non  fit  uniformis  eradi  tiei 
aut  latitudinis ,  fied  ex.  gr.  triangularis  aut  alterius  cujusvis;  figura ;  Sc 
vis  dedens  applicata  tum  in  culpide  tum  in  bafi  ejus nec  non  qualem 
Lamina  curvaturam  habere  debeat,  ut  ab  appenfio  onere ,  vel  proprio 
pondere,  vel  ab  utroque  fimul  in  redam  extendatur  ( quod  ufiui  veni¬ 
ret  in  attemperandis  brachiis  bilancium  &  flat  er  arum ,  ubi  requiritur 
ut  centra  motus  &  appenfionum  jaceant  in.  cliredum : )  item ,  qualis 
figura  danda  laminae,  ut  per  inflexionem,  acquirat  datam. curvaturam; 
&c  mille  ejusmodi  alia.  Quarum  Curvarum  omnium  proprietates 
chara  de  ridicas,  &  aliquarum  etiam  conflrudiones  exhibere  pedum,, 
quas  fecundi  tertiive  generis  Mechanicas  ede.  deprehendo.  Sed 
pleraque  nondum  digedi,  nec  univacat  agere  omnia.  Praeterea  <k 
Ledorum iiodrorum  indudriae  quadam  relinquenda  videntur,  qui¬ 
bus,  hinc  ampla  occafio  inventum  nodrum  perficiendi  fuppedita- 
tUC: 

JACE.  SO  L  UT  IO  PROBLEMATIS  LEIB- 

mtiani  de  Curva  Acceffm  &  Reee[fus  aquabilis  d 

gunffio  dato  y  mediante  rechjdcatione  CurV£ 

ElaftkdL 

Feli- 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  177 

FElicitatem  inventi  procedentis  commendare  potcft  lolutio  ele- 
gantisfimi  Problematis  Ltibnitiani ,de  invenienda  Lmeaper  quam 
defccndens grave  aqualiter  aqualibus  temporibus  a  dato  ptwElo  rcce - 
datt  vel  ad  tlliid  accedat :  quod  laudatiiTimo  fuo  Audori  ita  placuit, 
ut  non  tantum  ad  ejus  tentamen  Amicos  pariter  dc  Adverfarios  ali¬ 
quoties  in  Abi  is  provocarit  ( vid.  Anno  16 89,  Apr,p..  ip< f,  ff  1600.  Maj, 
p.  229, &  jnLp.360* )  fed  &ipie  quoque  flrenue  in  illo  deludant, tefii- 
bus  nonnullis  Curvo  proprietatibus,  quas  Gallorum  Diario  inferi  ct> 
ravit,  ut  ex  relatione  Fratris  habeo ,  qui  tamen  illas  nominare  mihi 
non  potuit.Multus  etiam  in  eodem  fuit  ipfcir/?/£r,dumParifiis  ageret, 
fed_omni  fua  methodo  Tangentium  inveria  aliud  niLeffeoit ,  quam 
ut  Problema  ad  hanc  oquationem  differentialem  reduceret  : 

xdx  >j*ydy  y y — xdy — ydx  Y  <,nd  quam  tamen  etiam  nullo  labo¬ 
re  pervenitur.  Plenariam  vero  illius  folutionem ,  live  confixu  dio- 
nem,  nec  ipfe  nec  quisquam  alius  dare  potuit.  Nuper  cum  proce¬ 
dens  Schedia  fma  pararem  Lipfiam,  partem  que  inventi  cum  figuris  i- 
piis  jamjam  charto  confignairem,fcrutinium  hujus  Lineo  fufeepi  oc¬ 
ca  fio  ne  novorum  Theorematum,  quo  ibi  dedi  pro  Radiis  circulorum 
ofculantium  in  Spiralibus  ( quorum  tamen  uiveffigatio-  &:  ipfa  inci- 
denter  tantum  fiebat;  procipua  enim  inventi  capita  fiib  calamo  de¬ 
mum  mihi  nafcebantur  )  mox  etiam  poli  pauca  conamina  optatum 
finem  confccutus  lum; ubi  hoc  perquam  lingulare  mihi  accidit,  ut 
abfoluta  analyfi  animadverterem  r  Curvam  Elafticam ,  quo  qualem¬ 
cunque  tantum  occafionem  huic  tentamini  dederat,  illam  ipfam  effe, 
cujus  redii ficatione  altera  poiTet  conflrui.  Nam  quanquam  idem  li¬ 
ceat  exequi  mediante  quadratura  ipatiialicujus  Algebraici,  alterum 
tamenconfixuendi  modum  proferendum  eenfieo,  tum  quod  genera¬ 
liter  facilius  in  praxi  redificentur  curvo,  quam  quadrentur  fpatia,tum 
praefertim quod  ipfii  natura  (fi  quidem  convenientem  tenfionis  le¬ 
gem  obfervet  )  illum  profcriplilTevideatur. 

Conftr.  Defcripta  itaque  Curva  Elaftica  tertio  confixudionis: 
fFigd)  coterisque  politis  ut  prius,  appliceturin  utroque  quadrante 
circuli  BL,  LG,  reda  E(?  oqualis  ipfi  Ag  feu  tertio  proportionali  ad 
AB  &AE(  hic  in  dextro  tantum  quadrante  duda  apparet,  ut  linea¬ 
rum  confufiovitetur)&:ex  duda  Ag  ( produdaque  fi  fit  opus)  ab- 
fandatur  Acto  qualis  tertio  proportionali  ad  redam  AB  &.  portio- 

Mm  3  nem 


273  ACTA  ERUDITORUM 

nem  Curvae  AQm  finiftro,  vel  <£>RQm  dextro  quadrante ;  eritque_* 
pundum  a  in  Curva  quadam  Anooifo  ita  comparata,  ut  grave  per  il¬ 
lam  latum  ( ii  prius  ex  altitudine  i  A  deciderit )  aequalibus  temporibus 
aequaliter  ad  punitum  A  accedat,  aut  ab  illo  recedat.  Cujus  con- 
Rrudionis  demonftrationem  (  ut  Ceteb.  Problematis  Au £1 orem  ,  aliis 
©ccupatisftmum, examinandi  labore  iublevem )  hic  appono : 

Dem*  Deicrip tus  intelligatur  centro  A  a-rculus  0$,  abicindens 
ex  applicata  Au  Elementum  a@?8cex  Curva  Elem.cw,  cui  conci¬ 
piatur  in  vertice  portiuncula  ifochronos  A w.  Jam  Ratio  03 ad  aj3 
eompoiita  eft  ex  fequentibus  5  rationibus : 

01  Elem.  periph.  Bs  Ace.  As. 

Elem.  periph,.  BS,  Elem.  e £  ::  A g.  A<^,  ex  natura  Circuli. 

Elem.  Elem,  AE  ::  zAE.AB ,  per  conftr.  & 

princ.calcul.  in  fin.  parvorum. 

y  Elem.AE.  Elem.AQf^RQ^::  A^.AB,  ex  nat.curvse  AQ^ 

utcollig.excorolhz.c^nilrudionis  tertiae  praeced. 

Eiem.AQf  (pRQ^)  a0  ::  AB.  zAQj[  z(pRQJ  per 

conftr,  &  prine,  calc.  inf.  parv. 

unde  fada  divifione  per  communes  rationum  antecedentes  $c  confe- 
jquentes, u0  ::  Act.ABqp  AiE.  AQ^(  ^RQJ  dc  jo<§q.  aSq  ::  Aaq. 
ABq^h  AEq.  AQcp  vel  0RQg  ( A  a.  per  conftr.) ::  A.aq,  s£  ABq, 
Au ::  Acfo  s £  AB As,  uy  ( obfiaiil.  Arum  A ayyAe?)  ABq::  uy. 
AB  ( Ah)  Componendo  que  u3q*u0q  "ay*b  Ai.  Ai  $  proinde  &  a$. 

u0 ::  yay  Hh  ALy  Ai ::  celeritas  acquifita  mu*  celer.  aequis,  in  A  (ex 
natura  deftenfus  gravium) u ct^,A.<sr( per 'hyp.  quia  aqualibus  tem- 
puiculis  tranfiri iupponuatur .)  Ergo  a0  zz  Ansr*  Ergo  grave  per 
hanc  Curvam  latum  aequaliter  aqualibus  temporibus  a  punito  A  re¬ 
cedit.  QJB.  D. 

Quae  hic  praecipue  oblervanda  veniunt,  ftmtfequentia: 

1.  Si  grave  altius  vel  humihus.quam  ex  i,  decidere  fupponatur, 
puta  ex  r,  non  opus  eft  nova  Elaftica.  Sufficit  harc  una  omnibus 
Curvis  Ifochronis  deferibendis  :  omnes  enim  inter  fe  fimiles  ftmt,  de- 
terminanturque,  faciendo  tantum,  ut  Ai  ad  At,  fic  Au  ad  aliam  Au 
ubicindendam  ex  eadem  As.  Eftque  ipfa  Curva  fche  matis  noftri 
couftruda  pro  gravi  tanquam  ex  r,  non  -i,  decidente. 

h  £ed  &  iflfiaitae  dantur  alia:,  quas  grave  ex  eadem  altitudi- 


MENSIS  JUNII  A  MDC  XtZlV. 

ne  tA  delapfum  ita  permeare  poteft,- ut  aequabiliter  ad  punctum  ali - 
quod  accedat  vel  recedat;  atiilud  continuo  diverfum  ab  A;  nec  nifx 
per  unicam  curvam  ex  eadem  altitudine  refpedu  ejusdem  pundi  ac- 
cellus  vel  receffus  aequabilis  effici  pot  eft. 

3.  Curva  noftra  Ifochronos  initium  capitin ipfio  pundo  A,  cu¬ 

jus  refpedu  motus  aequabilis  eft,  &  terminatur  m  pundo  n  ejusdem^ 
cum  illo  altitudinis;  utraque  vero  extremitate  tangit  horizontalem 
redam  Ajj.  Unde  flexum  contrarium  habere  confiat.  Quod  fi  ex 
altera  parte  ftatuatur  huic  fimilis&asqualis  curva  AAiipj  Sc  grave^ 
demittatur  ex  n  cum  celeritate,  quam  acquirere  poteft  cadendo  ex  al¬ 
titudine  aequali  ipfi  tA,  illud  primo  defcendetido  ad  mox  reafeen- 
dendo,  aequabiliter  ad  A  accedet,  indeque  pergendo  continue  per  al¬ 
teram  Aa&J/  pundo  A  eadem  ratione  elongabitur. 

4.  Tangens  Curvas  in  locis  intermediis,  velut  reperkur,fi  in~ 
da  A/bt  perpendiculari  ad  Aa,  fiat,ut  yArady  ayh  itaA<&  ad 
dudaenim  ap  curvam  tanget  ;  quod  vel  ex  ufu,  quem  proflare  de* 
bet  curva,  facile  infertur* 

5.  Reda  An  quadrupla  eft  redae  A& 

6.  Si  in  Elafiica  pundum  Q  aftumatur  tale  ,  ut  tertia  propor¬ 
tionalis  ad  fub  tangentem  Pp&  redam  AB  sequetur  curvae  AQdnve- 
nietur  ejus  ope  pundum  ^  portionis  quod  omnium  maxime  di- 
ftat  a  perpendiculari  Afi. 

7.  Sinpundmm  Qjaonatur  tale,  ut  tangens  Qp  aequetur  curv£ 
$RQ^ftlo  mediante  habebitur  in  altera  pundum  omnium  mfU 
mum  &  remotisfinrum  ab  horizantali  Arj. 

g.  Tandem  &  hoc  advertendum  eft,  quod  ex  propofiti  Proble- 
matis  conftrudione  proclive  jam  colligere  fit,  quales  fuppofitiones 

faciendae, ad  reducenda  aequationem;  xdx  fyydySfy  —  xdy — ydx  y  4« 
Nam  fi  loco  x  Sc  y  affirmantur  duae  aliae  indeterminatae  t  &z,  po¬ 
nendo  ay  — ^  tZj  Sc  ax~  t  y  a 4  —  zzj -.prodibit  aequatio',  in  qua  fe~ 
parari  poliunt  indeterminatae  t  Sc  z  cum  luis  difFerentiahbus  a  le  invi¬ 
cem  ;  quod  fufficit  ad  eonftrudionem  deinde,  faltem  per  quadratu¬ 
ras  ,  expediendam.  Duo  enim  in  hoc  calculo  adhuc  preeeipue  defx- 
deraii  videntur,  quae  fi  femper  fieri  poffent,  omnia  reperta  effient;  u- 
num  ut  difFerentialia  {ecundi  altioruxnve  generum  ad  difFerentialia-* 
prinu  reducant^ ;  alterum;  ut  m  aequationibus  difFerentiahbus  primi 

gen^ 


i 


2go  ACTA  ERUDITORUM 

generis  indeterminatae, fi  invice  permixta  fint,  a  fe  mutuo  feparentur, 
ut  unaquaeque  cum  fua  differentiali  peculiarem  aequationis  partem 
conftituat,h  e.ut  reperiatur  methodus inverfa  tangentium.Pro  utroq; 
dedi  Regulas  quasda  (pluresq>fine  fine  darepoffem  )  fimiles  illis, quas 
F^tfrParifiis  apud  MarcbionewHofpit  dmm  depofuit, quibusque  me¬ 
thodum  inefle  initio  exifiimarat.  At  fiatim  fenfi ,  illas  non  continere 
nifi  artificia  quaedam  particularia,  quae  merho  dum  appellare  non  au- 
fim,  utpote  qualem  non  magis  dari  pofie  arbitror,  quam  dari  poteft 
tmiverfalis  methodus  pro  confiruendis  Aequationibus  Algebraicis 
quorumvis  promifcue  graduum.  Illa  enim  ( cuius  olim  in  AtlU 
mentio  fa&a  eft )  qua  pono  indefinite  o—a^bx^cyfy  cxy ,  &c.  & 
quaero  deinde  ejus  ope  lineae  tangentem  vix  aliter  quam  in  fpeculati- 
orie  (accedere  videtur.  Quod  didis  fidem  faciat,  hoc  efio ,  quod 
praefens  Problema,  quanquamut  apparet  haud  admodum  difficile^* 
nullius  regulae  methodiyehadenus  repertae  ope  folvi  a  que  quam  po¬ 
tuerit. 

M.  CHRISTOPHORI  SAMUELTS 
Martim,  Dresd.  S S*  Tbeolog .  BaccaL  Symmyfl& 

Neofladienfis  ?  Commentar ms  Exegetico  -  Porlsmaticus  fuper 
D.  Juda  Apofloli  Epiflolam  Catholicam .  Cum  Pr&fatiqnej* 
Jo.  BenediBi  Carpzoyii ,  SS.  The  oh  D.  (f  P.P.  de  duplici 
genere  interpretandi  Scripturam  facram . 

Lipfbe,  fumptibus  Jo. Grofiii  Viduae  <Sc  Heredum,  16^4,1*114. 

Confiat  Alphab.  3,  plag*  17. 

SUos  in  Theologica  fcientia  profedus  Patronis  approbaturus  Per- 
Reverendus  Autor ,  praefentem  Commentarium  confcribere ,  ac 
luce  publica  donare  voluit.  Nec  eum  fine  luo  excidifie  credimus, 
cum  in  illo  non  tantum  luam  in  interpretanda  Scriptura  peritiam, 
led  &in  defendenda  orthodoxa  ac  impugnanda  heterodoxa  fide  dex¬ 
teritatem  ,  atque  mdefeflum  in  evolvendis  Theologorum  feriptis  fiu- 
dium  fatis  approbaverit.  Ea  enim  methodo  ufus  fuit,  ut  ante  o- 
mnia  textum  authenticum  attento  inlpexerit  oculo,  &  in  neceflariam 
vocum  emphafin  diligenter  inquifiverit :  Verfiones  potiores  aliorum¬ 
que  Scriptorum  commentationes  fub  examen  revocarit,  6c  in  quan¬ 
tum 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  zgi 

tum  cum  textu  facro  confentiant,  vel  ab  eodem  recedant,  dudiole  os¬ 
tenderit  :  cuique  verliii  porismata  utilis/ima  per  legitimam  confie- 
quentiam  inde  deduda  fubjecerit  ;  ufum  pradicum  feu  moralem  hinc 
inde  fparfum  &  prolixius  nullo  negotio  tradandum  paucis  monftra- 
verit $  &  denique  ad  majorem  fuis  afiertionibus  fidem  conciliandam 
multorum  eorumque  prasdantiflimorum  Autorum  teftimonia  fub  in¬ 
de  allegaverit.  His  Cl.  Autoris  meditationibus  fumme  venerandus 
noder  D.Carpzovius  prasfationem  oppido  elegantem  de  duplici  in¬ 
terpretandi  Scripturam  genere  praemifit,  acroamaticum  alterum,  alte¬ 
rum  exotericum,  vocabulis  ex  Ariftotelis  peripato  defumtis,  nuncu¬ 
pans.  Vocat  autem  acroamaticam  Scripturas  S.  interpretationem, 
qute&  verba  &res  verbis  indicatas  accurate  exquifiteque  aedudiofe 
perfequitur,&  rationem  ubique  fenfus  invedigati  determinatique  red¬ 
dit,  omnesque  alias  opiniones  erroribus  involutas  idoneis  argumen¬ 
tis  impugnat,  ut  verus  ille  &  litteralis,  qui  non  nifi  unicus  ed,  fortiter 
&  condanter  vindicetur,  conclufiones  theologicas  in  Scripturas  texm 
velformalitervelconfequenter  traditas,  dodrinam  fidei  ac  morum 
concernentes  mondrentur ,  controverfiae  ab  adverfariis  motas  venti¬ 
lentur,  nihilque  omittatur  eorum,  qua?  tumadfenfum,  tum  ad  ufum 
eruendum,  confirmandum,  defendendum  facere  quoquo  modo  vi¬ 
deantur.  Atque  hoc  commentationum  genus  fcholis  tantum  Aca¬ 
demicis  vendicat,  neque  intromittendos  promifeue  judicat,  nifi  qui  fe 
rebus  theologicis  curatius  ferutandis  dederint.  Exotericum  vero  in¬ 
terpretandi  genus  appellat,  quo  idem  Scripturas  fenfus  certus  explo- 
ratusque  Editur,  fed  populariter  pro  omnium  captu  rhetoricis  docu¬ 
mentis  iiludrandus,  faltim  ut  ad  confirmationem  fidei  ac  morrntL* 
compofitionem  faciat :  quam  tradandi  rationem  publicis  verbi 
praeconibus  afferit.  Quas  cum  paulo  latius  deduxifiet ,  hypotypofes 
duarum  priorum  concionum  in  eandem  Judas  epidolam  publice  a  fe 
habitarum  adjicit,  &  feptem  infequentium  propofitiones  indicat ,  at¬ 
que  hac  ratione  aliis  exemplar,  juxta  quod  verbum  De^  ogS-cTOft&ivj 
ac  populo  e  cathedra  ecclefiadica  diftinde  proponere  pofiint,  non 
fine  ingenti  commodo  exhibet.  Sub  finem  operis  utilisfimi  quatuor 
indices,  fcil,  locorum  Scripturae,  vocum  Graecarum ,  autorum  libro¬ 
rumque  ac  rerum  &  verborum  comparent. 


Na 


PETRI 


2g2  ACTA  ERUDITORUM 

PETRI  DANI  ELIS  HUETII  EPISCOPI 
Abrincenjis  Demonflratio  Ev. angelica ,  ab 

AuBore  recognita  y  cafligata  (f  amplificata. 

Lipfiae  apud  Jo.Thomam  Fritrdnunu694.in4to. 

Conflat  plagulis  ip. 

TRACTATUS  DE  SITU  PARADISI 

t; 

terrejlris ,  auBore  Petro  Daniele  Huetio. 

Lipfiae  1694.  m  4.  &  12.  Conflat  plagulis  10. 

COnjunximus  duo  hxc  Viri  eruditisfirai ,  PETRI  DANIELIS 
HUETII  opera ,  quia  a  Bibliopola  in  noftris  oris  eadem  recu- 
dente,  conjun&a  fuerunt.  Non  efl  vero ,  cur  de  argumento  illo¬ 
rum  quicquam  dicamus ,  cum  Demonjlratio  illa  Ev angelica  jam  diu 
ab  eruditis  cumiumma  AuUoris  depraedicatione  evolvatur,  &  nos  de 
editione  ejus  recenti  ore,  quae  Lutetiae  curis  Huetii  fecundis  prodie¬ 
rat,  Tomo  II.  Supplementorum,  quae  ex  re  ede  putabamus,  dixeri¬ 
mus;  nec  de  Difquijhione  de  fitu  Par  a  di  fi  umftru^  aliquid  peculia¬ 
riter  dicendum  eft,  cum  a  nobis  pariter  anno  i6<pi  p.207.  prolixior  e- 
jus  inftituta  fit  recenfao.  Non  potuimus  tamen  non  utriusque  hic  i- 
ferum  facere  mentionem ,  cum  typis  Lipfienfibus  nitide  fetis  exferi- 
ptum  fit.  Et  Demonflratw  quidem  plane  ad  editionem  Parifienfem 
repetita  eft,  nihiique  eft  additum  praeter  literas  graviflimas,  quae  occa- 
fione  operis  hujus  a  Viro  celeberrimo  S,.tmmle  Pufendorfio  (criptae 
fimt,&quas  ad  easdem  repofuitipfeHuetius. Commendatur  tamen  im¬ 
primis  editio  haec  opufculo  de fituPAradifi  tsrreftris^craod  inAppendi- 
^cis  vicem  Latine  verfum  fubjuncium  legitur. Cum  enim  antea  legere¬ 
tur  Gallice  tantum  ,  ut  Lutetiae  lucem  adfpexerat,  repertus  eft  vir 
elarisftmus  Jo.Genrgius  Pritim,  noftras, qui  hanc  in  fe  fumeret  ope¬ 
ram,  ut  Latina  civitate  do&iifimam  lucubrationem  donaret  5  quod 
munus  ita  obeundum  fibieffe  putavit>u  t  fideliter  quidem  &  perfpicue 
mentem  Aucfloris  repraefentaret,  non  habita  tamen  infiiper,  quantum 
fieri  potuit,  di&ionis  tum  puritate  tum  nitore.  Atque  ut  etiam  illi, 
quibus  Demonflratio  ipfe  jam  ad  manus  efl-,  legere  hanc  verfioneiru 
pollent,  cura  data  fuit, ut  eadem  opera  informa  minori,  opam duo¬ 
decimam  vocant,  fed  corre&ius  multo  &  emendatius ,  excufum  pro- 
Saret.  AIlGlb 


MENSIS  JUNII  A.M  DC  XClV.  % 

AUGUSTI  BUCHNER1  POETJE  ET 
Oratoris  celeberrimi ,  Poemata  feledliora  nunq 

primum  edita.  Singulariftudio  adjetiu-s  eji  in  fine  Index 

rerum  Qf  obfier^ationum. 

Lipfise  apudMartinumGabriel  Hiibnerum, 1694,111  g, 

Conftant  duobus  Alphabetis* 

QUamvis  difficillima  omni  &vo  judicata  res  /it,  feribendi  carminis 
gloria  pr^ftare ,  <3 c  infimul  maximorum  oratorum  laudem  di¬ 
cendi  facultate  a/Tequi  ;  no n  dubium  tamen  eft,  quin  ea  felicitas  Viro 
jamdudum  celeberrimo  AUGUSTO  BUCHNERO  literarum,  qui¬ 
bus  ab  humanitate  nomen  eft,  in  Academia  Wittebergenfi  Profeflbri 
contigerit ,  illi  nempe,  qui,  fi  teftibus  eam  ad  rem  opus  /it ,  veriffime  a 
Daniele  Georgio  Morhofio,  rerum  iftarum  acerrimo  arbitro  atquo 
judic z,ad omnem  nitorem  literarum faffius,  Orator  optimiu%  &  Poem 
certe  inter  Germanos  fuo  tempbre  princeps ,  fui/Te  dicitur.  Nam_* 
quantum  in  perorandi  arte  Vir  eloquentis /imus  valuerit,  documento 
funt  Orationes  ejus  atque  Epiftolae,  quae  diu  jam  in  eruditorum  mani¬ 
bus  ver/antur,&  a  nobis  in  Adiis  noftris  fuo  loco  encomio,  quod 
merentur ,  macftatae  /imt.  Quantum  vero  in  carminibus  etiam  effin¬ 
gendis  excelluerit,teftaripoteft,  quod  nunc  demum  prodit,  Poema¬ 
tum  opus  luculentum.  Equidem /i  ip/e  Vir  liberali  omni  dodrina^ 
perpolitus,  Poemata  fiiadiver/is  temporibus  elaborata  in  lucem  edi- 
didet,  non  ambigimus,  denumero  longe  plura  <3e  ftlediora  atque  e- 
mendatiora  proditura  fui/Te.  Sed  laudabilem  non  minus  operam  de 
Poefeos,  infucata  illius  &  mafculae ,  ftudio/is  gratiflimam  poft  fata-» 
beatis/imi  Viri  inftimfit,  qui  in  eisdem  in  unum  corpus  colligendis  oc¬ 
cupatus  fuit.  Profedo  enim,  quas  liic  o /Feruntur deliciae ,  nulli  non 
ftomacho,  qui  carminibus  elegantioribus  ducitur,  fatisfacere  pote¬ 
runt.  Enimvero  quam  ingenio/a  funt,  quae  in  omni  carminum  ge¬ 
nere  tentavit?  Quam  ubique  domi  eft  Poeta  felici/limus ,  cum  aliis  in. 
uno  /altem  vel  altero  genere  eminere  altius  datum  fit  ?  Buchnerus  ve¬ 
ro  in  fundendis  ver/ibus  Eleroicis, Elegiacis,  Jamb icis.,  Lyricis, Pindari¬ 
cis, Epigrammatis, aeque  beatiffimus  fuit,  Ubique  /Imillimus  parem  os¬ 
ten  dit  ubique  dexteritatem.  Hic  videas  ipfum  ad  Virgiliani  carmi¬ 
nis  majeftatem  ad/pirare 5  jam  ad  Ovidianam  illam  in  verfibus  con- 

Nn  z  den> 


xS4  ACTA  ERUDITORUM 

dendis  facilitatem  elegias  effundere:  alibi  Statii  cxcelfus  ingenii  vi¬ 
gor  elucefcit^  alibi  vero  amoena  Claudiani  facunditas,  atque  non  in- 
comta  aut  ingrata  luxuries  fefe  offert :  alibi  denique  ad  Lucani  gravi¬ 
tatem  generofa  atque  alta  Poeta  detonat ;  ut  de  Horatiana  ilia  lubtili- 
tate  hinc  inde  obvia  nihil  magnopere  dicamus.  Sic  quod  ad  argu- 
menta  pertinet,  quam  amoena  hic  non  occurrit  varietas  ?  quam  inge- 
niofa  eft  inventio  ?  quam  folerter  lingula  ftmt  dilpofita  ?  quam  rebus 
convenienter  dicuntur  lingula  ?  live  hymnis  Deum  celebret,  redeunti¬ 
bus,  quas  Chriftiani  celebramus,  feflorum  folennitatibus ;  live  amicos 
&  patronos  propter  objedam  rem  laetiorem  gratulationibus  profe- 
quatur;  live  funera  decantet ; live  pietati  privatae  det  operam;  livc-> 
quaecunque  res  alia  in  calamum  eidem  carmine  exornanda  ceciderit. 
Quod  vero  imprimis  Poematum  hunc  librum  commendet,  Index  e  11, 
nova  forma, novoque  inftituto  ita  a  viro  quodam  induftrio  concinna¬ 
tus, ut  clavis  &  thefauri  vicem  praeflare  polfit,  ufum  horum  carminum 
lub  unum  veluti  confpedum  ponens,  ac  juventutem  in  ludis  literariis 
inligni  cum  frudu  ad  facillimam  imitationem  deducens.  Caeterum, 
cum  in  eo  jam  lit  Bibliopola  folertisfimus,  ut  de  nova  epiftolarum_> 
Buchnerianarum  editione  cogitet,  rogatos  vult  omnes,  qui  literas  ad¬ 
huc  aliquas, a  Buchnerimanu  profedas ,  pofiident ,  easdem  ut  libera- 
liter  fuppeditent,  tertiae  parti  ,  quam  adjundurus  eB,  una  cum  aliis, 
quae  jam  in  promtu  liint,  adjiciendas. 

ALBERTI  RUBE  NI  I  DISSERTATIO 
de  Vita  Fr.  Mallii  Theodori. 

Ultrajedi ,  apud  Gu.  Broedelet ,  1694.  in  12,  plag.  y. 

Immortalem  reddidit  Petrum  Paulum  Rubenhm  ingeniofa  manus, 
&adfiimmum  profeda  gradum  arspolitillima ,  qua  eundis  per  or¬ 
bem  pidoribus  palmam  fecit  ambiguam,  tabulasque  delineavit  qu& 
hodiernam  in  pretio  &  admiratione  funt  omnibus.  Quumque  idem 
pedus  haberet  inligni  antiquitatis  &  politioris  litteraturae  notitia  in- 
flrudum,  illud  transmifit  ad  filium,  exquifitae  eruditionis  hrtredem, 
Alt  er  tum  Rubenium ,  qui  omne  tempus  a  Reipublicas  negotiis  vacuum 
{erat  enim  Philippo  IV.  Hifp.  Regi  a  fecretis  in  fandiore  Confilio, 
quod  Belgium  juris  Hifpaniei  moderatur)  dodjsinarum  Rudiis  im¬ 
pendit, 


/ 


MENSIS  JUNII  A.  M  DC  XCIV.  285 

pendit ,  eaquc  chartis  mandavit,  quae  fi  ultimam ,  a  praepropera^morte 
interceptam  manum  experta  fui  flent,  maximam  audori  famam», 
erant  conciliatura.  Verum  in  ipfc  aetatis  flore  eo  vivis  erepto ,  eru-  ' 
ditis  ejus  fchedis  Sc  ipfis  mors  imminere  videbatur ,  nifi  in  cognati  ejus 
Fbilippi  manus,  &exifiisin  poteflatem celeberrimi  \iviJo.Georgii 
Gravii  ea?  perveniflent.  Is  enim ,  pro  infigni  ifto ,  quo  rem  littera¬ 
riam  quotidie  adauget  &  egregie  amplificat  Audio ,  aegre  ferens  exitio 
cfle  expofitos  hos  ingenii  proflantis  foetus ,  imperfedos  licet  &  difper- 
fos  fuflulit  &  expolivit :  ac  triginta  abhinc  annis  duos  de  re  vejiiaria 
&  Lito  elavo  libros, nec  non  de  urbibus  neo  coris  differtationem,  aliaquc 
nonnulla  Rubeniana,  nitidiflime  exculta  publico  dedit ;  &  nunc  Dia- 
triben  de  Flavio  Mallio  Theodoro ,  quam  Richardus  Rcntleius ,  clarum 
rei  iiterariae  in  Angliae  fidus, ipfl  concefierat,  in  publicum  exire  juflit,  ei 
que  dicavit ,  cui  acceptam  eam  fercbat.Exiftimat  autem ,  in  Cafp.  Ge- 
vartii  potiffimum gratiam  feriptam  fuifle  hanc  commentatiunculam, 
qui  hunc  Mallium  crediderat  efle  Manilium  Aflronomici  audorem_>, 
haneque  opinionem  plurimis  rationibus  perfuadere  aliis  annitebatur. 
Hunc  igitur  erro  rem  ut  eriperet  Gevartio  non  magis ,  quam  iis  quos  is 
induxerat  in  eundem,  oftendit  Flavium  Theodorum  Mallium  fdequo 
prfterClaudianuminPanegyrico  vix  quisquam  ex  veteribus  quidquam 
ad  pofleros  transmifitj  ex  Manlia  gente ,  quod  putavit  Baronius,  ne¬ 
quaquam  ortum,  Genuenfem  potius  aut  Ligurem  videri  p.  2.45  in¬ 
certum  efle,  quo  anno  natus  flt ,  conjedura  tamen  fe  duci  ut  circa  an¬ 
num  D.  350.  eum  natum  putet  p.  5.  affirmat.  Pueritia?  annis  per  elo¬ 
quentia?  <3c  jurisprudentia?  ftu  dia  transa  dis,  prima  togata?  militia?  fti- 
pendia  Mediolani  ipfum  anno  D.  3 67.  meruifle ,  p.  5;  inde  ad  regen¬ 
dam  Lybiae  partem  A.374.  miflum  p.  7*  Confularem  Numidia?  vel  Pra?- 
fidem  Caefarea?  A.  376.  fadum  p.  8>  pofte^ad  regendam  Macedoniam 
proceflifle  p.  d.  atque  inde  poft  Palatii  Quaefluram  &  omnes  fere  ho¬ 
norum  gradus  Comitis  (aerarum  largitionum  A.  329.  munus  nadum_» 
p.  ii;  tandem  fummumPraefedura?pra?torio  Galliarum  apicem  A.  380. 
adfleutum  fuifle,  p.  13.  memorat.  In  qua  Praefedura  quandoquidem 
Aufonio  poetae  ejusque  filio  Hefperio  fucceffit ,  digresfione  quadam.» 
Aufonii  lflius  pra?fi  duras  exponit ,  multum  a  Scaligero  in  diverfa  ab¬ 
iens,  p.  15.  feqq.  Expleta  adminiftratione,  A.  382»  privata?  (e  vita?  Theo* 
dorum  dedifle ,  ut  liberius  ftudiis  fuis  vacaret ,  in  Liguriam  feceflifle 

Nn  3  p.2j. 


2g6  ACTA  ERUDITORUM 

p.25.  occifoque  Gratiano Imp.  cujus  amicitia  floruerat,  folatiuma 
Philofophia  petiifle  &fe  totum  ejus  fludiis  mancipafTe ,  e  Claudiano 
(unde  pleraque)  demonftratp.  26.  Libri  abeoinfeceffueo  confcripti 
recenfentur  fequentes :  Sermones  dialogi  philofophici  p.  26.  de  ori¬ 
gine  &  natura  mundi  p.  27.  de  afirksp.  27*  departibm  mima  p.  2$. 
Amicitiam  cum  Auguftino  &c  Symmacho  coluiffc,p.3o.32  offendi¬ 
tur?  quaaddudus  AugufHnus  libram  fiium  de  vita  beat  a  ipfi  A.  385* 
dedicaverit,  p.  31.  A  fludiis  litterarum  ad  reipublicae  adminiflrationem 
rediiffe  Mallium ,  Sc  a  Theodofio  anno  D.  390.  Confulem  defignatum 
p.33.poftea  A.395.  Prarfedumprastorio  Italiae,  Africa  &  Illyrici  confti- 
tutum  p,]g.49.  ab  Honorio  confidatum  ipfi  anno  399.delatum  p.56.58. 
(cujus  fella  &  ludos  exhibitos  elega  tiffimb  illoPanegyiico,cui  plurima 
quae  de  Mallio  novimus  debentur ,  defcrip fit  Claudianus)  collega  Eu¬ 
tropio  eunucho  ,p.  58*59*  Praefeduram  praetorio  nihilominus  conti- 
nuaffep.  62. 69.  per  complures  annos ,  donec  tandem  anno  409.  Ho¬ 
norio  IV.  &  Theodofio  III.  CoiT.  ea  exutus  fueritp.  88*  podea  tamen 
eidem  redditus  p.  100.  Sedfenio&  calamitate  reipublicae  confedum 
principio  anni  410*  diem  fiium  obiiffe ;  felicem  morte fua ,  quod  pro¬ 
ximum  urbis  Romae  exitium  non  viderit, p.  104.  annotat.  Addit, filium 
cognominem  libi  Theodorum  reliquiffe ,  cui  librum  de  metris  inferi- 
pferit ,  qui  manuferiptus  ertet  in  armariis  Gevartii ,  cujus  initium  reci¬ 
tat  p.  706.  a  quo  defeenderit  fortaffe  Theodorus  ifte,  qui  anno  D.505.. 
eumSabiniano  conflil  fuit,  p.  107.  fed  quem  monachum  fa dum, quod 
Baronius  tradit, inficiatur  p.  107.  Seriem  hifforiae  Mallianae  dumita__, 
pertexit  Rub^nius,  non  illorum  modo  temporum  hifforiam  fatis  ob- 
fcuramilluflrat ;  fed  nonnullis  etiam  dodorum  virorum  notatis  lapfi- 
bus  ,ut  Baroniip.  36.41.55.74. 84. 103. 107.  Scaligerip.15. 16. 22.  23.24. 
66.  Petavii  p.  54.  Salmafiip.  go.  Sigoniip.  84.  Schotti  p.  103.  Sava- 
ronis  p.  2.  Claverii  p.  9. 41.  Delrionisp.  9.  Alciati  p.  22.  Scioppii  p.40. 
Jac.  Gothofredi  p.  78.  Langi  p.  103.  Caffiodori  p.  60.  Zofkni  p^r. 
quosdam  veterum  Scriptorum  depravatos  locos  emendat,  Augudini 
p.  46.  Ammiani  Marcellini  p.  54.  Socratis  in  hld.  eccl.  p.  55.  Philofbor- 
gii  p.  62.  leges  kem  nonnullas  Codicis  Theodofiani  p.  12. 39. 63.  64. 
89. 90.  91.  &  Juftinianei  p.  19.  '55. 87*  90.  ut  proinde  in  exiguo  libello 
*»ultum  dodiinx,  &  inde  provenientis  utilitatis  inveniant ,  qui  ei¬ 
dem  perlegendo  otium  impendunt. 


DES- 


287 


MENSIS  JUNII  A.M  DC  XC1V. 

D  ESSE  IN  D'  UN  NOUVEAU  DICTIO - 

naire  hljiorique  ,geographique ,  chronologique 

(f ' philologique pzir  Samuel  Chappuzeau . 


i.  e. 


Defignatio  novi  Lexici  Hiftorico-  Geographico- 

Chronologico-Philologici^  per  Samuekm 

Capuceurru 

Cellis  apud  Andr.  Holwein  1694.  in  fohPlag.rr. 

FAmnm  hactenus  fibihaud  exiguam  Lndovicm  Morerim  pepcrit_.f 
edito  Didionario,faepius  in  Gallia  &  Belgio  lingua  Gallica  excufo, 
Londini  quoq;lingua  Anglica,cura  po  ultimum  J.C.de  la  Crofe, editor 
Veru  do disfimusot  omni  fcientiaru  genere  excultus  vir  Sdr/mtl  Chap~ 
pHZ€m->n atione  Gallus,  jam  inde  a  quinquaginta  annis  patria  extorris, 
novum  &  exadius  multo  magisq;  abfolutum  molitur,  idque  tribus  to¬ 
mis  includere  conflituit.  Plurimos  in  eo  Morerianos  lapfus  oftendet, 
multaq;  adferet  quae  Morerius  vel  ignoravit,  vel  fludio  partili  abreptus 
omift,vel  minus  redeexpofuit.  DequoinfgnipropofitoutcSflaret, 
aliquot  typis  exferibi  fecit  pagellas,  ex  quibus  iftud  liceret  cognofcere; 
indeque  paucis  jam ,  quis  animus  ejus  fit,  exponemus.  Dolet  nempe, 
nullum  in  juvenum  pradertim  ufum  adhuc  extare  Lexicomquod  evol¬ 
ventium  defiderio  pofiit  facere  fatis ;  inMoreriafto  autem  iftoc  cum¬ 
primis  non  ferendum  effe ,  quod  in  Pontificiorum  gratiam  pafBm ,  & 
ubicunque  ita  fert  oceafio ,  male  tradentur  Froteflantes.  Se  itaque^ 
omnes  illos  fcopulos  evitaturum  promittit,  &  quas  ad  hiftoriam,chro- 
nologiam,  geographiam  ac  omnem  litteraturam  pertinent,  ftridim 
traditurum,  neque  facile  quicauam  omiflurum  quod  fcire  juvenem 
interfit ,  autdnquirere  is  pofTit ,  pollicetur ;  adeo  ut  integras  bibliothe¬ 
cas  inllar  hoc  opus  futurum  fit.  Cui  fi  quis  neceffaria  fiiggerere  cupiat^ 
vel  de  inftituto  hoc  monere  velit ,  rogat  ut  vel  ad  ipfum  audorem  Cei- 
Hs  in  aula  Ser.  Bruniuicenfiuo  Ducis  Georgii  Wilhelmi  agentem ,  vel 
Amftelodamum  ad clariflimos bibliopolas,  Wetftenium velDebor- 
deum ,  id  curet.Primum  fe  tomum  jam  confedum  habere  affirmat,  re¬ 
liquis  duobus  materiam  omnem  paratam  jam  ad  effe :  quibus  conte¬ 
xendis  vitam  (quam  adfextum&  fexagefimum  aetatis  annum  produ* 
xitj  &c  otium ,  quaduffkiant,folertifiimo  Viro  vovemus,  ut  ad  fineiru, 


/ 


2g8  ACTA  ERUDITORUM, 

perducere  poffit ,  cui  quindecim  jam  per  annos  invigilavit ,  laborem. 
Ceterum  non  pofliimus  non  hac  occafione  commemorare, effe  &  iru 
Belgio  bibliopolas  nonnullos,  qui  communibus impenfis editionem 
novam  parant  Lexici  Hofmanniani,  congeflis  in  unum  duobus  ejus 
Alphabetis ,  una  cum  luculento  clariffimi  Audoris  augmento, 

NOVA  LITERARIA. 

AMtfie  hoc  anno  Academia  Kilonienfis  Holfata  Chriftian-Albertina  Theolo¬ 
gum  gfavisfimum  &  de  Ecclefia  orthodoxa  meritisfimum ,Chriftianum  Kort- 
holtum ,  Primarium  Theologiae  Profeflbrem&  Univerfitatis  Pro-Canceilarium, 
die  nempe  31.  Martii ,  cum  annum  aetatis  fexagefimum  fecundum  ageret ,  pie  de- 
fundlum.  Scriptorum >  quae  ab  anno  feculi  hujus  fexagefimo  ad  praefentem  us¬ 
que, tum  in  Jenenfi ,  in  qua  Ordini  Philofophico  fuerat  adfcriptus,tum  in  Rofto^ 
chienfi ,  quam  per  biennium  &  quod  excedit, Graecarum  literarum  Frofefl.br  ex¬ 
ornavit  ,  tum  in  Kilonienfi,  inquaaprimis  ejus  incunabulis  ad  obitum  usquo 
fuum  Theologiam facram  fummo  cum applaufu frudhique docuit,  quin&in.» 
Lipfienfi  hac  noftra,  dum  eam  A.  1660.  periuftrarec „  edita  a  Viro  do&iffimo  fue- 
re ,  catalogus  extat  typis  exfcriptus.  Ex  his  non  pauci ,  quorum  in  officinis  co¬ 
pia  non  eft ,  cum  tempore  denuo  edentur ,  fed  accesfionibus  ampiisflmis  audii  \ 
jamqne  Difpiicationes  ejus  uno  conjundlim  emittendae  volumine ,  fub  praelo  fu- 
dare  memorantur.  Inprimis  vero  curaturi  funt  maeftiffimi  haeredes,  ut  ex  bea¬ 
ti  Auroris  autographis  Hiftoriaejus  Eccleflaflica  jufto  ordine  digefla  in  lucem 
prodeat.  Quod  monendum  vel  ideo  duximus,  ut  fl  qui  forte  funt,  qui  operis 
hujus  ex  publicis  privatisque  Ledlionibus  Audloris  undique  corrafl ,  fed  vitiis  ac 
erroribus  defcribentium ,  ut  fieri  aflolet ,  depravati  editionem  meditantur ,  ii  in- 
telligant,a  conatu  hoc  omnino  fibi  abftinendum. 

In  vicina  quoque  Jenenfi  Academia  lumen  non  ignobile  exfiindlum  eft, 
Cafparum  Sagittarium  innuimus  ,  S.  Theologis  Do6lorem,Hiftoricum  Saxoni- 
cum  ac  univerfalis  Hiftorise  Profefibrem  celeberrimum  ,  eodem  cum  Kortholto 
menfe ,  fed  die  ejus  nono  ,  terris  his  ereptum ,  cum  statis  fuse  annum  fi.  non¬ 
dum  expleviflet.  Non  femel  honorifica  ejus  ex  merito  fadla  6c  in  Adlis  noftris 
fuit  mentio ,  feu  illius  Harmonia  Hiftoris  Paffionis  JEfu  Chrifti ,  feu  fcripta  alia 
ad  Antiquitates  imprimis  Thuringis  fpedlantia  fuerunt  recenfenda  :  &  iterum 
de  eo  dicendum  erit ,  ubi  Introdudlio  in  Hiftoriam  &  Antiquitatem  facram  ,  cui 
operi  immortuus  eft,  lucem  publicam  afpexerit.  Ut  nunc  plura  addi  neceffo 
non  fit ,  nifi  quod  optamus  ,  ut  prsfto  fint  qui  fchedas  ejus  excutiant ,  &  quse  feu 
Thuringis  fuse  ,  feu  EcclefiafticseHiftoris  illuftrands  Vir  diligentiffimus  &  in- 
defefliis  confignavit,  perire  non  patiantur. 

Noribergs  non  ita  pridem  deceffit  illuftris  foemina ,  Catharina  Greiffen - 
itrgia ,  Baroniifa  de  Seifenneg ,  multarum  linguarum  gnara,  Germanis  Sappho, 
cujus  libri  multi  extant in  lingua  Germanica ,  ingenium  ultra  fexum  cum  fiimma 
pietateoftendentes. 


/ 


I 


6  i 

N.  VII.  ■  api 

ACTA 

ERUDITORUM 

publicata  Lipji& 

Calendis  Julii  Anno  MDCXCIV. 


H  ISTO  IRE  DE  LOUIS  DE  BOURBON  II.  DU  NOM 

Trincede  Condi  & c* 

i.  c. 

Hiftoria  Ludovici  Burbonii  II.  Principis  Condii, 

&  Principum  Regii  Sanguinis  Primi. 

Coloniae  1693.  in  12.  Alph.  i.  pl.  3. 

INter  omnes  belli  Duces,  quorum  virtus  recentiora  nobilitavit  fe-  . 

cula,  Ludovicushicce  Burbonius praecipue  eminet.  Utique  Faci-^^*  ^ 
ftoraipfius  longe  fortilftma,  pradia,  &  vidorias  ab  hodibus  reporta¬ 
tas,  ambiguos  quoque  ancipitesque  Fortunae  cafus,quibus  cum  tantus 
Heros  conflidatus  eft,  promeruiffe  nemo  facile  abnuerit,  ne  vita 
ejus  polleris  ignoretur.  Operae  pretium  ergo  fe  fecilfe  Audor  arbi¬ 
tratus  eft,  dum  vitam  &  res  geftas  hujus  Principis  literarum  monu¬ 
mentis  confecravit.  Ipfe  vero  odii  ac  amoris  vacuus,nihil  libi  prius 
aut  antiquius  elTe  voluit,  quam  litare  veritati.  Hanc  libi  ipfe  legem 
fancivit,quam  fande  obfervaret.  Ut  itaque  libi  religioni  duxit  Con- 
daei  Principis  reticere  virtutes :  ita  nefas  elfe  putavit,  dilftmulare  vi¬ 
tia.  Fortitudinis  namque  fmgularis  laudem,  judice  Audore,  ne  ini- 
quillimus  quidem  rerum  aeftimator  illi  denegaverit  :  a ft  hanc  virtu¬ 
tem  ambitione  contaminavit.  Ceterum  natus  eft  Ludovicus  Burbo- 
nius  Parifiis  Anno  1621.  die  $.  Septembris,  patre  Henrico  Burbonio 
Principe  Condaeo,  matre  autem  Charlotta  MargarethaMomorancia. 
Literarum  ftudiis  initiatus,  Hiftoriarum  praecipue  deledabatur  mo¬ 
numentis :  veteresque  belli  Duces,  &  inter  iUos  Alexandrum  Ma* 

O  o  gnuiu 


ACTA  ERUDITORUM. 


gnurn  magnopere  mirari  coepit, cujus  praecipue  animi  magnitudinem 
laudavit, qua  Macedones  frenum  mordentes  compefcuit.  Non  po¬ 
tuit  vivida  ifta  &  ignea  vis  mentis  diu  inter  tacitos  Mufarum  deli- 
tefcere  receflus :  ad  eo  que,  quam  primum  per  aetatem  licuit,  militia 
nomen  dedit.  Atrebatum  urbs  Artefias  ,  quam  Gallicus  oblidebat 
exercitus,  occa fionem  tirocinium  ponendi  Condaeo  fu bminifi:raviL_>s 
tibi,  licet  decimum  nonum  seratis  nondum  expleviffet  annum,  prae¬ 
clarum  tamen  fortitudinis  documentum  dedit.  Domum  infigni  air 
€lus  gloria  reverfus,  Parentis  juflii ,  Claram  Clementiam  de  Maille- 
fereze.  Cardinalis  Richelii  neptem,  matrimoniali  fibi  foedere  junxit. 
Iram  enim  Cardinalis  Richelii  non  aliter  placare  Henricus  Burbo- 
nius ,  quam  conjugio  hoc  cornprobato,poterat.  Inde  rurlus  caflra 
fequitur  Condaeus  nofler, variisque  clariffimis  facinoribus  adfummas 
dignitates  fibi  viam  munit.  Praecipue  vero  in  urbis  Perpiniani  expu¬ 
gnatione  egregiam  Regi  navavit  operam.  Interim  mortuo  Richelio 
fummae  rerum  in  Gallia  admovetur  Mazarinus  Cardinalis,  qui  Ludo- 
vici  noflri  gratiam  fibi  conciliaturus ,  fummum  exercitus  Gallici  in 
Belgio  Hifpanico  imperium  penes  eum  effe  voluit.  Neque  vero 
hujus  confilii  Cardinalem  poenituit.  Hifpanicae  enim  copias  a  Con- 
daeo  ad  internecionem  usque  caefas,  urbs  Rocrojum  liberata,  &res 
abique  feliciter  geflae,  non  minus  ornamentum  Principi,  quamnu- 
tantiGalliae  regno  attulere  praefidium.In  eo  vero  ad  Rocrojum  pnelio 
nonfortitudomodo,  fed  &prudentia  Ducis  lingulari  exemplo  patu¬ 
it.  Idque  pluribus  Audior  ediiTerit.  Plures  inde  urbes,  interque 
eas  Theonisvillam,vidlricia  Condaeiexpugnarunt  arma.  Quibus  ex 

animi  fententia  geflis,  copias  auxiliares  in  Germaniam  ducit$mox 
exercitus  Gallici  in  Germania  imperium  ipfe  capeffit.  Hic  vero 
cum  Mercio  Duce  Bavarico,  propeFriburgum  in  loco  fatis  diffici¬ 
li,  tribus  praeliis  congreffus  efl :  in  quibus  utut  ancipiti  Marte  pugna¬ 
tum  fit,  Condaei  tamen  <5c  fortitudo  &  prudentia  ita  effiilfit,  ut  intre¬ 
pidi  8c  magni  animi  laudem  hcflibus  quoque  extorferit.  Attamen  am¬ 
bitioni  fuae  potius  quam  regni  utilitati  confuluiffe  vifus  efl,  prsefen- 
tiffimis  periculis  milites  exponendo.  Equidem  Friburgum  in  ho- 
ftium  jam  venerat  poteilatem,  priusquam  cum  copiis  fuis  advolare 
potuit  Condaeus  :  ipfe  tamen  Philippiburgum  expugnavit,  plures- 
urbes  Gallicum  fubire  jugum  coegit,  quinipfam  Moguntiamin 

dedi- 


MENSIS  JULII  A.*MDCXGIV.  apj 

deditionem  accepit.  Sequenti  anno ,  nimirum  1 64.6,  Mercium 
prope  Nordlingam  vincit,  Nordlingamipfam  cum  aliis  Germaniae 
urbibus  imperio  Gallico  lubjicit.  Jam  conliiltum  videbatur  Maza- 
rino  praecipuas  regni  vires  Hilpanis  opponere  inFlandria :  exercitui 
ipfeDux  Anrelianenfis  praeeffe  voluit ;  ligna  ejus  fequitur  Condaeus. 

Nec  ibi  fortuna  Gallos  deftituit.  Urbibus  enim  aliquot  expugnatis., 

Batavis  fuppetias  fert  Anrelianenfis :  qui  infignem  militum  amorem 
erga  Condaeum  certiflimis  argumentis  edodus,  Lutetiam  fe  contulit, 
fummo  exercitus  imperio  penes  Condaeum  relido.  Hic  vero  nobili 
quodam  facinore  expeditionem  hancce  finiturus, Dunkerkam  obfidi- 
one  cingit, <$c  infinitis,quae  ei  fefe  offerebant, periculis  feliciter  defuit- 
dus,  urbem  expugnat.  Tandem  Cortraco  praefidio  fatis  firmato,<$C 
ipfe  Parifios  revertitur.  Perfonabat  tota  urbs  laudibus  Condaei: 

Gallicae  gloriae  vindex  atque  flator  eundis  audiebat-,. 

Mazarinus  itaque  crefcentemindies  Principis  Condaei  audori-  Z?« 

tatem  formidans,  eandemque  fuppreffurus,audor  illi  fuaforque  fuit, 
utCatalonici  exercitus  imperium  fufeiperet.  Id  cum  feciflet  Con- 
daeus,Leridam  obfidione  cingit :  fed  adventante  Hifpanorum exerci¬ 
tu,  folvere  eandem  cogitur.  Nimirum  non  latebat  Mazarinum* 

eas,  quae  in  Catalonia  erant,  copias  Hilpanis  non  effe  pares :  hinc  ir¬ 
ritos  fore  quoscunque  Condaei  conatus,  famaeq*,  ejus  &  exiflimationi 
haud  parum  ita  detradum  iri  confidebat.  Sero  nimis  has  artes  intel¬ 
lexit  Condaeus :  hinc  initio  quidem  Parifios  adire  noluit ;  tandem  ut 
adiret, precibus  Reginae  addudus,  fiiam  erga  Mazarinum  indignatio¬ 
nem  non  difiimulavit.  Subfequenti  anno,  videlicet  1648,  imperio 
exercitus  Gallici  in  Flandria  fe  admoveri  palTus  eft,  fortunamque  ad¬ 
eo  fibi  faventem  habuit,  ut  Leopoldo  Archiduce  Auflriae  vido,  copi¬ 
isque  Hifpanicis  fufis  ,  Ipras  aliasque  Belgii  urbes  in  fiiam  redige¬ 
ret  poteftatem.  Interea  Parifiis  lites  graviffimae  diflenfionesque  civi¬ 
les  oriuntur,  Parlamento  civibusque  Parifienfibus  id  unice  allaboran¬ 
tibus,  ut  Mazarini  Cardinalis  coerceretur  audoritas ,  vel  ille  plane 
regno  ejiceretur.  Juratis  Cardinalis  hoftibus  Funditorum  nomen 
haefit.  Caufas  autem  originemque  harum  contentionum  prolixius 
Audorexpofuit.  Omnium  votis  expedabatur  Condaeus,  qui  cun* 
ut  judex  &  arbiter  inter  utramque  federe  partem  potuiffet,  lingulari 
Mazarini  artificio  hifce  turbis  ita  immerfus  fuit ut  irritatis  Fundi- 

O  o  1  cpribus* 


■294  ACTA  ERUDITORUM 

toribus,  palam  Reginae  ac  Mazarini  partes  ampledli  necefle  habuerit. 
Res  tandem  ad  arma  venit.  Oblidetur  urbs  Parifienfis,  fcinduntur 
in  partes  Proceres,  plerisque  cum  Funditoribus  facientibus.  Parifi- 
enfes  acriter  fe  defendunt,  fed  &  a  Condaeo  ftrenue  urgentur».  : 
tandem  bellhpertaefi  pacem  ineunt.  Defpicere  tum  Cardinalem 
Mazarinum  Condaeus  coepit ,  quippe  quem  &  falutem  omnem  fibi 
debere,  &  in  omnibus  ideo  fore  obnoxium,  credebat.  Sane  ita  fe 
geffit  in  omnibus  ,  ut  nemo  mirari  debeat,  quod  inexpiabile  erga 
Condaeum  animo  conceperit  odium  Mazarinus.  Indies  inter 
utrumque  augebantur  odia ;  hinc  Funditorum  partes  denuo  Princeps 
amplectebatur.  Id  quod faluti  fuit  Mazarino.  Callide  quippe  ad 
genium  Condaeife  attemperando,  eundem aFunditorum  denuo  ab¬ 
duxit  partibus,  hoc  ipfo  effedlurus,  ut  ornnem  apud  Funditores  in- 
pofterum  fidem  perderet  Condaeus.  In  quo  eum  fpes  neutiquam  fe¬ 
fellit.  Ita  ad  Condaeum  praecipitem  dandum  fibi  muniebat  vlam_>. 
Sed  &  Aurelianenfem  variis  artibus  a  Condaeo  abalienavit.  Jam  nort 
cundlandum  ratus,  Condaeum  praefidiis  omnibus  nudatum  aggredi¬ 
tur.  Namque  nihil  tale  metuens,  fuorumque  admonitiones  infuper 
habens,  cum  Fratre,  atque  Longavillaeo  Duce  cufto diae  committitur. 
Eodem  die,  quo  libertatem  Principi  erat  erepturus.  Cardinalem  ipfe 
adiit,  &  de  fama  per  omnium  ora  volitante,  fepropediemcuflodiae 
mancipatum  iri,  graviter  conqueflus  eff.  Mazarinus  vero  hunc  ru¬ 
morem  vanum  elle  tam  conflanter  afleve ravit, ut  &  perfuaferit  Prin¬ 
cipi.  Nihil  tale  promeruifle  Condaeum,  Audior  nofler  contendit, 
qui  innocentiam  ejus  pluribus  argumentis  demonflrat. .  Sed  Princi¬ 
pes  non  aeque  firmo  ac  conflanti  animo  captivitatis  moleilias  pertu¬ 
lere.  Ex  Guidonis  Patini  epiflolis  Audior  refert,  Longavillaeum 
Ducem  moerore  ac  triflitia  fe  ipfiim  confeciffe;  Contium  quandoque 
nec  a  lachrymis  fibi  temperaffe  :  Condceum  contra  laeto  animo  haec 
fortunae  iniquioris  tela  excepifle,  cumque  aliquando  Contiuslibrum 
de  Imitatione  Chrifti  fibi  afferri  jufliffet,  ejus  ledlioneuttriflitiam 
pelleret,jocum  addidifreCondeeum  &dixilTe,fe  quidem  optare  librum 
de  Imitatione  Domini  de  Beaufort,  ut  aeque  ac  ille,  fuga  libertatem 
recuperare  poffet.  Ceterum  conatus  iliorum,  qui  aut  fraudibus,aut 
aperta  vi  reftituere  Principes  libertati  voluerunt,  fuere  irriti.  Fun¬ 
ditorum  tandem,quibuscum  Condaeum  &  Aurelianenfem  commune 
i, _  t  ...  v  "  /  v.  erga 


MENSIS  JULII  A.  MDCXCIV.  295 

ergaMazarinum  odium  junxerat,  comminationibus  adduda  Regi¬ 
na^  libertatem  reddit  Principibus^  Cardinali  ipfo,  ut  gratiam  eorum 
recuperaret,  hunc  nuntium  illis  perferente^..  i 

Condaeus  nihilofecius,lua  erga  Mazarinum  indignatione  neuti-  Crfp.  III? 
quam  diffimulata,  Parifios  revertitur,  populique,  qui  antea  vehemen- 
tiffime  illum  deteffabatur,plaufibus  exceptus,ParIamento  pro  navata 
fibi  opera  gratias  agit,  &  cum  Funditoribus  ad  ejiciendum  regno  Ma¬ 
zarinum  conlpirat.  Voti  compos  res  {lias  firmare  egregie  potuiffet, 
judice  Au<Rore,  modo  fortunae  utramque  illi  porrigentis  manum  ha¬ 
bere  rationem  voluiffet.  Statim  vero  in  eo  a  Condaeo  peccatum 
eR,  quod  amicorum  fidelilfimorum,  qui  ut  liberarent  eum  nihil  Fece¬ 
rant  reliqui,  officia  adeo  parum  penfi  habuerit,  ut  eosdem,  prasfertim 
Turennium,  inconfulto  fafiu  neglexerit  prorlus  defpexeritque.  Nec 
Funditorum  cum  Condaeo  amicitia  diuturna  fuit*  Cum  enim  fra¬ 
tris  fui  Ducis  Contii,&Cheurefias  virginis,  quam  huic  jungi  Fundi¬ 
torum  referebat,  connubium  luo  comprobare  calculo  nollet,aliisque 
rationibus  juratos  holce  Cardinalis  Mazarini  hofies  irritallet,  in  mu¬ 
tua  iterum  exarlere  odia.  IdquodRegina  intelligens,concordiae, 
quam  inire  cum  Condaeo  volebat,  conditionibus  Rare  noluit_,. 

Rurlus  igitur  utroque  prasfidio  fe  orbatum  Sc  in  eas  anguRias  reda¬ 
rum  vidit,  ut  Hilpanorum  implorare  opem  illi  necefie  fuerit.  V anus 
rumor,  confiliis  Reginae cuRo diae  iterum  deRinari  Principem ,  eun¬ 
dem  ita  perterrefecit,  ut  relicRaurbe  fuga  fibi  confideret,  armaque 
arripere  decerneret.  Cognatorum  maxime  fuafionibus  ad  haec  ad- 
ducRuseR,  fimul  tamen  ipfe  haud  vano  augurio  praedixit,  fore,  ut  hu¬ 
jus  confiliiau(Roresle  ad  extrema  redaifium,  omnium  primum  defe- 
rerent.  Sed  hac  quidem  vice  res  nondum  in  bellum  erupit.  In  ur¬ 
bem  enim  rediit,  ea  tamen  conditione,  ut  procul  ab  aulafaceffere 
juberentur,  quos  Mazarini  in  exilio  degentis  partibus  nimium  efie  ad- 
di(Ros  credebat.  Tum  quoque  rebus  in  praeceps  euntibus  potuiffet 
afferri  medela.  Sed  regio  Sc  ad  Reginam  irritandam  compofito 
apparatu  per  plateas  incedens,  malum  iffud  adeo  auxit,  ut  mox  in- 
telligeret  ipfe,  jam  efie  illud  immedicabile.  Non  poffe  diutius  bel¬ 
lum  differri  ratus,  initio  quidem  luam  teffari  omnibus  innocentiam, 
caulasque  afferre  voluit,  quibus  fe  addudum  putavit,  ut  injuRis  Re¬ 
ginae  ac  Mazarini,  cn jus  Ipiritu  cunfta  regi  dicebat,  oppreffionibus 

Oo  j  rite 


\ 


296  ACTA  ERUDITORUM 

rite  arma  opponeret.  Inde  ex  urbe  egreffus*  non  fatis  eo  tempore 
fein  ea  tutum  putans*  quo  Rex  folenni  ritu  &  more  majorum*  regi¬ 
minis  ipfe  habenas  capeflere  voluit*  cum  Hifpanis  belli  confilia  agi¬ 
tat.  Opportune  tum  Burdegalenfes  partibus  Condaei  accedebant* 
quorum  exemplum  tota  mox  Aquitania  fequebatur.  Blandientis 
ita  forfunae  nutibus  irretitus  Condaeus*  fpem  omnem  pacis  ineundae 
incidit.  Quare  fine  mora  perduellionis  reus  agitur*  idque  folenni 
Regis  decreto  omnibus  innotuit.  Ceterum  praeter  Aquitaniam*  8c 
aliarum  provinciarum  urbes  Condaei  favebant  partibus*  quarum  ple- 
rasque  tamen  exercitus  regius  haud  difficulter  ad  ob&quium  redirem 
coegit.  Singularum  vero  expugnationes*  &  fata*  ut  6c  praelia*  clades* 
vidtoriasque*  &  caetera  belli  hujus  civilis  momenta  commemorare* 
prolixum  nimis  foret.  In  omnibus  ita  fe  geffit  Condaeus*ut  quando¬ 
que  fortunam*  nunquam  fortitudinem  <$c  confilium  ei  defuifle  *  haud 
difficulter  deprehendere  liceat.  Armorum  curium  fifiebant  pacis  con¬ 
filia:  a  quibus  eo  minus  Rex*  &  Mazarinus  jam  ab  exilio  revocatus* 
abhorrebant*  quod  dcParlamentum  <3c  cives  Farifienfes  favere  Con- 
daeo  inteljigerent,  Et  favebant  fane*  fed  tamen  &  belli  jam  tum  il¬ 
los  taedere  coeperat.  Nec  iflud  latebat  Condaeum*  qui  Parifienfiunj 
animos  flexiles  *  <5c  ad  quamvis  fortunam  mobiles  haud  ignorabat* 
multis  quoque  argumentis  ipfe  edodius  erat.  Tandem  vero  cum 
conveniri  utrinque  non  poflet*  arma  refumere  Condaeus  voluit-,  f 
copiisque  Hifpanick  audtus  Turennium*  cujus  impetum  ante*  prope 
vicum  S,  Antonii*  fortiter  fuftinuerat*  copiis  filis  in  conlpedtu urbis 
ita  circumcinxit  *  ut  aut  omnibus  fame  pereundum*  aut  exerci¬ 
tum  regium  manifeftae  cladi  exponendum  efle*  quisque  exiflimaret-^. 
Interim  Condaeus  morbum*  quo  oppreflus  erat*  depulfurus*  Sc  regni* 
quod* de  vidtoria  certus*  fibi  fubjedtum  iri  nullus  dubitabat*  negotia 
compofiturus*  inurbem  fe  receperat,  Turennius  itaque  occafione 
arrepta*  exhifee  anguftiis  tam  prompte  tamq,-  prudenter  fe  expedivit* 
ut  exeo  tempore  aliam  res  Gallicae  faciem  induerint.  Parifienfes 
enim  fe  belli  moleftiis*  quarum  jam  magnopere  illos  taedebat*  nun¬ 
quam  libcratum  .in*  quamdiu  Principis  partes  tuerentur  ipfi*  animad¬ 
vertebant.  Pacem  ergo  Regisque  &  aulae  in  urbem  reditum  ferio  fe 
in  votis  habere  ^  non  amplius  ipfum  clam  habebant  Principem. 
Hic  igitur  Parifienfibus  non  amplius  fidens*  Flandriam  petit*  fum- 

moque 


MENSIS  JULII  A.  M  DCXCIV.  297 

moque  exercitus  Hifpanici  imperio  ,  a  Rege  Hifpani<e  praefici¬ 
tur^. 

Fortunam  vero  CondaeumTecutam  efie,  merito  negaveris :  Lib.  IF* 
adeo  in  praeceps  res  ejus  ire  coeperunt.  Sane  fi  iis>  quibus  Mazarinus 
voluit,legibus  inire  pacem  voluiftet,fortunam  in  confilio  habuiOe  ju¬ 
re  potuiftet  cenferi.  Quo  minus  vero  felicibus  fucceflibus  ufus  fuerit 
exercitus  Hifpanicus,  Condaei  cum Hifpanicis  Ducibus  fimultatibus 
prudens  rerum  aeftimator  haud  fine  ratione  tribuet.  Neque  id  tan¬ 
tum  male  habuit  Condaeum.  Partes  ejus  deferit  fraterContius  Dux, 
inito  cumMazarmi  nepte  matrimonio  :  Parlamenti  Parifienfis de¬ 
creto  reus  mortis  judicatur :  urbes  etiam  iftae,  in  quibus  omnem  fi-» 
duciam  collocaverat.  Regis  fe  permifere  fidei.  Ipfe  quidem  cum  Hi¬ 
fpanicis  copiis  Galliae  regnum  intravit:  ubi  iterum  vario  eventu  lae- 
pius  pugnatum,  urbes  utrinque  obfeffe,  donec  tandem  Condaeo  ad 
Dunkerkae  obfidionem  folvendam  Turennium  coaduro,  exercitus 
Hifpanicus  prope  ad  internecionem  usque  caederetur,  &  tantum  non 
penitus  deleretur.  Gallia  jam  in  fide  Regis  erat,  Hifpanos,  ob  ac¬ 
ceptam  cladem,belli  diuturni  ingens  quoque  ceperat  faftidium :  qua¬ 
re  pace  tandem  finire  hafce  lites,  omnes  confultum  ducebant.  Et 
fane  coaluerunt  tandem  in  concordiam  Galli  Hifpanique,  ope  Maza- 
rini  Cardinalis  &  Ludovici  de  Haro,  qui  in  Fafianorum  infula  ad  Py¬ 
renaeos  montes,hunc  in  finem  convenerunt.  Dc  Condaeo  praecipue 
haud  leviter  difceptatum  eft :  Hifpano  annitente  ,  ut  priftinae  fortu¬ 
nae  reftitueretur :  Mazarino  id  maxime  abnuente.  Tandem  reddere 
quidem  dignitates  Condaeo  placuit,  eumquein  fidem  recipere;  Hi- 
fpani  contra  urbes  quasdam  Gallis  cefferunt.  Reliquas  leges  ex  Py¬ 
renaeae  pacis  tabulis  prolixius  Audor  recitat. 

Anno  demum  i6do  in  Galliam  rediit  Condae^is,  fortunas-  Ltb.  V \ 
que  &  honores,  minime  autem  Regis  recuperavit  favorem.  Regni 
quoque  negotiis  atque  confiliis  admodum  raro,  aut  in  fpeciem  fo¬ 
lii  m,  admotus  eft:  id  quod,  jam  rediora  edodus,  adeo  non  aegre  tu¬ 
lit,  ut Duciflae  Chatilloniae,  quam  tenero  profequebatur  amore,  hinc 
animi  mollitiem  illi  exprobranti,  prudenter  refponderit:  Regis  geni¬ 
um  tales  requirere  mores.  Quam  vero  fibi  religioni  duxerit,  vel  in 
minimis  voluntati  Regis  refragari ,  vel  inde  elucefcit,  quod  fpe  re¬ 
gnum  Poloniae  confequendi  jufiu  Regis  deftiterit.  Ceterum  pacem 

non 


298  ACTA  ERUDITORUM 

non  ita  pridem  initam  rupit  Galliae  Rex.  Jure  quippe  devolutionis* 
ut  vocant,  Brabantino  fretus,  armata  manu  Flandriam  ingreffus  eft: 
Condaeo  vero  provinciam  Comitatum  Burgundii  occupandi  dedit : 
id  quod  tam  prompte  executus  eff*  ut  feptendecim  dierum  Fpatio 
hanc  ditionem  Regis  imperio  fubjecerit.  Finito  hoc  bello*  Hol- 
landis  figna  intulit  Galliae  Rex  ,  tantaque  felicitate  ufus  eft*  ut  non 
tam  vincere*  quam  peragrare  urbes  videretur :  quin  Amftelodamum 
fine  dubio  fibifubjeciffet*  fi  quod  cumTurennio  illi  confuiebatCon- 
daeus*  qui  parti  copiarum  praeerat*{ine  mora  vidrices  urbi  admoviffet 
copias:  fed  cundando  tum  quidem  res  Gallica  fuit  perdita.  Caete- 
rum  belli  hujus  cafus  atque  eventus  exAudore  referre*  cum  inffituti 
noflri  legibus  pugnat:  faltem  iftudaddimus*CondaeumVefalienfium 
praecipuis  foeminis*  petentibus  ut  ex  urbe  obfefsa  fibi  difcederelice- 
*  ret*  perquam  lepide  refpondilfe  :  fe  omni  vidoriae  frudu  cariturum* 
fi  devidarum  mulierum  ornamento  triumphus  fiius  deflitueretuii-,. 
Spinozam  quoque  a  Condaeo  accerfitum,  Audor  memorat*  quocum 
varios  de  fide  in  DEum  &  religione  fermones  mifcuit.  Sed  retarda¬ 
to  vidricium  armorum  curfu  *  belli  augebatur  moles*  Imperatore 
quoque  Germanico  in  Gallos  arma  flringente.  Condaeus  itaque* 
poftquam cum Araufionenfi  Principe  dubio  pugnaverat Marte*copi- 
is  Gallicis  in  Germania*  per  mortem  Turennii  Ducedeflitutis*  praefi¬ 
citur*  Germanicique  exercitus  Ducem  Montecuculi  Hagenaviae  fol- 
vere  obfidionem cogit.  Etitalaboresfuos  militares  finivit  Condae¬ 
us.  Namque  ex  eo  tempore  Rex  eum  copiis  fuis  non  amplius  praefe¬ 
cit.  Sunt*  qui  fua  fponte  militaria  munera  eundem  fugiffe  conten¬ 
dunt  :  funt  &  qui  Regem  Condaeo  iratum  afferunt*  quod  in  praelio 
cunix^raufionenfi*  nimio  impetu  abreptus  *  milites  inconfulta  auda¬ 
cia  hoftium  furori  obj  ecerit.  Privata  itaque  forte  contentus  *  in  arce 
fua  Chantilliaci  vixit  Condaeus*tempusq;  vitae  reliquum  Rudiis  litera- 
rum  confecravit :  raro  admodum*  nec  nifi  neceffitate  urgente*  in  au¬ 
la  comparuit :  Regi  autem  tanta  animi  fubmiflione  &  veneratione 
addidus  fuit*  ut  fideliffimis  fubditorum  dubiam  reddiderit  palmam,». 
Documento  vel  illud  efl*quod  nepotis  fui  Ducis  Burbonii  cumNaii- 
netenfi  Virgine*  quam  exMontefpaniaRex  fufeeperat*  matrimonium 
fuo  comprobaverit  calculo  *  ferio  fimul  filium  adhortatus*  ne  com¬ 
mitteret  unquam*  ut  promptum  erga  Regem  obfequium  neglexiffe 

videa- 


MENSIS  JULII  A.  MDCXGIV.  29$ 

videatur.  Idem  &  teftantur  literae  a  Condaeo  moribundo  ad  Regem 
Icriptae,  quibus  ierio  de  te  flatur,  quod  ofHcii  leges  tam  proterve  mi¬ 
graverit ,  ied  ex  quo  ad  obfequium  rediit*  nemini  animi  integritate 
ac  fide  unquam  fe  celTide  alleverat.  Expiravit  placide  inter  fiiorum 
gemitus, die  ii.  Decembr.  A.i68<5,  cum  aetatis fexagefimum  quintum 
annum, nec  non  menfem  diemque  tertium,explevifiet_». 

ME  MO  IRES  POUR  SER  VIR  A  V  HI  STO  IRE 
de  Louii  de  Tourbon  ,  Trine  e  de  Conde f 

\  . 

it  e. 

Commentarii  componenda;  Ludovici  Burbonii, 
Principis  Coridcti,  Hiftorias  infer- 

vituri. 

Colonia;,  1 693. 12.  A3ph.  1.  pl.  10. 

Hlfioriam  rerum  a  Ludovico  II.  Burbonio  *  Duce  fortiffimo, 
geftarum,  fine  dubio  jam  plures  condidiffent,  praefertim  noftra 
aetate  bonarum  mentium  non  fanefierili ,  nifi  plerique  documentis 
fide  dignis  commentariisque  fuiflent  deftituti  j  quorum  fi  quis  inops 
in  hoc  feribendi  genere  aliquid  molitur ,  nubes  ille  confedlatur  6c 
inania  prenfat.  Sibi  ipfi  hac  in  parte  fuaeque  gloriae  defuifie  Ludovi- 
cum*  Audior  nofier  memoriae  prodidit.  Vitae  enim  fuae  commenta* 
riosafe  petentibus,  refpondit,  fe  quidem  nihil  aliud,  nifi  quod  obli¬ 
vione  dignum  effet,  ge/fifie.  Quandoque  tamen,  vel  ideo  non  polle 
felioc  labore  defungi  dixit,  quod  ea  neceffario  fibi  commemoranda 
edent,  quae  ut  fibi  gloriae,  ita  aliis  futura  effent  dedecori ,  Lib.  VIL 
p*S27*  Illorum  tamen,quorum  animus  fert  ,  in  conlcribenda  tot 
egregiorum  facinorum,  per  quae  fortifiimus  Heros  ad  immortale  de¬ 
cus  ivit,  hifloria ,  ingenii  periclitari  vires,  ftudiis  conlultujrus  Au¬ 
dior,  congelfit  edi  ditque  quosdam  commentarios,quiillullres  Ducis 
noftri  adliones  figillatim  exponunt.  Leges  enim  in  primo  hujus 
Operis  libro  Relationem  de  expeditioneRocroienfi ,  audlore  De  la 
Chapelle  :  ut  &  ejusdem  Relationem  de  expeditione  FriburgenlL 
Secundus  liber  Hiftoria  obfidionis  Dunkerkanae  ornatur,  quam** 

P  p  •  Sara-» 


3oo  ACTA  ERUDITORUM 

Sarafinus  compofuit.  Tertium  librum  finiunt  literse  Regis  ad  Par- 
lamentum*  quae  rationes  exponunt  *  quibus  Rex  indudlus  Condaeum 
Principem  *  cum  fratre *  &  Longuevillaeo  Duce  manciparit  cuftodiae : 
quibus  junguntur  literae  privati  ad  Parlamentum*  rationes  Regis  re¬ 
fellentes  *  &  pro  innocentia  Principum  acriter  pugnantes*  Belli  de¬ 
nique  civilis  Hiftoriam  Commentarii  Ducis  deRochefaucault  pan¬ 
dunt  *  libro  quinto.  Nec  temere  haec  difperfaprojedlaquefunt:  quin 
potius  apte  concinneque  Audior  hasce  commentationes  inter  fe  jun¬ 
xit^  &  ut  juftae  hiiloriae  faciem  opus  quodammodo  indueret,  ipfe  reli¬ 
qua  addidit  *  quae  ex  Scriptoribus  fide  dignis*  in  praefatione  laudatis, 
fe  pe tiifle  ingenue  fatetur.  Ceterum  vita  Condaei  Principis  cumjam- 
jam  in  compendium  a  nobis  miffa  fit  *  hic  repetere  *  quae  jam  didta 
funt*  lupervacaneum  ducimus.  Saltem  illud  obfervafie  haud  abs  re 
fuerit  *  quod  Audior  tanto  in  Condaeum  Principem  fit  lludio  *  ut  ea 
etiam*  quae  aut  per  imprudentiam  aut  praecipitantiam  quandoque  ab 
eo  geli  a  ceteri  *&  praecipue  Audior*  qui  Hili  oriam  Condaei  edidit*non 
dilfimulant*emollireNoller  omni  ratione*quandoque  Sc  laudare  non 
dubitet.  Palam  illud  fiet*  fi  quis  ea*quae  de  expedi tioneFriburgenfi*& 
irrita  Leridae  urbis  obfidione  memorat/accuratius  fecum  volvat. 

HERMA  N  N I  CONRINGII  EPISTOLARUM 
Syntagmata  duo *  una  cum  T^effionjis. 

Helmft.  ap.G.  W.  Hamm,  1694.  in  4*  l-  Alph.&  10.  pl, 

OUinplurimaliterarumfecretiora  Sc  non  usque  adeo  palfim  no¬ 
ta  ex  epiltolis  clarorum  virorum  mutuis  addifci  queant  *  nemo 
fere  dubitat*&  vel  illis  celeberrimi  Conringii  potell  comprobari.Plu- 
Timae  debentur  gratiae  *  non  folum  excellentillimo  Viro  Hermanno 
Jobanni  Conringio  *  unico  Hermanni  Filio  *  Sc  Sereniffimo  Eledlori 
Brandenburgico  a  Confiliis Camerae  in Magdeburgenfi Ducatu,  qui 
exilio  *  quem  poflidet*Epillolarum Patris  thelauro  has  nuper  per¬ 
benevole  conceffit  cumOrbe  Erudito  communicandasjfed  Sc  amplis- 
fimo  Cajpari  Corbero  *  ProfelToriin  Academia  Helmlladienfi ,  qui  eas 
edidit  ex  MSS.  fadlo  feledlu  *  Sc  ordine  earum  fic  concinnato  *  ut 
lana  alteri  rclpondeat*  Cujusmodiinilitutum  mallemus  ab  omnibus 


MENSIS  JULII  A.  M  DCXCIV.  .  301 

iis,  qui  Epiftolas  dodorum  evulgarunt,  fuiffe  obfervatum.  Eft  autem 
Colledio  duplex,una fcilicet  earum, quas  Conringius  ad  Celfiffimum 
quondam  Principem-Epifcopum  antea  Paderbornenfem,ac  deinde  & 
Monafterienfem  Fcrdmandum  L.  B.  a  Fiirfienbergfc  hic  ad  illumfcri- 
pfit;  atque  altera  earum,  quas  cum Stepbano  Baluzioy<^mi\\n^nff\mo 
Joh.Baptiftae  Colberto,Galliarum  Regis  Miniftro  primario,  a  biblio¬ 
theca  cura  fuit ,  &  editor  operum  Petri  de  Marea*  reciprocavit.  Ex 
quibus  proin  pauca  quaedam  decerpemus  velut  ex  multis ,  quae  figilla- 
tim  adduci  deftinatae  nobis  chartae  modus  negat. 

Parte  I.  judicium  fuum  exponit  Fiirflenbergio  Conri n-P.Lp.j< 
gius,  de  Monumento  quodam  antiquo  Saxonico,  (p.i.)  abs  Prin¬ 
cipe  (ibi  miffo ,  dcdocetporro,  ab  anno  demum  775-CaroliM.au-  p*$. 
fpiciis  coepiffe  in  Saxonibus  Chriftianifmi  primordia.  Epiftola  oflava,  p.  ij. 
cum  multa  de  Germanis ,  &  quinam  ex  illis  commigraverint  inGal- 
liam,differuiffet,  fimul  affirmat,  Legem  Salicam  in  Ripuariis,  non  au¬ 
tem  inTransrhenanis  noftris  terris  effie  latam, quod  olim  quidem  cre- 
diderat,confirmatq;  illam  fuam  fententiarn  alia  deinceps  adBaluzium 
Ep.p-83*Tum  laudatEpifcopoHenrici  deHervordiaMS.Hiftoriae  duas  p.ij. 
partes  apud  fe  extantes,  quam  inventu  raram  quando  judicatHerman-  p.if* 
nus, fimul  taxat  V offium  patrem  ,  quod  eundem  cum  Henrico  de  Er- 
fordia,homine  nihil  minus  quamHiftorico  confuderit*  <$c  credit  Pier - 
montenfem  Comitatum  (/^rmontenfem  alii  feribunt)  nomen  habere  /./7. 
Gallicum,  lapideum  aut  petrofum  montem  (  Pierre  &  Mom  )  fignifi- 
cans,  ac  proinde  illos,  qui  in  antiquis  chartis  audiant  Comites  de  Mon¬ 
te  Lapideo ,  Piermontanos  Comites  effie  ,  forte  quod  eorum  conditor 
ex  Gallia  iftuc  venerit, locis  illis  donatus  aLudovico  Pio.  Eadem  ad¬ 
huc  Epiftola  rogat  Conringius  Epifcopum,  ut  Epiftolarum  Innocen- 
tii  III.  Papae  volumen  ,  quod  ex  Vaticana  Bibliotheca  defcripferit 
olimipfe  Romae,  cum  StephanoBaluzio,  editionem  novam  omnium 
Innocentii  Epiftolarum  tum  parante ,  communicare  velit  *  ( id  quod 
faduetiam  elfe,patetexp.43.)Proponit  etiam  fuam  de  Adispaffionis  p.i$* 
fandarum  Martyrum  Perpetuae  &  Felicitatis  fententiarn,  aedum  ea 
a  Tertulliano  leda  fuiffe  &  allegata  negat,  accufat  fimul  easdem 
effidae  novitatis.  Porro  reprehendit  Conringius  chalcographum,  p»jS* 

.  qui  inprima  Monumentorum  Paderbornenfium  editione  CaroloM. 
barbam  prolixam  affinxerat ,  quem  conflet  tamen  mento  glabro  & 

Pp  z  -  bar- 


302  ACTA  ERUDITORUM. 

p.ji*  barba  rara  genis  adnata  fuiffe.  Epiftola  XXV.  fatetur  Conringius, 
Regis  Galliae  beneficiis, opeColbertfufum  fe  efTe  aliquot  jam  annis  ;in 
quam  rem  ad  Baiuzium  quoque  fcribit  p .67. 71. 79. 8$.  Pofi  Epiflo- 
lam  XXVII.  elegans  Ducis  Montaufierii  adFiirflenbergmm  exhibe- 
p*  yz.  tur  carmen,docetquehicamplius,qiiaenammHifl:oria  Paderbornenfi 
fuo  dudlu  &  aufpieiis  jam  fint  perfera ,  &  qua  etiam  ratione  reliqua 
debeant  adornari. 

Quae  Parte  altera  Baluzii  ad  Conringium,&  hujus  ad  illum  le* 
guntur  Epiftolas,  pleraeque  in  tali  occupantur  argumento*  ex  quo  Hi* 
Roriae  Ecclefiafticae  Sc  Criticae  S.  plurimum  accedit  lucis.  Sic  enim 
p,jt  Epiftola  II.  differit  Conringius  de  Codice  MS.Synodi  Remenfis ,  qui 
extet  in  Bibliotheca  Academiaejuliae,&:  vindicat  ea  Occafione  Flacium 
ejus  olim  editorem  ab  inufla  corruptelae  nota.  Ep.  III.  exponit  Baln- 
zius  prolixe  confilium  fuum  de  edendis  Innocentii  Epiftolis ,  nec  ta¬ 
cet^  Apologeticum  Ebbonis  Archiepifcopi  Remenfis ,  ex  codice  MS* 
Cardinalis  Barberini  a  Domno  Luca  Dacherio Monacho  OrdinisS. 
Benedi&i, inTom.VII.Spicilegii  vet.Scriptomm  editum, aliquot  in  lo¬ 
cis  mutilum  ac  valde  depravatum  effe,  Tum  porro  recenfet  Conrin¬ 
gius  notabili  fermone,  fuam  fiudii  Theologici  rationem,  8c  quam  pa¬ 
cis  eeclefiafticae  fit  cupidiffimus,utrinque  vapulans  licet.  Ep.XIV.  ex¬ 
ta  t  infigne  judicium  Baluzii  de  famofo  diplomate  Lindavienfi ,  quod 
&ipfe  arguit  falfitatis,confentiensHermanno  Idem  fia tuenti.  EpifL 
XVII.  animadvertit  Baluzius  in  ftylum  Conririgii ,  Pontificibus  in  li¬ 
bro  de  Origine  Juris  Germanici,  &  in  Notis  adEpiftolasLeonisyinfe- 
ftum  valde  ;fedexcufatfe  ille  deinceps Epiftola XVIII.  Cuieumquse- 
dam  regeffiffet  Baluzius ,  fic  tandem  notanter  fatis  fcribit :  Et  fi  inter~ 
dum  diffentire  cogor ,  imputandum  ifiud eff  amori  religionis ?qui  me  non 
patitur  ea  omnia  dogmata  profiteri yqu<e  vos  forfan putatis  ejfe  optima 
&  Cbrifiiamjfima.  DEUS  >  qui  cor  dium  &  cogitationum fer  ut  at  or 
quemque  pro  fuis  meritis judicabit.  Interam  amemus  ,  miConrin - 
gi ;  flf  tametfi  diverfas  opiniones  tuemur  in  caufa  religionis >mor ibus  ta¬ 
men  div  er  fi  non  fimus ,  qui  eadem  lit  er  arum  fiudia  fellamur.  EpifL 
p,  yp  XXIIX.  refert  Baluzius ,  praefationem  fuam  ad  Antonii  Gratiani  li¬ 
brum  reprobatam  fuiffe  ab  iis ,  qui  Romae  curam  gerunt  configendo¬ 
rum  librorum,  &in  numerum  prohibitorum  relatam,  repugnantibus 
licet  Eminentiffimis  Cardinalibus  Bona  &  Eftraeo,  qui  &  pervicerint, 

ne 


t&P* 

p.pz*  60. 

P*  43° 
P-3?- 
p-4%-4?- 

p.pu 

P.  fdr 


MENSIS  JULII  A.  MDCXGIV.  jo? 

ne  nomen  fuum  publice  ederetur ,  in  decreto  Sacrcc  Congregationis 
per  typographos  vulgato  $  &hanc  fibimercedem  tribui  invefiigatae 
veritatis.  Verum  jucundo  Conringius  contra  ejusmodi  fa&a  con- 
filio  madet ,  ut  Baluzius  deinceps  librorum  luorum  editioni,  ac  no¬ 
minarim  Capitularibus  Regum  Francorum ,  vel  lilia  Regis ,  vel  privi¬ 
legium  aliquod  praefigat,  quae  utique  valitura  fint  mitigandae  Roma¬ 
nae  Curiae. 

Ceterum  plurima  pafTim  citantur  a  Conringio  Bibliotheca 
Helmftadienfis  MSta ,  quae  ut  a  nobis  recenfeantur  figillatim,  opus 
non  eft  At  enim  fi  quis  Hermannum  noftrum  paulo  propius  intueri 
&  eundem  facie  tenus  etiam  nolle  defiderat  forte,  hunc  ablegamus,  & 
ad  iconem  ejus  fatis  eleganter  expreflam ,  Sc  ad  vitae  fcriptorumque 
librorum  hifioriam ,  hisce  Epifioiis  fimul  cum  illa  praefixam.  Id  fo- 
lum  optamus  unice ,  utbeneficio  clariffimorum  Virorum,  quosfub 
initium  hujus  enarrationis  honorifice  indicavimus,  prodeat  fine  mora 
nova  Epifiolarum  Conringii  colle&io ,  &  illa  cumprimis ,  quae  com¬ 
mercium  ejus  cum  illuftriffi mo Boineburgio ,  abs  Corbero  promifla, 
exhibebit,plena  procul  dubio  non  minus  graviffimarnm  rerum,  fed  <3c 
grata  perinde  futura  omnibus ,  qui  bonas  literas  nobiscum  amant. 

MODERNA  THEOLOGIA  JUDAICA , 
deline  at  a  per  Joh*  a  Lent  7  SS.  TbeoU  2X  ejus  demius 
ut  &  Ling<  Orient,  &  Hift .  Ecclef.  Trof. 

Ordin . 

Herbornse >  typis  &  fumtibusToh.  Nicolai  Andre*, 
Anno  1694.  in  4.  Conflat  Alph.i. 

plag.  22. 

QUi  facras  in  Davidis  hymnos  Obfervationes,  Epiftolasque  MSS* 
AndreaeMafii,  propediemfe  vulgaturum  promifit  Autor  re¬ 
verendus  &  clariffimus ,  operam  interea  perutilem  in  praefenti  Libro 
commodavit  his ,  qui  dogmatum  in  religione  Judaica  hodieque  rece¬ 
ptorum  notitiam  e  compendio  haurire  defiderant.  Ipfe  etenim  quae¬ 
cunque  illuc  pertinent ,  ac  per  varia  Do&orum  ifiius  gentis  volumina 
diiperfa  funt  >  in  unum  veluti  Syftema  collegit ,  nudam  ubique  thefin 

P  p  3  indi- 


P  •  $  i» 


30+  ACTA  ERUDITORUM 

indicans ,  nec  ad  refutationem  errorum,  qui  occurrunt ,  putidifllmo- 
rumprogreffum  faciens.  Quamobrem  &  rationem  generalem  Theo¬ 
logiae  iftius  explicat ,  <Sc  punda  ejus  fpecialiaLedoribus  ob  oculos 
proponit—*. 

Pofteaquam  nempe  c.  I.  apud  Judaeos ,  uti  difciplinarum  aliarum 
nomina  confueta  ,  ita  etiam  Theologiae  vocem  non  inufitatam  effe 
oftendit,  varias  hujus  divifiones  ab  iis  excogitatas  memorat  ,  &  oc- 
calione  imperfedionis  ,  quam  illi  in  Theologia  naturali  agnofcant, 
traditionem  de  Ariftotele  fub  vitae  exitum  Judaicam  religionem  am¬ 
plexo  allegat-* ,  produda  ex  R.  Gedaljae  ben  Jachijae 

iphusmet  Ariftotelis  epiftola,  qua  fuam  converfioneirL» 
Alexandro  M.  fignificaverit-,.  In  revelata  autem  Theologia  cum 
Maimonides  tredecim  articulos  principales  conftituerit,  hinc  motas 
fuper  ea  re  controverfias ,  &  objediones  praecipue,  quibus  hanc 
diviftonem  impugnaverint  R.  Ghasdai  <3c  R.Jofeph  Albo,  repetit  5  ni¬ 
hilo  tamen  fecius  Maimonidem  a  tota  Rabbinorum  cohorte  in  arti¬ 
culis  Theologiae  fuae  pro  duce  agnofci  dicit,  ipfaque  haec  tredecim 
capita  cum  fummaria  eorundem  interpretatione  exhibet.  Pergens 
dehinc  in  c.II.  ad  duplex  religionis  hujus  principium,  Scripturam., 
nempe  facram feu  legem  fcriptam ,  &  legem  oralem  Talmude  com- 
prehenfam,  priorem  magno  in  pretio  haberi  apud  eos  aiTerit,  quan¬ 
doquidem  variis  iftam  elogiis  exornent,  perfedam  omnino  ,  in  voci¬ 
bus, charaderibus  ,  pundisque  vocalibus  integram ,  claram  item  luci- 
damque  ede  fateantur,  frequentem  quoque  ejus  ledionem  fuadeant, 
&  facrarum  literarum  interpretationem  maximopere  fimul  commen¬ 
dent  ,  duplicem  in  iis  fenfum  vulgo  inveftigantes,literalem  unum,  al¬ 
te  rumqu  e  myfticum.  Quas  autem  dedivilione  Vet.Teft.  in  Legem, 
Prophetas,  &  Hagiographa;  de  Pentateuchi  celebratione  pne  libris 
aliis;  de  Legis  Molaicaein  54.  ordinationes  majores,  &inpnecepta 
613  fedione;  de  Apocryphis,  Novique Teftamenti  libris  e  Canone 
exclulis,  fentiant,ea  fingula  latius  itidem  exponit.  Mox  pofteriorem 
feu  oralem  legem,  non  minoris  audoritatis  efTenotat,cum  eam  fimi- 
liter  a  Deo  benedido  profedam  ,  Mofique  cum  lege  feripta  tradi¬ 
tam,  per  continuam  fucceffionem  ad  pofteros  propagatam  fuifle^ 
fummeque  proin  necelfariam,  quin  &lege  feripta  perfediorem  ac 
pluris  faciendam,  cenfeant* 


Sed 


MENS.  JULII  A.  MDC  XCIV.  305 

Sed  quod  attinet  ad  ipfa  Judaeorum  hodiernorum  dogmata, eo- 
rum  feriem  per  fingulos  fidei  articulos  illuflrat ,  qui ,  cum  nec  alias 
ignoti  fint,  non  adeo  prolixe  a  nobis  nunc  repetendi  veniunt.  Ut  ta¬ 
men  de  methodo  Audoris  clariffimi  conflet  redius,  minus  forfan 
fuerit  dividiae ,  fi potiflimas  faltimfingulorum  capitum  materias  qua- 
fi  per  tranfennam  infpiciendas  exhibuerimus. 

Aufpiciumergofumitin  c.III.a  fide  de  DEO  ^  cujus  effentiam 
comprehendi  non  poffe  flatuant ,  eamque  fpiritualem  faciant,  prout 
&Deum  ipfum  dicant  perfediffimum ,  infinitum,  fimpliciflimum, 
immutabilem,  aeternum  5  omnifcientiam,  omnipotentiam  ,  &omni- 
praefentiam  illius  vindicantes  ,  &  ex  infinitis  Dei  perfedionibus  fum- 
mam  ejus  colligentes  gloriam.  AftPerfonarum  Trinitatem  vehemen¬ 
ter  ab  iis  impugnari,  c.  IV.  docet ,  contumeliasque  in  Chriflum  ore 
improbo  effufas  execratur,  ac  Spiritum  Sandum  non  pro  Deo  ipfo, 
fed  pro  virtute  donoque  Dei  ac  operatione  divina  venditari  fuperad- 
dit.  Quomodo  Deum  peccati  autoremefle  inficientur,  ejusqueprae- 
fcientiam  cum  libertate  arbitrii  humani  confiftere  probent,  Praedefii- 
nationem  tame  per  nimias  vires  homini  in  fpiritualibus  etiam  affertas 
corrumpant,  in  c.V.  exponit.  Creationem  omnium  rerum  in  c.VI. 
ita  confiderat ,  ut  eam  pro  fundamento  fidei  maxime  folido  agnofci ; 
mundique  aeternitatem, &  ejus  e  materia  prteexiflente  aut  prima  pro- 
dudionem  negari ;  mundum  tamen  fingi  duplicem,  antiquum  unum, 
qui  plane  diflolutus  fit  deftrudusque  ,  alterum  novum ,  praefentem 
noftrum,qui  e  nihilo  pariter  fit  conditus ;  creationem  foli  Deo  tri¬ 
buendam,  fex  dierum  fpatio  abfolutam ,  ac  menfeTifri  feu  Septem¬ 
bri  fufceptam  fuiffe  contendi;  e  rebus  autem  creatis  animas  huma¬ 
nas  primo  fimul  die  omnes  dici  efformatas  ,*  marisque  ac  foeminae 
animas  conjundim  produdas,  unde  vel  faulfa  velinfaulla  oriantur 
conjugia,  prout  quaelibet  anima  cum  pari  per  eadem  jungatur,  aut 
cum  impari  ;  Angelos  bonos  primo  ftatim ,  malos  autem  cum 
inferno  fecundo  die  credi  conditos;  coelum  pro  animato  ftellasque 
pro  rationalibus  haberi ;  ac  tandem  circa  Adamum ,  an  is  a  fronte 
marem ,  a  tergo  autem  foeminam  retulerit ,  adhuc  difceptari  often* 
dat.  Capite  VII.  occupatur  in  exhibenda  dodrina  Judaica ,  quae  di¬ 
vinam  concernitProvidentiam,  ubi  Maimonidem  a  multis  immerito 
culpari  ait ,  ac  fi  eam  non  circa  animalium  individua ,  plantas ,  folia, 

vilia- 


%06  ACTA  ERUDITORUM 

viliaque  alia  ,  fed  unice  in  cura  hominum ,  quibus  peculiare  aliquod 
amoris  lui  lignum  Numen  elucere  voluerit, verfari  alferuiffet  j  cum  ita 
potius  fecum  ille  datuerit ,  quod  Providentia  Dei  his  tantum  in  gene¬ 
re  profpiciat ,  quatenus  eorum  confervet fpecies ,  individuis  dilpofi- 
tioni  caularum  fecundarum  relidis ,  quodque  brutis  praemiorum  & 
poenarum  in  futuro  feculo  difpenfatiohem  competere  negaverit.  De 
caetero  autem  nonfolumMaimonidem  apudTheologos  hoc  nomine 
vapulare  ,  fed  etiam  R.  Levi  Barzelonitae  pariter  ab  Hottingero  talia 
imputari  obfervat.  Ne  referamus  pluribus,  qua:  ad  modum  hadlenus 
mondratum  de  Angelis  c.VIII,  de  homine  in  datu  integritatis ,  dc  ad 
divinam  imaginem  formato  c-IX,  eodemque  per  peccatum  defu¬ 
tuto,  deheie  fimul  de  peccato  originis  ejusque  propagatione  dc  a  pec¬ 
catis  adlualibus  differentia ,  c.X,  delibero  hominis  peccatoris  ar¬ 
bitrio  c.  XI ,  fufe  fatis  dilferit.  In  fide  de  homine  per  gratiam  redi- 
tuto ,  five  de  peccatoris  per  Mediam  reconciliatione,  recentiores  Ju¬ 
daeos  a  veteribus  quam longifUme difcedere  contendit,  quandoqui¬ 
dem  hi ,  etiamfi  operum  aliqua  fiducia  turgerent ,  Mediae  tamen  gra¬ 
tiaeque  divinae  multum faepe  tribuerint,  cum  illi  econtra reconcilia¬ 
tionem  cum  Deo  non  per  Melfiam, fed  per  opera  meritaque  humana* 
five  illa  fint  propria ,  five  aliena,  patere  pervicaciter  exidiment,  illius- 
que  beneficia  faltim  fore  temporalia  libi  perfuadeant.  Unde  mirum 
adeo  non  fit ,  quod  dc  in  Juftificatione  hominis  peccatoris  coram 
Deo  modos  alios  excogitaverint,  bona  opera,  imprimis  eleemofynas, 
jejunia,  preces,  vitae  monadicae  Rudium,  lacrymas,  cafiigationes ,  dc 
alia  idius  generis  afiidue  requirant ,  ac  demortuorum  quoque  operi¬ 
bus  non  leve  pondus  adjudicent,  quae  fingulain  c.XIII.  uberius  dedu¬ 
cuntur.  Caput  XIV.  quod  agit  de  obfervantia  legis  Molaicae,  lex- 
centa  ilia  ac  tredecim  praecepta ,  quae  Judaei  inde  excerpferint ,  in  me¬ 
dium  producit.  Quod  veram unicamque  Ecclefiam  apud  le  quaeren¬ 
dam  effe  glorientur ,  tedimonia  in  cap.XV.  allegata  comprobant,  dc 
odium, quo  Sadducaeos, Samaritanos, Karraitas,  ac  Romanam  quoque 
Ecclefiam  prae  caeteris ,  profequantur,  declarant.  De  Sacramentis  in¬ 
ter  eos  creditis ,  circumcifione  nimirum  dc  epulo  pafchali ,  cap.  XVI. 
Audior  difpicit ,  ncc  annotare  omittit,  quibus  modis  Iaera  Chridia- 
norum myderia rideant,  quomodo  transfubdantiationem  maximo- 
pere  impugnent, ac  Reformatorum  de  S.  Coena  fententiam  cum  aliis 

colla- 


MENS,  JULII  A.  M  DC  XCIVJ  307 

collatam  fibi  videri  probabiliffimam  confiteantur.  Tria  poftrem* 
capita,  XVII,  XVIII,  &  XIX,  flatum  hominis  ultimum ,  &  eum ,  qui 
hanc  vitam  infequetur,  Judaicis  coloribus  delineat;  ubi  de  aflerta  ani¬ 
marum  immortalitate ,  earumque  circa fepulchra  commoratione^  Sc 
in  corpora  alia  transmigratione ,  de  mortuorum  refurre&ione  ma- 
fcule  defendi  folita ,  de  extremo  judicio  vitaque  aeterna  Ifraeli  praepa¬ 
rata^  ftatu  in  eadem  futuro ,  ac  denique  de  inferno  diftin&isque  ibi 
dasfibus }  ex  inftituti  ratione  multa  recenientun^ 

VALE  SI  AN  A ,  OU  LES  PENSE' ES  CR1T1 ttt!ESs 
Hiftoriques  &%'lorales>&les  Toejtes  Latines  de  %lrje  Palonfim* 
feiller  dn  7tyi  <&Hiftoriographe  de  Rance^reamllies 
far  Mr .  deValou ,  fon  piis, 

L  e. 

Valeftana/i  ve  Meditamenta  Cririca,Hifforica& 
Moralia, ut  &  Poemata  Latina  Hadriani 

Valefii  &c. 

Parifiis  apud  F.&P.Delaulne  1694.  in  12.  piag.nS. 

CLarifiima  funt  nQnapudGallosfolum,fedintoto,quamlatepa** 
tet,  erudito  orbe  Valefiorum  Sc  Hadriani  fratrum  no¬ 

mina  ;  Sc  uterq;  certe  de  literis  Sc  hifloria  ecclefiaftica  meruit  optime* 
Illius  vitam  fcripfitHadrianus  nofter,feparatim  ante  hos  tredecim  an¬ 
nos  apud  nos  excufam;  fedHadriani  vita  praefixa  nunc  eftValefiano- 
rum  colledioni,ex  Diario  Eruditorum  Barifienfi  mutuata.  Non  in¬ 
gratum  arbitramur  Le&oribus  fore,  fi  inde  breviter  excerpamus,  quae 
vitam  fummi  Viri  concernunt ,  antequam  ad  reliqua  faciamus  acces- 
fum.  Natus  eft  d.  14.  Januarii  A.  1607.  Carolo  de  Valois  patre,  viro 
nobili  apudNormannos  inferioreb.  Omnefludium  humanioribus 
literis ,  &  deinceps  aetate  &  judicio  maturiore  inflru&us  ,  Hiftoriae 
Francicae  eruendae  impendit  >  adjutus  cumprimis  variis  monumentis 
Sc  flylo  Romano,  quem  elegantem  fibi  &  perquam  familiaremreddi- 
derat.  Ejus  vero  Hiftdri*  Tomum  I.  edidit  anno  1 646,  II.  vero  Sc 
III.  annoi^g,  cui  annexa Di&xtatio  de  Eajilicis }  cujus  Afologiam 

Qjj  ann<* 


ACTA  ERUDITORUM 


anno  1660.  contra  Launoyum  concinnavit.  Eodem  anno  ausius 
fuit •&  titulo  Hifloriographi  Regii ,  (  qui  honor  etiam  fratri  Henrico 
obtigerat, )  ftipendio  MCC  librarum  in  fingulos  annos.  Anno  1663. 
imprimi  cu/avit  duo  Poemata  ex  MS.  cumfuis  commentariis.  Cir¬ 
ca  finem anni  1664,  cum  conjugi demum  fuam  addixiflet  fidem,  ex 
ea  deinceps  &  filium,  optimi  patris  fpei  exade  nuncrefpondentem, 
&  filiam,  brevioris  vitae,  fuflulit.  A.id66.  DiiTertationem  ad  celeberri- 
mumWagenfeilium,de  reperto  nuper  in  quadam  Dalmatiae  urbe  Pe¬ 
tronii  Arbitri  fragmento  confcripfit ,  ej  usque  falfitate  deteda ,  fimul 
ex fententia fratris Henrici,probatum  ivit,  Petronium  fuifTe  natione 
Gallum,&  inde  ab  Imperio  Neronis  vixifle  fub  Antoninis,  tedimonio 
Sidonii,  Macrobii  &  Apuleji  confirmavit..  Anno  1675.  edidi t  Noti¬ 
tiam  Gallia  % .pulcherrimum  opus.  Anno  1676.  menfe  Maj o  fratrem 
amifit  ,  non  fine  dolore  de  cujus  feriptis  multa  dicere  jam  non  eft 
opus.  Anno  idgt.  fecundam,pod  priorem  fratris,  Ammiani  Marcelli - 
ni  editionem  adornavi  t,  fed  anno  1 6^4.  DiiTertationem  unam  contra 
Chifietium,  &■  aliam,  contra-  quendam  BenediMinum.  Ab  illo  tempo¬ 
re  quietem  induliit  operis  typographoruni,  tametfi  parata  ad  prae¬ 
lum  habuerit  Poematum  Latinorum  colle  di  onem,  Commentarium  in 
fuvenaUs;  Satyras ,  Epifiolas  varii  argumenti ,  Notas  in  Florum  & 
feripto  res  alios.  Tandem  anno  idp2.  d.2.Juliiobiit  placide^extindus 
non  tam  morbo, quam  fenio  annisqne  &  laboribus  confedus. 

In  Valefianis  haec  nobis  prae  aliis  vifa  funt notatu  digniora.  P.  4 
illa  verba ,  quae  proxime  ab  initio  Evangeiii  Johannei  extant :  Omma 
per  ipfum  faliafunt  fine  ipfo f alium  eli  nihil ,  quodfaihtm  eft.  In 
ipfo  vita  erat  i 'fc .  mutatis  didindionibus ,  hac  ratione ,  ut  fenfus  fiat 
planior,  vul  t  collo  cari :  Et  fine  ipfo  f alium  esi  nihil,  (fiuodfa  dum  esi 
inipfo  y  vita  erat  &c.  P,  6.  De  Pafquierio  refert,  quod  conjugem 
fortitus fuerit indefinenter  querulam,  didjsque domefficos  inceden¬ 
tem, quin  &  iplummet  etiam  maritum.  Pulchellum  fane  ed,quodeami 
in  rem  confecit  epigramma  Pafquierius ,  quod  ita  fe  habet ; 

Nulla  dies  nobis y  non  horula pr ater  it  una» 

Non  punUum , nullus  temporis  articulus , 
guo  non  va\  mi  feris  fervis  fuccenfeat  uxor , 

Sticcenfietque mihi ynf fimul ipfie  querar , 


Illius 


MENSIS  JULII  A.  M  DC  XCIV.  309 

iUius  ad  nutum  totus  componor,  &  idem 
Pacificus  cum  fim ,  triflia  bella  gero . 

Sic  mihi pax  bello ,  fic  bellum  pace  paratur , 

23f  placide  ut  pofilm  vivere ,  mi  fer. 

Sic  vel  cum  fervis ,  t/<?/  conjuge  litigo ;  fic  efl 
Heul  mihi  conjugium  litigio fus  amor . 

P.  14.  probare  contendit,  morbum  Gallicum  antiquis  non  fui/Te  inco¬ 
gnitum  ,  non  eo  folum  argumento  ,  quod  plurimi  apudillos  «que im¬ 
moderata  Venere  fuerintufi  achodiemulti,  fed etiam  exilio Taciti 
loco  Annalium  IV.  de  Tiberio  fic  fcribentis  :  Erani ,  qui  crederent  m 
fenettute  quoque  corporis  h allitum pudori  fuijfe .  Quippe  illi pragracU 
lis  &  incurva  proceritas  y  nudus  capillo  vertex ,  ulcerof a  facies  ac ple • 
rumque  medicaminibus  interjlinffa.  P.  ip.  Joh.  Bap tiliam  Thiers, 
qui  de  illicito  facerdotibus  capillamentorum  ulu  commentatus  ell, 
ait  etiam  de  illicito  iisdem  rhedarum  ufu  meditari  librum, Sc  p.i6.  Pe- 
tavium  quotannis  femelDelpauterii  Grammaticam  peri egifie  narrat. 
P^Hadrianumnollrum  contraMonmaurium  profefioremParifien- 
fem  fafci  culum  fatyrarum*  fed  rariffimum  nunc  inventu,  evuJgafie  in¬ 
dicatur  fub  hoc  titulo  :  Petri  Monmaur ii  Gracarum  liter arum  Pro* 
fejforis  Regii  Opera  in  duos  tomos  divifa  ,  iterum  edita  >  &  notis  nunc 
primum  illufirata  a  G)uwto  Jmuar io  Frontone, Parif.  1643.  in  4»  P.q^* 
originem  fabulas  de  11000  virginibus,  ex  lententia  Sirmondi,  inde  du¬ 
cit  Valefius,  quod  inepti  quidam  fcribae  inMartyrologio  MS.  itare- 
pererint :  SS.  VRSVLA  ET  VNDECIMILLA  V.M.  i.  e. 
Sanfta  Urfulatf  Undecimilla  Virgines  Martyres  \  fed  putarint,  quod 
vo yiUndecimilla  cumV.  &  M.  proxime  infequentibus,  per  abbrevia- 
tionemliterarum  effet  fcripta ,  pro  Undecim  Millia  Virginum  Mar¬ 
tyrum  y  &  fabulam  adeo  inde  effinxerint.  P.  66.  obfervat,  culina  vo¬ 
cabulum  idem  fignificafie  prifcisaclatrinarn,  <Scp.  81.82.  aifertlocurn 
ex  Chronico  quodam  MS.  fandi  Medardi  Suesfionenfis  in  anno 
Chrilli  1261.  delinente,  quo  agitur  de  Haereticis,  qui  Pifli ,  aliis  Bulga - 
ri}  vocati  ffierint,Franciam,Flandriam  &c.  maxima  multitudineper- 
vagantibus.  P.128.  notatur  Faber,  ille  Graecae  linguae  in  Academia  Sal- 
murienfi  ProfelTor,quodGallicum  fuum praenomen Tanneguy  Latine 
reddideritper  Tanaquil,  cum  id  nomen  non  viro  proprium  fit,led  foe- 
minae >  6c  id  potius  reddi  debuerit  per  Tanneguidus  perinde  ut  Guy 

<13  *  Patin 


( 


/ 


M$.  fide ,  ejus  Grammatici  ,  qui  vulgo  appellatur  Prifcianus ,  genui- 
num  nomen  e  (Te  Prafcianus*  Praeterea  plurima  pasfim  in  Suetonio  , 
Caelare,  Catullo  ,  aliisque  depravata  prifiino  refiituuntur  decori  lo¬ 
ca  ^  &  prolixas  p.iog.  fqq.  extant  Vaiefii  notae  &  emendationes  in 
Du  Cangii  Glo (larium  mediae  feu  barbarae  Latinitatis,  quod  erroribus 
infinitis  featere  affirmat;  num  vere  ita ,  an  forte  ex  quodam  contra 
illum  praejudicio  ,  hic  non  disquirimus. 

Tandem  annexa  lunt  Vaiefii  ejusdem  Poemata  ,  e  quibus  tan¬ 
tum  non  omnia  felix  ingenium  <Sc  propitiis  admodum  Mufis  natum 
arguunt.  In  fpecimen  duo  folum  epigrammata  allegabimus,  p.  78.  in 
Calle  te  tum ,  celebrem  paetam  Gallum,  famulas  fuas  ducentem ; 

Quidam  Poeta  no  fler,  arte ,  moribus, 

Natus  magis  Poeta  quam  faffus  tamen, 

Comis  5  bonus ,  jucundus,  &  dicax  homo, 

Jn  conjugalem  recipit  ancillas  torum, 

Forisque  non  vult  quarere ,  quod  habet  domi. 

Neu  coelibatus  fentiatmolefiias, 

Subfiituit  aliam  protinus  demortua, 

Matremfamilias  de  minifira  redditam  t 
Exfolvat  ut  fe  debitk  mercedibus, 

Ultro  jugali  vinciens  fe  compede* 

Sic  quinque  famulas  duxit.  Hac  connubi 4 
Vocare  pojfs  nuptias  poeticas * 

Jcp.gg.  illud,  quo  Mufis  valedicit  s 

Nunc  Vos ,  Pier ides,  duo  quas  per  lufira  laceffo 
Ajftduw,  vos  luce  mihi  (  memini jfe  pote  fi  is) 

Hileffia  magis  :  En  vefiros  non  J  fonte  relinquo, 

Suavem  animi  errorem,  h  fas,  cantusque  choreasque* 

Extremum  falvete  mihi ,  extremumque  valete . 

Major  agit  Heus, atque  opera  admajor 4  remittit * 


1 


f 


MENSIS  JULII  A.  M DC  XCIV.  jn 

G.G.L.NOVA  CALCULI  D  IF  FEREN  TIA  LIS 
Applicatio  &  uftMj  ad  multiplicem  linearum  confiruffiio- 
nem ,  ex  data  tangentium  condi- 
tiont^j* 

MEmmi  jam  a  me  infumatum  in  his  Adis,  ut  redarum  ordmatim  TAB* 
fump carum  concurfii  hadenus  noto ,  ita  &  concurlu  curvarum 
lineas  formari*  Sed  placet  rem  non  parvi  ad  Geometriam  augendam 
momenti  exponere  diftindius ;  nam  ne  in  redis  quidem  concurrenti¬ 
bus  tota  ejus  vis  fuit  perlpeda.  In  genere  igitur  hoc  problema  ad 
communis  Geometriae  leges  revocare  hic  docebo :  Lineis  (redis  vel 
curvis)  pr opo fit am  tangentibus  $  pofiiione  ordinarim  datis  ,  invenire 
propofitam ,  vel  quod  eodem  redit :  invenire  lineam ,  qua  infinitas  Iri 
neas  ordinat im pofitionc  datas  tangit .  Cujus  ufus  cum  latifiime  pa¬ 

teat,  calculum  in  eam  rem  peculiarem  jamdudum  excogitavi ,  velpo* 
tius  huc  peculiari  ratione  applicui  noflrumDifferentialem  compen¬ 
dio  non  contemnendo.  Scilicet  quemadmodum  Cartefius  loca  ve* 
terum  calculo  exprimens  aequationes  adhibuit,  quae  cuivis  curvae  pun* 
do  conveniunt,  ita  nos  aequationes  hic  adhibemus  infinities  amplio¬ 
res  ,  quae  cuilibet  pundo  cujuslibet  curvae  in  ferie  ordinarim  fumta* 
rum  curvarum  eomprehenf^accGmmodanfun  Itaque  x  Scy  abfcifli 
quidem  &  ordinata ^  feu  co ordinata  intelliguntur  cujusvis  ex  didis 

curvis ,  fed  fpeclatim  tamenaccipiuntur  de  curva  ex  ipfaf um  concur¬ 
lu  formata  leu  ipfas  tangente  5  utili  quodam  aquivocationis  charaffe* 
rifiica  genere.  Coejficientes  a  >  b,c y  in  aequatione  cum  ipfis  x  Scjt 
nfurpatsejfignificant  quantitates  in  eadem  curva  conflantes >  alias  qui* 
dem  infitas  (  nempe parametros)  alias  Vero  extraneas, quae  litum  cur* 
vx  (  adeoque  verticis  axisque)  definiunt.  Sed  comparando  curvas  le* 
riei  inter  fe,  feu  tranfitum  de  curva  in  curvam  confiderando,aliae  coe£ 
ficientes  funt  conflantijfima&u  permanente s,  (quts  manent  non  tan¬ 
tum  in  una1fed&  in  omnibus  feriei  curvis,)  aliae  lunt  variabiles*  Et 
quidem  ut  feriei  curvarum  lex  data  fit^  necefle  efi  unicam  tantum  in  I 
coefficientibus fupereffe variabilitatem ^  adeoque  fi  inprimariapio 
omnibuT  curvis  aquatione  naturam  earum  communem  explicante 
plutes  extern  variabiles  >  necefie  eft  dari  alias  aquationes  accejforiaS) 
«oef&ientium  variabilium  dependentiam  inter  fe  exprimentes  >  qua- 

3  rum 


VII 


% 


512  ACTA  ERUDITORUM  , 

rum  ope  omnes  variabiles  ex  aequatione  primaria  toili  poflint  praeter 
unam.  Caeterum  pro  concurfu  'duarum  linearum  proximarum ,  fiia 
interfedione  pundum  curvae  quaefitae  (  quam  &  tangere  intelligun- 
tur,)  determinantium ,  manifefium  eft ,  concurrentes  quidem,  adeo- 
que  lineam  ex  concurfu  formatam  tangentes ,  efTe  geminas  \  interfe- 
dionis  autem feu  concurfus  pundum efTe  unicum,  adeoque  &  ordi¬ 
natam  ei  refpondentem  unicam  efTe;  cumalioqui  in  invefligatione 
folita  linearum  propofitam  tangentium,  regiarum  vel  curvarum  (vel- 
ut  circulorum,  parabolarum &c.)  ex  datae  curvae  ordinatis  quaeren¬ 
darum,  ovdinatxgemw£j  tangentes  unica  concipiantur.  Itaque  quo¬ 
ad  prsefentem  calculum,  quo  ipfae  ex  tangentibus  redis  vel  curvis  po¬ 
litione  datis  inveftigantur  ordinatae  {  contra  quam  in  communi )  ma¬ 
nent  coordinatae  x  &cy  inhoe  tranfitu  (  a  proximo  ad  proximum) 
invariatse, adeoque  funtindifFerentiabiles ;  at  coefHcientes ,  (  quae  in 
communi  calculo  indiflerentiabilescenfentur,  quia  conflantes, )  qua¬ 
tenus  hic  variabiles  funt,differentiantur.Notabile  efl  autem,  fi  omnes 
infita  c^o  efficient  es  fint permanentes ,  curvaeqne  adeo  ordinatim  con¬ 
currentes  fint  congruae  inter  fe  ,-  perinde  fore  ,  acfiintelligantur  ejfe 
vcfigia  ejusdem  linea  mota  ;  qurvaque  earum  concurfu  formata 
lineam  motam  perpetuo  durante  motu  tanget.  Unde  in  hoc  cafu  ori¬ 
tur  connexio  quaedam  cum  generatione  trocho  e  idum\nam  &bafis,fu- 
per  qua  volvitur  generatrix  trochoeidis,  generatricem  durante  motu 

tangit-*.  .  '  rr 

Calculus  autem  ita  inftituetur :  aflumatur  aliquis  angulus  redus 

fixus,  cujus  crura  utcunque  produda  confiituere  intelligantur  duos 
axes  relationis  curvarum ,  feu  axem  cum  axe  conjugato,*  in  quos  de- 
mihi  normales  ex  pundo  curvae  quocunque  erunt  ordinata,  *,&  or¬ 
dinata  conjugata  feu  abfcifla ?y  ,*  uno  verbo  :  coordinata ,  x  6cy ;  qua¬ 
rum  relationem  ex  datis  quaerendo  habebitur  aquatio ,  (i)  quam  pau¬ 
lo  ante  appellavimus  primariam ,  cum  fit  cuilibet  cujuslibet  curva¬ 
rum  ordinatim  fumtarum pundo  communis.  Quod  fi  aequationi  r, 
infunt  plures  coefficientes  variabiles,  ut  b ,  c ,  dabitur  earum  depen¬ 
dentia  fecundari  am  aequationem ,  (2)  unam  vel  plure*  5  atque  ita 
ex  aeq.  1  tollendo  coeffiicientes  variabiles,  praeter  unam  b  prodibit 
aeq.  (3}  Hanc  aequationem  differentiando,  ut  prodeat  aeq.  (4)  cum  in 
eafola  affutura  fit  differentialis  ipfius  b ,  evanefeet  differentialitas, 

adeo- 


MENS.  JUL.  A.M  DC  XCIV. 


adeoque  habemus  aeq.  4  ordinariarn,  cujus  ope  ex  aeq.  3  tollendo  va¬ 
riabilem  refiduam  b ,  habebitur  aequatio,  (5)  in  qua  praeter  xScy  tan¬ 
tum  fupererunt  coeffidentcsinvariabiles  (ut  a)  qua?  erit  aquatio  ad 
curvam  quaefitam  concurfu  ferici  linearum  formatam*  adeoque^  fe¬ 
riet  linearum  tangentem  communem,  Sed  &  aliter  inftituipoteft  cal- 
culus^prout  facilitas  invitabit  >  non  tollendo  ftatim  variabiles,  fed  fer- 
vando.  Nempe  datis  aeq.(i)primaria:r&  aeq.  (2)  iecundaria  (una  vel 
pluribus  pro  explicanda  dependentia  coefficientium  variabilium  in- 
fervituris)  differentienturaeq.i,  ut  prodeat  (3),  Sc  aeq.  2,  ut  prodeat 
(4)  (  una  vel  plures ,  fi  pro  aeq.  2  affuerint  plures.)  Ita  habebimus 
plures  quantitates  differentiales,  fed  tamen  habebimus  &  aequationes' 
fufficientes  ad  eas  tollendas;&  quidem  modo  tolli poflint  aifferentia- 
les  quantitates  usque  ad  unam;-  etiam  refidua  ida  evanefcet  per  fe  >  Sc 
fic  prodibit  aeq.  (5)  ordinaria,feu  careiTS  quantitate  differentiali;  quam 
conjungendo  cum  aeq.  1  Sci  tolli  poterunt  variabiles  omnes ,  &pro- 
dibitaeq.  (6)  naturam  exprimens  curvae  quaefitar,  linearum  concurfu 
formatae,  quae  erit  eadem  cum  aeq.  5  calculi  prioris* 

Hac  jam  methodo  folvi  poffunt  innumera  problemata  fubli- 
mioris  Geometriae ,  hadenus  nonhabitainpotefirate,  pertinentiaque 
ad  tangentium  converfam  ex  quibus  nonnulla  in  fpecimen  indica¬ 
bo,  magniutiquegeneralitatis.  Velud :  data  relatione  inter  A  T  Sc 
A  ©  refegmenta  axium  per  curvae  tangentem  C  T  fada, invenire  cur¬ 
vam  C  C  5,  nam  redae  curvam  tangentes  ordinatim  politione- daritur,, 
adeoque  &  curva  quaefita,quippe  quae  earum  concurfu  formatur.  Vel 
fi  dato  pundo  axis  T,  detur  lineae  datae  E  E  pundum  E  ,  fic  ut  junda’ 
TE  ,  fi  opus  producta ,  quaefitam  curvam  C  C  tangat ,  patet  ex  didis 
curvam  C  C  praefcripta  hic  methodo  haberi.  Similiter  data  relatione' 
inter  AP  <Sc  Ani  refegmenta  axium  fada  per  curvae  perpendicula¬ 
rem  PC,  licet  invenire  curvam  C  C:  nam  ob  redas  P  n  ordinatim 
pofitione  datas ,  etiam  datur  linea  FF  formata  per  earum  concur- 
lum$  hujus  vero  evolutione  defcribetur  curva  CC  quaefita.  Unde' 
hic  quidem  infinitae  curvae  fatisfacientes  dari  poffunt,  omnes  fcilicet 
parallela  inter  fe  r  quae  ejusdem  lineae  evolutione  con defer ibunt, ur  ;  Sc 
data  relatione  inter  A  P  &  An  daripotefl curva  qmfita  non  tantum 
fatisfaciens ,  fed  Sc  tranfiens per punttum datum.  Interim  hoc  cafii 
curva.  CC  non  femper  eft  ordinaria ,  quoniam  fcilicet  non  ipfaaiety 


3i4  ’  ACTA  ERUDITORUM 

fed  ipfius  per  evolutionem  generatrix  redarum  pofitione  datarum 
eoncurfu  formatur.  Certe  cum  ipfa  curva  formatur  eoncurfu,  habe¬ 
tur  determinata ,  nec  in  arbitrio  eft  pundum;  per  quod  tranfeat ;  quae 
diftindio  utilis  eft  in  hac  dodrina. 

Sed  exemplum  calculi  dabimus  in  problemate  itidem  generali* 
Itd  aliquam  tamen  fpecialem  lineam  applicato :  data  relatione per~ 
pendicularU  P  C  ad  proprium  ab  axe  refegmentum  A  P>  invenire  line¬ 
am  C  C.  Patet  enim  datis  pofitione  pundis  nempe  centris  cir¬ 
culorum  j  &  radiis  P  C  datis  magnitudine  (  ob  datam  relationem  ad 
A  P)  dari  ordinatim  circulos  lineam  C  C  tangentes  y  adeoque  lineam 
ipfam  circulorum  eoncurfu  formatam  haberi  polle*  id  quod  jam  ver^ 
bulo  indicaveramus  olimini#  i6%6  menje Junio  p.^oo*  fub  fchedia- 
fmatis  finem.  Itaq;  centro  P, radio  P  C  magnitudine  dato*defcribatur 
circulus  C  F.Ut  ergo  methodum  paulo  antepofitam  huc  applicemus  % 
ex  pundo  circuli  quocunque  F  agantur  normales  ad  crura  anguli 
redi  P  A  H *  feu  coordinatae  FG*^,&FH**(  quae  in  cafii  concur- 
fus duorum circulorum incidunt  in  CB*  CE)  fftAP*  £*  &PC*  Cj 

fiet  ex  natura  circuli *  xxtft*  yy^bb  ~£-  2  bx+bee  aequatio  primaria 
omnibus  noftris  circulis  &  cuique  cujusque  pundo  communis.  Quo¬ 
niam  autem  datur  relatio  inter  A  P  &  P  C *  dabitur  curva  E  E  *  cujus 

ordinata  P  E  aequetur  ipfi  P  C  $  haec  curva  ponatur  (  exempli  gratia) 

✓  \ 

effc  parabola*  cujus  patameter,  a?  Sc  fiat  ab)~J-  cc>  qua:  aquatio  fe- 
cundaria  exhibet  relationem  feu  dependentiam  inter  c  &  b.  Hujus 

ope  tollendo  c *  exaeq.  1*  fiet  xx  yy  db  bb  ^  2  bx> {<  ab,  patef 
autem  in  aeq.  1.  praeter  coordinatas  x  &cy>  adede  coefHcientes  cybya\ 
ex  quibus  c  &  b  funt  in  uno  circulo  conflantes ,  6c  c  quidem  eft  circu¬ 
lo  inflta*  cum  ejus  radium  defignet;  b  eft  extranea*  quippe  litum  cen¬ 
tri  defignans  j  ambae  variatis  circulis  funt  variabiles*  fed  a  eft  conftan- 
tiftiiiia  five  permanens  *  cum  non  unius  tantum  circuli  omnibus  pun- 
dis ,  fed  &  pro  omnibus  circulis  noftris  in  aequatione  maneat  eadem. 
Reduda  jam  aequatio  3  admiamcoefficientemvariabilem£*differen- 
tietur*  fecundum  £  (folamineadifferentiabilem)  &  fet  1  bdb  — ' 

xxdbfyadkn  feu  (eyanefcente  db )  St  b  ^  a?  Hb  a  /  2  (qui  calcu¬ 
lus 


MENS.  JUL.  A.  M  DC  XCIV.  315 

lus  in  calii  unius  differentiabilis  in  effe&u  coincidit  cu  methodo  vete-* 
re  de  maximis  &  minimis  a  Formatio  propofita,ab  HuddenioyiQmo** 
ta  j  fed  quae  tantum  eft  corollarium  noftrae.)  Jam  ope  $eq.  4.  toilend# 


refiduam  coefficiente  variabilem  £,cx  aeq.3  fiet  a  x  4  a:  4  ~j/ ^,qua* 
eft  aequatio  ad  curvam  ^fqusefitam.  Idque  indicio  eft  eam  elfe  para- 
bolam  ,  ipfi  datae  A  E  congruentem,  fed  paulo  tantum  aliter  fitamg 
Continuata  enim  C  C  vertice  fiio  V  incidet  in  axem  A  P ,  fed  fupra  da- 
tae  A  E  verticem  A ;  ita  ut  diftantia  verticum  A  V  Et  communis  late» 
fis  recSli  pars  quarta.  Si  alteram  calculandi  rationem  malis,  per  plures 
diiferentiales ;  refumtae  aequationes  1  &  2  differentientur,  &  ex  ifiet 


b  db  Hh  db  4^  cdcy  fed  ex  1  fiet  a  db  %  c  dc  y  quarum  (| 


&  4)  ope  tollendo  dc>  evanefcet  fimul  8cdb>  Sci iet  b  —  x  a: 
2  utpauloante.  Undejamper  1,2*5  tollendo  c  & b coefficientes  va¬ 
riabiles;  prodibit  ax^aa:  4  pro  aequatlonefineae  quaefitae^ 
ut  an to. 


Atque  ita  docuimus  data  relatione  perpendicularis  P  C  ad  pro- 
prium  ex  axe  refegmentum  A  P  exhibere  lineam  C  C ,  quia  ordina  tina 
dantur  circuli  lineam  tangentes.  Sed  data  relatione  re&ae  tangenti^ 
TC  ad  proprium  ex  axe  refegmentum  AT  (feu  circulis  normalibus 
ad  lineam  ordinatim  datis )  invenire  lineam,  C  C  5  alterius  eft  metho- 
di,  &  confiruttione  trattoria  talis  linea  haberi  poteft  ,  a  nobis  in  his 
Attis  Sept.  anni fuperioris  menfe  explicata.  Hujus  autem  prsefentis  me? 
thodinoftrae  maximus  praeterea  eft  uftis  ad  complura  alia  problema¬ 
ta  Geometriae  fuperioris,  aut  etiam  ad  mechanica  vel  phyfica  appli¬ 
catae.  Cum  enim  id  agitur,ut  figura  formetur,  in  quovis  punjfto  dat® 
fuae  lineae  terminantis  praeftans  aliquid  defideratum*  perfiepe  confer 
quimur  quaefitam  formando  ipfam  concurlu  linearum ,  quarum  quae¬ 
vis  in  aliquo  pun&o  fatisfacit,ipfomet  fc.pumfto  concurfus.Hac  ratio¬ 
ne  jam  olim  in  fchediaftnate  de  Lineis  Opticis  inveni  modjum  lineas 
exhibendi,  quae  radios  ordinatim  politione  datos,  feu  a  datae  figurae 
fpeculo  venientes ,  reddant  convergenres,aut  divergentes ,  aut  paral¬ 
lelos.  Formatur  enim  talis  linea  ellipfium  concurfu ,  fi  radii  debeant 
fieri  convergentes  ;eademque  methodus  vajet,fi  reddendae  fint paml* 
leiae  aut  divergentes. 


Er 


P*  $• 


1 


ACTA  ERUDITORUM 

P.  S. 

Solutionem  fitamProblematisBernoulliani  menfe  nuperoMajo  una 
cum  objedione  Anonymi  Adis  Eruditorum  infertam  ,.  Dn.Marchro 
Hofpitalius  Autor  defendere  non  diftiilit,  oftenditque,  ut  intellexi, 
Anonymum ,  fi  calculum  fuum  ad  finem  perduxifiet ,  ipfummet  folu- 
tionis  datae  fucceflum  fuifle  deprehenfurum.  Caeterum  Anonymus 
ille  aliam  folutionem  non  dedit,  neque  id  fecundum  Analyfin  vulga¬ 
rem  facile  praeftari  poteft.  Noftra  autem  nova,adeoque  &  Dn.  Mar- 
chionis  ac  Dominorum  Bernoulliorum Methodus ,  non  hoc  taritumi 
fed  <$ c,  quemadmodum  jam  menfe  Julio  p.  313.  in  Adis  anni  faperioris 
eft  admonitum,  innumera  fimilia  folvit,five  abfolute  pro  re  nata,  five 
per  quadraturas.  Et  generale  Problema  fic  concipi  poted :  Data  ra¬ 
tione  inter  duas  Functiones  invenire  Lineam .  Data  ratio  intelligitur, 
quae  efl:  inter  duas  datas ,  velut  m  &  n.  FunCtionem  voco  portionem 
redae ,  quae  dudis  ope  fola  pundi  fixi  <Sc  pundi  curvae  cum  curvedine 
iua  dati  redis,abfcinditur.  T ales  fiint :  Ablcifia  A  B  vel  A  0 ;  ordinata 
B  C  vel  |9  C ;  tangens  C  T  vel  C  6 ;  perpendicularis  C  p  vel  C  tv  ,*  lub- 
tangentialis  B  T  vel  (3  fi 5  fiibperpendicularis  B  P  vel  /3  it ;  per  tangen¬ 
tem  refeda  A  T  vel  A  S ;  per  perpendicularem  refeda  A  P  vel  A  7t;  cor- 
refeda  P  T  vel  7tS  >  radius  ofculi  feu  curvedinis  CF ;  6c  aBae  in¬ 
numerae. 

DESCRIPTIO  PHAENOMENI  TRIUM  SOLIUM 
eodem  tempore  fuper  Horizonte  yi forum  a  Vn.Casjini:  translata  ex 
Commentariis  %l,ithemat'ico~cPhy ficis  Academia  %egice  Sci¬ 
entiarum  Tarifienfis ,  editis  d,j/,Januar, 

A,  1 

OUamvis  parelii  non  fint  infrequentes,  rariffime  tamen  illis  com¬ 
parent  fimiles,quales  d.ig.  Januarii  anni  1693.  oriente  Sole  ab  il- 
luftri  Calfino  confpedi  fuerunt.  Coelum  eo  tempore  verfus  orientem 
nubibus  erat  coopertum,  illa  excepta  horizontis  parte  ,  qua  Soli  fiur- 
gendum  erat ,  quippe  quae  fuda  erat  ad  unum  circiter^  altitudinis  gra^ 
dum,  aut  paullo  minus.  jElapfis  hora  matutina  feptima  &  fere  38.  mit 
nutis,primum  quidem  fplendidaibidem  lux  in  conlpedum  venieba-. 


MENSIS  JULII  A.  M  DCXCIV.  317 

cujus  amplitudo  apparentem  Solis  diametrum  aequabat ,  quaeque  per- 
pendiculariter  usque  ad  nubes  elevabatur:  deinde  vero  inhac  luce 
inter  nebulas  illuftratas  integri  difci  Solaris  imago  apparebat ,  unde 
radii  ad  horizontem  perpendiculariteradfcendebant  in  acumen  deli¬ 
nentes, altitudine  10  graduum.Cum  autem  intefimC^fcw, qui  Solem 
hoc  phaenomenon  ede  putarat,  limbum  iuperiorem  Solis  veri  in  hori¬ 
zonte  ita  fulgentem  cerneret ,  ut  tempore  maxime  fereno  folet,  non 
potuit  non  inopinatum  hoc  ipfi  accidere.  Ille  tamen  fulgor  ftatim 
eum  a  parelio  diftinguebat  ,  qui  integer  adhuc  in  eademque  linea 
verticali  fupra  verum  Solem ,  eadem  cum  ipfo  magnitudine  &  figura, 
apparebat,  &  nubes  radiis fuis perpendicularibus  illuftrabat.  Non 
ita  multo  poft, quam  verus  Sol  totus  fere  nubibus  fe  involverat,Domi- 
nusCaflini  praeter  opinionem  inferius  tertium  animadvertit  Solem, 
ejusdem  cum  primo  magnitudinis  &  figurae ,  6cin  eadem  linea  verti¬ 
cali.  Ultimus  hic  Sol  lumen  aliquod  inferius  poft  fe  trahebat,non  ab- 
fimile  illi,  quod  primus  fuperius  habebat ,  quodque  fupra  horizontem 
elevabatur.  Durabat  quoque  interim  primus  parelius ,  fed  ejus  per¬ 
pendiculares  radii  fenfim  debiliores  fiebant  &  breviores.  Tandem 
vero  uterque  paulatim  extinguebatur ,  ita  uthor.7.  min.58.  plane  dis¬ 
parerent _ .. 

Hoc  phaenomenon  infervit  explicationi  duorum  aliorum,  de 
quibus  in  Commentar,  mathem.  phyfic.April.anni  praeced.  adlum ,  & 
quorum  prius  21  Maji  A.  1671,  pofterius  11  Martii  1692.  obfervatum 
fuit.  Vero  enim  perquam  fimileeft,  illameteora  ejusdem  cum  hoc 
naturae  fuifte,  fed  folos  radios  ad  horizontem  perpendiculares ,  qui  fe- 
quebantur  motum  Solis,  poft  ejus  obitum,  in  confpedlum  veniffej 
quique  amplius  quam  hoc  extendebantur  in  longitudine  &  latitudi¬ 
ne,  propter  Solis  abfentiam. 

Conducit  quoque  ad  explicandum  rariffimum  aliud  phaenome¬ 
non,  vifum  in  Sinu  Sambracitano  (le  Golphe  de  Grimaud  en  Proven- 
cc)  anno  1686.  d.13.  Septembris.  Mare  admodum  tranquillum  coelum¬ 
que  ferenum  erat  &  nubibus  vacuum ,  praeterquam  in  regione  orien¬ 
tali  ,  ubi  vapor  rubicundus  ad  3.  grad.  altitudinem  furgebat,  cum  Do¬ 
minus  Cbazeller ,  Profedor  hydrographiae  regius ,  accingens  fe  ad  ob- 
fervandum  ortum  Solis,  fubito  vidit  fuper  horizonte  adparere  difeum 
Solis  male  terminatum  quidem,  fed  admodum  fplendentem.  Poft  mi¬ 
nutum  ,  quafi  Solfub  horizontem  reverteretur ,  dimidia  folum  difci 

Rr  2  1  pars 


Yr 


3,8  ACTA  ERUDITORUM 

pars  apparebat  betle  terminata  Sc  admodum  rubicunda.  Tandem 
ordinario  modo  Sol  oriebatur  *  &  cum  fupra  horizontem  emerliffet* 
infequi  eum  videbatur  claritas  admodum  vivida  *  quae  dum  inferiori 
cum  difci  limbo  canfundebatur*inftarftylobatte  cuiSol  impolitus  ad- 
parebat.  Tandem  haec  claritas  mutabatur  in  conum  luminolum*cujus 
apex  horizontem  tangebat, cum  Sol  elevatus  fuilfet  altitudine  luae  dia¬ 
metri  ,  Sc  poft minutum  dilparebat. 

Difcusille  luminolus,  quiDn.  ChazeUes  fiibito  apparuit  lii per 
horizonte*  &  quem  ille  pro  Sole  habuit*  procul  dubio  nihil  aliud  fuit* 
quam  parclius  *  fimilis  Soli  fpurio  primo*  quem  Dn.  Caffmi  dag.  prse- 
lentis  menfis  obfervavit,quemque  vix  potuiffet  diftinguere  ab  ipfoSo- 
le  *  nili  utrumque  fuper  horizonte  vidilfet.  Secundus  parelius  Caffmo 
Vifus  caudam  poli  fe  trahebat  radioiam  *  quae  contrahebatur  verius 
horizontem*  eundem  fere  in  modum*  quo  conus  luminolus ,  quem 
Dn.  ChazeUes  fub  Sole  vidit.  Probabile  ergo  eft*  ambo  meteora  ejus¬ 
dem  fuilfe  naturae :  verum  illud  *  quod  D11.  ChazeUes  adparuit*  longe 
fuit  imperfedius  altero ,  ubi  Sol  verus  inter  duos  adulterinos  adpare- 
fcat  *  quorum  radii  in  oppolitam  Soli  vero  partem  tendebant  *  unius 
quidem  lurfum*  alterius  deorlum. 

Fortallis  quoque  celebris  illa  obfervatio  Hollandorum*  qui  So¬ 
lem  fuper  horizonte  in  Nova  Zembla  videbant  quatuordecim  diebus 
citius*  quam  fecundum  Aftronomiae  principia  adparere  debebat*  per 

hoc  novum  phaenomenon  explicari  potell.  Valde  quidem  foliciti  fue¬ 
re  Aftronomi  de  ratione  hujus  mirabilis  paradoxi  invenienda.  Qui¬ 
dam  enim  Hollandos  falfos  fuilfe  putabant  in  elevatione  poli  capien¬ 
da  :  quidam  locum*  ubi  Hollandi  exfcenfionem  fecerant*  infulam 
ftuduantem  elfelibi  imaginabantur  *  quae  a  feptentrione  verius  an* 
Urum  60.  leuc.  promota  fuerit  ab  illo  tempore*  quo  altitudo  poliin- 
dagata  fuerat :  Aftronomi  vero  praeHantiffimi  effedum  hunc  extra¬ 
ordinarium  ,  cum  aliter  fe  expedire  non  polfent ,  refradionibus  tri¬ 
buebant-,. 

Verum  prima  pariter  &  fecunda  opinio  defendi  plane  non  pos- 
Junt*  quoniam  obfervationes  *  quas  Hollandi  ante  hoc  phaenomenon 
&  poli  illud  fecerunt  eodem  in  loco*  apte  fatis  quadrabant  cum  alti- 
tudine  polialfumta  i  tertia  vero  fententia  parum  veroiimiliselfcum 
Bulhim  extet  tam  prodigiofae  refradionis  exemplum.  Videtur  ergo 

-  t  '  *  ■  poti*’ 


MENS.  JULII  A.  MDC  XCIV.  319 

potius,  idipfum,quod  Hollandi  Solem  elTe  putabant,  fuifTe  parelium 
illi,  qui  18.  Januar.  vifus  fuit,  fimilem  ;  &haec  conje&ura  vel  ideo 
majorem  veri  fpeciem  habet ,  quia  Solem  latis  clarum  non  viderunt, 
nili  19  Februarii,  cum  meridie  tres  gradus  elfet  altus ,  &  fupputantes 
altitudinem  poli  per  obfervationem  Solarem,  illam  invenerunt  con¬ 
formem  eidem  ,  quam  antea  ex  oblervatione  aliorum  fiderum  de¬ 
rivaverant^. 

Non  referunt  hiftoriae  naturalis  conditores,  unquam  vifos  fuifle 
pareliosSoli  tam  vicinos,quam  illi  fuerunt,qui  d.18  hujus  menlis  com- 
paruerunt.  Eorum  enim,  centra  non  erant  a  Solis  centro  remota, 
nili  ad  fummum  34  minut.,  cum  centra  pareliorum  ordinario 

dident  faepe  plus  quam  22T  grad.,  quandoque  45  gr.,  imo  etiam 
90  grad. 

Quemadmodum  igitur  phaenomenon  hoc  rariffimum  eft  ,  ita 
oportet  etiam  ,  concurfum  caufarum  ad  ejus  formationem necefla- 
riarum  rariffime  contingere.  Quapropter  non  podulandum  ed,  tales 
ut  alferamus  ejus  caufas,quse  faepius  poffint  occurrere,  fed  fufficit  pro¬ 
ponere  hypothefin,  quas  apta  fit  ad  explicandum ,  quomodo  naturali¬ 
ter  formari  pollit.  Notum  ed,parelios  ordinarie  mediante  reflexione 
&  refra&ione  radiorum  Solarium  fieri ;  verum  illi,quos  jam  defcripfi- 
mus,  parelii  praecipue  reflexioni  fuam  debent  originem.  Neque 
enim  ulla  colorum  varietas  in  illis  adparebat;  erantque  tam  bene  fe¬ 
re  ac  ipfemct  Sol  terminati,  quando  in  horizonte  verfatur;  nec  non 
ejusdem  cum  hoc  fidere  figurae  &  magnitudinis ,  fed  pallidiores. 

Querenda  ergo  funt  in  aere  corpora,  quae  apta  fint  ad  reflecten¬ 
dos  Solis  radios, 6c  ita  dMpofita,utpoflintrepraefentareduosparelios, 
quorum  centra  dident  a  centro  Solis  intervallo  34  minut. 

Supponere  ergo  licebit  primo ,  quoniam  aer  erat  frigidiflimus, 
cum  meteora  illa  adparebant,  eidem  inhaefifle  magnam  vim  folio¬ 
rum  glaciatorum,  valde  exaequatorum,  planorum ,  &  tenuium ,  quo¬ 
rum  fuperficies  erant  parallelae  indar  foliorum  glaciei ,  qute  faepe  del- 
ias  nivis  componunt,  &  quae  fibi  incumbentia  grana  albae  pruinae  ef- 
formant ,  ut  ope  microfcopii  videre  licet. 

Secundo ,  plurima  ex  his  foliolis  inclinata  fuifTe  verius  radios  So¬ 
lis  ad  oculum  fpeAatoris  pervenientes ,  &  alia  fuiflfe  aliis  magis  incli- 

Rr  3  nata 


I 


3co  ACTA  ERUDITORUM 

nata  17.  minut.  >  cum  17.  minuta  fint  dimidium  diftantiae  apparen¬ 
tis  inter  centrum  Solis  6c  pareliorum. 

Tertio  ?  radium  centralem  Solis  ?  qui  in  radios  debiliores  dividi 
poteft?  dum  oblique  incidit  in  foliolum  tale  ?  divifum  fuifle  in  duos 
alios  radios  ?  quorum  unus  franfierit  per  foliolum  glaciei?  ita  ut 
non  fenfibiliter  detorqueretur  a  duabus  refra&ionibus  fadtis  in  fu- 
perficiebu^  infenfibiliter  a  fe  invicem  remotis,  &  ad  oculum  fpe&a- 
toris  perveniens  eidem  verum  Solis  centrum  repraefentarit_> :  alter 
vero  radius  reflexus  fuerit  ita ,  ut  angulus  reflexionis  eflet  aqualis  an¬ 
gulo  incidentiae, fecundum  legem  reflexionis  ordinariam. 

Gtuarto,  radium  hunc  reflexum  incidifle  in  quoddam  ex  alte¬ 
rius  generis  foliolis  inclinatis  17  minut.  verfus  prius  e  regione  oculi 
fpe&atoris  ?  &  hinc  repercufliim  fuifle  verius  radium  diredum  con¬ 
tinuatum  usque  ad  oculum,  defeci  fle  cum  hoc  radio  angulum  34  min. 
duplum  fcil.  inclinationis  mutuae  foliolorum  glaciei;<3c  tandem  unum 
ex  his  foliolis  in  ea  fuifle  diftantia  ab  altero  >  ut  oriretur  quoque  idem 
angulus  34.  min.  in  oculo  fpetflatoris :  atque  ita  radium  bis  reflexum 
exhibuifle  in  altero  glaciei  foliolo  centrum  parelii  diflans  34.  min.  a 
centro  Solis,  fecundum  Obfervationem. 
fAB.lIX  Figura  huic  difeurfui  jundfa  y  inferviet  ad  melius  capiendam  fo¬ 
liolorum  glaciei  difpofitionem. 

Sit  ab  radius  centralis  Solis  oblique  incidens  in  folioli  <r//pun- 
&um  fit  bl  radius  reflexus  faciens  angulum  Ibd  aequalem  an¬ 
gulo  abe  aut  dbe:  fit  gh  foliolum  glaciei  inclinatum  verfus  folio¬ 
lum  c  d  angulo  gicvj  minut.  unde  refie&itur  radius  fe  faciens  an¬ 
gulum  ife  aequalem  angulo  gfb  aut  l fb . 

Quoniam  ergo  angui.  /  /i  —  /£  i  Hh  b  ify  Sc  Ife  —  2I  bi*f* 
zbif—  Ibe  ^bef,  h.e.  zlbi^bef  Ergo  beftft.  aequalis  duobus 
b  ify  quorum  finguli  funt  17  minut.  &  confequenter  ipfe  eft  34  min. 
qux  determinant  diftantiam  adparentem  inter  centrum  parelii  fdc 
Solis  £?,vifi  per  radium  e  b  ay qui  glaciem  transparentem pervadit. 

Quod  autem  didhimfuit  de  radio  centrali ,  de  aliis  quoque  in- 
telligendumeftradii$?qui  a  diverfis  reliquis  pun&isSolis  proveniunt? 
ut  univer  fi  integrum  ejus  difeum  repraefentent. 

Duo  alia  foliola  contraria  ratione  rcfpe&u  priorum  difpoika 
referent  centrum  alterius  parelii?  in  latere  adverfo. 

DE 


.  .4 


'N 


S  I 


; 

* 

i. 

'■  /■  •  f 

i, 


/ 


i 


N 


7 


✓ 


■  :  m-fr* 


MENSIS  JULII  A.  M  DCXC1V.  3» 

DE  SACRIS  AEDIFICIIS  A  CONSTANTINO  MAGNO 


Romae  A.  1693.  apud  Toannem  Jacobum  Komarek 
infol.  Conltac  2  alphab.  Scplag.  14.  actab. 

aen.  35. 

Um  jam  ante  feptem  annos  in  defcribendis  {acris  aedificiis  a  Cotf- 


V^/ftantinoM.  tamin Oriente*  quaminOccidente  conftru&is  illu. 
ftrisfimusAutor  occupatus  effera  familiari  quodam  eoq;  erudito  viro 
rogatus*  unde  facrorum  illorum  aedificiorum  notitias  hauriret*  inge- 
nue  refpondit*  fe  ratione  orientalium  aedificiorum  multa  Eufebio*  ra¬ 
tione  occidentalium  multa  Anaftafio  Bibliothecario  debere.  Cum 
autem  ille  regefIiffer*Anaftafium*  quippe  Scriptorem,  quem  Confiat*- 
tinus  M.  aliquot  feculis  antecellit ,  non  multum  fidei  mereri ,  dodiffi- 
mus  Ciampinus  Anaftafii  tutelam  prius  fufcipiendam *  quam  illum  de 
Conftantini  aedificiis  facris  tra&atum  edendum  ratus ,  examen  libri 
pontificalis  five  vitarum  Romanorum  Pontificum*  quae  fftb nomine 
Anaftafii  Bibliothecarii  circumferuntur*  compofuir,  quod  in  Supple- 
ment.  Adorum  noftrorum  tomo  primo  fed.4.  p.  167 .  jampridem  re- 
cenfuimus. 

Nunc  Synopfin  Hiftoricam  facrorum  aedificiorum  a  Conftanti- 
noM.  conftrudorum  fuperiore  anno  editam  *  breviter  pro  inftituti 
noftri  ratione  referemus. 

Poft  fucandam  de  converfione  Conftantini  Magni  &  praeci¬ 
puis  ejus  geftishiftoriam  a  bafilicaLateranenfi  incipit,  quaefubau- 
fpicatiffimo  nomine  Salvatoris  erecfta  *  molis  &  famae  fuae  exordia 
ConftantinoM.debet*  unde  interdum  Conftantiniana  appellata  fuit. 
Eadem  ecdefia  a  plurimis  ornamentis  aureas *&  a  proximo  baptifina- 
li  fonte  S.Joannis  cognomentum  adepta  ^ufitatiusLateranenfis  dici 
folet  ab  aedibus  nobiliftimae  familiae  Lateranorum  in  monte  Coelio *  a 
quibus  haec  bafilica  ortum  fuum  traxit.  Hacoccafione  de  Laterano¬ 


rum 


1 


ACTA  ERUDITORUM. 


xum  familia  Autor  differit  ,  obfervans  primum  hoc  nomine  ufuna 
L.  Sextum  Sextinum  Lateranum, qui  cum  L.  Aimilio  L.  F.  M.  N.  Ma- 


mercino  Patricio  A.  U.  C.  388*  Olympiadis  103.  anno  3.  Conful  crea¬ 
tus  eft,  8c  ab  hoc  L.  Sextio  nullam  Lateranorum  memoriam  usque  ad 
Neronis  &  fequentium  Imperatorum  tempora  fa&am  efle.Sub  Nero¬ 
ne  floruifle  Plautium  Lateranum,  cujus  Tacitus  1.  15. Annalium  memi¬ 
nit;  fub  M.  Aurelio  Sextilium  Lateranum ,  cujus  confiilatum  Julius 
Capitolinus  memoravit ,  3cfub  Severo  Claudium  Lateranum ,  cujus 
monumentum  vetuflo  marmori  incifum  Auguftae  Vindel.  in  aedibus 
ConradiPeutingeriextat,Gruterianis  quoque  infcriptionibus  infer¬ 
tum.  Quam  fplendidae  autem  &  magnificae  Lateranorum  aedes  fue¬ 
rint,  Ciampinus  nofler  ex  Juvenali  aliisque  autoribus  ethnicis  pro¬ 
bat,  quibus  etiam  Hieronymum  adjungit,  qui  in  epitaphio  Fabiolas 
bafilicam  quondam  Later  ani, qui  Cafarma  truncatus  eft  gladio,  memo¬ 
rat,  per  Lateranum  illum  Plautium  Lateranum  intelligens  Neronis 
gladio  interfedlum,cujus  aedes  in  Caelio  monte  fitas  magnificentip  ex- 
truxiffe  ejusdem  pronepotem  vel  abnepotem  Lateranum, Severi  ami¬ 
cum, ex  Sexto  Aurelio  Vidlore  fufpicari  licet.  Num  vero  virilis  Plau¬ 
tinorum  flirps  forte  defecerit,an  alio  quodam  cafu  Lateranenfes  aedes 
fifcus  occupaverit ,  in  medio  Vir  dodiflimus  relinquit ,  <3c  illud  tan¬ 
tum  ex  Optato  Milevitano  a  fler  it,  quod  eo  tempore,  quoDonatifla* 
rumcaula  fub  Conftantini  imperio  &  Melchiadis  pontificatu  Romae 
a&aefl,  aedes  Lateranenfes  inpoteflateFaufbe  Augufhe  uxoris  Con- 
ftantiniM.  fuerint.  Et  has  ipfas  AEdes  Conftantinum  M.  circa  A • 
C.323.  Sylveflro  Papae  donaffe, publicisque  fiimtibus  in  bafilicam  con- 
vertiffe  fcribit,  cujus  varias  ruinas  &inflaurationes  temporis  fucceflu 
fadtas  ex  hifloriarum  monumentis, quantum  licuit,  collegit.  Refert 
igitur  A.  C.897'  terrae  motu  fadlo  magnam  parietum  hujus  bafilicas 
partem  corruiffe ,  &  quamvis  reliquorum  parietum  rimae  te6lique& 
trabium  incurvatio  majorem  ruinam  minaretur ,  neminem  tamen  in¬ 
ventum  fuifle,  qui  de  fulcienda  &oportuneinflauranda  hacbafilica 
cogitaret,  donec  plane  corruerit,  <3c  per  integrum  feptennium  inac- 
ceffa  trifte  praetereuntibus  fpe&aculum  praebuerit.  Sergium  vero  III. 
A.  907.  fopitis ,  quaehadlenus  publicum  flatum  noq  mediocriter  tur¬ 
baverant,  diflidiis  bafilicam  Lateranenfempriflino  nitori  reddidifle, 

- vel potius  fpleadidiprem  extruxifle;  praeterea  Johannem XII.  in  ea¬ 


dem 


MENS.  JUL.  A.  M  DC  XCIV.  j»j 

demecclefia  {aerarium  Pontificum,  quod  oratorium  S.Thomae  ap¬ 
pellatum  fuit?  aedificafle;  neque  minus  Innocentium  II I,  Anaftafi- 
um  IV, Nicolaum  IV,Boni£  VIII*  Sixtum  V,  Innocentium  X,  Alexan- 
drum  VII.  &  alios  de  conIervanda,indauranda  ornandaq;hac  bafilica 
fo licitos  fuifle,  &  cum  hac  Pontificum  pietate  Imperatorum  Chriftia- 
norum  munificentiam  certafle.  Hoc  inde  colligit ,  quia  qui  vetudos 
quosdam  parietes  hujus  bafilicae  dem6liti(unt,compluraantiqua  nu- 
mifinata  ex  auro  obryzo  confe&a  invenerunt,  quorum  una  pars  fi*, 
gnum  crucis  aut  imaginem  aliquam  cruce  in  (ignitam,  altera  diven* 
forum  Imperatorum,  Theodo  (ii  &  filiorum  Arcadii  &  Honorii, itera 
TheodofiiJunioris,Valentiniani  III,  Marciani,  Leonis, Jufrini,  Judi- 
niani, Tiberii, Mauricii,  Phocae &Heraclii  imagines  repraefentavit* 
In  fingulis  ecclefiae  hujus  partibus  deferibendis  dum  occupatur ,  inter 
alia  admiratione  dignum  ede  dicit ,  quod ,  cumLateranenfis  bafilica 
tot  ruinis  dcincendiis  obnoxiafuerit,ligneum  tamen  altare, quo  S.Pe- 
trus  ufus  dicitur ,  &  quod  a  Sylveftro  in  hac  bafilica  collocatum  edj, 
integrum  permanferit,&  adhuc  politum  intadumqicernatur.In  cibo¬ 
rio  capita  Petri  <3c  Pauli, de  quibus  Romae  A.  1(^73.  Jofi  Maria  Sorefinus 
opnfculum  edidit ,  cratibus  ferreis  deauratis  inclula  maxima  religio¬ 
ne  adervari  feribit.  Inabfida  hujus  bafilicae  olim  haec  inlcriptio  exti- 
tit :  Flavius  Conflant  i  us  Felix  Vilior  Magi  fler  utrimque  militia  Pa* 
tricius  &  Conflui  ordinarim ,  &  Padufla  illuftris  fosmina  ejus  uxor 
voti  compotes  de  fluo  fecerunt .  Sic  enim  inlcriptionem  illam  reprae~ 
fentavit  Panvinius  in  tra&atu  MSC.  dehadenus  inedito  ,  quo  in  de* 
Icribenda  hac  Lateranenfi  bafilica  Ciampinus  noder  frequenter  ufus 
eft.  Cum  autem  Panvinius  hanc  inferiptionem  fe  ex  archivo  Late» 
ranenfi  defumpfifie  tedetur,  veretur  Ciampinus,  ne  faifa  fit  inferiptiop 
quae  apud  Gruterum  p.  1076.  n.i,  hac  forma  legitur : 

FL.  FELIX,  V,  C.  MAGISTER 


VTRIVSQVE,  MILITIAE 
PATRICIVS.  ET.  CONS.  ORD.  ET 
PADVSIA.  EIVS.  INL.  FEMINA1 


VOTI,  COMPOTES.  DE.  PROPRIO 

FECERVNT. 

S  5  F&* 


/ 


ACTA  ERUDITORUM 

e 


Fatetur  hanc  infcriptionem  Gruterianam  favere  fententise  Cae¬ 
laris  Rafponi  ,  cujus  prolixo  de  Bafilica  Lateranenfi  tradatui  itidem 
fe  plurimum  debere  profitetur*  Is  enim  hanc  infcriptionem  inter¬ 
pretatus  eft  de  Felice,qui  in  Chronico  Profperi, Florendo  &Dionyfio 
Cofs.  ad  Patriciam  dignitatem  promotus,  acTheodofioXIII.  &Va- 
lentiniano  III.  Cofs.  cum  uxore  fuaPadufia,  opera  Aetii  interemptus 
memoratur.  Verum  Ciampino  probabilius  videtur,  infcriptionem 
hanc  fpedare  ad  Flavium  Conflantium ,  qui  pofl  mortem  Padufiae 
Placidiam  Imperatoris  Honorii  fororem  in  matrimonio  habuit ,  &  ob 
res  bello  feliciter  geflas  Felicis  cognomentum  accepit.  In  aula  con¬ 
cilii  feu  patriarchio  Lateranenfi  odio  ,  in  ecclefiavero  2<:.fynodos 
habitas  memorat,  e  quibus  duas  a  Labbeo  praetermifias  cum  Rafpo- 
no  obfervat.  Triaalia  concilia  in  Laterano  celebrata  fuilfe  Panvinius 
indicavit ,  nempe  fub  Hadriano  I.  fub  Sergio  III.  &VidoreII.  quae 
nec  a  Labbeo  referuntur ,  nec  alibi  a  Rafpono  reperiri  potuifle  no¬ 
tat.  Equeflremflatuam,  quae  diu  in  Lateranenfi  area  fleti t,  etfi  retro 
adis  feculis  Conflantini  dida  fuerit,  M.  Aurelium  tamen  exprimere 
animadvertit ,  quem  in  his  locis  natum  Julius  Capitolinus  in  ejus  vita 
retulit.  Fabulofam  autem  Centii  Camerarii  de  iflaflatua  narratio¬ 
nem  omittimus,  cum  ipfe  Ciampinus  fimplicitati  illius  feculi,  quo  vi¬ 
xit  ille  Camerarius  ,  fabellam  illam  imputet.  Tres  januas  interfe- 
pti,  quae  fandae  dicebantur,  e  palatio  Hierofolymitano  Pontii  Pila¬ 
ti  transvedas  ex  antiqua  traditione  refert,  &  apud  veteres  Chriflia- 
nosufu  receptum  afferin,  ut  a  templo  Lateranenfi  ad  aulam  exeuntes 
religiofo  pietatis  impulfu  illa  limina  tranflrent.  De  fcalis  fandis  Jofe- 
phum  Mariam  Sorefinum  Romae  A.  1672.  peculiarem  tradatumedi- 
diffe  notat.  De  oratorio  S. Laurentii  &  imagine  Salvatoris,  quae 
ibidem  colitur,  plura  legere  cupientes  ad  Benedidi  Millini  pecu¬ 
liarem  tradatum ablegat.  De  aulis  Leonianis  obfervat,  duas  olim 
in  antiqua  fabrica  Lateranenfi  hoc  nomine  appellatas  fuiffe ,  nempe 
aulam  concilii,<3c  triclinium  Leonis  III.  Unde  inter  eruditos  dubium 
exortum  effe  dicit,  utra  illarum  major  fuerit?  Panvinium  quidem 
pro  aula  concilii,  Alemannum  vero  in  fuis  Lateranenfibus  parietinis 
pro  triclinio  Leonis  III.  fententiam  dixiffe.  Addit  Severanum  in  tra- 
datu  de  7.Urbisecclefiis,&Martinellum  in  trophaeofandiflunae  cru¬ 
cis 


/ 


MENS,  JULII  A.  MDCXCIV.  p$' 

cis  hanc  litem  dirimere  annifos  a/Terui/Te,  quod  Leo  III.  duo  triclinia 
conftruxerit,  alterum  prope  locum,  ubi  nunc  fun  t  fcalat  fandbe ,  quod 
di&um  fuerit  majus  fup  er  omnia  triclinia;  <$c  alterum  prope  eccle- 
fiam,  ubi  erat  aula  concilii,  quod  mirse  magnitudinis  di&umfuerir. 
Verum  inftituti  noflri  ratio  non  permittit,  ut  lingulas  Lateranenfis 
bafilicse  partes  a  dodliflimo  Autore  defcriptas  perluflremus. 

In  fequenti  capite  de  baptiflerio  agit,  quod  bafilicse  huic  adjacet* 
&  verfus  elegiacos ,  qui  in  hoc  baptifterio  leguntur,  ita  a  Panvinio, 
Baronio,  Rafpono  Sc  aliis  adduci  obfervat,  ur  diftichorum  ordinem 
confundant ,  quem  hoc  modo  reflituendum  arbitratur : 

Gens  facranda  polis ,  bic  femine  na fcitur  almo. 

Quam  foecundatis  Spiritus  edit  aquis. 

Mergere  peccator ,  facro  purgande  fluento , 

Quem  veterem  accipietproferct  unda  novum . 

Nulla  renafeentum  e  fi  diftantia ,  quos facit  unum 
Unus  fons, unus  Spiritus ,  una  fides. 

Virgineo  fcetu  genitrix  Ecclefia  natos,  1 

Quos  jpirante  Deo  concipit ,  amne parit. 

Infons  ejfe  volens,  flo  mundare  lavacro , 

Seu  patrio  premeris  crimine ,  feu  proprio * 

Fons  hic  e  fi  vita,&  qui  totum  diluit  orbem , 

Sumens  de  Chrifli  vulnere  principium * 

Coelorum  regnum  /perate  boc  fonte  renati , 

Non  recipit  felix  viva  femel genitos , 
numerus  quemquam  fcelerum ,  nec  forma fuorum 
Terreat  ,hoc  natus  flumine  f  antius  erit. 

Caetera  his  verfibus  addita, &  a  Panvinio  non  vifa,cx  Gruteto  fupplct. 
Sunt  autem  fequentia : 

Ad  fontem  vita  hoc  aditu  properate  lavandi 
Conflantis  fidei ,  janua  Cbrifins  erit * 

Infcriptio : 

Hic  locus  olim  for  dentis  tumuli  fquallore  congeflus  ,  fumptu  & fludio 
Chrifli  famuli  Hilari  Epifcopi,  juvante  Domino,  tanta  ruderum  mole 
fublata ,  quantum  culminis  nunc  videtur  ad  offerendum  Chriflo  Deo 
munus,  ornatus ,  atque  dedicatus  e  fi.  Cum  autem  autor  Libri  Ponti- 

S  s  z  ficalis 


326  ACTA  ERUDITORUM 

ficalis  in  vkaXifli  III.  referat,  quod  hic  Pontifex  inbafliod  Confan-* 
tiniana  ornamentum  fecerit  fuper  fontem ,  quod  ante  ibi  non  e  rat ,  id 
tHy  epiftylia  marmorea  &  columnas  porphyreticas  erexerit  ,  quas  Con - 
fi  an  tinus  Augufius  congregatas  dimifit  >  ac  juffertt,  ut  erigeremur ,,  ac 
verfebus  exornaverit  ^  dubium  hinc  enatum,  Hilarusne  anXiflus  1 1 L 
baptiflcrium  a  Conflantino  M.  inchoatum  abfoiverit  Sc  exornave¬ 
rit*  Ita  autem  infcrip  donem  Gruterianam  cum  libro  pontificali  con¬ 
ciliari  poffe  flatuit,  fi  dicamus ,  Conflan  tinum  M.  marmorea  epiflylia 
Ic  columnas  porphyreticas  in  hunc  locum  adduci ,  poflea  Xiflum  IIL 
columnas  erigi  &  epiflylia  fuperimponi,  tandemque  Hilarum Xifli 
fuccefforem  terram  ex  fundamentis  effoflis  aggeflam,  novaque rude¬ 
ra  ex  recenti  fabrica  nata  amoveri  juffiffe.  Prasterea  obfervat,  in  zo¬ 
phoro  quatuor  columnarum, quas  facello  S.Thomas  feu  facrario  Pon¬ 
tificum  adhaerebant ,  infcriptionem  legi,  quae  cum  Gruteriana  eadem 
plane  efl,  nifi  quod  haec  linea  :  fludio  Chrifti  famuli  Hilari  Epifc opi 
juvante ,  omiffa  deprehendatur.  Hinc  nova  quidem  ipfi  conj  edura 
nafcitur  ;  attamen  addit,  impoffibile  fere  elfe  rei  veritatem  afiequi, 
cum  nihil  a  temporis  edacitate  tamimmune  fit,,  ut  ex  hominum  me¬ 
moria  deleri  non  poffit. 

Capite  4.  ad  Vaticanam  bafilicam  accedit,  cui  deferibendas  di¬ 
midiam  fere  hujus  operis  partem  impendit*  Ac  primum  quidem  de 
Vaticano  nomine  ac  pr illino  flatu  diiTerit.  Deinde  qua  ratione  Con- 
dantinus  M.  hunc  locum,  tot  fuperflitionum  ethnicarum  praedigiis, 
totqueSS.  Martyrum  carnificinis  infamem,  extr uda  in  honorem  Pe¬ 
tri  ibidem  fepulti  bafiiica  expiaverit,  exponit. Refert  exAdisSylveftri, 
quod  ipfe  Imperator, imperiali  diademate  depofito,ad  bafilicas  funda¬ 
menta  inchoanda  folum  effodere  aggreffus,  duodecim  corbes  egefla 
humo  oppleveri  t,  humerisque  fu  is  impofitos  aliuminlocum  a fp  or¬ 
ta  ver  it»  Quod  autem  a  Conflantino  M.  haec  bafiiica  fundata  fuerit, 
confirmat  ex  eo  ,  quod  Sc  magni  quidam  lateres ,  qui  Conflantini  no¬ 
men  impreffum  habuerunt,  in  veterum  quorundam  huj  us  templi  pa- 
tietum  demolitione  inventi ,  Sc  alia  occafione  aenea  quasdam  numi- 
fmatacum  effigie  Conflantini  M.  Sc  crucif  e  fundamentis  hujus  bafi¬ 
licas  effoffa  fueririt ,  Sc  praeterea  vetuffa  tribuna  fequentes  verfus  ii- 
mk  mufrns  infcriptos  habuerk; 


MENSIS  JULII  A.  MDCXCIV.  317 

$)uod  duce  te  mundus  furrexit  in  afira  triumphant 
Hanc  Conjiantimu  Vitior  tibi  condidit  aulam* 

Cujus diftichi  memoriam alioqui  in  disjedione  illius  tribunae  peritu* 
ram  Andr.Fulvius  libr.2.  Antiquitatum  fuarum  fetvavit.  His  prae- 
miffis  ,adipfamVaticanaebafiIicaedefcriptionem  quoad  finguias par¬ 
tes  progreditur,  in  qua  ordinem  fequitur  a  Tiberio  Alpharano  ob« 
fervatum,  quiXifli  V,  aevo  in  tradatu  MSC.  quem  fibi  a  Jofepho 
Maria  Caro  communicatum  Ciampinus  praedicat,  antiquam  Vatica¬ 
nam  bafilicam  accuratiffime  delineavit  ;  praeter  quem  etiam  Severa* 
num  in  memoriis  facris  j .  ecclefiarum  urbis,  Mallium  in  defcriptione 
Vaticanae  bafiiioe ,  Torrigiumin  tradatu  de  cryptis  Vaticanis ,  Pau¬ 
lum  de  Angelis  aiiosque,  qui  de  Vaticana  veteri  bafilica  fcripferunt, 
confuluit.  Imprimis  autem  folicitus  eft  de  veteri  bafilica  ,  non  de  no¬ 
va,  in  qua  ornanda  &  amplificanda  pofl  Julium  II.  reliqui  Pontifices 
magno  fludio  certarunt,  &  cujus  notitiam  imprimis  ex  JohanneBa* 
ptifia  Coflaguto  hauriri  pofTe  dicit.  Is  enim  A.  C.  1610.  illius  bafilicae 
partes  omnes  tam  exteriores  quam  interiores  aeneis  tabulis  repraefen- 
tavit  &  notis  illufiravit.  Quod  opus  ejusdem  filius  in  eminentiflu 
mum  Cardinalium  collegium  cooptatus  denuo  imprimi  curavit^. 
Tanta  vero  etiam  veteris  bafilicse  amplitudo  fuit,  ut,  fi  cumCiampi- 
no  lingulas  ejus  partes  perluflrare  vellemus,  brevitatis  limites  nobis 
pofiti  tranfiliundi  forent.  Quamobrem  tantum  e  fedione  3 ,  quae  de 
confeffione  Petri  agit,  nonnulla  excerpemus.  Hunc  locum  ab  ecciefiae 
incunabulis  usque  ad  noflra  tempora  Petri  confeffionem  appellari 
memorat,  cum  ibi  Petrus  evangelicam  veritatem  publica  confeffione 
ac  martyrio  afferuerit  5  parvulam  hic  sedem  a  Chriflianis  extrudam 
fuiiTe ,  ut  apoflolicae  conftantiae  memoria  eo  ipfo  in  loco,  ubi  enituit, 
perennaret;  adlocumhunc  peregrinos  fideles  ex  omnibus  orbis  ter¬ 
rarum  partibus  venerabundos  acceffifie  ,  &facra ibi peregiffe; aedicu¬ 
lam  hanc  Anacletum Papam  amplificaffe ,  fed  Conflantinum  Ma¬ 
gnum  auguftiori  bafilica  veterem  aediculam  circumdedifie :  tantam- 
que  omni  aevo  loci  hujus  venerationem  fuifife_> ,  ut  etiam  Reges 
Imperatores  Romam  venientes  pofl  exteriores  bafiiicae  gradus  flexis 
genibus  fuperatos  fepulchrum  Petri  pari  veneratione  accefferint ,  fe- 
que  Sc  fua  regna  Apoflolorum  Principi  commendaverint ,  Sc  pleri- 
que  peregrinantium,  cum  facro  huic  limini  adef!ent,pio  quodam  hor¬ 
rore  correpti  trementesque  prae  religione  ingredi  ulterius  aufi  non 

$$  3 


ACTA  ERUDITORUM 

fuerint;  ipfos  denique  Pontifices ,  cum  praedidamconfeflionem  adi- 
viffent,  depofitaautoritate,  quafi  praefenti  Petro  cederent ,  &  populo 
aequales  fierent ,  fe  ab  aliis  coargui  permififTe.  Habet  haec  Petri  con- 
feffio  in  pavimenti  medio  foramen  quadrangulare ,  quod  ab  x4nada- 
Cio  Bibliothecario  billicum_> ,  &  a  S.  Germano  in  epiflola  ad  Hor- 
mifdam  Pontificem  prima  catarada  appellatur  ,  fic  dida  refpedu  al¬ 
terius  inferioris, &  corpori  apoftolico  propioris, quae  catarada  fecun¬ 
da  appellatur.  Per  has  cataradaslaneaflibaibi  coloris  pallia  4,.cruci- 
bus  fignata,  &Epifcopis  inpleniflimae  poteflatis  argumentum  tra¬ 
denda,  in  loculum  Petri  manu  Presbyterorum  demitti,  brevique  re¬ 
cepta  folenni  ritu  a  fummo  Pontifice  confecrari  folere  Ciampinus  ob- 
fervat,&  fidem  excedere  afferit,  quodGregoriusTuronenfis  l.i.  de 
gloria  martyrum  c.i8«  affirmat,  quod  nempe  obfervatum  olim  fue¬ 
rit,  palliola  in  facrum  farcophagum  immiffa,  ac  fi  fpirituali  &  apo- 
ftolica  quadam  virtute  imbuerentur,  magis  minusquegravia,pro  pe¬ 
tentium  &  orantium  pietate  ac  fide,inde  elevari. 

Reliqua  aedificia  facra ,  quae  a  Condantino  M.  extruda  perhi¬ 
bentur,  funt:  bafilica  S. Pauli,  ecclefia S.Laurentii in  agro  Verano, 
Sefforiana  bafilica  live  ecclefia  S.  Crucis  in  Hierufalem  ,  ecclefia 
S.  S.  Marcellini  &  Petri  via  Lavicana, Ecclefia  S.  Agnetis  extra  Urbem 
viaNomentana ,  ecclefia  S.  Condantiae,  eccl.  SS.  quatuor  Coronato¬ 
rum,  eccl.  XII.  Apoflolorum,  bafil.  S.  Sabinae,  eccl.  S.  Laurentii  in 
Pane  &  Perna ,  eccl.  S.  Mariae  in  ara  coeli ,  eccl.  S.  Chryfogoni  trans 
Tyberim ,  eccl.  S.  Petri  in  monte  aureo ,  eccl.  S.  Sebaftiani ,  ecclef.  S. 
Marcelli,  bafilica  SS.Petri  &  Pauli  ac  S.Joannis  Bapt.  in  civitate  Odi- 
enfi,  eccl. S.Johannis Bapt.  Albanenfis  civitatis ,  eccl.  i\pofIolorun| 
in  Capua, bafil.  Apoflolorum  &c  Martyrum  feu  fandae  Refti tutae  Nea¬ 
poli,  eccl.  B.  Mariae  in  Gallia,  ecclef  S.  Mariae  in  V ulturella  five  Men- 
torella  Tiburtinae  dioecefis ,  eccl.  fepulchri  Domini  Hierofolymis, 
eccl.  nativitatis  Domini  apudBethlehem ,  templum  afcenfionis  in 
monte  olivarum,  ecclefia  in  valle  Mambre,  eccl.  S.Sophiae  Condanti- 
nopoleos,  eccl.S.  Irenes  Condantinopolis,  ecclef.  S.Dynameos,eccl. 
Apoflolorum  Condantinopolis,  bafil.  S.  Agathonici  Condantino- 
polis,  eccl. Deiparae  A%es%o7roWTX ,  templum  Deiparae  cui  ob  vir¬ 
gam  Mofis  (  quae  ibi  repofita  creditur  )  nomen  inditur,  eccl. 

Deiparae  in  Sigmate  Condantinopoli ,  templum  B.  Mariae  five  S.The- 


MENSIS  JUL.  A.M  DCXCIV.  3*9 

clae  ConBantinopoli  ,  eccl.  S.MichaeJis  extra  Conflantinopolin  in 
Anaplo  ,  eccl.  S.  Michaelis  in  Joco  qui  appellatus  fu it> 

eccl.  S.  Mocii,  eccl.  S.  Johannis  BaptiBae,  templum  S.  Aeacii  in  Carya 
olim  difto,  eccl.  $.  ifkniliani,ecclef.  cui  dyd\[iaQ*  leu  Batuae  a  Con- 
Bantino  M.  illuc  translatae  nomen  pepererunt r  eccl.  S.  Stephani  pro¬ 
pe  Sigma,  templum  S.  Maenae  martyris,  eccl.  S.  Metrophanes,  templ. 
S.  Procopii,  eccl.  S.  Romani,  eccl.S.Theodori,  templ.  S.Euphemiae  in 
Hippodromo, mOnaBerium  GaBria  appellatum,Homonoea  live  con¬ 
cordiae  oratorium ,  eccl.  S.  Crucis ,  monaBerium  S.  Diomedis  Con- 
flantinopoli,  eccl.  S.  Salvatoris  in  civitate  Nicomediae,  templum  An¬ 
tiochiae  conditum ,  templum  in  ConBantina  civitate  Numidiae,  &  ec- 
clelia Heliopoli.  Quas  omnes  poBquam  recenfuit,  duplex  parergon 
fubjungit,unum  de  mulivis  operibus  in  lacello,  live  loco ,  ubi  B.Vi^go 
Maria  liabat  cum  Joanne,  quando  Salvator  cruci  affixus  fuit  ;  alterum 
de  ichnographia  templi  S.  Sophiae  ConBantinopolis. 

Idem  do&iflimus  Autor inchoavit,  fed nondum  abfolvitVete- 
rum  Monumentorum ,  in  quibus  praecipue  Mufiva  opera  differtatio- 
nibus  iconibusque  illuBrantur, partem  fecundam:  tracBatum  deVice- 
Cancellarii  dignitate ,  cum copiofo  Vice-Cancellariorum  catalogo  r 
tra&atum  de  dignitate  &  praeBantia  fecularis  &  inlignis  collegiatae 
eccleliae  S.  Laurentii  inDamafo  de  Urbe:  narrationem  philofophi- 
cam  dchiBoricam  de  terrae  motibus :  nec  non  tra datus  delacrispro- 
fanisque  dyptichis  ,  defacris  profanisque  calicibus,  dcdefacrarum 
imaginum  ulu  earumque  veneratione.  Opera  ejus  jam  abfoluta,  fed  ! 
nondum  edita  lunt :  Sacrarum  imaginum  A,  16$ 9.  repertarum  explt - 
catioy  cujus  occafione  FormofilamBiffimi  Pontificis  vita  ex  variis  au- 
toribus  nova  methodo  eft  concinnata;  Horae  geniales  fiveconje&u- 
rae  Campenfes ;  delflBituzione  de^avaglieri  dello  Speron  d’oro; 
lettera  a  MonlignorNicolini  Vicelegato  d’Avignone,  coi  diBinto 
ragguaglio  defucceffi  nellaripulfa  allaDignita  Cardinalizia  ,  fatta 
dagreminentiffimiSignori Cardinali Taja,  e  Ricci;  SacraRomae le¬ 
gatio  illuflrifs.  &  excellentiis.  D.  Johannis  Landi  pro  canonizatione 
S.  Laurentii  JuBiniani  ,*  Familiaris  epiBola  ad  Rev.Patrem  D.Benedi- 
dumBacchinum  ,  in  qua  nova  quaedam  Philofophia  demonBratur, 
cujus  occafione  vita ,  &  nonnulla  praeclara  gefla  regnantis  Pontificis 

Inno- 


I 


330  ACTA  ERUDITORUM 

Lmocentii  XII.  breviter  enarrantur  $  <Sc  invefligatio  hidorica  de 
cruce  dationali  adReverendils.P.  Henricumde  Noris.  Ex  editis  ejus 
operibus  pleraque  in  Adis  noilris  recenfuimus  j,  quibus  jam  brevem 
tradatumde  corredione  vocis  in  Termone  7.  Leonis  M.  de  Nativitate 
Domini  addemus, 

4  -  *  ’  i  ‘  '  •  ,  !  *. 

DE  VOCIS  CORRECTIONE  IN  SERMONE  VII. 

'  '  I  -  - 

Leonti  M.  de  Nativitate  Domini :  five  liter uU  munufculum,  quod 
R.  P,  Erafmo  Gattola  a  Cajeta  dono  dat  &  offert 

Job .  Ciampinus. 

Roms  ex  typographiajoh.  Jacobi  Komarek 

A.  1*593.  in4.pl.2. 

LIterulae  munufculum  tradatus  hic  vocatur*  quia  Autor  celeberri¬ 
mus  vocem  aliquam  in  Termonibus  Leonis  M.  unius  literas  infer- 
tio ne  emendandam  monet.  Nimirum  in  Termone  7.  Leonis  M.  de  na¬ 
tivitate  Domini  haec  verba  legentibus  occurrunt :  De  talibus  inftt  tu- 
tM  etiam  tlla  generatur  impietas,  ut  Sol  inchoatione  diurna  lucti  exur¬ 
gens  a  quibusdam  in f pient  ior ibus  de  locti  eminentioribus  adoretur , 
quodnonnutli  etiam  Chriftiani  adeo  fe  retigiofe  facere  putant, ut  prius¬ 
quam  ad  B.  Petri  Apojloli  bafdicam ,  qua  uni  Deo  vivo  (A  vero  e  Si  de  di¬ 
cat  a,  perveniant  f  fugeratis  gradibus,  quibus  ad  fuggejlum  ARdE  fupe- 
riorti  adfcenditur,  converfo  corpore  ad  nafc entem  fe  Solem  rcfletlant,  (f 
curvatis  cervicibus  in  honorem  fe  flendi  di  orbis  inclinent  (f  c.  In 
Ilis  verbis  vocem  ara  per  errorem  politam  R.  P.  JoTephus  Maria  Tho- 
mahus  TuTpicatus  ed,  quod  dubiumcym  Ciampino  fignificafret,eique 
ulteriorem  hujus  rei  inquifitionem  commendadet,  conTedkn  ille  pro 
eo ,  quo  &  amicos  &  bonas  literasampleditur  amore, omnes  Termo¬ 
num  Leonis  editiones  perludravit,  ColonienTes  155T.  <Sc  1569,  Vene¬ 
tas  1555.  &i 573;  LovanienTem  156,6,  AntverpienTem  1583 ,  Lugdu- 
nenTes  1 633  &  1652.  Sc  ParifienTem  PaTchafii  QueTnelii  1675.  Verum 
i U  omnibus  iliis  editio  nibusvo^em  qr#  deprehendit.  Foft  inTpe- 

dos 


1 


MENSIS  JULII  A.  M  DC  XCIV.  331 

dos  imprelTos  codices ,  manufcriptos  confuluit ,  &  in  plerisque  vo¬ 
cem  ar<e  invent.  Scripfit  ejusdem  reicaufa  ad  eundem  ,  cui  mu- 
nurculum  hoc literarium  obtulit,  Erafmum  Gattola  a  Cajeta,  inclyti 
monafterii  Cafinenfis  Monachum  ac  Decanum  &  Vicarium  genera¬ 
lem, qui  fe  in  codice  quodam  vocem  aret  expreflam  reperiffe  refpon- 
dit.  Verum  nondum  libi  acquiefcendum  ratus,  Vaticanam  biblio¬ 
thecam  ,  quam  prima  vice  fruftra  adiverat,  iterum  accefllt ,  cumque 
ejus  indices ,  quorum  copiam  a  Laurentio  Zaccanga  fecundo  bi- 
bliothecaecuftodelibi  fadam  praedicat,  diligenter perluftraflet,  duos 
codices  invenit ,  quorum  unus  vocem  alter  vero  diu  quaefitam  6c 
defideratam  vocem  aret  exhibuit ;  qua  omne  dubium  folvi  pofTe  mi¬ 
nime  dubitat ,  tot  eruditos  viros  unius  literae  defedum  in  voc Qar& 
non  obfervaffe  miratus. 

Ut  autem  hic  Leonis  locus  magis  illuftretur,  obfervat,  fcalam, 
quae  ad  Vaticanam  bafiiicam  adfcenfiim  praebuit,  35.  marmoreos  gra¬ 
dus  habuifle,  &  quinque  horum  graduum  ordines  fuifle ,  ac  quemli¬ 
bet  ordinem  feptem  gradibus  conftitifTe  ;  lingulis  autem  graduum 
ordinibus  pro  adfcendentium  quiete  areas  quasdam  interpofitas 
fuilTe,  quarum  fuprema  eademque  maxima  a  Leone  in  prae  didis  ver¬ 
bis  areae  majoris  fuggeftus  appelletur.  Et  in  hac ipfa fuprema  area 
fideles  quidam  ,  antequam  Vaticanam  bafiiicam  ingrederentur.-, , 
nafcentem  Solem  adorabant.  Quem  morem  Leo  M.gravi  reprehen- 
fione  dignum  exiflimavit,  quippe  a  Manichaeis  ortum ,  qui  ad  il¬ 
lam  coeli  plagam  ,  in  qua  Solem  fpedare  poterant,  fe  inter  preces 
convertere  folebant ,  ideoque,  ubi  horis  matutinis  per  illos,  quos 
diximus ,  gradus  in  fupremam  aream  adfcendilTent,  obverfo  bafilicae 
tergo  ad  Solem  refpiciebant,idq;  imprimis  in  fefto  Dominicae  Nativi¬ 
tatis  faciebant,  quod  ipfis  non  tam  de  Nativitate  Chrifti,  quam  de  no¬ 
vi,  ut  dicebant,  Solis  ortuhonorabile  videbatur.  Quibus  obfer- 
vatis  locus  ille  Leonis  haud  difficulter  in- 
telligi  poterit. 


ACTA  ERUDITORUM 


33 2 

EPITOME  COSMO  GRAFICA ,  0  COMPENDIOSA 
Intro  duttione  aW  Ajlronomi a  ,  Geografia  & 

Idrografia . 

i.  e. 

Epitome  Cofmographica,  feu  Introdiufcio  ad  Aflro 
nomiam.  Geographiam  &  Hydrographiam :  audlore 
P.  M.  Vinccntio  Coronelli,Serenisfimae  Reipub.  Venetae 
Cofmographo,  inque  Academia  Veneta  Geogra¬ 
phiae  Prof.  Pubi. 

Coloniae  apud  Andr.PoIettumjidpj.  in  8.  maj. 

Condat  Alph.  i.pl.5.  &  tab.  $g. 

OT  Mundi  nomen  apud  Graecos  ab  ornatu  efl  :  ita  haec  Mundi 
defcriptio  live  Cofmo graphia  fuum  etiam  nitorem  habet,  Mundi 
pulchritudini ,  quantum  per  imitationem  licet,  apprime  refponden- 
tem.  Operi  praemillus  eft Index  Archiepifcopatuum  &  SufFraganeo- 
rum,  quotquot  orbis  Chriftianus  habet;  etiam Academiarum ,  quae 
iibique  gentium  inter  Chriftianos  fiint-.  :  necnonGeographorum 
tam  veterum  quam  recentium  catalogus, 

Opus  ipfum  diviiumeil  in  tres  libros :  quorum  Primus  eft  de 
Colmographia  ejusque partibus.' Continet  capitaXXXV,  quorum 
prioribus  de  Coelo ,  Axe ,  Polis  ,  Circulis ,  Zonis,  Climatibus, Ven¬ 
tis,  usque  ad  cap.  IX.  agitur ,  ex  quo  tractatio  incipit  de  Globo  6c  dif¬ 
ferente  litu  Sphaerarum, deHypothefum  diverf  tate,Ptolemaicae,Co- 
pernicanae ,  Tychonicae,  Sc  Cartefianas  :  item  de  Fabrica  Mundi, 
ejusque  materia  tam  fecundum  antiquorum,  quam  recentium  opi¬ 
nionem»»  :  de  fuhftantia  Stellarum  &  diilantia  a  Terra  ,  6c  de  ea¬ 
rum  divifione,  tam  ratione  motus  in  Fixas  <5c  Erraticas ,  quam  ratio¬ 
ne  litus  in  Septentrionales  ,  Zodiacales,  <3t  Aultrales ;  de  Stellis  iti¬ 
dem  Novis,  ac  Cometis  ,  quorum  numerum  inde  a  diluvio  init  Gla- 
riflimus  Autor,  usque  ad  annum  ChrilHanum  idgi.  Excipit  doctrina 
EciipEum  utriusque  Luminaris ,  &  modus  obfervandi  EclipfemSo- 

larem. 


MENSIS  JULII  A.  M  DG  XCIV.  333 

larem.  Omnia  hxc  egregie  iiluftrantur.  tam  fyn  opticis  tabulis  dc 
computationibus ,  quam  figuris  nitidiffime  ex  amea  lamina  ex- 
presfis. 

Liber  Secundus Geographiam  explanat,  conftatque  XVII. -capi¬ 
tibus,  Agitur  ibi  de  T erminis  ,  ad  cognitionem  hanc  neceffariis  ;  de 
divifione  Terrae  &  Marium  ,  quae  ambiunt  Terram  :  de  Regnis ,  Pro¬ 
vinciis  &  illarum  praecipuis  Urbibus ,  quarum  Longitudo  ac  Latitudo 
peculiari  Tabula  declaratur  cap.X.  Poli  haec  de  Terrae  motu  &  tre¬ 
more,  ejusque  caufis  difptitatur  5  etiam  numerus  horum  motuum, 
quotquot  a  diluvio  ad  annum  Chrifii  1693.  cognofci  potuerunt,  ulti¬ 
mis  capitibus  initur. 

Liber  Tertius  in  duas  partes  dilpefcitur.  Prior  pars  quinque  ca¬ 
pitibus  illuftriores  Globos ,  five  machinas  Coelum  aut  Terram  re- 
praefentantes ,  exhibet,  Anglicanum  Comitis  de  Caflello  Maine  5  Got- 
torpienfem  autore  Adamo  Olear  io  $  Norimbergenfem,  clariifimi  vir  j 
Erbardi  JVeigclii  opus  :  Auguftanum  Chriftopbori  Tr  effler  i:  &  ma¬ 
gnos  Globos,  diametri  quindecim  pedum ,  Cceleftem  &  Terreftrem* 
Parifinos ,  a  clarifiimo  Autore  noftro  P.  Coronelli  inventos,  Sc  Car- 
dinalis  Eftreenfis  ftudio  Regi  Galliarum  dedicatos.  Singulorum 
magnitudines,  motus,  artificium  accurate  perfcribuntur :  etiam  fu* 
guris ,  quantum  licet  in  plano  ,  iiluftrantur.  Cum  Parifienfibus  de- 
fcribuntur  etiam  Globi  Autoris  ftudio  in  ulum  Academiae  Coftnogra- 
phicae  Argonautarum ,  ad  formam  Parifienfium ,  fed  diametro  ad  tre$ 
cum  dimidio  pedes  reduda ,  adornati :  qui  uti  magnitudine  oaete- 
ros ,  qui  in  hanc  usque  diem  venales  prodiere  ,  poft  fe  relinqunt ;  fic 
eorum  elegantiam  (ut  alias  praerogativas,  quibus  reliquos hadenus 
extantes  antecellunt,  quasque ^wLedoribus  ipfe  exponit, tacea¬ 
mus)  quam  ex  una  alterave  mappa,  a  folertiffimo  Autore  nobis  be¬ 
nevole  transmiffa  perfpeximus ,  nonpofiiimus  non  bona  fide  harum 
rerum  curiofis  etiam  etiamque  commendare,. 

Parte  altera  libri  tertii ,  quae  XXXIV.  capita  habet,  de  forma* 
tione  Globorum,  Planifphaeriorum ,  Aftrolabiorum ,  Tabularumque 
Geographicarum  &  Hydrographicarum  ,  etiam  de  modo  traducen- 
di Tabulas  majores  in  minorem  formam,  &  minores  in  majorem ,  ac 
de  harum  rerum  fubfidiis  ac  inflrumentis  agitur  fatis  perfpicue  ac 

Jt  i  copi®- 


334  ACTA  ERUDITORUM 

copiofe,&:  pleraque  illuftrisfimis  figuris  ac  delineationibus  decla¬ 
rantur-». 

METHODE  POUR  GUERIR  TOUTE  SORTE 

DES  FIEFRES  &c. 

flVCj 

MethodusFebres  omnisgeneriscurandijabsqueeo 
uc  aliquid  ore  affuniendura  exhibeatur  ,  Autorc 
Adriano  Helvetio,  Medicinae  Doftore 

Parifienfi. 

Pariliis,  apud  V iduam  Nicolai  Oudor,  A.i<5p4. 

in  12.  PL  3. 

Nllllum  Febrifugorum  habetur  tot  fcriptis  hadenus  totque  enco- 
miis, atque  cortex  Chinae  Chinae,ab  Autoribus  celebratum.  Mul¬ 
ta  tamen  fiunt  pathemata  ,  de  quibus  aegri  pofi:  internum  ejus  qua¬ 
cunque  etiam  ratione  praeparati  ufium  conquerantur  fiaepiflime.  Aiios 
naufea,  anorexia  ,  dolor  ventriculi  gravativus  alios,  aiios  phlogofis, 
&c.  tantum  non  omnes  ipfie  amator,  nullo  modo  a  remedio  hoc 
auferendus ,  infignitcf  torquet.  Gundas  proin  moleftias  recenfitus 
Autor  nofler  evitaturus, Methodum  prorfus  novam  fiub  enemate 
corticem  laudatum  in  omnis  generis  febribus  adhibendi  excogitavit 
non  fine  luccefiu.  In  febribus  fiquidem  intermittentibus,  fi  cor¬ 
ticis  uncia  una,  aquae  fimplicis  menfiurac dimidiae  exade  admixta»,, 
clyfinatis  loco  fiub  paroxyfimiterminumapplicetur  ,  terque  quotidie 
adpcrfedam  usque  reconvaleficentiam reiteretur,  paroxy  Imum  ra¬ 
ro  fiemel ,  rarius  bis  ,  ter  nunquam  redire.  In  continuis  autem  fe¬ 
bribus  eandem  ChinaeChinae  quantitatem,  forti  potius  hujus  deco- 
do  adjedam,enematis  vice  fiub  exacerbationis  finem ,  aut  eo  etiam 
tempore,  quo  febris  minorem  impetum  facit ,  adaptandam  efle,  fin- 
gulisque  quaternis  horis  repetendam,  donec  febris  ceilet.  Nec,  febre 
quacunque  profligata,  clyfinata  commendata  mox fieponenda,  fied 
per  duodecim  etiamnum  dies,  priori  quidem  lextiduo  bis ,  pofleriori 
vero  fiemel  tantum  de  die ,  venire  continuanda  ,  imo  diutius  adhuc  ab 


MENS.JUL.  A.MDCXC1V.  335 

iis ,  qui  diutiflime  illa  retinere  haud  valent.  Horum  in  gratiam  quo^ 
que ,  cum  omnis  curationis  cardo  in  diuturniori  enematis  retentio¬ 
ne  vertatur,  fyrupi  papaveris  albi  unciam  dimidiam ,  nili  fomnolen- 
tiaobftet,  praecipit  adjungendam; quemadmodum  e  diverfo  in  aliis, 
qui  nihil  clyfteris  rurfiis  excernere  folent ,  enema  aliquod  purgans 
vefpertinum  commendat.  Summas  abdominis  tenfiones  interno s- 
que  abfcefius  unica  (ymptomata  e  (Te,  quae  prohibeant  ac  fallant  ulum 
hujus  remedii,  in  febri  alias  quacunque,  etiam  cum  catarrho  v.  gr.  pe¬ 
doris,  raptu  humorum  ad  caput,  pleuritide,  vulnere  &c.  complica¬ 
ta  ,  fumme  proficui ,  modo  pro  aetatis  diverfitate  dofis  a  drachmis 
duabus  ad  unciam  unam  rite  obfervetur,  eaque  tunc,  quando  aegri 
temperamento  debiliori  acvifcerihus  tenerioribus  gaudent,  authae- 
morrhoidibus  vexantur ,  dimidia  folummodo  exhibeatur-..  Quod 
fi  vero  in  principio  febrium  omnis  Chinae  Chinae  ufus  refpuatur ,  tan¬ 
tum  abeft,ut  Autor  improbet,  ut  venae  fedionem  atque  purgationem 
praemittenda  efle  fuadeat ,  cumque  in  finem  purgans  aliquod  &  eme¬ 
ticum  non  minus  defcribat ,  atque  potiones  cordiales,  febribus  inter¬ 
mittentibus  aeque  ac  continuis  &  malignis  appropriaras,  quo  gravio¬ 
ribus  fymptomatis  fublatis,China  Chinae  fub  enemate  ufurpata ,  tan¬ 
to  promtius  fermentum  febrile  posfit  deftruere.  Febres  namque 
multo  expeditius  indigitata  debellari  ratione  ,  qua  fpecificum  pariter 
fuum  antidyfentericum, vomitum  in  tenerioribus  provocans,feliciffi- 
me  antehac  adminiftraverit,argumentis  pluribus  comprobat.Qu anti- 
tatem  videlicet  Chinae  Chinae  longe  majorem  fub  enemate  praeberi, 
quam  quae  in  os  ingeri  valeat;  in  fubftantia  hanc  femper  exhiberi,  ad-  * 
eoquc  potentiores  etiam  exerere  vires  ;  particulas  denique  Chinae 
Chinae  fubtiliores ,  unice  in  febris  fermentum  agentes ,  ad  fanguinem 
per  capillarium  ofcula  aeque  facile  permeare ,  ac  nutrientia  &  nicotia- 
nae  clyfmata  propter  nutritionem  atque  vomitionem.  Ne  ullum  ta¬ 
men  relinquatur  dubium,e  duobus  millibus febricitantium,triennram 
intra  beneficio  hujus  methodi  reftitutoru, eos  cumprimis, quiVerfaliis 
ex  mandato  Regis  curae  fuae  concrediti  fuerint ,  in  fcenam  producit ; 
fub  finem  reconvalefcentiam  quoque  infantium  &  gravidarum  com¬ 
memorans,  ad  calumniam  eorum  retundendam ,  qui  ulcera,  fiftulas, 
abortum  ejusque  commatis  pathemata  alia  infecuta  fuiiTe  objece* 

Tt  3  ran$* 


35«  ACTA  ERUDITORUM 

runt.  Tandem  fummam  annedit  literarum  Medici  alicujus  Vicen- 
fis  ,  in  quibus  hic  Helvetio  de  Methodo  antifebriii  inventa  non  mo¬ 
do  multas  habet  gratias  ,  fed&  experientia  propria  eandem  confir¬ 
mat.  Eorum  in  gratiam,  qui  Gallicutn  idiomanon  capiunt ,  verfio- 
nem  Latinam  Fntfchim  nofter,  bibliopola  folertilfimus ,  curavit  ad¬ 
ornandam^. 

PHARMACO  LOGIA 
ficu 

Manudu&io  ad  Materiam  Medicam ,  in  qua  Medi¬ 

camenta  OflficinaliaSimplicia  defcribuntur,au6lore 

Samuels  Dale. 

Londini,  apud  Sam.  Smich.  &  Benj.Walforth  1 693. 

Conflat  plag.  30.  in  i2momaj. 

MAteriae  Medicae  ftu  Simplicium  cognitio  ,  quanti  quanti  etiam 
momenti  res  efl; ,  ita  tamen  fuperioribus  temporibus  neglige* 
batur ,  ut  pofteaquam  Hippocrati ,  Theophrafto  ,  Diofcoridi  ,  Ga¬ 
leno  ,  paucisque  aliis  decentem  concederis  honorem.,,  non  tan¬ 
tum  nil  in  ea  ageretur., ,  fed  &  didorum  Artis  Principum  Obfer- 
vationes  Rerum  Naturalium  peritiam  &  ufum  concernentes,  cor¬ 
rumperentur,  Mercatorum,  Seplafiariorum ,  Pharmacopoeorum 
fraudibus  confpurcarentun-4 ;  adeo ,  ut  iis  expurgandis  perfpica- 
ciffimorum  ingeniorum  fudores  viresque  poftmodum  vix  fuffice- 
rent.  Sicuti  vero  praefens  hoc ,  quod  colimus ,  feculum ,  fuperiora 
poft  Hippocratem  &  Galenum,  quamcunque  etiam  nuncupes  Medi¬ 
cinae  partem,  folertia  &  inveniendi  dexteritate  antecellit,  ita&rin 
eruendis  Naturalium  arcanis  longe  priora  fuperat.  Etenim  Ctfal- 
-pini  fubfotu  Vegetabilia  eunda  revirefeere  incipiebant^  5  Georgii 
Agricok  folertia  Mineralia  primum  felicius  fuccedebant ;  Gefneri  de¬ 
mum  <3c  Aldr ovandi  vivaciffimo  fpiritu  emortua  pene  animalia  ani¬ 
ma  quafi  reddita  refufeitabantur  $  adeo ,  ut  accedentibus  fequaciuni 
furis  eunda  nunc copiofe  luxurient,  &inelanguidaslanitatis  robur 
felicius  confpirent.  Interea  tamen  nemo  Neotericorum  adhuc  dum 
jmo  volumine  omnes  Uks  tres  rerum  naturalium  claffes ,  fi  unicum, 

man- 


I 


MENS.  JULII  A.  MDC  XCIV.'  337 

mancum  in  quibusdam,alias  peruti U,Scbroederi  opus  excipias, percen? 
fuit,  ut  non  immerito  Velfchiui ,  Polyhiftor  &  Medicus  Auguftanus 
celeberrimus  ,  inter  Defiderata  Medica  ejusmodi  Syftema  in  So¬ 
mno  V indiciano  retulerit.  Laudabili  proinde  confiiio  Audior  nofbr 
clarillimus  e  plurimorum  celeberrimorum  Medicorum ‘in  haefeien- 
tia  defudantium^yf  autem potillimum  <3c  Hermanni  Scriptis  &  Prae- 
ledlionibus,  adhibito  quoque  ddigenter  ope  re,  ne  cellari  a> 

&  ad  cognitionem  Simplicium  ,  eorundemque  ufum  facientia ,  in  fa- 
fciculum  collegit,  quaeque  tot  vallis  voluminibus  tradita  erant ,  in 
gratiam  Philiatrorum ,  tum  &  aliorum,  brevi  quah  tabella  delinea¬ 
vit,  Sc  accurata  perlpicuaque  a  celeberrimis  Medicis  excogitata  me¬ 
thodo  ,  expofuit.  Fromiiit  praeterea  Elucubrationes  Botanicas,  An- 
glice  confcriptas ,  quibus  praefentem  facilemque  Lucinam  Botanico» 
rum  ordo  exoptat. 

©vunHtc^e^en^tun^circt^omtlrfprana 

unb  Sfnfang  fccr  Ifjttr  inger  / 

fcon  Bolano  3ufi  SBinctdmann/ 

hocelt: 

SOLIDA  DECLARATIO  ORIGINIS  THURINGORUM, 
Auftore  Jo.  Jufto  VAincketmanno* 

Brernae,  apudHerm.  Brauer,  A.  1(594.  in  S, 

Conftat  i2.plag. 

DUdum  e  Scriptis,  quae  vulgavit, haud  ineruditis,  6c  Chronico  im¬ 
primis  Oldenburgico ,  inclaruit  Vir  INfobiliihmus,  Joanftes  Ju* 
fhis  Winckelmannus ,  Confiiiarius  &  Hiftofiographus  Hafliacus  <3 t 
Oldenburgicus,  cujus  peculiarem  de  origine  Thuringorum  fentenh 
tiam  paucis  heic  indicare  vilumefl.  Tametli  enim  &  alia  memoratu 
non  indigna  in  hoc  opufcula  occurrant :  quandoquidem,  ut  quaedam 
absfeolim  tradita  defenderet  ,  de  cornu  Oldenburgico  ,  de  epillola 
Pauli  adLaodicenfes,  Sc  mutuis  hunc  inter  Senecamque  literis,  deque 
nonnullis  aliis  fuperpondii  loco  erudite  diUeruit  :  nihilo  tamen  Ic¬ 
cius  cum  ab  eo,quod  tradlationis  prae  lentis  caput  eft>  huic  libro  ftmm 
largiri  titulum  voluerit ,  ideo  nos  mentem  ejus  circa  illud  unice  ape- 

rie- 


>  ,  -  .  ,  •  '  ^  /■ 

338  ACTA  ERUD.  MENS.  JUL.M  DC  XCIV. 

liemus.  Thuringorum  videlicet  appellationem  derivat  a  Doriis* 
Graeciae  populis*  qui  primas  inMorea  feu  Peloponnefo  fedes  collo¬ 
caverint*  fedpofl*dubiumvalde,quadecaufai  e  teflimonioTima- 
ginis  apud  Ammianum  Marcellinum*  per  Italiam  atque  Galliam^, 
duce  Hercule *  Germaniam  inferiorem  petierint*  ubi  imprimis  Dor- 
dracum  Ubi  incolendum  elegerint;  unde  etiam  tradus  circumjacens 
Doriorum  aut  Thoringorum  tradus  appellatus  fit.  Hinc  viribus  pau- 
latim  audis  *  latius  fe  iflos  origine  Graecos  in  oris  modo  memoratis 
extendiffe  afferit ;  unde  haud  incongrua  fit  opera*  quam  Matthias  van 
der  Houwe  in  monumentis  illorum  locorum  e  Graeca  antiquitate 
eruendis  infumferit,  civitatem  v.  g.  Medenblyck  a  Medea,  ab  Ulysfis 
nomine  urbem  Flisfingam ,  a  Circe  Ciriczaeam  &c.  derivans.  Atque 
hoc  regnum  diu  ante  Chriflum  natum  floruiffe,  <3c  Thuringiam  trans- 
RhenanamitemqiBelgicamnuncupariobfervat.Idem  v.nome  in  oras 
fiaperiores&cisTlhenanas  hoc  pado  propagatu  fuiffe  arbitratur:Cum 
Clodius*  Francorum  Rex  *  Thuringis  illis  Belgicis ,  vicinis  fuis ,  firma 
fatis  adhaereret  amicitia  *  ac  ipfius  quoque  Widelphi*  Thuringorum 
Regis*  filiam  Bafinam  uxorem  duxiiTet ,  accidit,  ut  is  focero  defundo 
regnum  ipfius  fuo  adjungeret, aft  mox  amplioribus  ditionibus  inhians 
Moenum  trajiceret,  Saxones  quidem  ac  Hermunduros  intra  xUbim 
&SaIam  non  adeo  felici  cum  fucceffu  debellare  valens  ,  fedeo  ta¬ 
men  iflos*  qui  hodie  vocantur*  Thuringos  adigens,  ut  filium  fuum* 
Merovaeum  A.  C.  447.  Regem  defignarent ,  quo  imperante  mira 
quoque  incrementa  novum  hoc  Thuringiae  regnum  ceperit.  Exipfa 
vero  illa  emigratione  pronam  emerfilTe  ait  occafionem  erroris  *  quo 
apud  varios  Scriptores  duplex  haec  Thuringia  fic  confundatur  ,  ut, 
quod  antiquiori  tribuendum  lit,  de  recentioriutplurimum  enuncia- 
ri  foleat;  idque  procul  dubio  patebit  ulterius ,  fi  quam  juxta  anno¬ 
rum  feriem  fecompofuilTerefert  clariflimusAudor ,  fpecialior 
dedudio  lucem  aliquando  publicam  ad- 
fpexerit-,. 

Corrigenda. 

M.  Oftob.  ifyj.  pag.  47 j.  in  C.  H.  Z.  de  problemate  Bernoulliano  lin .  4, 
pro  abflinere  flatuerim*  lege :  abffinere  flatuifletn.  /.47^.  Uti.z* 
■iro  omnia  eruipoffe,/^.-  eam  erui  pofie_>. 


/ 


N.  VIII. 

ERUDITORUM 

publicata  Lippa 

Calendis  Auguji i  Anno  MDC  XCIJP 


THEODORI  IANSONII  AB  ALMELOVEEN 
Amoenitates  Theologico-  -philologi c a*  Subjiciuntur  Epigrant* 
mata  &  Poemata  veterant  &  Plagiariorum 

fyllabus, 

Amflelodami  apud  Jansfonio  Waesbergios  *  A.  1694.  in  &> 

Conflant  plag.  jo, 

IN  ter  eos, qui  elegantiores  litteras  arti  medicae  fumma  cum  laude  ad¬ 
junxerunt  ?  6c  utraque  fludia  eadem  felicitate  excolunt,  fummo  jure 
numerandus  clariflimus  Audior :  cujus  aliquoties  facienda  mentio,  6c 
plufcula  eruditionis  ipfius  in  utroque  hoc  fludiorum  genere  recenfcn- 
da  fuerunt  fpecimina  5  nunc  autem  Oblervationum,  in  libello^  quem 
prae  manibus  habemus ,  haud  contemnenda  efl  enarranda  copia ,  fed 
quam  inflituti  memores  faltem  delibabimus.  Epiflolae  in  modum  ad 
amiciffimum  fibi  virum  Henr.Sypefteinium  concinnata  eflDisfertatio^ 
in  qua  narrat  Janfonius ,  Comitem  quendam  ^  peregrinas  invifentem 
terras,  a  fe,ubi  Gaudam  perveniffet,dedu6lum  fuiffe  in  templum  p.io; 
eaq;  occaflone  de  templo  Salomonis  p.12.  feq.  diflerit,  deque  duabus 
ei  appofitis  columnis  p.15:  quibus  infcripta  fuiffe  autumat  Ifraelitis  da¬ 
ta  a  Deo  praecepta  p.16,  appellatasque  ScBooz  p.i$,  quaeno- 

mina  explicat  p.i9,<3cduabu$  columnis, quibus  ignea  ac  nubila  ufiis  efl 
Deus  in  ducendis  Ifraelitis,V.&:  N.Teflamcntum  fignifxcari  exiflimat 
p,  23,  Tum  porro  Judaeos  leges  poflibus  domuum  fuarum  affixifle  tra* 
dit  p.24,.  unde  explicandus  fit  ritus  ille  Hebraeorum  Exod.  %i.  verf  6, 
quando  herus  in  perpetuum  fervitium  mancipando  fervo  auriculam 
ad  pofles  domus  perforabat  ,  utfcilicetfervus  moneretur  >  fempiter- 
nam  ipfi  cffe  illarum  legum  >  quae  ofliis  poftibusque  erant  adfcriptae, 

V  u  ' ;  fervaiv 


340  ACTA  ERUDITORUM 

fervandam  memoriam  ac  obedientiam  p.  25.  Porro  quum  contem¬ 
plarentur  contentas  templi  feneftris  picduras  hidoriarum  venudidi- 
mas  p.  32,  &  occurreret  ifta>  quae  Sabaeam  reginam  exhibet ,  ad  Salo¬ 
monem  fapientiae  atque  magnificentiae  vifendae  caufa  profe&am;  ele¬ 
gans  epigramma  Sam.Bocharti  dveaSofav  recitat ,  quo  regina  ifta^ 
cum  Elifabetha  Angliae  regina  componitur  p.  33.  Confpecda  dein¬ 
ceps  Erafmi  imagine  in  Bibliotheca  templi  dilpenfa  p,  37*  de  ejus  pa¬ 
tria  diflerit  p»  3^ ,  Sc  maximo  opere  contendit^  Gaudanum  eum  po¬ 
tius  quam  Roterodamum  dici  debere*  quod  exepiftola  ipdus  Erafmi 
adHerm.  Laethmatium  olim  fcripta ,  quam  Gaudanipo  dederint,  fed 
furto  amiferint,  odendi  poffit  y  profedum  Erafmum  fe  ejfe  Gaudanum , 
&  dolere,  quod Roterodamenfem  fe ,  non  Gaudanum  fcripferit  p.  38» 
Ex  Baudio  p.39.  probat,parentes  ipdus  Gaudae  habitade^dc  cum  parti¬ 
tudo  matri  appeteret,  Roterodamu  eam  concedide.,  ubi  parentes  non 
condituerant  domicilium.  In  ea  ergo  urbe  patriam  fortitum  dici  non 
poffe*led  locum  &  domicilium  parentum  patriam  tribuere  cenfen- 
dum^epidola  prolixa Bern. Cofierii iiper  hoc  argumento  fcripta  p.44. 
&  feq.demondrat.  Profert  dein  aliquas  nondum  editas  Erafmi  p.  61? 
Martini  Dorpii  p.6d,  Alb.Pigghii  p.68*Flor.Junii  p572,VigliiZuiche- 
mii  p.8c_,  Jo.  Oporini  p.85,  Joh.  FifcherlEp.  RofFends  p.g6.  ad  Herm. 
Laethmatium  datas  epiilolas.  In  contemplatione  pidlarum  tabula¬ 
rum  ,  in  aede  ida  extantium *  praedicatur  magnificentia  Galliarum  Re¬ 
gis.  Ludovici  XlV,  St  Magni  Hetruriae  Ducis  y  qui  academias  picdo- 
rum  liberali  ter  alunt  p.  97..  Pidores  etiam  Gauda  oriundi  celebres* 
Theodorus  Sc  Gualtherus  Crabethii,  Cornelius  Gaudanus*  Simon 
Jacobi,  Cornelius  Visfcher  ,  Damianus,  Petrus  Fourbus^  Cornelius 
Ketelius  nominantur  p.99,  narraturque*  Holbenium  famigeratidi- 
mum  illum  pidlorem  dnidra  pinxide  manu.,  Sc  quendam  alium  pedis 
pollicibus  Sc  digitis  hominum  imagines  accuratidime  delineadc_> 
p«ioo.  De  arte  colorandorum  vitrorum  p.ioi.  didbritur,  Sc  de  ea  li¬ 
bros  inPaulina  apud  nos  Bibliotheca  extare  memoratur.  Ludi  pue¬ 
rorum  *qui  peraguntur  aeneis  nummis  p.  103 ;  aurei  globi* vel  aurea 
mala  *quae  e  templorum  laquearibus  dependent  PJ04;  ufus  vaforum 
ligneorum  circulis(5)iciffcn)connexorum^nodris  hodiernis  dmilium, 
in  vino  condendo  a  veteribus  adhibitus  p.105;  feminarum  contorti  & 
in  cridam  erecdi  capilli,,  turrita  capita  Hieronymo  *  tutuliY&o  Sc 

Var- 


MENS.  AUG.  A.  MDC  XCIV.  541 


Varroni  didi ,  p.  ic 6\  virorum  capillamenta  adfcititia *  feu  galericula* 
p.in,-  vox  Belgica  vanden  p.113.  in  examen  veniunt.  Extra  urbem  de¬ 
latis  fermo  inftituitur  de  Ifala  &  Ifela  diverfis  fluminibus  p.  nd*  quo¬ 
rum  hoc  Gaudam  pra:terlabitur*carmine  celebratum  Belgico  a  Con- 
ftantino  Hugenio  p.  119, Latino  a  Petro  Scriverio  p.no.  12 1 ; de  variis 
item  puerorum  Belgicorum  lufibus  differitur  *  eosque  veteribus  ufita- 
tos  fiiifle  offenditur.  Qua  ratione  ille*  quo  lapillis  aquarum  fuper- 
ficies  ftringitur  *  S7ras’ytxi(r/j.os  didus ,  e  Minucio  Felice  recenfetur* 
p.m;iffe*quo  flrepitp  excitatur*dum  folium  tiliae  duobus  finiflne  ma¬ 
nus  in  orbem  contortis  digitis  impofitu  dextra  percutiendo  confrin- 
gitur*quod  Trhctrvylfav  olim  didum  efl*e  Meurfio  prifcis  haud  infre- 
ques  fuiffe  traditur  p.  125-Quando  pueri  uno  pede  faltat*#W  Ajacr^cV 
vocarfquando  aviculas  funi  alligatas  volatui  limitato  permittunt*^  g- 
AoAovifev  dici  p.  125;  quando  glandes  talosque  iit  foveam  projiciunt, 
TfGTret  ludum  iftum  nuncupari  *  p.  126 ;  quando  claufis  obvelatisque 
oculis  unus  e  pueris  manibus  extenfis  obambulat*  unum  e  coetu  ar- 
fepturus,cui  vices  luas*  fi,  quis  ifte  fit, rede  divinaverit, imponat*qucra 
ludum  Batavi blinde mannctje  *  nos  blindekub  vocamus*  Graecis  fuija 
yu^Kt}  didum  p.  134  5  quando  quis  planis  manibus  proprios  compri¬ 
mit  oculos  *  &  pullus  nominare  jubetur  eum,  qui  percusfit*  xsAA&fi- 
cfJLov  nuncupatum  fuifle  docetur  p.135.  Eaque  occafione proverbium, 
quo  Gaudani  convitio  ofcitatorum  petuntur  *  explicat  ejusq;  rationes 
reddit  p.iz$.Mos  item  ille*in  circulo  tradendi  ramufculum  ardentem* 
additis  vocibus  Luydjeleeft  nogx  i.  e.  adhuc  vivit  Luydula*  cujus*pri- 
usquam  in  orbem  redii  flet*  fi  in  alicujus  manu  extingueretur  flammu¬ 
la,  muidam  incurrat  conftitutam ,  ex  Graeca  A apL7rctSo(f>o^a,  accerfi- 
turp.T4o ;  &  vocabuli  luytje  vel  louWtje  origo  inquiritur  p.141.  Inde 
de  mulierum  femine  disquiritur ,  iftudque  verum  iis  ineile  *  ovisque 
velutiinclufum  contineri*nequeGhriflumy?^^^«//>m  dici  polle,  fi 
nullum  fexui  ifti  competeret  *  affirmat  p.  141.  Tum  fermo  nafcitur  de 
optimo  antiquiffimoque  regimine  terrarum*utrum  monarchicum,an 
arifocraticum  fit,  p  if 7 ;  de  caufa,  ob  quam  Samfoni  abfcisfs  feptem 
capillorum  cinnis  (  Jud.XVI*  19.)  defecerit  incredibilis  illa  fortitudo, 
p.150;  de  terriculamentis  feu  fAOQfJLoXv)t&ioL$  puerorum  apud  antiquos 
adhibitis, unde  natanominaMan,Manni9,Gello,Baucate  autBaucale* 
Empufa*  Accus,  Alphetus,  p.152;  defcala  infomnio  Jacobo  vif.a p.157^ 

V  u  2  de  ro- 


542  ACTA  ERUDITORUM 

de  rofis  menfae  fuperimpendentibus ,  ad  fignificandam  fiientii  fidem, 
|>.i58j  de  ufitato  veteribp  menfae  accumbendi  ritu  p.idf,-de  panis  nomi¬ 
ne,  figura  varia  dcpifturap.  1 de  cultrorum  fup  er  menfa  adhibito¬ 
rum  ufu  p.i 6y ;  de  faleappofito  menfae  p.idg ;  de  potu  fuaveolentibus 
Vel  fuccis,  vel  floribus,vel  baliamo  inficiendo  p.170  >  de  bufonis  <$c  li¬ 
lii  figura  in  capitibus  gallorum  gallinaceorum, eorumque  cerebro  dis- 
fedo  deprehendendadapidibusq;  in  eorum  ventre  p.i74;de  ccena  lau¬ 
tiori  dari  folita  iis ,  qui  ad  fupplicium  damnati  funt  p.i7d,*  de  cauia,  ob 
quam  certarum  avium  efu  interdixit  Ifiaelitis  Deus  p.  177;  de  focu¬ 
lis  menfariis  ,  quos  antiqui  vocarint^^ri&i  p.177  j  de  medicamentis 
adverfus  uftiones  p,  178,  de  acido,an  fanitati  obfit,  p.  179;  de  remediis 
adverfus  oculorum  morbos  p.  181 :  de  erroribus  pidorum  variis  ,  qui 
e.  g.  Ganymedem  aquilae  dorfo  inequitantem  pingunt  p.  183,  Hercu¬ 
lem  leonis  ora  dismmpent^Cleopatram  lethum  fibi  lerpente  pedori 
admoto  parantem,  Sandorum  capita  radiatis  Solis  circulis  illuftra- 
la  p.  184 ,  Chriftum  in  cunis  vagientem  fulgore  confpicuum  p.  183, 
Angelum  e  paradifo  protoplaftos  expellentem  gladio  flammante  in- 
Urudum  p.  18G  Mofen  cornubus  armatum  p.i 89,  Caini  facrificium 
Verfus  terram  depreflum  ,  in^belisholocaufto  furfum  adfcendente 
fumo  p.  189 ,  Spiritum  $,  columbae  forma  conlpicuum  p.  197  5  quse 
omnia pidorum  nugamentis  accenlenda  tradit.  Adhuc  quaefitum  efl: 
inter  alia,de  varia  poculorum  apud  antiquos  caelatura  p,2n;  de  Bacchi 
corona  hederacea  8c  laurea  p,ii3>  demateria  poculorum  veteribus 
ufitatorum  p.220;  de  confuetudine  propinandi  in  alterius  fanitatem, 
p.2211  de  poculis,  quibus  Iiterae  infculptae  >  ItteratU  feu  grammatici* 
inde  didis  p.222 ;  de  placentis,quae  obiics  Gallis  didae, Graecis  i@eAictj 
appellatae  p,225;  de  olivis  &  earum  viribus  p,22d;  de  Lunicolis  &  So- 
licolis  p.  230  de  loco  Jerem.  X,  2.  in  quo  per  figna  intelligenda  effe 
docet  fchematanatalitia,  feu  genituras  e  conftellatipnibus  colledas 
p,  iji,de  aflrologia  judiciaria  p,233;  de  Lunae  in  fublunariapoteflate 
p.2353  deVeneris  fbella  aliisquefideribus  pro  fauflis  qux  habita  p,  2375 
de  Magorum  ftella  pa^fodeCometis  dreorurn  fignificatione  p.24i;de 
Coreana  Dea  p,  24,8«  Quae  omnia  poftquam  largam  differendi  ma¬ 
teriam  praebuiflent ,  jamqueGaudam  rcliduri  abitum  pararent  Co¬ 
mes  &  Ephorus  ejus,  ineditam  hadenus  Dominici  Baudii  epifloiam 
iis  in  itinere  legendam,  jucundiilimae  confuetudinis  memoria  cau- 
traditam narrat p.  250,  quaifle  aquifuiffimis verbis  Jo.  llytenbo- 

garid 


I 


MENSIS  AUG.  A.  MDGXCIV.  543 

gardi  opem  inperfiiadenda  Sc  allicienda  ad  amorem  fui  puella  qua¬ 
dam  implorat Joarnia  de Laet  etiam  comm.inEpiflolam  Pauli 
ad  Titum  ,  p.258,  qui  perinde  lucem  non  adipexerat  antea  ,  iis  dona- 
tum  memorata 

Epiflol»  huic  variam  eruditionem  complex»  adjunxit  Audior 
colledlionem  centum  &  quinquaginta  epigrammatum  ,  eum  in  mo- 
dum, quo  Petr.Pithoeus  A. 1596.  fyllogen  eorum  publico  dedite  variis 
Scriptoribus  depromptorum,  &  e  Cufpiniani,Dempfleri,Sirmondij 
Callalionis,Lipfii,  Reinefii,  Scaligeri,  Cafauboni,Menagii ,  Heinfii, 
Scriverii ,  Salmafii ,  Grafferi ,  Capacii ,  Sponii  ,  Graevii ,  Fleetwoodi, 
Barthii  >  monumentis  excerptorum.  Adjecit  etiam  Syllabum  pia* 
giariorum,eo  quem  anno  1685.  prodiderat,  longe  audliorem ,  omiffos 
in  iflo  fidei  minus  bonae  Scriptores ,  qui ,  unde  fuahauferint ,  profeffi 
non  funt,  omnium  oculis  exponens.  Epiflolam  quoque  Henr.Sype- 
fleinii  fubnexuit,  quae  prudenter  admodum  &  circumfpedle,  quid  pro 
plagio  literario  habendum  fit, quid  minus,docet,&:  quam  follicite  fu¬ 
giendum  fit  iftud ,  quod  vere  nomen  hoc  meretur,  monet.  Indicem 
in  Jac.Thomafii  dcjo.Alb.  Fabricii  de  plagiis  litteratorum  differta- 
tiones  &  colledliones  ultimo  loco  collocavit. 

Caeterum  quando  in  Amoenitatibus  varios  ab  induflria  fua  nos 
expedlare  juffit  Audior  folertiffimus  commentarios  ,  deVitaCafau- 
bonip.  114,  Conjedhanea  p.144,  de  Balneis  p.  215,  de  veterum  in 
medicina  fuperflitione  p.np  ;  iflos,  6c  forte  alios,  quos  paratos  ha« 
bet  dodlrinae  foetus,  ut  publico  dare  ne  moretur,  optamus, 

LA  VIE  DE  CORNEILLE  TROMP 

i.  e. 

Vita  Cornelii  Trompii,  Hollandi.u  Archt- 

thalasfi. 

Hagae  Com.  ap.  St.  Foulque ,  i  6  p  4.  in  12.  Alpb.  1, 

NOn  tam  Cornelii  Trompii  fortiffimi  Viri  vitam,  quam  rerum 
omnium  a  quinquagefimo  fecundo  hujus fieculi anno  adnona- 
gefimum  primum  ,  praeclare  fortiterqUe  mari  geflarum  feriem  >  iiftic 
hicce  liber.  Quae  cum  neminem  fugiant,  paucis  ca  faltem  indicare  ju¬ 
vabit,  quae  dc  ipfo  Trompio  fcire  non  injucundum  er  it.  Patrem  ejus 

V»  3  fuiff® 


/ 


/ 


Lib » IL 


544  ACTA  ERUDITORUM 

fuiffe  Mart.HarperumTrompium,condat,qui  egregia  virtutis  ac  for¬ 
titudinis  exempla  praeivit  filio ,  per  quae  ad  immortalem  decurreret 
gloriam.  Commiferant  illi  Ordines  Foederati  Belgii  clallis  praefeda- 
ram  A.  1652,  ut  naves  Belgicas  ab  Angloruminfultibus  immunes  prae¬ 
daret.  Nec  defuit  partibus  fuis  Trompius  ;  fed  cafu  &  fatali  quodam 
errore  ,  res  inter  utramque  cladem  ad  praelium  pervenit ;  unde  in  mu^ 
tua  odia  Angli  Belgaeque  exarfere ,  quae  cruento  &pene  irreconcilia-» 
bili  bello  vix  potuerunt  expiari.  Difceptatum  acriter  inter  utram¬ 
que  gentem  de  belli  hujus  audore  fuit  ;  Anglis  in  Trompium  culpam 
omnem  conjicientibus  ,  Trompio  contra  inAnglicae  clafflsDucem 
ruptae  primum  pacis  crimen  transferente.  Nec  res  componi  potuit, 
donec  belli  pertaed  arma  ponerent,  quietemque  ac  pacem  redderent 
feffis  patriae  rebus  A.1655.  Trompius  autem  eodem  anno  in  praelio  na¬ 
vali  in  ipfo  fortitudinis  theatro  periit ,  animamque  fortidimam  effla¬ 
vit.  Interim  Cornelius ,  Martini  Harperi  filius,  belli  maritimi  tiroci¬ 
nium  haud  infeliciter  pofueratin  mari  mediterraneo,  eoque  ipfo  pro¬ 
meruerat  ,  utadprimQS  dignitatum  navalium  titulos  eveheretur. 

Partam  praeclaris  facinoribus  gloriam  ut  nova  accesfione  auge¬ 
ret  ,  opportuna  mox  fefe  offerebat  occafio.  Poloniae  Regi,Johanni 
Cafimiro ,  arma  inferebat  Carolus  Guftavus  Rex  Suedorum.  Jam  ve¬ 
ro  dcDantifcum  ,  potentidimisRegibus  inter  fe  dimicantibus,  haud 
fine  ratione  fibi  metuebat  ,*  quam  urbem  falvam  ede,  ne  commercio¬ 
rum  periclitaretur  libertas ,  Batavorum  magnopere  referebat.  Clade 
itaque  indruda  fecuritati  urbis  confulunt :  quam  fervade  Trompio 
quoque  gloriofum  fuit  <3c perhonorificum.  Nec  infeliciuspartibus 
fuis  fundus  ed,  cum  juffu  Ordinum,  Balthicum  mare  peteret,  Frideri- 
co  III.  Daniae  Regi ,  contra  Carolum  Guftavum ,  fuppetias  laturus, 
illudque  fuis  nobilitaret  vidoriis.  Sed  ido  quoque  bello  die  26  Junii 
A.  iddo.  finito ,  Trompius  maritimos  praedones  confedando ,  mare 
mediterraneum  tutum  reddidit.  Interim  Angli  haud  dubiis  argumen¬ 
tis  prodiderant  animum, incrementa  ReipublicaeBelgicae  quam  aeger¬ 
rime  ferentem.  Mox  igitur  in  novum  bellum  odia  ida  erupere.  Sum¬ 
mam  rei  jampridem  commiferant  Belgae  Jacobo  d’  Opdam  claridimo 
Viro,  reique  maritimae  longe  peritidimo ,  qui  cum  in  navali  praelio 
fortiter  pugnando  periiffet, omnium  quidem  oculos  animosque  in  fe 
convertebat  Trompii  virtus,  nec  alius  fefe  offerebat,  dignior  qui  edet, 

ut 


MENSIS  A UG.  A.MDCXCIV.  345 

ut  fuccederetOpdamio.  Sed  vero  dum  deliberationibus  &  bellico 
apparatui  rite  inffituendo  vacant, ex  Guinea  cum  clafle  redit  Riiterus. 

Sine  mora  ergo  huic  fummam  rei  maritimae  deferunt,-  id  quod  adeo 
male  Trompium  habebat,  ut  privatam  vitae  conditionem, otiaque  ho- 
nefta ,  militaribus  praeferret  honoribus.Tandem  cum  ab  aliis  edodus 
intelligeret,  quam  turpiter  vir  fortis,ambitione  dudus ,  patriae  fua  de¬ 
neget  officia ,  fimulque  Ordinum  audoritate  commotus,  mutata  fen* 
tentia  navem  confcendit.  Siunquamvero,  ea  fane  aetate  mare  vi- 
doriis  illuffratum,nobiliffimisqne  pugnantium  facinoribus  fignatum 
eff.  Saepitis  quidem  acriterque  pugnatum  fuit  ,  fed  dignum  memo¬ 
ratu  praecipue  iffud  praelium  eff: ,  quod  die  ii.  Junii  A.  1 666.  inceptum* 

&  decimo  quarto  demum  ejusdem  menfis  die  finitum  eff.  Illud  mox 
aliud  excepit  die  4.Auguffi,  fed  &  Belgis  &  Trompio  funeffurru.. 
Cum  enim  plena  vidoria  ad  Anglos  tranfiiffet ,  Belgica  claffe  tantum 
non  aut  deleta  aut  fugata,  Riiterus  Trompium  aut  perfidiae  aut  im¬ 
prudentiae  arguere,  certe  acceptae  cladis  culpam  in  eum  derivare,  nul¬ 
lus  dubitavit.Trompius  fe  purgat  pro  viribus,  &  quam  ab  omni  crimi¬ 
ne  fuerit  remotiflimus ,  offendere  fatagit :  fed  adeo  nihil  hac  fua  utut: 
jufta  defenfione  profecit, .  ut  magiffratu  abire  ab  Ordinibus  Foederati 
Belgii  juberetur.  Nihilofecius  tamen  privatus  quoque  patriae  ita  a  fi¬ 
di  dus  fuit ,  ut  ampliffimas  etiam  dignitates ,  maximosque  honorum 
titulos  a  Gallis  fibi  oblatos ,  fpreverit.  Belgae  autem  Anglique  faepius 
inde,  aft  vario  eventu  conflixerunt,  donec  pace  Bredae  A.i<56/.  dic  ul¬ 
timo  Julii  inita  contentionibus  finis  imponeretur.» 

Ceterum  invidendis  incrementis  auda  Gallorum  potentia,  prae-  Ltb-. 
cipue  Belgis  formidinem  injiciebat,  dcfiiaerite  eos  confulere  jubebat 
fecuritati.  Hinc  foedere  cum  Anglis  Suedisque  percuflb,  fe  munie¬ 
bant.  Galliae  vero  Rex  cum  petere  bello  Belgas  decreviflet,haud  diffi¬ 
culter  Angliae  Regem  ad  fuas  pertraxit  partes;  qui  etiam  foederis  in- 
fiiper  habita  landitate ,  una  cum  Gallis  in  eos  arma  (umere  non  fietre- 
davit.  Et  initio  quidem  GalliaeRex  incredibili  fucceffu  &  felicita¬ 
te  ufus,  per  Belgii  Foederati  ditiones  armavidricia  circumtulit:  8c 
adumfuiflet,  nifiRliteri  <Sc  Trompiivirtus,non  utille  cundando,  fed 
vincendo ,  mari  Belgicam  reffituiffentrem.  Tum  enim  r  ebus  geren¬ 
dis  iterum  admotus  eftTrompius,  fimulque  cumRiitero  in  gratiam 
rediit ,  inque  amicitiam  firmiffimam  &  plane  finceram  fortiffimi  Du- 


34 6  ACTA  ERUDITORUM 

ces  coaluerunt.  Rem  omnem  paucis  eloquar:  utriusque  Regis  clas- 
fem  vicit  Riiteri  Trompiique  virtus  ;  quin  deleta  prope  Anglo- 
rum  claffe ,  &  fiepius  fugata ,  A.  1673.  denique  pax  (incera  cum  An- 
glis  Reipublicse  Belgica  reddita  fuit.  Galliae  tamen  nondum  compri¬ 
mi  fpiritus  poterant ,  quae  exinde  non  raro  cladi  fuae  ingemifcens 
Trompii  virtutem  fuit  experta.Nec  tante  defatigariita  potuit,  ut  non 
novas  fubinde  fumeret  vires,percuffoqjcumSueciaeRegefGedere,nova 
jQbi  pararet  praefidia.Laceffere  nimirum  illeBrandenburgicumEledlo- 
remccepit,  fedprofedo  adeo  non  impune,  ut  infigni  accepta  clade, 
magna  ditionum,  quas  in  Germania  poffidebat  parte,  prius  fuerit  exu¬ 
tus,  quam  defenfionem  moliri  fortiilimumHeroem  crederet.  Simul 
vero  Daniae  Rex  terra  marique  bellum  illi  indixit ,  quod  utrinque  ma¬ 
gna  fortitudinis  laude  fuit  geflum.  Claffis  tamen  Suecorum  aliquoti¬ 
es  viffa  fuit  ac  profligata,  ope  potiffimumTrompii,  qui  ad  opitulandu 
BaniaeRegi  jufTuOrdinum  cum  navibus  quibusdam  advolaverat. Qui¬ 
bus  rebus  etiam  effeclum  eft,  ut  mortuo  interea  Rfitero,  rei  maritimae 
fummam  penes  Trompium  Foederati  Ordines  effe  voluerint.  Singula 
quibus  in  hac  expeditione  nobilitatus  fuit  facinora,  Au&nr  accuratius 
perfequitur.  Denique  cum  novo  bello ,  cujus  hodienum  orbi  incum¬ 
bit  moles,Belgae  involverenfur,omnem  quidem  fpem  in  Trompii  col¬ 
locabant  virtute  $  fed  dum  expeditioni  fe  accingit,  morte  praeventus, 
Gallorum  nimirum,  ut  nonnulli  putant,  infidiis  oppreffus,occubuiw« 
Mortuus  eft  Amftelodami  A»  idpn  die  Maji, 

IUCM  TOZZI,  NEAPOLITANI,  IN  HIPPOCRATIS 

Aphorifmos  Commentaria^. 

Neapol.  Sumtibus  Hered.  Cofmi  Fioravanti ,  in  4. 

Conflant  Alph,4.  plag,  8, 

Hippocratis  de  Medicina  auxiliatrice  tanta  funtmerita  ,  ut  jure 
Parens  &Reflaurator  Artis ,  quin  &  ipfius  Sanitatis  Columen 
dicatur.  Et  quanquam  ,  quod  dolemus ,  celeberrima  ejus  Scripta 
temporis  injuria  ,  manibusque  impiorum  quorundam  defoedata  gra¬ 
viter  confpiciantut;  tantae  tamen  olim,dum  adhuc  pura  effent, digni¬ 
tatis  habebantur,  ut  Galenus  lib.  de  Ufli  partium  c.  g.  plane  nil  perpe¬ 
ram  ab  eo  feriptum  effe  affirmaverit  3  &  in  folis  Aphorifmis ,  Hippo- 
V . '  "  '  '  "A  A  '  cratem  * 


MENS.  AU G.  A.  M  DC  XCIV.  345 

cratem  divino  ingenio  fuiffe >  tot  hodienum  documenta  continentur, 
ut  plura  in  rem  noftram  teftimonia  petere  nulla  nos  urgeat  neceffitas. 
Nulli  proinde  miramur  eos ,  qui  horum  praedantia  commoti, gravem 
iis  explicandis  impenderunt  operam^.  Quos  inter  fuum  quoque 
locum  fplendide  tuetur  vir  clariflimusZ^r^f  Tozzus ,  Neapolitanus, 
qui  improbo  labore  Aphoriftnorum  horum  priores  quatuor  libros 
dodiflimis  Commentariis  in  duos  Tomos  diftindis  exornare  aggres- 
fus  eft.  Qua  quidem  opera  fententias  has  Hippocraticas  verborum 
inopia  laborantes ,  difFufo  dodrinae  Medico  -  Pradicae  flumine  inun¬ 
davit  dcreflituit  ,  ex  centenis ,  quibus  premebantur,  difficultatibus  ex¬ 
tricavit, ad  genuinam  Autoris  mentem  eunda  explanavit,  quampluri- 
mis  denique  ad  Medicinam  Pradicam  facientibus  monitis  exorna¬ 
vit,  &  illud  ubique  praeflitit,ut  labor  omnibus ,  quibus  fanitas  aegri  ciu 
rae  eft,  multiplici  utilitate  fcmetipfum  commendare  valeat. 

PUBLICORUM  NEGOTIORUM  SYLLOGE, 
in  lucem  edita  a  Johanne  Chrifiiano 
Lunig . 

Francofurti  &  Lipfiae,  fumtibus  Joh.Theodori  Boetii,  A.i6p4,in  4. 

Alph.  7*plag.7« 

OUi  in  colligendis  Adis  publicis  negotia  majoris  momenti  con¬ 
cernentibus  curam  paulo  accuratiorem  adhibent,  non  eam  mo¬ 
do  experiuntur  utilitatem  ,  ut  rerum  geftarum  memoriam  imprimis 
fibi  reddant  cognitam, verumque  earum  tenorem  tanto  felicius  a  fido 
difeernere  valeant,  fed  etiam, ut  ftyli  genium,  qui  iflhaec  talia  tradatu- 
ris  obfervandus  fit, tot  in  praeclaris  exemplis, tanquam  in  regula  certis- 
fima  perfpiciant.  Atq;  his  ipfis  rationibus  commotum  fe  fuiffe  fatetur 
clariflimusZ^/^/^,ut  fuis  primum  commodis, ac  deinceps  ufui  etiam 
publico  hanc  Syllogen  deftinaret.  Ifta  autem  literas  cujuscunque  fe¬ 
re  generis,  varia  item  decreta  ,falvos  condudus ,  plenipotentias,  me¬ 
morialia,  propofitiones, refolutiones,  obfervationes ,  declarationes, 
protcftationesyvota,  pada,  foedera,  inftrumenta  pacis,  &c.  quae  eun¬ 
da  Latinis  verbis  concepta,  5c  intra  proximum  vicennium  abAugu- 
flisfimo  Romanorum  Imperatore ,  univerfis  Europae  Regibus,  S.  R.  I. 
Eledoribus ,  Principibusque  ac  Statibus  diverfis  promulgata  fuere, 

Xx  ita 


34 6  AGTA  ERUDITORUM 

ita  exhibeant  annorum  in  difpofitione  obfervetur  feries, lemmataque 
lingulis  praemittantur  utilidima,  &  index  tandem  negotiorum  publi¬ 
corum  ,  live  lingularum  rerum  in  hoc  opere  contentarum  *  fummaria 
exhibens  fubjiciatur-,. 

■N 

NICOLAI  GuRTLERI  IN  ATHENIO  HANOVIENSI 
SS.  Theol.DoFl.  &  Prof  Ordin .  Infiit titiones 

Theologica. 

Amftelodami *  apud  Hemricum  Wetdenium  *  A.  16^4..  in  4. 
Conflant  Alphabetis  quinque*<3c  tribus  cum  dimidia 

NOvimus  Sc  quotidianis  experimentis  edocemur,  magnam  vim 
ordinis  ac  methodi  ede  ad  difcendum  ,  &  longe  facilius  capi 
cum  cura  difpolda *  quam  in  quibus  difpofitionem  facilem  ingenium 
nondum  invenit  *  fed  eam  fibi  demum  fingere  necede  habet.  Condat 
Vero  Spiritum  S.  in  Sacris  literis  *  quamvis  propofitum  libi  habuerit* 
homines  reddere fapientes  ad  falutemper  fidem ,  qua  e  FI  in  Chrifio  Je~ 
fu  y  eosque  ad  omne  opus  bonum  perfelle  infiruere  ;  nullum  tamen 
librum  facrum  Amanuenfibus  fuis  infpiralfe  *  certa  aliqua  methodo* 
quicquid  ad  aedificationem  nodram  faceret*  comple<dentem:  cujus 
rei  rationes  fapientiae  divinae  idoneas  fuide  necede  ed,  etiamfi  eas¬ 
dem  exprimere  non  valeamus.  Reliquit  ergo  Dodor  optimus  ali¬ 
quid  indudriae  piorum  *  qui  utdifcant  dedoceant  alios,  univerfam 
Scripturam  indefeda  opera  evolvere  necede  habent*  ut  colligant  di- 
Iperla ,  de  fingulis  rebus  ideam  libi  pleniorem  formaturi.  Hoc  cum 
omnium  *  fi  fine  libris  aliis  edemus ,  officium  futurum  edet ,  non  im¬ 
probanda  illorum  edindudria,qui,  quod  ita  rep e rere, literis  conligna- 
runt*  &  qua  ratione  ab  aliis  facilius  podet  concipi  *  in  ordinem  rede¬ 
gere  *  &  quidem  vel  luccindius  vel  diffufius  :  qui  labor  Compendia 
&  Breviaria  *  vel  Majora  Sy fi  emat  a  peperit.  Haec,  modo  pie  ac 
prudenter  concinata  fuerint*nemo  dixerit  Scripturae  obdare*&  hujus 
amore  incenfo  parum  proficua  ede.  Nihil  enim  aliud  ida  fiint*  quam 
Ei  fio  fit  io  veritatum  divinarum  in  libris  ©eo7rvev^oig  difierfarumy& 
doliorum ftudio  in  ordinem  redaHarum.  Unde*cum  in  ordine  concin¬ 
nando  propria  noftra  alio  quin  occupari  deberet  indudria ,  labore  ido 

alio- 


plagulis 


MENS.  AU G.  A.  M  DC  XCIV.  347 

aliorum  nos  nonnihil  levat  diligentia,  oculis  noflris  colledum  fidens* 
quod  difperfum  hinc  inde  quaerebamus.  Ex  quo  patet ,  grato  potius 
animo  agnofcendos  ede labores  Theologorum,  quos  talibus  impen¬ 
dere  libris  folent,quam  ut  fperni  mereantur. 

Palmam  in  hoc  genere  fcribendi,(i  non  aliis  praeripere, certe  da-» 
biam  facere  videtur  excellentiffimus  harum  INSTITUT  IONUM 
THEOLOGICARUM  Autor ,  folidioris  eruditionis  cultum* 
cum  verae  pietatis  amore  &  judicandi  dexteritate  lingulari  conjun- 
durn,undiquefpirans.Qui,utde  inftituti  ejus  ratione  laudabili  non¬ 
nulla  commemoremus,  nobis  hic  Syftema  veritatum, qm  fecundum 
pietatem  funt }  concinna  admodum ferte  connexarum  exhibet,  ordinis 
naturalis,  a  primis &fimpliciffimis ad poflrema  dccompofita,  a  fa¬ 
cilioribus  ad  difficiliora ,  a  communiffimis  ad  lingularia  progredi  ju¬ 
bentis, praecepta  fecutus.  Ipfam  dodrinam  ardis  comprehendit Thejt* 
bus, ut  commodius  fubfiftat  Ledor  in  contemplatione  veritatis  unius* 
quia  non  licet  pergere  ad  fecundam  tertiamve ,  nifi  primam  rede  per¬ 
cipiamus,  firmiterve credamus.  Thefibusfubjunxit  LocaS. Scriptura* 
quibus  nituntur ;  at  recenfere  teftimonia  integra  noluit ,  ut  cultores 
Sapientiae  coeleftis  ipfos  legere  ac  meditari  Codices  divinos  asluelce- 
rent.  Placita  Adv  er  far  iorum  ac  Dijfenti  entium  (maxime  Sociniano* 
rum  &  Arminianorum)  fuis  ipforum,in  adjedis  annotationibus, pro- 
pofuit  verbis,  labore  ingenti  ac  prolixo  ,  quo  fuperfedere  aliquando 
datuit  ad  minuendam  libri  molem,  fed  inftitit  coepto  fapientisfimo- 
rum  fuafu  Virorum,  fecum  agnofcentium  ,  neque  omnibus  fup- 
petere  tot  librorum  cOpiam,  neque  animum  efle  vel  otium  eosinfpi- 
ciendi,  quod  tamen  fit  neceflarium  ad  dijudicandas  Autorum  fenten- 
tias.  Quaecunque  autem  aliis  ex  Scriptoribus  citavit ,  fuis,  in  eorum 
codicibus, fe  vidiiTe  ac  legiffe  oculis, in  Praefatione  afleverat,praeter  u- 
numalterumveAugudini  vulgatiffimum  didum,&:loca  non  nimium 
multa,  quae  indicati  a  fe  Viri  dodi  allegarim:  ut  prolatis  tedimo- 
niis  tuto  fidere  ledores  queant.  In  fine  Angulorum  capitum  adjecit 
Ufus  ad  pietatem  &  confolationem ,  exemplo  fere  novo ,  difficilique, 
fedneceflario ,  omnibusque  fequendo ,  ne  in  Theologica  difciplina 
difputarefolumvel  altercari ,  fed  &  pie  vivere,  nosque  &  alios  fbla- 
ri  difcamus.  Sane  <$c  Apodoli  dodrinae  Evangelicae  monita  pia ,  fo- 
latia  laeta, preces  Sc  colloquia cumDeo,vel  inferuerepasfim,  vel  prae¬ 
li  x  z  fertim 


,48  ACTA  ERUDITORUM 

fertiminfine  Epiftolarum  fubjecere.  Fatetur  tamen  ingenue  GURT- 
LERU5  cordatisfimus,  nullam  totiusOperis  partem  hac  effe  imperfe¬ 
ctiorem  :  neque  defe  (Tum  excufa  t,fed  emendari  fupplerique  a  probis 
DoCtoribus  optat.  Idem  ante  ipfiim  tentaverat  PETRUS  VA  N 
MASTRICHT, Theologus Ultrajed:inus,in  Theologia  Theoretico * 
^Prdffiica,  Amflelodami  anno  1682.  edita :  qua  per  capita  fingula  pars 
dogmatica, elenchtica  &  pra&ica, perpetua  <ruiwflj|9&cr«  conjugantur. 
Sed,  praeter  Tomum  /.nihil  ulterius  de  hoc  egregioOpere  vidit  ha&enus 
Orbis  literatus.Quanquam  nec  uniusViri  penfum  effe  exiftimetiVb/frr, 
fed  a  multis  Chrifti  difcipulis,diverfaeque  aetatis  &  conditionis,imo  & 
profeffionis,  colligi  expetat  cogitationes  momentorum ,  quibus  fer- 
ventiffime  quisque  cum  Deo  loquatur, velDei  in  corde  alloquium  au¬ 
diat,  charitatemque  fentiat.  Sermonem  ubique  adhibuit  planum  &  fa* 
cilcm,  fcholae  caliginofis  diCtionibus  vacuum,ut, fi  vellent,  cumfru&u 
legere  has  ejus  elegantifiimaslnftitutionespofient  Sc  ii,  qui  aliud  vi¬ 
tae  genus  fe&antes ,  vocabulis  Sc  formulis  Academiarum  obfcuriori- 
bus  asfueti  harit  funt. 

Haec  de  integra  libri  Struffiura  :  ad  quam  jure  merito  que_> 
fiio  fpeCtat  Syllabus  Capitum  hoc  tenore  fe  infequentium.  Caput  I. 
fifiit  Praecognita.  Capite  II.  agitur  de  libris ,  in  quibus  hupnanae 
liberationis  medium  a  Deo  effc  revelatum.  Cap.  III.  de  Deo  Pa¬ 
tre,  Filio,  <Sc  Spiritu  SanCIo.  Cap.IV.  de  Dei  Patris,  Filii  &  Spiritus  S. 
confilio  &  decreto  in  genere.  Cap.V.  de  principio  executionis  de¬ 
creti  Divini.  VI.  de  fpiritibus.  VILdehomine.  VIII.  de  officio  ho¬ 
minis  Sc  officii  praemio.  IX.  de  libertate  hominis  officium  fervan- 
di.  X.  de  prima  hominis  culpa.  XI.  de  miferia  primam  hominis  cul¬ 
pam  fecuta_>.  XII.  de  propagatione  miferiae  in  genus  humanum. 

XIII.  de  confilio  gratiae  <Sc  irae  exercendae  erga  genus  humanum. 

XIV.  de  Liberatore  ac  ejus  iponfione.  XV.  de  falute  nobis  in  Libe¬ 
ratore  deftmata.  XVI.  de  confervatione  &  gubernatione  mundi, 
ad  exequendum  confilium  gratiae  &  irae.  XVII.  de  confilii  gratiae 
executione  per  promiffionem  tempore  primo.  XIIX.  de  Seminis  li¬ 
berantis  exhibitione  in  typis  Sc  apparitione, tempore  primo.  XIX.  do 
felute  feminis  liberati  tempore  primo.  XX.  de  femine  liberato  tem¬ 
poris  primi.  XXI.  de  femine  Serpentis  tempore  primo.  XXII.  de 
confilii  gratiae  executione  perVetus  Teflamentum  tempore  fecun¬ 
do. 


I 


MENS.  AUG.  A.MDCXCIV.  349 

do.  XXIII.  de  promiffionis  confirmatione  &:  amplificatione  tempore 
fecundo.  XXIV.  de  Seminis  liberantis  exhibitione  per  typos  &  ap¬ 
paritionem  tempore  fecundo.  XXV.  defalute  feminis  liberati  tem¬ 
pore  fecundo.  XXVI.  de  femine  liberato  temporis  fecundi.  XXVII. 
de  femine  ferpentis  tempore  fecundo.  XXIIX.  de  ad  ventu  Meffiae  in 
carne  fub  finem  temporis  fecundi.  XXIX.  de  Mediae  vita  privata  & 
publica.  XXX.  de  Meffiae  paflione ,  relurredHone  &  afcenfione  in 
coelum.  XXXI.  deMefliae  officio  facerdo tali ,  prophetico  &  regio. 
XXXII.  de  confiliigratiae  executione  perNovumTeftamentum  tem¬ 
pore  tertio.  XXXIII.  de  falute  Seminis  liberati  tempore  tertio. 
XXXIV.  de  Semine  liberato  temporis  tertii.  XXXV.  de  Semine  Ser¬ 
pentis  tempore  tertio.  XXXVI.  de  fine  temporis  tertii,  judicio  ulti¬ 
mo  ,  6c  falute  aeterna.  Hic  primo  obfervamus ,  quoad  executionem 
confilii  gratiae  erga  heredes  Dei  exercendae  ,  retentam  fu iffie  divifio- 
nem  totius  mundi  aetatis  in  tres  articulos  ,  quorum  primus  erat  Pro- 
miffionis,  <Sc  fecundus  V.Teifi.five  Legis ,  tertius  vero  eft  N.Teffi  feu 
regni  Meffiae.  Ut  verborum  Pauli  Hebr.XIII,  g. apta  haec  fit  declaratio  : 
Jefus  Chriftus  heri,  tempore  promiffionis;  in  fine  V.Teffi  &cin 

fecula  regni  Meffiae :  Idem  femper  ed:  fidei  noftrae  fundamentum  & 
obje&um,idem  Liberator.  Periodum  promiffionis  a  temporibusV.T. 
ipfe  diftinguit  Paulus  Gal.  IV,  24.  quando  horum  principium  deducit 
a  pa&ione  foederis  in  monte  Sina,Mofe  inter  Deum  &  Ifiraelem  inter- 
nuncio.Sicuti&  Mofes  expresfis  verbis  teflatur, foedus  in  Horebo  ini¬ 
tum  cumlfraele  difiare  apado,quodDeus  cumPatribqlanxerit^Deut. 
V, 2.3. Et  hanc  temporii.  in  tres  articulos  diflributionem  jam  fecit  olim 
Projpery  cujus  verba  ex  Prologo  L.  de  promifs.  &  praedidl.  recitantur 
c.XVI.  hujus  Syd:em.f.409.Deinde  notamus,  appellationes^»?/??#  li¬ 
berantis  ( i.e.Chrifii)  &  Seminis  liberati  (i.e.hominu  piorum)  nec  non 
Seminis  Serpentis  (h.e.  impiorum)  depromtas  effe  ex  Genef.III,  14*15. 
Cujus  loci  uberior  explicatio  traditur  Cap.XVII.  §.8*  ad  67.  fi.415.fqq» 
Denique  falutem  nobis  in  Chrifto  Liberatore  partam ,  quae  omnibus 
Dei  haeredibus  ac  filiis ,  per  omnia  tria  Ecclefiae  tempora  obtingit ,  ex 
i.Tim.IV,8.  (  Piet  as  habet  promijftonem  hujus  &  futuro  vita)  dedu¬ 
ci  videmus,  ita  ut  fub  bonis  hujus  vitoy  communio  <3c  conjun&io  cum 
Deo  &  Mediatore  per  fidem,  adoptio  ,juffitia,fan6Hficatio  ,  horum 
beneficiorum  partim  conflantia ,  partim  conficientia ;  fub  bonis  au- 

X  x  3  1  tem 


/* 


Pss- 


f 


350  ACTA  ERUDITORUM 

temp^^/V^perpctuabeatitado  in  coelo  comprehendatur.  Conf. 
Cap.XV.  §.12. 13. 14.  f.  247.  De  ipfis  Libri  hujus  Partibus  notabilio¬ 
ribus  monere  quicquam  omifit  Autor  in  Praefatione *  nili  de  recenfio- 
ne  feminis  liber  at  i y  &  feminis ferpentisy  quam  pro  falli  nefcia  inter  San¬ 
atos  relatione  aut  condemnatione  haberi  non  vult.  Cum  enim  cives 
regni  coelorum  ament  cupiantque  civium  numerum  *  id  eo  que  civi¬ 
bus  accenfeant *  quoscunque  putant  Regi  obfequia  praeftare  fidelia : 
inde  accidilfe  fcribit*  quod  de  Zoroajire  fit  bene  opinatus*  etfi  Viri  do- 
CHobfcura  &  nimium  dubia  habeant *  quae  Plutarchus  de  illius  do¬ 
ctrina  Sc religione narrat*vel fuppofititiis annumerent,  quae  clariora 
de  vero  Deo  teftimonia  ab  eodem  profeCta  efie  dicuntur.  Exad- 
verfo ,  quoniam  viperina  opera  dilpliceant  ubique ,  mifceri facile  po  - 
tuiffe  ait  cum  femine  ferpentis ,  quos  pravorum  facinorum  egifie  poe¬ 
nitentiam  fit  ignotum.  Scilicet  malis  a&ionibus  malae  turbae  aggre- 
gari  meruiffe  iltos*  fed  qui  aggregat*  invitum  id  facere.  Nos  vero  ex 
innumeris  *  quae  inter  legendum  fe  nobis  obtulerunt  *  faltim  nonnul¬ 
la  memoratu  digniora*  ad lalivam movendam  erudito  LeCtori*  cu¬ 
jus  cenfurae  omnia  permittuntur,hic  recenfebimus. 

Cap.  I V.  §.5  &  6.  Miratur,  quare  viri  dodti  putarint ,  primos  Pa¬ 
rentes  integrosadhuc  &  reCtos  myfieriumTrinitatis  venerandae  igno- 
rafie,  cum  certiffimum  fit  *  mentem  ipforum  primo  ftatim  vitae  mo¬ 
mento  fuifie  a  Deo  determinatam  ad  hasce  cogitationes  :  Patrem* 
Filium  &  Spiritum  SanClum,  Ens  unum  perfeCHfiimum*  <Sc  hominem 
&  reliqua  omnia  feciife  ;  &  eas  cogitationes  fervare  ac  fubinde  re¬ 
petere  debuifie^». 

Cap.  X.  §.28*  29.  Divina  moderante  Sapientia  accidiffe  fcribit, 
quod  homo  uterque  Dei  mandatum  violavit.  Quid  enim  *  fi  Eva  pec- 
cafiet  fola ,  liberine  ftnfti,  quaerit y  an  corrupti  fuijft  nt  nati  ?  matris - 
ne  luiffent  culpam  *  an  accepiffent  prjemium  patris  ? 

Ibid.  §.53.  54.  55.  Decuifle  Deum  *  fcribit*  Adami  integritatem 
confervare*  fi  id  petiiilet :  cum  non  pofiltDeus  fruftra  quaeri;  Ada- 
mus autem*  rogando  acceptae  imaginis  Dei confervationem* Deum 
quaefiviflet,  Sed  poflquam  homo  in  periculo  Aindere  omiferit  preces 
pro  confervatione  mutabilis  felicitatis  *  qua  tum  fruebatur  *  non  de- 
CuifieDeum  confervare  hominis  integritatem:  ab  homine  enim  re¬ 
quiri  *  ut  teftetur  *  fe  a  Deo  dependere*  quae  cultus  divini  fummafm 

De 


MENS.  AUG.  A.  MDC  XCIV.  351 

Dc  caetero  potuiffe  Deum  abfoluto  dominio  ac  liberrimo  arbitri6 
Adamo  non  dare  voluntatem  petendi  a  Conditore  integritatis  cu- 
ftodiam  :  fuffeciffeque  datam  fapientiam,  qua  nodet, fine  precibus  in 
integritate  fe  perfeverare  non  poffe. 

Cap.XIII.  §.7.  adi  o.  Ecclefia:  Reformatae  dodrinam  de  Praede-  /•  w* 
limatione  his  verbis  proponit :  Deum  Patrem  ab  at  emo  eum  Filio  & 

Spiritu  S an  lio  iniijje  conjilium  de  nonnullis  ex  mi  fer  ia ,  in  quam  peccato 
incurrerant ,  liberandis .  (Quosdam  enim  ex  univerfo  genere  humano 
rnifena  obnoxio  dilexiffe ,  &  Filio  liberandos  tradidiffe,  adjella  pollici * 
tationejiberatos  fore  ejus  hereditatem .  Tum  Filium promifijje  Patri, 
fe  omnia  praji  iturum ,  qua  pertinerent  ad  liberationem  eorum ,  quorum 
Heres  ac  Dominus  conftituatur .  Utrumque  autem ,  Patrem  ac  Filium, 
petiifie  a  Spiritu  S.,  ut  liberando  in  populo  extinllamDei  imaginem 
repararet^  ac  fapientiam, /anilitatem  ac  vitam  renovaret*  Cui  peti¬ 
tioni  cum  Spiritus  S.annuijfet ,  eos ,  quos  Pater  benevolo  primum  oculo 
adlpexerat ,  communi  trium  P er fon arum  decreto ,  ad  falutem  immu¬ 
tabilem  elelios  fuiffe^,  Reliquos  e  contrario ,  qui  non  diligebantur. 

Patrem  ad  oftendendam  juftitiam ,  in  miferia  dereliquijfey  Filium  folu- 
tionem pro  iis  non  fyopondijfe,  &  Spiritum  S  antium  ftatuij/e  imaginem 
Dei  in  iis  non  reficere, 

Ibid.  §.  61,  ad  6j.  Sententiam  fe&atorum  B.  Lutheri  contra-  /.  207, 
riam  e  Kromayeri  noftri  Theologia  Pofitiva  candide  ac  fine  bile* 
quod  &  in  caeteris  capitibus  nobiscum  controverfis  fecit,  proponit. 

Cap.XIX.  §.  72.  Refe&ionem  praeputii  fa&am  fuilfe  ftatuit  [464* 
die  odavo,forfan  ad  fignificandurn,pra?terlapfis  feptem  populi  Ifrae- 
litici  ex  Abraha  nafcituri  aetatibus ,  venturum  tempus  beatum,  quo 
Deus  circumcidit  cor  noftrum  ad  ipfum  amandum, Deut.XXX, 9. 

Ibid.  §.113.  Carcerem  i.Pet.111,19.  memoratum  docet  elfe  locum  fq74> 
fupplicii  aeterni :  Spiritus  in  eo  conclufos  elfe  animas  hominum  pri¬ 
mi  mundi, damnatorum  ob  pertinaciam  peccandi.  Ad  eos  adhuc  vi¬ 
ventes  ,  diluvio  nondum  immilfo  ,  e  coelo  in  terram  profellum  ejfe 
Filium  Dei  fecundum  Divinitatem  fisam ,  humana  carne  nondum  ve- 
flitum,  6c  attulilfe  fecum  fermonem  gratiae  ac  refipifcentiae ,  fed  a 
profana  gente  contemtum.  Conf.  cap.XXI.  §.2 6.  £493. 

Cap.XX.  §.3.  In  verbis  Gen.111,22.  Deum  collaudafle  tradit  /477» 

Ada- 


352  ACTA  ERUDITORUM 

Adami  fidem,  per  quam  uni  ex  tribus  perfonis  Deitatis, Filio  Dei,  defi- 
gnato  Mediatori ,  fadus  fit  fimilis. 

Ibid.§.i7.  Inter  eos ,  quos  undse  ferales  abforpferunt ,  multos 
evafiffe  poenas  aeternas  haud  dubitat:  quia  Petrus  teftatur ,  eos ,  quo¬ 
rum  carnem  homines  fc irent  ad  fupp licium  mortis  damnatam  ejfe ,  ni¬ 
hilominus  judicio [Det  vivere  fpiritu  aut  mente ,  i.  Petr.  IV ,  6.  &  tar¬ 
dam  inter  poenam ,  qualis  eft  fubmerfio ,  refipifcentiae  tempus  habue¬ 
runt  ipfi. 

/  493*  Cap.XXI.  §.  32. 33.3  4.  Diluvio  non  tantum  elfe  mutatam  terrae 

faciem  ftatuit ,  ut  multi  hodie  montes,  multae  valles  ac  infulae  extent, 
quas  in  primordio  Deus  non  crearat  *  fed  &  elementa  omnia  miferan- 
dum  in  modum  fuilfe  corrupta,  ita  ut,  dum  particulae  ex  cadaveribus 
animantium  putrefadae  coierint  mixtione  cum  terra ,  viventia  corpo¬ 
ra,  quae  tribus  his  elementis  conflant  vel  utqntur,  non  poffint  non  ha¬ 
bere  naturam  minus  vegetam ,  quam  alias  dedere  elementa  incorru¬ 
pta.  Atque  hanc,  praeter  luxum,  intemperantiam,  <Se  affeduum  vio¬ 
lentas  commotiones ,  unam  ex  caulis  proximis  judicat  decurtati  poft 
diluvium  humanae  vitae  termini. 

/•  5Z0'  C.XXII.  §,m.ad  131.  Occalione  praecepti  de  non  faciendis fculptili - 

hus ,  de ufu, honore,  &  cultu  Imaginum  inter  Chriftianos  recepto  ex 
Hiftoria  prolixe  differit,  dudo  initio  a  Gnoflicis,  qui  exemplo  Paga¬ 
norum  ,  memoriam  mortuorum  vel  ab  Pentium  per  fimulacra  fervan- 
tium ,  magiftri  Simonis  Magi, tum  <$c  Chriftiipfius  effigiem ,  tefte  Ire- 
,  naeoL.I.c.2o.&  24.coluere.Mox  excufationcs  nefandi  moris  perftrin- 
git  a  §.  122.  ad  i<5i. 

fSS 6»  Cap.  XXIII.  §.33.  ad  38*  Circa  Oraculum,  quod  de  Meffia  attu¬ 

lit  Nathan  ad  Davidem  2.Sam.VII,i2. 13.  fciendum  elfe  monet :  Davi- 
dem  habuilfe  geminum  femen ,  unum  fanfium  &  divinum ,  Meffiam 
ipfum ;  alterum  peccans ,  &  ob  peccatum  humana  virga  caftigandum, 
Salomonem  &  hujus  prolem.  Semini  fando  promitti  regnum  per¬ 
petuum  :  Semini  delinquenti  annunciari  caftigationem  paternam.», 
qualis  erat  diminutio  &  ablatio  regni  temporalis.  Similiter  Deum 
habere  duas  vel  tres  domos :  domum  primam  ignobiliorem  elfe  tem¬ 
plum  e  materia  ftrudum  a  Salomone ;  domum  fecundam  Dei  elle 
humanam  Chrifti  naturam  \  domum  tertiam  elfe  E  c  cie  fiam. 

Ibid. 


1 


MENS.  AUG.  A.  MDC  XCIV.  353 

Ibid.  §.107»  ad  1(^4.  SsntentiamBen.Spinoza  EcRich ardi  Simo*-  f-Sty* 
ni s  ,  de  verbi  Dei  auefiore  ,  au&oritate  ,  &  argumento  audadler  pro- 
nunciantium  ,  &  vel  infanientis  ingenii  ludibria  ,  vel  fuperftitiola  8c 
tyrannica  humanae  au&oritatis  placita  pro  certifiima  vitae  ac  fidei  nor¬ 
ma  habentium,  graviilimis  argumentis  refutat. 

Cap.  XXX.  §.  57.  58-  59»  Quando  in  Symbolo  Apoftolico,  poli:  fi  7lSt 
fepulturam  Chrifti,  memoratur  illius  ad  inferos  defcenfiis,  quem  va¬ 
rii  varie  funt  interpretati,  cum  Volfio  Harm.  Pals.L.K.  c.13.  cenfet^>; 
Hominem  ^ut  veritatis  fic  etiam pacis  amant emy  non  tam  foilicitum  efie 
oportere  de  modo  defcenfus ,  quam  de  fruEt u  ejus .  Genus  tenendumyde 

modo  nulli prafraEle  litem  movendam .  Cum  vero  Paulus  ait :  Chri» 
ftum,qui  afcenderitydefcendijfeprius  in  infimas  terr&partes, Eph.IV,^ 
fine  dubio  intelligi  ejus  fepulturam ,  propterea  quod  cubicula  mor¬ 
tuorum  fint  inferiora  fedibus  viventium.  Et  Mefilam  Patrem  preca¬ 
tum:  Non  derelinques  animam  meam  in  inferno ,  petiilfe  a 

mortuis  fufcitari.Nam  interdum  efie  corpus  Lev.XXI,i.  Sc 

conftanter  notare  fepulcrum  Gen.  XLI1 , 38* 

Cap.XXXI.  §.  250.  iji.  Circa  didtum  Johannis  Apocal.  XIII,  8. 
bona  cum  Interpretum  venia, ultima  vocabula  bcw  xa&/3o Atjg  ytocr^Hf 
non  efie  conftruenda  monet  cum  participio  e&QaypSlpvXymdEiatiy 
ad  probandam  facrificii  Chrifti  vim  fempiternam  ;  fed  cum  paulo  an¬ 
tecedentibus  yysy^ifldui  cv  Bt&Aa  , ut fenlus  fit:  eos  befiiam 
ador  are, quorum  nomina  a  jaEHs  ?nundi  fundamentis  non fint  in  Libro 
vita  feripta :  quod  ex  loco  fimili  Apoc.  XVII,  8*  manifefte  appareat. 

Ibid.  §.262.  In  orationis  Dominicae  Petitione  quarta  per  panem 
nofiruna  cJfaxnovy  Auguftinum  &  alios  Patres  tum  Graecos  tum  La¬ 
tinos  fecutus,  non  modo  vidtum  corporis,  fed  &  Chrifium  panem  vi  - 
tse  intelligit.  Igitur  nos  ea  precari  dicit,  ut  Deus  &  vitam  corporis  in  c 
pace  confervet,  ac  mentem  verbo  falutis,  carne  ac  ianguine  Liberato¬ 
ris  nutriat,  famemque  ac  fitimnofiram  expleat. 

Ibid.  §.419.  Ad  quaefiionem :  An  regno  Cbrifti  ante  mundi  finem  fSQp* 
adhuc  danda  fit  pax ?  refpondet  (et)  non  efie  impium,  eam  a  Deo  ad 
ipfius  gloriam  petere;  (|3)  neque  impium  efie,  illam  fperare ;  (y)  num 
vana  fitanfolida  fpes,  certius  &  amplius  cognituros  pofteros,  quam 
nos, qui  nunc  vivimus;  ($)  id  fcire  nos,  promitti  Ecclefiae  N.Teftam. 
paoem  fine  belli  voto  aut  ftudio.  Bellum  non  difeent  amplius ,Efa.II,4. 

Y  y  Itemj 


354  ACTA  ERUDITORUM 

Item  ,  holles  ecclefiae,  poftquamhaec  refipuerit ,  deftruendos  omnino 
6c  conculcandos  elfe ,  Ef.  LIX,  12.  Mich.VII ,  8. 9. 10  5  (g)  Qui  illa  le 
confolatur  Ipe,  propterea  non  fperare  regnum  Chrifti  ,  mille  annis 
in  hac  terra  duraturum,  quod  primus  inter  Chriftianos  olim  expeda- 
vit  Papias. 

fto?.  Ibid.  §.472.473.  Ad  quaeftionem :  An populus  Judaicus  regno 

Jefu  Cbrifli  tandem  fit  fiubjiciendus  ?  relpondet  (a)  gloriolam  id  efi'e 
Regi  nollro,  ut  fiat.  Ergo  Sc  pium  elle,  hoc  optare,  (b)  Spem  voti  hu¬ 
jus  impetrandi  facere  videri  Davidem  Plalm.XCIIX,  3.  Efaiam  c.II,  f. 
XI,  10.  LIX,  20. 21.  Jeremiam  c.XXXI,  36,  Hofeam  c.  III,  5.  Paulum 
Rom.XI,  24. 27.  Chrilfum  ipfum ,  quando  dixit  Matth.  XIX,  50.  & 
XX,  16.  Ultimi  erunt  primi  y  & primi  ultimi ,  i.  e.  Judaei,  qui  primo  ad 
me  Regem  vocantur ,  ultimi  me  recipient ;  caeterae  autem  gentes  poli 
Judaicum  populum  in  meum  regnum  vocandae ,  primo  fe  illi  fub- 
mittent_.. 

f-Stf-  Ibid.  5.424.  Ad  quaeftionem  :  Num&  Alia gentes  quamplurima 
Regi  nofiro  nondum  fiubjeUa ,  ipji  aliquando  paritura  fiint  ?  relpondet, 
&hoc  li  liat ,  Chrilto  effe  gloriofum  :  igitur  &  pium  elfe,  optare  ut 
fiat.  Deinde,  bene  confiderandam  elfe  vim  horum  vaticiniorum: 
Omnes  termini  terra  viderunt  fialutem  Dei  noflriyfluent  ad  illum  omnes 
gentes ,  PfiXCIIX,3.Ef.II,2.Mich.VII,i6.  Rom.XI,  12. 15. 

finiti.  Cap. XXXIII.  §.8*  fqq.  Salutem  vel  haereditatem  N.T.  confifte- 

re  docet  (a)  in  Spiritus  S.  menfura  majore ,  (/3)  in  ardiore  cum  Deo 
8c  Chriffo  Liberatore  communione ,  (y)  in  adoptione  fine  fervitute, 
(<5)  in  j  uffitia  fine  exprobratione  peccati  nondum  deleti ,  (e)  in  fandi- 
tatemajore,  (£)  in  conficientia  horum  bonorum  clariore  ac  firmio¬ 
re  ,  (d)  tandemque  in  gratiae  hujus  ad  omnes  gentes  propagatione. 

Ibid.  §.  9. 10.  Baptifimum  in  Spiritu  S.  dilfinguit  a  baptifimo  in 
igne ,  Matth.  III,  11.  IllumdicitelTe  immerfionem  in  aquas  mundas 
Spiritus  S.  h.  e.  divitem  &  abundantemdonorum  illius  communica¬ 
tionem.  Hunc  autem fermone figurato  notare  dicit  injedionem  in 
flammam  ,  manantis  aquae  inlfar  longe  lateque  diffluentem  ,  qualis 
flamma  Hierofolymas  cum  populo  Judaico  confumfit. 

Ibid.  §.206.  Si  infcii  vel  confcii  confpergamur  aqua ,  a  Dodore 
negante  Deum  elTePatrem,Filium,  ac  Spiritum  S.  manifefium  elfe  di¬ 
cit,  nos  baptizatos ,  i.  e.  Deo  Patri ,  Filio  &  Spiritui  S.  dedicatos  affufa 

lympha 


-  MENS.AUG.  A.  MDCXCIV.  555 

lympha  haud  cfTe  ,  &  confequenter  baptifmo  genuino  opus  habere* 
qualis  non  erat  afFufio  aquae  per  haereticum  fa&a. 

Ibid.  §.223.  Hofpites  primae  coenae  Dominicae  fuifle  fcribit  fo-  f$j4. 
los  Apoff  olos ,  ceu  fe&atores  Chrifli  fideles,  pios,  myfteria  regni  coe¬ 
lorum  haud  quidem  probe  intelligentes,  fed  vehementi  praeceptoris 
amore  flagrantes,vitae  integros,lcelerisque  puros :  Judam  enim  pro¬ 
ditorem  in  coena  vulgari  poft  epulum  pafchale  detedlum,  offula -panis 
intinfti  accepta  exiviffe  tilico ,  Johann.  XIII,  30.  &ad  Pontifices ,  an¬ 
te  inftitutionem  S.  coenae  abiifle.  Dominum  autem  panem  non  intin- 
xifle  inS.  coena  N.Teff.  ex  feparata  panis  ac  vini  diflributione  patere : 
fed  vel  in  Pafchali,  vel  in  vulgari  convivio  :  ut  Lucas  hifforiam, muta¬ 
to  temporis  ordine ,  recenfuerit. 

Ibid.  §,261.262.  Chriftum  *  quando  ait  de  pane  euchariflico :  fiffa 
Hoc  ett  corpus  meum  ,  retinuifle  putat  didionem  Judaeorum  pafcha 
comedentium,  ac  inter  edendum  dicentium  :  Hoc  e  H  Pafcha ,  quod 
comedimus, qui  a  Deus  tr  an  [iit  per  domos  Patrum  noftrorumin  ALgypto. 
Eundem ,  quando  ait  de  poculo,  i.  e.  de  vino  in  poculum  efFufo :  Hoc 
efi  f angues  Novi  Teflamenti  fufus  pro  multis  ad  remiffionem  peccato¬ 
rum,  imitatum  e  fle  flmilem  locutionem  Mofis, fanguinem  viUimalem , 
quo  Teflamentum  Vetus  initiavit,  foederis  fanguinem  nominantis, 
Exod.XXIV,  8. 

Ibid.  §.  297.  Sibi  &  fuis  fodalibus  ex  animo  gratulatur  ,  quod  fS^S* 
qui  credunt,  etiam  cum  corpore  noflro  jungi  corpus  &  fanguinem 
Domini  corporeo  modo,agnofcant  tamen  ac  fateantur,eam  mandu¬ 
cationem  corporis  Chrilli  &  bibitionem  fanguinis  ,  quae  anima  fit, 
fumme  effe  neceiTariam,&  corporea  manducatione  ac  bibitio'ne  lon¬ 
ge  potiorem  ,  haneque  pofferiorem  ad  confequendam  vitam  in  Deo 
haud  fufhcere_j. 

Ibid.  §.  355.  fqq.  Opinionem  de  Baptiimi  necelfitate  originem  f-8$4* 
fumfifle  aitexmaleintelledlo  Chrifli  adNicodemum  di£lo  :  nifi  quis 
fuerit  genitus  ex  aqua  Ef fjiritu,  nequit  introire  in  regnum  Dei .  Hic 
regnum  Dei  (ignificare  Ec defiam  N.  Teft .  &  meritum  Chrifli  appellari 
aquam, ut  fententia  Chrifli  haec  (it :  fivis,o  Nicodeme,accenferi  fella¬ 
toribus  Mejfia,  ef  h&redibus  N.  T.  oportet ,  ut  fias  homo  novus, per  Spiri¬ 
tum  S.  conditus  ad  opera  bona ,  propter  obedi entiam  Chrifli ,  cujus  f an¬ 
guis  abluit  homines  a  peccatis . 

Yy  1  Ibid. 

■r 


1 


I'- 


356  ACTA  ERUDITORUM 

Ibid.  §,  424.  Singulari  providentia  Dei  contigifie  obfervat, un¬ 
gulis  anni  diebus  a  Papiflismiflam  fieri,  excepto  Veneris  die  fefium 
refurre^Iionis  Dominicae  proxime  antecedente*  quo  Redemtor  in  cru¬ 
ce  eft  mortuus ;  ita  enim  nos  admoneri ,  Miflam  PapiRicam  &  facri- 
ficium  ChriRi  confiRere  haud  poRe. 

fP7*  Gap.  XXXIV.  §,  61.62.  Zachariam  Barachiae  filium  inter  tem¬ 

plum  Sc  altare  occifiim,haud  elle  Jojadae  natum,  i.Chron.XXIV.  con¬ 
tendit,  fied  e  Re  Zachariam  Baruchi  filium)  Jofepho  memoratum  L.IV. 
deB.  J.  c.ip.in  templo,  paulo  ante  hujus  excidium,  necatum  :  ut  Chri- 
fhis  praeteritum  tempus ,  loco  futuri,  Prophetarum  more,  adhibuerit, 
Matth.  XXIII ,  35. 

f  pp*  Gap.  XXXVI,  §.  19. 20.  Agitatum  Pauli  di&um  1.  Cor.  XV,  29. 

Alio  qui  quod  facient  ii ,  qui  baptizantur  propter  -mortuos ,  fi  omnino 
mortui  non  refiurgunt  ?  cur  &  baptizantur  propter  mortuos  ?  fic  ex¬ 
ponit  :  Nifi  detur  refurre6Iio,vanii!imus  fuit  baptifmus,quo  in  V.TeR. 
loti  fuere ,  quicunque  vel  mortuum  tetigere  vel  in  eodem  cum  mor¬ 
tuo  conclavi  egere.  Atqui  non  erat  vanus  ritus  ,  fedfapientis  Dei 
infiitutum-5, 

f-M0>  .  Ibid.  §.31.32.  Ignem^onxyAlomm.  Ecclefiae  Corinthiae  Do  florum 

opera  probaturum)  1.  Cor.  III,  13.  ftatuit  effe  feralem  flammam  a  Ro¬ 
mano  milite  accenfam ,  qua  urbs  &  templum  Hierfolymorum  perie¬ 
re.  Paulum  enim  difputare  contra  illos,  qui  contendebant,  praeter 
Evangelium  fervandos  elle  ritus  lege  Mofaica  praeceptos :  &  Evange- 
Kum  quidem  auro,  argento  &  lapidibus  pretiofis ,  ritus  autem  legales 
ligno ,  foeno  &  Ripulis  conferre  v.12.  Aurum  argentumque  non  con- 
fiimi  igne ,  fed  explorari :  ita  Evangelium  duraturum  ultra  excidium 
Hierofolymitanum ,  quo  veritas  ejus  manifeRo  fit  demonfiranda ;  fed 
flammam  lignum ,  fenum ,  Ripulas  abfumere :  ita  templi  incendium 
ceremonias  legales  extinclurum.  Igitur  DocRores  Evangelii,ritus  Mo- 
faicos  abolitum  iri  docentes ,  mercedem  accepturos,  pro  veracibus 
habendos  ab  omnibus:  fiquidem  eorum  opus  duraturum  fit  ultra  di¬ 
em  excidii  in  perpetuum  v.  14.  Sed  defenfores  ceremoniarum  die  ex¬ 
cidii  opus fuum vifuros exuRum ,  ritus ,  quos obfervari  jubent,  cum 
templo  &  altaribus  abolitos  ,*  ipfos  tamen ,  fi  quidem  Jefum  Chrifium 
Aatuerint fundamentum,  fervatum  iri veluti ereptos  e  flamma  Bk* 
fofolym&svaftante  v*iy* 


t)E 


MENS.  AUG.  A.  M  DC  XCIV. 


35? 

DE  DANIC/E  LINGUAE  ET  NOMINIS  ANTIQUA 
gloria  (f  prarogativa  inter  Septentrionales  Commentario lus  Othonis 
Sp  er  lingi  i  ;  U.J.D.  Confli  arii  Regii  &  Prof.  P.  Biforia - 
rum  ao  Eloquentia  in  Academia  Equefri 

Hafnienf . 

Hafniae ,  fumptibus  Au&oris,  A*  1694.  in  4.  plag.  nf . 

FEcitinifthoc  Commentariolo  clariflimus  Au&or, quod  illi  folenf* 
qui  patriam,  feu  qua  nati  funt,  feu  in  qua  ipfis  bene  eft ,  amant  cele- 
brantque.Equidem  quin  linguaDanica  ex  antiquifimis  una  fit}non  eft 
dubitandu.  Sed  id  annifus  eft  cumprimis  Sperimgius y  ut  offenderet  ar¬ 
gumentis  quibusdam;  eam  omnes  feptentrionalium linguas prasfta- 
re.  Poftquam  enim  §.  2.  &  feqq.  breviter  afferuiffet  ;  Gothos ,  Nor- 
mannos  <3c  Anglo-Saxones  ex  Dania  dcperDaniam  exque  Cimbrica 
Cherfonefo  prodiifTe  Europam  devaflatum,  §.6.  de  linguae  Danicae 
eminentia  ex  teftimoniis  librorum  aliquot  Islandice  fcriptorum  dis- 
ferit;  eamqueffatuit  §.  9.  omnes  Reges  ufurpafle,  Suecicos  asque  ac 
Norwegicos.  Neque  negat  tamen  §.12.  in  Islandica  fola  relidere  lin¬ 
guam  feptentrionalium  veterem ,  fed  quas  Danica  fuerit  appellata  id¬ 
eo,  quodDanicamlinguamagnofcerentmagiftramomnium,&fi  quid 
mutandum  aut  fupplendum  aut  exornandum  occurreret  in  caeteris, il¬ 
lud  ex  Danica  peteretur  &  ex  alia  nulla.Tum  refpondet  porro  §.13.  ad 
objeftiones  eorum ,  qui  Gothicum  praeferant  linguae  nomen,  docet- 
que,  illud;  tametfi  olim  latius  expanfum  forte ,  mature  tamen  angu- 
h illimis  finibus  §.  14.16.17*  elle  circumfcriptum,  &  illam  gentem;  quae 
faeculo  a  C.N.III.ab  alio  feptentrionis latere  §.15.  &  a  Moeotide  palu¬ 
de  excurfus  fecerit  in  plurimas  Europae  provincias ;  prorfus  non  ean¬ 
dem  elfe  cum  Danica ,  Norwegica  aut  Suecica  gente.  Inde  refutat 
§.18.  Verelium  in  Hiftoria  Gotrici&Rolvonis;  Jonamsmz  Rugman- 
num  Gothicae  linguae  laudatores ,  ac  recenfet  Xslandkae  fata  §.19,20.21. 
dcquae  fua  fitfententia  totiusque  hujus  differtationis  fcopus, exponit 
§.22.  his  verbis;  quae  integra  oportet  ut  adfcribamus  :  Nihil  pro  Da¬ 
nica  lingua  ejus  que  praeminentia  dici  potuit pulchrius  a  tam  antiqtlO 
Scriptore.  Non  quod  Danica  lingua  non  fu  is  fit  diftinfta  terminis, & pro- 
nunciationibus ,  prout  catera  fcptentrionales  \  fed  quod  communi  con - 
fenfu  populorum  horum  hi^  honos  habeatur  Danico  nomini  y  #rDanice 

T  y  3  loqui 


/ 


358  ACTA  ERUDITORUM 

loqui  dici  debeant  y  qui  in  Suecia  vel NorWegia  vel  Islandi a  degunt > 
aut  regionibus  fubj 'effis  ,  pariter  ac  in  ipfa  Dani  a.  Sed  &  Scallda 
(fcriptor  Islandicus)  alicubi  eandem  formulam  adhibet ,  eadem  excel- 
lenti /fima  fignificatione  Danicae  linguae  \  quod  nifi  meruijfet  probe  no¬ 
mini  fuo  decus  addere  Dania^nunquam  reliqua  gente  s,  qua  funt  ad  in¬ 
vicem  amulatione  &  livore pr adita  y  hoc  concejfi/Jent ,  aut  adeo  tritam 
formulam  proverbii  loco  affumfijfent.  Magnis  igitur  beneficiis  Dani- 
cam  linguam  omnes  feptentrionales  beajfe  &  cumulajfe  libenter  con- 
fefii  funt ,  idquene  ullo  modo  ncgaripojfet  unquam  >  publica  voce  teftati 
funt  omnes.  Et  amplius  §.i$ :  In  omnium  igitur  ore ,  qui  Septentrionem 
habitarunt ,  ver  fata  eft  Danica  lingua,  quod  nulla  fuerit  elegantior , 
quamvis  eam  cateri  vix  ajfequerentur  y  quod  eodem  palato  &  gutture 
haud  omnes  donati  fint  y  Danice  tamen  loqui  omnes  dicebantur ,  licet 
diftortis  paulo  fermonibus  a  nativa  Danorum  svQco/ia  difcederent . 
Inde  porro  §.24.  &fqq.  quaedam  teftimonia  eorum  allegat ,  qui  a 
Danska  Tungu ,  id  eft  >  linguam  Danicam  caeteris  praetulerunt ,  inter- 
queiftos  ,  ut  omittamus  libros  Islandice  MSS. ,  Adamum  quoque 
Bremenfem,&  Ant.Brerewodium  in  Scrutinio  Religionum.  Novum 
poft  id  §.^7*fcpro  confirmanda^Danicae  linguae  praeftantia  adducit  ar¬ 
gumentum  inde  y  quod  Epifcopi  Nor  wegiplures  aliique  celebriores 
viri  Danos  fefe  cognominaverint-,.  Ea  occafione  explicat  inftmul 
§§,39- 43*  vocabula Danefoe,  IkDana-arjfy  ex jureDanico,  Suecico- 
que ,  ac  docet ,  ^«^fignificare  regium  tjiefaurum  >  quando  repertus 
ad  Regem  fpe&et,  hoc  vero  Regii  fifd  haereditatem  ex  peregrinorum 
moriendum  bonis,  fi  ea  intra  annum  &  diem  non  repetantur  a  pere¬ 
grinorum  haeredibus  legitimis.  Danici  tandem  nominis  celebrita¬ 
tem  §.  44. 45.  etiam  ab  denominatione  antiquiffima  finus  Codani  & 
Gedani  urbis ,  6c  §.46.  ab  infula  Daneholm  ac  fluvio  Danebeck  y  ut  & 
voce Danegeld §,4.7.  deducit, qua  Angli  etiam  >Danis  a  fe  jam  fugatis, 
vocaverint  tributum  illud  y  quod  Regibus'  fuis  ex  Normandica  ftirpe 
pendere  quotannis  perrexerunt.Tandem  §.^o.  inter  caulas, quae  popu¬ 
los  moverint,  ut  Danico  nomine  linguas fuas  inflgniri  paterentur,  po- 
tiflimum  affert  eam^  quod  cum  Chriftianifiino,exDania  primum  inter 
regiones  feptentrionales  oriundo ,  fimul  etiam  fefe  diffuderit  lingua 
&  feriptio  Danica.  Nam  <$c  hanc  ftatuit  ferio  §.  51.  antiquam  «que  ac 
novam, ex  Dania  ve-niffe  ad  Islandos  gentesque  Septentrionis  alias,  ac 

i  "  ✓  licet 


\ 


\ 


MENS.  AUG.  A.MDCXCIV.  559 

licet  non  defint  forte, quae  §-52.pro  Runica  feriptionepugnent,  tamen 
ait  neque  de  hac  ejedla, neque  de  iJliusinitiis  aut  progreffu,cum  incer¬ 
ta  (int  &  in  obfcuro  polita  omnia ,  quicquam  feribi  polTe. 

SEMPRONII  GRACCHI  MASSILIENSIS,  MEDICUS 
hujus  feculi ,  feu  Herma  Tyroni  Medico  cxpcditijfimam , 
qua  eundum  ,  viam  monfirans. 

Dresdae,  apud  Johann.  Jac.  Wincklerum ,  A,  1693.  in  g* 

Gonfl.  plag.  xxxx. 

CUm  tam  vallum  fit  Medicinas  fludium,  atque  e  variis  fcientiis 
ampliffimis  coagmentatum ,  ut  iis  omnibus,  prout  par  efl,  accu¬ 
rate  cognofcendis,totahominis  aetas,  quousque  etiam  extendatur,  vix 
fuffiejat,  de  Methodo  foliiciti  fuerunt  artis  principes  nonnulli ,  Poffe- 
vinus,  Sennertus,  Pons,  Mercurialis,  Hafenrefferus,Schenckius,  Rho¬ 
dius,  Plempius ,  Bartholinus,  aliique ,  qua  mediante  longum  iter  bre¬ 
vius  reddatur  tyroni ,  &  accuratius  procedendo  altera  ejus  addi- 
fcendae  pars  ad  alteram  viam  prasmonflret  regiam  ,  ut  ne  tyro  prae¬ 
pollere  agendo  remoram  fentiat,  aut  huc  illuc  vagetur,  fed  feliciori 
itinere  curfum  exfequatur.  Hosdumfedulo  evolvit  praefentis  libelli 
fidloiub  nomine  delitefcens audior  do&isfimus,  quasda  abiisomifla, 
quaeda  alio, quam  asquu  ipfi  videbatur, ordine  tradata,haud  difficulter 
obfervavit.  Tyronis  proinde  in  gratiam  eundem  laborem  aggreditur, 
&  modum  bene  addifeendi  artem  &  prudenter  exercendi, fuis  ubique 
rationibus  additis,  prasfentibipartito  libello  exponit.  Nimirum  prio¬ 
ri  libri  parte  ea,  quae  ad  Medicum  neceffario  hodie  requiruntur,  ex¬ 
plicat,  inculcatque  tyroni ,  ut  priusquam  fe  totum  Medicinae  tradat, 
vocationis  internae  ad  hoc ,  nec  ad  aliud  vitae  genus, examen  fubeat_,. 
Deinde  vult,ut  eruditionem  folidam  avide  appetat ;ea  propter  &  Me¬ 
thodum  addifeendi  artem  praeferibit,  fuadetque ,  ut  nec  arti  nec  natu¬ 
rali  fcientiae  manum  prius  admoveat ,  quam  Mathefeos  &Chymiae 
accuratiori  cognitione  imbutum  fe  noverit.  Tertio  adhortatur ,  ut 
bonae  famae  fludio  flagret,  cujus  parandae  media~> ,  tam  ab  aegro, 
quam  ab  adflantibus  ,  tum  maxime  a  miniflris  medicorum-» ,  eo¬ 
rum  que  prudenti  regimine  derivat ,  &  ea  prolixius  indigitat,  quae  vel 
in  chirurgorum,  barbitonforum ,  balneatorumque  examinibus  ma- 

\  giflra- 


\ 


\ 


)■ 


360  acta  eruditorum 

giftralibus,  vel  in  obftetricum  novellarum  tentaminibus,  vel  in  offici- 
narum  pharmaceuticarum  vifitationibus  probe  obfervanda  tyroni 
veniunt.  In  pofteriori  poftmodum  parte  de  caufis  contemptas  adeo 
Medicinae  edifferit,  copiam  medicorum;  matrimonii,  propter  majo¬ 
rem  aegrorum  confidentiam  &  affiuxum ,  ineundi  neceffitatem ;  invi¬ 
diam  Sc  calumnias ;  foftri  tenuitatem;  medicaftrorum  denique,  phar- 
macopoeorum,  raforum ,  fcarificatorum  impune  praxin  medicam  ex¬ 
ercentium  patrocinium  deplorat, tyronique  exponit, ut  numhis  Sc  fi- 
milibus  difficultatibus  fuperandis  par  fit,expendaf,nepofteain  medio 
Rudiorum  curfu  haereat ,  Sc  ex  genuino  artis  filio  in  femido&um  Sc 
empiricum  degeneret ,  aut  mifere  vitam  ducat. 

ANDREWS.  CHRISTOPHORI  RO  SENERI,  J.  II D.  TRACTATUS 
Juridicus  de  Libris  Mercatorum ,  £>0H  I  in  qua 

perutilis  hac  tam  in  theoria  quampraxi juris  materia  fecundum  feriem 
caufarum  dilucide  traditur,  ac  Collegiorum  Juridicorum 

-  refponfs  illufiratur , 

Lipfiae,  apudFrid.Lanckifiihaeredes,  A.  1694.  in  4. 

Alph.  r.  pl.14. 

INI  commerciorum  favorem  multa  jura  fingularia  condita  obfer- 
vataque  reperiri,non  pauci  ex  JCtis  fpiffis  atque  eruditis  fuis  feriptis 
docuerunt.  Nullus  tamen  ha&enus  vifus  fuit,  qui  de  Libris  Mercato¬ 
rum  ex  profeffo  egerit,  ac  peculiari  eos  tradtatu  explicuerit.  Proinde 
non  omnino  oleum  Sc  operam  perditurum  fe  arbitratus  eft  confultis- 
fimus  D.  Rofener,  fi  ipfe  hanc  materiam  pro  virili  excoleret ,  quaeque 
fubinde  ex  praeftantiffimis ,  nec  ex  parte  ubivis  femper  obviis  autori- 
bus,tum  propria  quoque  experientia  animadverterat,  in  fchedas  con¬ 
jiceret,  Sc  quindecim  capitibus  fecundummethodum  caufarum  ela¬ 
boratis  compledleretur.  Et  quidem  in  Cap.  1.  Sc  2.  pofi:  traditam  defi¬ 
nitionem,  agit  dedivifione  Librorum  Mercatorum  in  tres  ordina¬ 
rios,  fcilicet  inProtocollum,  in  quo  res  quotidie  obviae  tumultua¬ 
rie  confignantur ,  Italica  voc zScartafoglio ,  Germanis  ittCVt 

in  Adverfaria  feu  Giornale,&a$C*f0s0ber 
Sc  denique  librum  primarium  feu  Rationarium.» ,  fyaitptt 
0 bet  5  23l*cf>  :  in  quo  poftremo  cnilibet  debitori  pari¬ 

ter  atque  creditori  propriam  affignari  paginam  ,  deque  eo  libro 

potis- 


MENS.  AUG.  A.  MDG  XCIV.  561 

potiffimum  a&urum  fe  monet.  His  ita  expolitis ,  ex  Jacobi  Sava- 
tj  Mercatore  Perfe&o  novem  fpecies  librorum  mercatoriorum  ad¬ 
ducit  ,  <3c  fimul  ad  calcem  librum  mercatorum  fecretum ,  gcfyefc 
tue  cf)/definit.  In  Cap.^.od:endit,confuetudine  effe  introdu&um» 
ut  libri  mercatorum  fidem  faciant ;  quia  fcripturis  fecundum  diverfas- 
locorum  confuetudines  flandum  fit.  Atque  hinc  deducit  modum 
illum  probandi  per  fcripturam  fignatam  vel  figillatam,6uttf)  btfS  Qet 
ftempeUe  Ipapiez/  apud  Belgas  maxime  receptum,  &  ab  his  in  alias 
provincias  ac  regna  translatum.  In  Cap.  4.  definitionemmercato- 
ris  a  Stracha  exhibitam  fecundum  omnia  ejus  membra  examinat,  <5c 
quinam  mercaturam  exdifpofitione  tum  juris  communis  tum  ftatu- 
torum  localium  exercere  poffint,  exinde  concludit.  Quibus  praemis- 
fis,  aliquot  in  hoc  capite  proponit  quaeftiones,  quarum  prima  :  Num 
opificum  libri  eandem  probandi  vim  cum  libris  mercatorum  habeant? 
quam  negative  decidit ,  &  pro  ftabilienda  fiia  fententia  fe  refert  ad 
a&a  judicialia  ,  ventilata  in  praetorio  Lipfienfi  anno  1680.  Deinde 
quaeftionem  movet  de  mulieribus ,  num  illis  jure  Saxonico  absque  cu¬ 
ratore  negotiari  permifiiim?  Affirmativam  probare  fatagit,fed  addi¬ 
ta  duplici  refiridione ,  modo  negotiari  confueverint,  &  proprio  no¬ 
mine  negotiationes  exercuerint.  Deinde  diftinguit, utrum  cum  mari¬ 
to  ,  an  fola  mercaturam  exerceat  mulier ;  ita  ut  priori  modo  ut  focia 
confideretur;  pofteriori  vero  tantum  uxor  proprio  fuo  contra&u 
teneatur.  Porro  quaerit  de  pharmacopoeis,num  illi  perinde  ut  merca¬ 
tores, libros  fuospoffint  producere  ,  ad  hunc  efferum  utfemiplene 
probent?  Cafum  producit  de  duobus  pharmacopoeis, altero Mifhen- 
fi,  altero  Lipfienfi, qui  anno  idgd.in  judicio  mercatorum  Lipfienfi  liti¬ 
garunt  ;  ubi  pro  mercatore  Lipfienfi  exceptionem  compenfationis 
ex  libro  mercatorio  probante, fuit  pronunciatum.  Obje&um  libro¬ 
rum  mercatorum  abfolvere  data  &  accepta,  i.  e.  debita  &  credita, 
oftendit  Cap.  6.  ubi  num.7.  quaeftionem  illam  pertra&at,fi  liber  mer¬ 
catoris  contineat  data  tantum,  anpropterea  vitietur  ?  Refpondetad 
eandem  negative ,  quia  forte  mercator  nihil  a  debitore  acceperit, 
quod  libro  fuo  inferere  potuerit^:  fufficere  librum  elfe formaliter 
compofitum  ad  inferibenda  accepta  atque  data.  Num  vero  datis  his 
&  acceptis  apponi  debeat  annus ,  menfis  &  dies ,  in  num.  14.  quaerit. 
Diftinguit  vero  hic  inter  libros  rationum  ex  neceffitate  &  libera 

Zz  volua- 


02  ACTA  ERUDITORUM 

voluntate  confe&os*,  illos,  quales  confici foient,  e. g.  ab  exa&ori- 
bus  tributorum  aliisque  officio  publico  fungentibus ,  item  a  tutori¬ 
bus  atque  curatoribus,  debere  effe  folennes  cum  die,  anno  &  con- 
fule  ;  non  vero  poderiores,  quo  refert  libros  mercatorum.  Ad  for¬ 
mam  libri  in  Cap.7.  inter  alia  requirit  primo  titulum  feu  infcriptio- 
nenij  deinde  ut  liber  fit  confecdus  proborum  mercatorum  moredc 
eompa&us,  feu  liber  magidralis.  Requifitum  vero  Gailii,  Finckelthu- 
>  fii ,  Ayreri ,  libros  propria  mercatoris  manu  debere  effe  confcriptos, 
cx  Carpzovio  aliisque  Do&oribus  folide  refutat.  Porro  requirit,  ut 
debiticaufa  in  libris  illis  exprimatur  apta  &  clara.  Neutiquam  vero 
pro  requifito  agnofcit  illud ,  quod  defideratBartolus ,  juramentum 
prius  debere  effe  praeditum  a  mercatore  ab  initio  mercaturae :  cum 
mercatores  hodierni  nullo  juramento  praedito  exerceant  mercatu¬ 
ram  adiubitum,  &  hodie  juramentum  ab  illis  nonnifi  tempore  pro¬ 
bationis  requiratur.  Circa  illam  quaedionem  ,num  mercator  libros 
fuos  edere  cogatur, in  Gap.  9.  didinguit  inter  jus  fcriptum  &  non  fcri- 
ptum ;  fecundum  poderius  affirmat ,  &  in num.  15  ac  feqq.  modum 
edendi,  fi  in  alio,  quam  negotiationis  loco  editio  poduletur,  com- 
mondrat.  Non  folum  vero  edi ,  fed  etiam  ab  adverfario  recognofci 
debere  libros  mercatorum,  &  quidem  in  judicio  illo,  ubi  acdioindi- 
tuta ,  excepto  eo  cafu ,  fi  inveniantur  in  alia  provincia,  &  ibidem  as- 
ferventur ,  (  ubi  etiam  alibi  recognitionem  fieri  poffe ,  citata  tamen 
prius  ad  idum  locum ,  ubi  libri  affervantur ,  parte  adverfa  )  in  cap.  X. 
edocet.  Deinde  cum ipforum  librorum  originalia,  non  etiam  eo¬ 
rum  tranfumta  fint  recognofcenda  ,  idcirco  quomodo  utroque  in 
cafu  recognitio  expedienda ,  in  eodem  capite  ante  oculos  ponite. 
Quia  vero  libris  mercatorum  ex  confuetudine  hoc  fingulare  ed  tribu¬ 
tum  ,  ut  femiplena  probandi  vi  gaudeant ,  in  Cap.XI.  varia  privilegia 
ac  lingularia  mercatoribus  indulta  jura  in  medium  affert,  v.  g.  quod 
poffint  habere  propria  collegia  *  quod  illis  licitumfitdatuta  a  jure 
communi  pofitivo  exorbitantia  condere,  ac  judices  peculiarescondi- 
tuere.  Eum  in  finem  mentionem  facit  confulum  Hifpan orti m,Gallo- 
rum  <8cc.  in  Barbaria  aliisque  locis  Imperii  Turcici  refidentium.Quam 
maxime  vero,  quomodo  Ordinatio  proceffus  mercatorum  Lipfienfis 
a  proceffu  Eledoraii  communi  differat ,  pluribus  odendit-*,  e.  gr. 
Quoad  perfonas  Judicii  accefforias  ftu  Advocatos  .•  admitti  tantum 

,  V'  /  iilos. 


‘  MENS.  AUG.  A.MDCXQJV.  %6% 

illos, qui  funt  Do&ores  vel  Licentiati,  vel  ratione  eruditionis  fuae  do¬ 
cumenta  afferre  poliunt ,  Sc  praeterea  jurejurando  fefe  adftringunt-. 
de  diligentia  fua  adhibenda  Sc  calumnia  vitanda :  ipfum  modum  pro¬ 
cedendi  non  ordinarium  fedfummariumeffe.  Quoad  adhis  judicii 
praeparatorios  effentiales  monftrat ,  quod  libellus  alternativus  admit¬ 
tatur,  in  eoque  plura  quam  tria  pundla  cumulari  poflint;  item  quod 
citatio  nonin  fcriptis,  fed  tantum  per  tabellionem,  nulla  data  dilatio¬ 
ne  fiat ;  quodque  hujus  effetius  fit  refpetiu  rei  comparitio  perfonalis, 
non  etiam  per  mandatarium.  Ratione  atiuum  praeparatoriorum  acci¬ 
dentalium  Sc  exceptionum  dilatoriarum  ,  hoc  lingulare  proponit, 
quod  praeter  exceptiones  feriarum  facrarum  ,  praeventionis  Sc  litis 
pendendae,  fi  in  continenti  doceri  poffint,  item  legitimationis  ac  (po¬ 
lii,  nullae  aliae  dilatoriae  locum  inveniant.  Quomodo  in  atiibus  iliis, 
qui  judicio  infunt ,  veluti  probationibus ,  conclufione,  inrotulatione 
atiorum*  item  in  atiibus  mixtis,  e.gr.  contumaciae  accufatione,  litis 
denuntiatione  &c.  nec  non  in  atiibus,  qui  judicium  fequuntur, vel 
fufpenfivis ,  uti  funt  appellatio ,  leuteratio ,  vel  executorialibus,  lin¬ 
gularia  fefe  exerant,  uberius  declarat,  fuamquefententiam  verbis  ex 
Ordinatione  proc.  mereat,  petitis  confirmat.  Recenfitis  hisce  lingu¬ 
laribus  ad  librorum  mercatoriorum  effetium,  probationem  fc.  femi- 
plenam,  &neceffariam  juramenti praeibationem  revertitur,  acpraxin 
forenfem,  fi  extraneae  perfonae ,  in  disfitis  terris  viventes,  coram  ju¬ 
dicio,  ubi  lis  ventilatur,  litigant,  dejurare  debent,  ob  oculos  ponit- 
Num  diaria  eandem  cum  libris  mercatorum  fidem  mereantur,  n. 230. 
quaerit,  Sc  ad  quaffiionem  negative  refpondet.  Antequam  vero  Autor 
hoc  caput  relinquat, adhuc  de  Scontris,f.  libris  pro  notandis  compen- 
fationibus,quae  circa  cambia  occurrere  folent  confetiis,itemdebilan- 
tiis ,  Sc  qualem  probandi  vim  habeant ,  differit.  Poftquam  itaque  de 
librorum  mercatorum  probatione  femiplena  fufius  egit  inCap.XIL 
inter  alia  quaeftionem :  num  ftatutum  aliquod  difponere  poffit,ut  ple¬ 
ne  libris  mercatorum  absque  juramento  fuppletorio  credatur?  pro¬ 
ponit  ,  cujus  affirmativam  tuetur,  in  tantum  ut  non  folum  plene  pro¬ 
bent  in  loco ,  ubi  viget  confuctudo ,  fed  etiam  extra  territorium., , 
num.14.feqq.  Intricatam  quoque  illam  quaeflionem :  num  liber  mer¬ 
catorum  pro  tertio  Sc  contra  tertium  probet,num.di.  explicate  enu¬ 
cleat—-.  Eodem  capite  num.  11$.  illam  quaeflionem,  num  contra 

Z  z  z  libros 


364  ACTA  ERUDITORUM 

libros  mercatorum,  quorum  fides  approbata  efi  a  ftatuto  vel  confue- 
tudine, probatio  admittatur  in  contrariu  ?  affirmative  refolvit.In  Cap. 

XIV.  proponit  contraria, quae  vocat, librorum  mercatorumdnter  quae 
primum  refert  amifiionem  tum  cafu  tum  dolo  fa&am ,  &  quomodo 
tunc  inforo  procedendum,  accurate  demonfirat.  Contrariis  deinde 
accenfet  defedus  occurrentes  tam  circa  perfonas  fcribentium ,  quam 
formam  libri  mercatorii  ,  &  materiam  °r  ubi  etiam  quaenam  inftru- 
menti  vitia  fint  intrinfeca, quaeque  extrinfeca,diftin<fie  tradi?.  In  Cap. 

XV.  &  ultimo  agit  de  literis,  chirographis,  fignis  feu  marcis,  item  far- 
cinis  feuballis ,  nec  non  de  tefieris,  fchedis  incifis  ac  bacillis  fifiis ,  quae 
omnia  inter  affinia  probandi  genera  ponit.  Ipfis  vero  libris  mercato¬ 
rum  veluti  affines  annumerat  libros  proxenetarum,  argentariorum, 
campforum,  aliosque  complures.  Atque  hac  occafione  quaefiionem 
movet, an  libri  Judaeorum  probent, atque  hi  ad  juramentum  fuppleto- 
rium  admitti  poffint  ?  Diftinguit,  an  Judaeo  res  fit  cum  Chriftiano,an 
cum  alio  Judaeo  ?  Priori  cafu  quaefiionem  negat, quia  Judaei  tanquam 
viles  &  fiubieibe  fidei  homines  contra  Chriftianum  regulariter  tefti- 
monium  perhibere  non  poffint :  poficriori  cafu  affirmativam  defen¬ 
dit.  Quemadmodum  vero  Autor  in  id  incubuit,  ut  oftenderet,  quam 
utilitatem  nobiliffima  haec  ac  quotidiana  juris  mercatorii  materia  in 
dicafteriis  praefiet:  ita  quaefiiones  pradicas  ad  praefens  negotium  fa¬ 
cientes  fedulo  propofuit,  &  exlegibus  communibus,  ftatutis  item 
localibus  ac  variis  praejudiciis  judicii  mercatorii  Lipfienfis,  accurate 
&  perlpicue  definivit^. 

G,  G.  L.  CONSTRUCTIO  PROPRIA  PROBLEMATIS 
de  Curva  Ifbchrona  Paracentrica,  Ubi  (A generaliora  quxdam  de  na¬ 
tura  (A  calculo  differentiati  ofculorum ,  (A  de  conjirucitone  linearum 
tr  anfc  en  dentium  *un  a  maxime  geometrica ,  altera  mechanica  qui  dem y 
fed  gener  ali [fima.  Accejjit  modus  reddendi  inventiones  tr  an fren¬ 
dentium  linearum  univerfates ,  ut  quemvis  c  a fum  com- 
grehendantyZA  tranfedntper pundum 
datur/Lj .. 

A  Celeberrimo  Viro  Jae^Rernoullro ,  Mathefeos  apud  Bafileenfes 
Profefiore ,  inAffis  menfis  Junii uuperi  veiut  invitatus ;  praefer- 

tim 


MENS.  AU G.  A.MDC XCIV.  .  565 

tim  circa  problema  a  me  olim  ,  cum  nondum  noftra  calculandi  me¬ 
thodus  frequentari  coepiftet,  propofitum;  refponlionem  defugere 
nalni ;  tametfi  &  valetudo  vacillans~&  aliae  multiplices  caufac,  excu- 
fare  me  fortafle  polfent.  Et  quidem  profundius  ifta  meditari  non  li¬ 
cet  ,  aut  demonftrationes  introfpicere ,  minime  tamen  dubito  ,  pro 
explorato  acumine  Viriy  vera  attuhfte.Quo  conftituto  libenter  agno- 
fco,  non  facile  in  fpecialium  problematum  folu-tione  apud  Geome¬ 
tras  pulchriora  repertum  iri.  Quaedam  tamen  anno  tabo  ,  quae  mihi 
primo  alpedu  fefe  obtulere  ,  nec  novo  ftudio  indigebant.  Theore¬ 
mata  pro  inveniendis  radiis  circulorum  ofculantium  elegantia  &  uti¬ 
lia  funt  ,  utorque  ftmilibus  vel  exprefle  y  vel  potius  virtuaiiter  y  ipla 
calculi  noftri  natura  jubente,  quoties  generatricem  evolutoriam  vel 
ofcula  quaero  y  lineae  non  nifidifferentialiter  feu  per  tangentium  pro¬ 
prietatem  datae,*  tunc  enim  utex  duabp  incognitis  generatricem  deter¬ 
minantibus  unius  (  altera  fublata)  valor,per  ipfas  xyyy  dxydy  lineas 
difFerentialiter  datae ,  generaliter  habeatur ;  utique  veniendum  eft:  ad 
differendo-  differentiales,quae  tamen  ceffant  in  applicatione,  quia  dy: 
dx ,  per  ordinarias  explicatur.  Sed  Sc  pro  centris  non  minus  ac  radiis 
circulorum  ofculantium  theoremata  generaliora  formari  poliunt, 
quae  certorum  elementorum  aequalitate  non  indigent.  Tale  hoc  eft 
(  cujus  corollaria  funt,  quae  Vir  Cl.  attulit,)radiusofculieft  ad  unita¬ 
tem,  ut  elementum  unius  coordinatae  eft  ad  elementum  rationis  ele¬ 
mentorum  alterius  coordinatae  &  curvae.  Rationem  autem  hic  fumo 
pro  re  homogenea  unitati  vel  munero,  quae  oritur  ex  divifione  ante¬ 
cedentis  per  confequens, Item  :  diftantia  centri  ofculantis  circuli  ab 
ordinata  curvae ,  eft  ad  unitatem ,  ut  tertia  proportionalis  elemento¬ 
rum  abfci/Ta:  &  curvae  eft  ad  elementum  rationis  elementorum  abfcis- 
ix  &  ordinatae.  Et  quod  notatu  dignum  eft:,  poliunt  haec  indagari  li¬ 
ne  meditatione  figurae,  nempe  ex  calculo  folo  a  nobis  propofito,* 
quaerendo  fcilicet  aequationem  localem  ad  redam  curvae  normalem, 
eamque  differentiando  fecundum  quantitates  in  ea  geminatas,  me¬ 
thodo  a  mepraelcripta  inhis  Attis  Apri  L  i6pzy  & nuper  illuftrata_>. 
Nempe  fit  abfcifla  AB,  at;  ordinata  B  C,^,  vel  contra;-  &  elemen¬ 
tum  curvae  fit  dc.  '  Et  C  P  ad  curvam  perpendicularis,  axi  occurrat,: 
in  P ;  fumaturque  in  ea  pundum  quodcunque  G ,  unde  ad  axem  nor¬ 
malis  G  F  ducatur  Jam  fit  A  F ,/;  &  G  F  rg ;  lietque  (cum  ligna  itapo- 

Zz  3  "  ftula-’ 


I 


A 


\  1 

V 

i — » — , 

d 


r 


•sl*/  + 


$66  ACTA  ERUDITORUM 

ftulabunt)  g >fcy  ad /—  *  ut/^xad  dy  feu fiet g ^y  ~  f~x,  dx:dy9 
quae  e  A  aequatio  localis  ad  re<ftam  indefinite  producam  >  curvae  nor- 
{  malem,  Verum  quia  jam  duarum  hujusmodi  redarum  quaeritur  inter- 

fedio,difFerentianda  efthaec  aequatio ;  hoc  tantum  obfervato ,  ut  g  Sc 
f \  ob  commune  pumflum  concurfus,eonfiderentur  velut  coincidentes^ 

inutfaq;re(Aa,adeoq;indifferentiabiies.Etfiet^  zzr f-xd  dx  ;dy— 
dx  dx:  dy\  feu  dc  dc  :  dy  (tertia  prop  ipfis  dy  dc)  eft  ad  d 


,  dx:  dy  (elementum  rationis  inter  dx  fkdy  )  ut/—  x  ad  unitatem; 
J'  quod  eft  po  Aerius  theorema  ex  iis,  quae  paulo  ante  adduxi.  Quod  fi 
rationem  inter  dx  &dy  vocemus  r,  fiet  dx  ad  rdr:y  i*fcrr  (elc- 
jp"  j  mentum  quoddam  pro  didla  ratione  logarithmicutn  )  ut  diftantia  a 
y  |  coordinata  nempe  f~x  eft  ad  unitatem.  Iisdem  pofitis,  radius  ofculi 

^  e.f  --^.vocetur Rztq dy;  dc~ZZf-~ x\  &c difFerentiando fiet  qd9dy  :  dcrrm 


=  r- 

h 


A  af*"  * 


AJ 


)  * 


~  't^'1  ^^fiufictjad  i>ut~dxaddfdy:dc9vdqad,,utdyadd,dx:dc; 
^  quod  eft  theorema  prius.  Et  omnino  variari  iftapoflimt  infinitis  mo¬ 

dis  ,  conftituique  pro  ufu  problematum ;  potilfima  tamen  elegantio- 
jraque  confignari  prodeft  ad fcientise incrementum.  Et  latent  fane  in 
iftis,  quae  egregios  ufus  habere  pofliint. 

DtElaftro  in  univerfum  quidem  dici,opinor,poteft:  tenfionem  efle 
~  proportionale  vi  tendenti.  Sed  cum  in  folidi  contenti  mutatione  ten- 
fio  confiftat,non  folet  tota  in  longitudine  refundi^ut  fi  fingamus  pilas  • 
~ —  j  inflatas  in  lineam  difpOfitas  efle  ,  vicinamque  vicinae  nodo  quodam 

"  (  tillifrari  i fofnm  fnnem  ex  il I i*  rnmnnfihim  inf-f*nrii  ;  manifpfl-nrr* 


i  -er  Air 


i+r 


"JLdLSlS. — '  1  alligandae  totum  funem  ex  illis compofitum  intendi;  manifeftum 

r _ ^  j  eft,  funis  extenfionem  in  longitudinem  non  fore  proportionalem 

*tX  *  \-+r  -  r  tenfioni  aeris  inclufi  in  pilis,  feu  vi  tendenti.  Quae  caufa  etiam  efl, 

:  I  quod  delamina  elaftica  non  aeque  ac  de  catena  certi  aliquid  condi¬ 
tui  poteft.  Itaque  r z&cCl.Ftr  generalia  dedit  pro  quacunque  ten- 
fionis  lege^. 

Cum  varios  modos  conflruendi  tranfeendentes  lineas  examinas- 
fem  olirn,  omnium  abfolutiflimum  effe  repereram ,  qui  fieret  inven¬ 
tione  pun&orum  quotcunque  per  meras  quantitates  ordinarias  feu 
Algebraicas,fuppofita  tantu  unica  quantitate  conflante  tranfeenden- 
te  pro  puneflis  omnibus ;  cum  alias  perpetuo  tranfeendentibus  novis 
fit  opus  pro  puneflo  quovis.  Et  hoc  modo  ufus  eram  ad  catenaria  con- 
Aruiflionemo  Is  igitur  valde  probatur  Celeberrimo  Viro p.  zyi :  dolen- 

dum 


I 


TAB 


\ 


MfcT  £4: ‘TCC') 


#0' 


MENS.  AUG.  A.  M  DC  XCIV.  367 

dum  tamen  cenTct,  quod  non  fit  univerfalis  ;  etfi  enim  fuccedat  in 
his  ,  quas  pendent  a  iogarithmis  vel  quadratura  hyperbolae  ,  non  ta¬ 
men  adhiberi  polle ,  ubi  quadratura  circuli  vel  altior  alia  requiritur. 
Cum  vero  mihi  Tecus  videatur  ,  omninoque  arbitrer  pro  circuli  di- 
menfione,  imo  &  pro  altioribus,  fimile  aliquid  fieri  poffe ;  ad  promo¬ 
tionem  Tcientiae  interefi: ,  ut  res  nonnihil  declaretur.  Nempe  quod 
pro  quadratura  hyperbolae  praeftat  Tedio  rationis  feu  inventio  media¬ 
rum  proportionalium,  id  pro  circulari  praeftat  Tedio  anguli.  Itaque 
loco  logarithmicae  adhiberi  poteft  linea  fintium  (noftromore  ex¬ 
plicata)  vel  linea  tangentium,  aliaque  fimilis.  Nempe  fumatur  qua- 
drans  circuli  ABCG  A,  cujus  bafis  BC  eft  finus  totus,  altitudini 
autem  B  A  utcunque  produdae  in  E,tanquamaxi,ordinatim  applicen¬ 
tur  finus  redi ,  hoc  modo  :  Arcus  quadrantis  bifeceturinG ;  Sc.  Teg¬ 
menta  AG,CG  rurfus  bifecentur  in H  Sc K;  &  Tegmenta  AH,HG, 
GK,KC  denuo  biTecentur,  eodemque  modo  pergi  intelligatur.  Por¬ 
ro  fimiliter  altitudo  E  B  biTecetur  in  (G)  ;  Sc  E  (G) ,  B  (G)  in  (H)  Sc  (K) 
atque  ita  porro :  tum  ipfie  redae  a  pundisfedionum  ad  axemdudae: 
utGL,  HM,  KN  Teu finus agul orum  GBC,HBC,KBC,  (quos 
cum  bafi  comprehendunt  radii  a  pundis  Tedionum  arcus  ad  cen¬ 
trum  dudi)  ordinatim  applicentur  refpondentibus  pundis  Tedio- 
num  altitudinis ;  feu  transferantur  in  (G)  (L);  (H)  (M) ;  (K)(N), 
Sc  finus  totus  B  C,  inB  ( C );  &  linea  E  (M)  (L)  (N)  (C)  erit  linea 
finuum_,j  Atque  ita  fi  ordinatae  velut  (Mj  (H)  fint  ut  finus  angu¬ 
lorum  (velut  A  B  H)  abTciftae ,  E  (H)  erunt  ut  anguli ,  Teu  ut 
arcus,  velut  (AH).  Et,  fiquidem  tota  altitudo  EB  fit  aequa¬ 
lis  arcui  quadrantis;  abTciffae  erunt  arcubus  dido  modo  refpondenr 
tibus  squales.  Igitur  linea  haec  finuum  perpunda  deTeribi  poteft 
non  minus  ac  logarithmica.  IpTa  autem  Temel  deTcripta^dataque  una 
Tola  quantitate  conflante,  quae  eft  ratio  diametri  ad  circumTerentiam$ 
Teu  data  ratione  arcus  quadrantis  A  G  C,  ad  radium  B  C ;  adeoque  da¬ 
ta  ratione  arcus  A  G  C  ad  altitudinem  B  E  ( cujus  ratio  ad  B  C  pro  ar¬ 
bitrio  fumta  eif, )  patet  ope  lines  finuum  defcriptae,  arcum  circuli 
quemvis  dari;  adeoque  Sc  Tegmenti  cujusque  circularis  vel  Tedoris 
quadraturam.  Quemadmodum  autem  in  logarithmica  datur  unica 
illa  quantitas  requifita,  fi  detur  figurae  deTcfiptae  tangens;  itainjinea 
finuum  idem  eftVr.  Nam  fi  ordinatae  fint  finus,  Sc  abTcfftae  fint  propor¬ 
tionales  arcibus 7 ernnuUmefttaabfcilTarum proportionalia  arcuum 


*\x  :  Jy  -  *>/  /3  ^  0  : 

{Lc  y(  & 

A  ~ 


/ 


3^8  ACTA  ERUDITORUM 

elementis.  Jam  elementum  arcus  eft  ad  elementum  (Inus,  ut  radius  ad 
finum  complementi.  Ergo  in  figura  finuum  dida,erit  elementum  ab - 
feifTx  ad  elementum  ordinatae,  id  eft,  erit  fub tangentialis  quaecunque 
T  (G)  ad  ordinatam  G  L  feu  finum,  in  ratione  compofita,  radii  A  B  ad 
arcum  quadrantis  A  G  C,  &  altitudinis  B  E  ad  B  L  finum  complemen¬ 
ti  .  &  ipfe  arcus  quadrantis  erit  ad  radium  ,  ut  BE  altitudo  lineae  fi¬ 
cuum  eft  ad  J  («£)  fub  tangentialem  4,5  graduum  finui  refponden- 
Porrtf  quemadmodum  lineae  tranfcendentes,  id  eff  aequatio  ne 


tem. 


algebraicajeu  certi  gradus  inexplicabiles,  nempe  de  gradu  ingra- 
dum  traiileuntesjdefcribi  poffunt  fedione  rationis  vel  anguli :  ita 
nifeftu^eft,  innumerabiles  alias  hujusmodi  per  punda  conftrudio- 
nes  poffe  excogitari  linearum  tranfcen dentium,  quas  ad  alias  quadra¬ 
turas  itemque  ad  tangentium  u  ni  ve  rfam  methodum  feu  differentia- 
lium  primi  gradus  conftrudionem  profuturas ,  ex  didis  intelligipo- 
teft.  Atque  ita  ad  novum  velut  pelagus  meditationum  aditus  patet, 
quod  rite  ingredienti  praeclara  dabit ;  cum  in  his  vera  confidat  con« 
nexio  analyfeos algebraicae atque  tranfcendentis.  Qua occafione no¬ 
to  obiter  ,  quod  Vir  Clarijfimus  in  mei  gratiam  Algebraicas  fe  impo- 
fterum  vocaturum  ait, quas  ante  Geometricas  vocaverat,non  ita  a  me 
accipi, quafi  mihi  nefcio  quam  in  his  afFedationem  imputet,  fed  quod 
rationes  meas  non  improbet,  quibus  indudus  ftatuo,  quicquidexa- 
dum  eft, Geometricum  effe ,  Mechanicum  vero  quod  fit  appropin¬ 
quando  ;  nec  minus  peccaffe  Cartejium  haec  Geometria  excludenda, 
qux  ipfius  analyfi  non  fubjiciebantur ,  quam  veteres  Cartefeo  peccaffe 
erant  vifi,  qui  lineas  fupra  redam  &  circulum  ad  mechanicas  retu- 


leranL-». 

Nota,quam  Vir  Clarifimus  adhibet/.  27/,  unde  intelligatur ,  an 
quadratura  figurae  ordinariae  ope  logarithmicae  exhiberi  poffit ,  quod 
fcilicet  res  tum  demum  fuccedat,  cum  ordinata  figurae  quadrandae  eft  ' 
fubtangentialis  Algebraicae  ,*  non  videtur  univerfalis  j  nec  nifi  p-ro  illis 
eft ,  quae  fimpliciore  ratione  per  iogarithmos  conftruuntur.  Nam  eo 
cafu ,  quo  hxc  nota  locum  habet ,  logarithmus  ordinatae  ad  alteram 
illam  curvam  Algebraicam  dida  fubtangentiali  praeditam ,  erit  aequa¬ 
lis  rationi  quam  ordinata  quadraticis  feu  fummatricis  habet  adcon- 
ftantem,  fcilicet  in  auadratrice  fit  ordinata  in  quadranda  t  \  inal¬ 
tera  algebraica  v  \  abfcifta  utrobique  fit  x}  &  in  algebraica  ad  r,  fit 

fub- 


MENS.  AUG.  A.  M  DC  XClV.  3 69 

fubtangentialis  q ;  fitque  ady  —  tdx\  &  /detur  per &ob notam 
praefcrip  t  a  m  fit  q — aa:  /,  erit  ex  natura  fubtangentialis^/#.*  q  — 
dv:  v  —  tdx:  aa — -dy :  a.  Ergo  Iog.p — y  :  a .  Sitjaminex- 

emplo  ad  inftantiam  apto  t  zn x*t*aa:; x,  fiet  7  —  xx:  2  a^a\o°*x« 
Ergo  fi  nota  dida  e  fiet  univerfalis ,  deberet  dari  quantitas  aigebrai- 

ca  p,  cuius  logarithmus edet x  x:  2aa^log,  x  5  ftuTogarltlmius  ra¬ 
tionis  inter  quantitates  algebraicas  v8cx,  deberet  efle  quantitas  alge* 
braica  xx :  2  a 4 indefinite,  in  quibuscunque  v  vel  quod  fieri  ne¬ 
quit.  Invenire  autem  >  utrum  quadratura  fieripoffit  per  logarith- 
micam ,  vel  etiam  per  dimenfiones  conicas,  alterius  efi  analvfeos, 
quam  a  methodo  tangentium  inverfa  diftinguo.  Et  quod  ad  hanc 
attinet ,  agnofco  me  propofuiffe  inter  alias  viam  per  aequationem  ge¬ 
neralem,  a^bx^i*  cy  &c.  ad  curvam  indefinitam  ;  cujus  ufumnon 
contemnendum  puto ,  praxi  ipfa,  <Sc  fpeciminibus  edodus.  Sed  con- 
tradionibus  quibusdam,  aiiaque  induffria opus  eft. 

Adferiem,  quam  Profejfor  Claris  fimus  exhibet  /.27^,  pro  expri¬ 
menda  quantitate  y — fixxdx:  V  /  —  perveniri  etiam  poteft 

fimplici  exprefilotie potentiae  binomii.  Nam  |  fj /Hb  b  —  /Hb  —  b+b 

—  1 


e.e  —  i 


bb  Hb 


e,  e  —  u  e  — 2  3 


12  /. 
e  —  —  / :  2&cb 


2-  3- 


V  &e.  quod  1!  fit  —  1 :  Vi—x  4  erit 

e 

--X4,  unde  explicando  feriem  />*i — b  &c. 

/ 

&  proveniens  multiplicando  per  xx  dx  habebitur  valoripfius  dy: 


* 


1.  ?. 


unde  fiet —  J  ju  — —  v7* - v  _ 

3ii  x  T  7\z\i  x  u\  4\uzx  ^?iy\  $',1.2,3 

&c.  Ego  fanc  compendii  caufa  utor  hoc  artificio  pofi:  NeWtonum 

etiam  ad  feries  meas  ,  cum  unica  irrationalis  calculum  ingreditur, 

quia  ficfublatio  ejus  evitatun_>.  Quanquam  Sc  pofi:  exaltationes* 

(prolixius  licet)  ad  idem  perveniri  poffit ,  methodo  generali  a  me 

praefcripta^. 

V  enio  jam  ad  problematis  meifolutionem  ,  feu  linea  ( quam vo¬ 
co)  Ifochrona paracemricjt  a  mepropofitae,conftrudionem,occafio- 
ne  curvae  elafiicas  a  Viro  Clarijfimo  feliciter  inventam  ,  &  ipfa  ejus 
evolutione  exhibitam  5  qua  me  invitare  videtur  ,  ut  meam  quoque 
v  -  A  a  a  folu- 


370  ACTA  ERUDITORUM 

folutionem  prodam.  Feciffem  multo  ante ,  fi  fatis  vacare  liceret  his 
laboribus.  Jam  enim  ante  complures  annos  habui,  &  quidem  paulo 
poftifochronam  fimplicem  inventam ,  quando  &  publice  propofui 
quaerendam  hanc  paracentricam  paulo  difficiliorem.  Sed  plerumque 
viam  reperifle  contentus,profequutione  abftinere  cogor.  Adeo  ut 
ad  ipfius  Catenarias  conftrudtionem  vix  demum  7  diu  poft  repertam 
ejus  analyfin  >  me  accinxerim ;  cum  fcilicet  amici  urgerent.  Appa¬ 
rebit  autem,  meum  proceffiim  non  tam  ab  eo, quod  feliciter  extrinfe- 
cus  oblatum  efl:,  quam  ex  ipfius  rei  natura  ftatim  per  fe  proveniffie.  Et 
quanquam adeo  non  improbem  conftru&ionem  datam  ,  ut  laudem 
potius  5  quippe  quae  ad  rem  difficilem  Autori  aditum  dedit ;  nec  iis  as- 
fentiar,  qui  peccatum  dicunt, compofito  magis  modo  praefbari ,  quod 
poteft  fimplfciore  ,  neque  enim  peccatum  efl,  quod  perfedifiimum 
I  non  efl: :  Cum  tamen  mihi  fefe  obtulerit  conftru&io  fatis  expedita 
per  re&ificationem  curvae  ordinariae ,  hanc  velut  toto  genere  fimpli- 
ciorem  illa ?  quam  Vir  Cl.  dedit ,  paucis  defignare  volui.  Nam  ipfe 
curvam  quandam  conftruit,  quadratura  feudimenfione  ejus  figurae, 

cujus  ordinata  efi:  4xx*  'Sfa,  —x  Et  hujus  quadratricis  tranfcen- 

dentis  (quam  ob  ufum  Elafticam  vocat)  rurfus  dimenfionem  adhi¬ 
bet,  ut  folvatur  problema  quaefitum.  Atque  ita  curvam  a  me  pro- 
\  pofitam  efficit  per  folutionem  tranfcendentalem  fecundi  generis. 

^  Sed  cum  curva  fit  ipfamet  nonnifi  generis  primi ,  quia  tantum  ad  ejus 
conflru&ionem  requiritur  quadratura  figurae ,  cujus  ordinata  eft, 

—  x  :  a ;  ideo  lineam  quoque  quaefivi  algebraicam ,  cujus  re- 
ftificatione  quaefitum  commode  praeifaretur.  Quomodo  autem  hae 
duae  quadraturae  conicis  dimenfionibus  relpondeant ,  alias  o  flendam. 
Adefl:  enim  peculiaris  pro  talibus  analyfis.  Sane ,  fi  quadranda  efiet 

figura  ordinatarum,  Hb*  ( quae figno tantum  a  di&a  differt) 
per  extenfionem  curvae  hyperbolicae  res  praellaretur.  Sed  nunc  ad 
propriam  conflxu&ionem  problematis  propofiti  progrediamur. 

IX.  Quaeritur ,  qualis  fit  ( in  fig.  2  )  linea  Ifochrona  pamccntrica 

ijC  1 C  3  C,  in  qua  moto  gravi,  quod  defcendit  $x  altitudine  H ,  acces- 

fus 


MENS.  AUG.  A.  MDCXCIV.  371 

fus  <5 c  recefliis  refipe&u  centri  cujusdam  A  fieu  pun&i  fixi  ,  fit  aequabi- 
lis;  adeoque  elementa  diftantiarum  ab  A  fint  elementis  temporum 
proportionalia.  Diftantiae  A  C  repraefientent  tempora  t ;  ex  i  C  agatur 
1 C 1 fi,  normalis  ad  A  2  Cierunt  1  6  2  C,ut  elementa  temporum  d t .  Ar¬ 
cus  curvas  appellentur  c ;  elementa  eorum ,  dc  ,  tanquam  elementa 
fpatiorum,quas  grave  percurrendo  abfolvit.  Sunt  autem  ( ex  genera- 
liflima  motus  lege)  elementa  Ratiorum  in  ratione  compofita  v  e  lo  cita- 

,  0) 

tum  &  temporis  elementorum.  Velocitas  vocetur  v.  Hinc  dc  utvd  t. 

Diftantia  inter  horizontes  pun&orum  H  <$c  A,  feu  HA,  vocetur  a. 
Porro  exlege  motus  gravium  ,  velocitates  fiunt  in  duplicata  ratio¬ 
ne  altitudinum  HB.  Sit  AB,  x y  <3c  H  B  erit  a  x  (  nam  varie¬ 
tates  Jignorum  pro  talibus  in  ipfio  literas  valore  comprehendo,  nec  in 

f  ,  co 

calculo  moror, cum  omnia  eodem  modo  proveniant)  fiet  vv  ut  a^xy 
&peri&2,fit^r  ut dt  y  a*bxy  feu  adimplendam  legem homoge- 
(3)  - 

neorum  dczizdt  y  aa^ax:  a.  Jam  centro  A,  radio  fi  placet  AH, 
deficribatur  circulus  A  KM,  axem  AB fiecans in K,  dcACinM.  Et 
Arcus  KM  (qui  vocabitur  m)  repraefientet  angulum  converfionis 
re&aeAMC  circa  A;  itaque,  M 2 M, feu dmy  erit ipfius arcus  circai- 
li  five  motus  angularis  fieu  vertiginis,elementum.  Itaque  fit  1 C 1 fi — 

tdm:  a.  Eft autem  quadr.  iC  2C  aequ.  quadr.  2C  i5  ^  quadr. 

ifiiC,  Ergo  dc  d  c-—  dt  dtA*t  t  dm  dm:  aaziz(  per  aequ.3) 

(6) 

dt  dtfydt  dtx:  a.  Ergo  dt :  t  —  dm  :yax.  Ex  M  ad  axem 

(7) 

agatur  normalis  M  L,  &  A  L  vocetur  z ,  fiet  ax  —  zt,  nempe  obtri- 

„  ,  "  00 

angula fimilia  ALM,  AB  C.  Et, per  63c/ntdt :  y  at^zz dm:  Yaz 

(9)/  - _ _ 

Jam  ex  proprietate  tangentium  circuli  cfi:  d  m  ad  dz  ut  a  ad  y  a  a—z  z, 
ideftjut  AMadML ,  radius  ad  finum  anguli  K  A  M.  Et  ex  8  dc 9 

(9)  ’ 


fiet  dt:  Y  at 


3  3 •  (10) 

adz:ya  z~az  Unde  fiummando  2  Y  at  — 

-  Aaa  z 


a  a. 


/ 


\\r  y  + 


u 


t 


M- 

,*L 


ii 


II 


,1 


i  VH  H  U  (j7  l  (  C  f  t  n 


a  a 


i' 


ci  <1 


ry  /v 

/<uL  B. 


x  * 


\ 


ACTA  ERUDITORUM 


3T2  _ _ 

a  a.  fi  di:  Y  a  z~az^  h:  ubi  b  eft  quantitas  confiant  pro  arbt- 
trio  ajjumta.  _  Id  enim  licet  inter  fumman dum  ■>  quoties  non  vetamur 
problematis  conditionibus.  Quod  cum  non  fatis  obfervari  videam> 
monere  hoc  loco  volui  T  quoniam  intereltad  JolutTonum  gener  alit  a- 


mmu  Nam  infinitae  fatisfaciunt  curvae ,  iisdem  manentibus  pundis  H 


-  £K 


i M*xrr 


\&  A ,  fed  quae  variari  poliunt  pro  variata  reda  b  ,  adeo  ut  curva  quae- 
fita(  quantum  judico)  reperiri  poffit ,  quae  tranfeat  perpundumda- 

tum.  Nunc luperefi: abfolvenda quadratura  f,dzy a  z — az  ,  id 
cft  (fiAN  fit  media  proportionalis  inter  AL  <5tAK)  invenienda  efb 
^  /area  figurae,  cujus  ordinata  fit  ad  AH  ut  quadratum  ab  AH  ad  redam 
a  -  fguium  fub  A  N  Sc  L  M* 

Hanc  quadraturam  ita  efficiemus :  InHK  fumatur  L  \V  ts qua¬ 
lis  ipfi  E  K  diagonali  quadrati  ab  AH  vel  AE ,  <3c  junda  M\V,  fuma¬ 
tur  A  (3  in  A  K,  fi  opus  produda,  quae  fit  ad  AN  in  duplicataratione 
MW  ad  W  L  fcu  E,  K.  Et  ipfis  A  /3  ordinatim  ad  angulos  re- 
dos  applicentur  (3yy  quae  fint  ad  LM  (relpondentes)  ut  rcdan- 
gulum  N  AL  ad  quadratum  ab  EK.  Et  per  punda  y  defcribatur 


svl?':  Au/V  JpJY\  Jfi  linea  A  y,  cujus extenfione in  redum  habebitur  quadratura  paulo  ati- 

tedida.  Nempe  triplum  redanguli  fub  curva  A  y  &reda  A  H,  demto 


n 


quintuplo  dimidii  redanguli  fub  A  N  &  L  M  ( 


|V4  * 


3, 

■az  ) 


<L-UU^ 


dabit  figurae  fupra  didae  ab  A  incipiendo  fumtae  (  cujus  ordinatae  fint 
£X  :  /VJ±£-  ZM  ‘  @.V  Reciproce  proportionales  didis  redangulis  fub  AN&LM)  aream  * 

^c; 

aquarii  applicando  ad  a  prodibit  reda  aa*f>dz:  y  a  z  —  a  z  J 

Haec  reda  fumatur  eum  reda  confiante  h  (fignis  tamen, prout  cafu$< 
poftulant,  variatis) provenientis  dimidium  yocetur  Ergo  per  seq. 

Cn) 

sofity^/— :  p  feu  t~pp:a.  Et  cum/ habeatur  ex  2  &  4 ,  ha¬ 
bebitur  ex  illis  8c  t  feti  AC.  Ergo  &  x  feu  A  B  per  aequ.7.  Cum  ergo 
ex  affumta  A  L  feu  z  quacunque  habeatur  A  B  magnitudine , adeoque 
&  politione, at  AC  magnitudine  5  habebitur  A  C  etiam  pofitione,feu 
dabitur pundumC.  Nam  centro  A,  radio  A  C  >  magnitudine  dato, 

de- 


MENS.  AUG.  A.MDCXCIV.  573 

defcribatur  circulus ,  cui  ex  B  normaliter  ad  AB  educta  occurret  ira 
pundo  C,  quod  eft  in  curva  Ifochrona  paracentricaquaefita*  Deli¬ 
neationes  variabunt  pro  cafiBus,quaminrem  &^afliimta  variari  de¬ 
bet.  Nam  quod  arbitratur  Vir  ClariJfimus,non  nifi  unam  lineam  quse- 
fitam  dari  ad  idem  pundum  A ,  &  ad  eandem  altitudinem  H  \  id  rogo# 
ut  denuo  expendat :  mihi  enim  vifum  eff  infinitas  haberi  pofTe ,  ita  ut 
alfignari  regulariter  queat*quae  per  datum  pundum  tranfeat \  exceptis 
pundishorizontalis  redae  tranfeuntis  per  A.  Quin&  fupraAtalis 
linea  intelligi  poteft.  Tantum  vero  ipfius  acumini  &  profunda  harum 
rerum  notitiae  tribuo  y  ut  quod  re  rite  expenfa  meisque  rationibus 
confideratis  fecunda  meditatione  ftatsuet>plurimum  apud  me  ponde¬ 
ris  fit  habiturum_>* 

Interim  quemadmodum  rationem  univerfalem  hic  aperui  r  per 
quam  folutiones  problematum  differenti  alium  redduntur  generales ; 
quae  negleda#ni  fallor,  obftitir,  quo  minus  Vir  Clari jfimm  hic  omne  s 
lineas  quaefito  fatisfacientes  complederetur  :ita  dabo  modum  Mecha* 
nicum  quidem#  fed  tamen  ob  univerfadkatem  dcpraxeos  commodi* 
tatemnon  contemnendum,  cujus  ope  quaeeunque  linea  qmfita  trans* 
tendentes  dfferentialiter  data  per  punUum  datum  (  quando  id  fieri 
potefc )  duci pojfiunt  ,  idque  tam  exade,  quam  quis  volet#licet  non  ut 
Geometricus  fupra  declaratus  (exemplo  lineae  finuum)  perpunda 
vera, fed  tantum  per  veris  proxima  incedat.  Habetque  hunc  ufum,  ut 
de  linearum  poffibilitate ,  forma  <Sc  natura  y  multa  etiam  ante  veram 
folutionem  cognofcere  poffimus.  Quin  Sc  ad  differentio-differentia* 
les  cujuscunque  gradus  applicari  poted.  Nempe#  in  exemplo  prae- 
fente,  datum  fit  pundum  i  C  y  per  quod  ducendalinealfochronapa- 
racentriea  C  C  y  in  qua  grave  lapfum  ex  altitudine  H  aequabiliter  re¬ 
cedat  a  centro  A;  quaeritur  pundum  aliquod  aliud  proximum  2  C* 
ita  ut  reda  1 C  2  C  fithtmpoljgoni,  curva fucccdanei,  Praeter  redam 
A 1 M,  in  quam  ( fi  opusprodudam)incidit  1  C#ducatur  alia,quantum 
fatis  vicina  AiM,  (  ad  eas  partes  y  ad  quas  ducere  volumus  lineam 
CC)<5tadA2M  agatur  ex  1 C  perpendicularis  1 C 1 0*  Et  in  A 1 6 
(fi  opus  produda  )  fumatur  (  ad  eas  partes ,  ad  quas  ducitur  linea# 
1C2  C)reda  ipfi  AH  aeqiialis#i$jPsunde perpendiculariter educatur 
1 P 1 Q  (ad  easdem  quas  dixi  partes)  Bifeda  A  B  in  centro  ®y  radio  m 
H>defcriptus  circuli  arcus  fecet  AEfiopusprodudaminRjfeu  bre- 


374  ACTA  ERUDITORUM 

vius  -quaeratur  A  R  media  proportionalis  inter  AH  Sc  HB.  Denique 
centro  i  C  radio  aequali  ipfi  AR  defcriptus  arcus  circuli  fecet  i  P  iQjn 
l  junda  i  C  i  Q^fecabit  ipfam  A  2  M,fi  opus  produdam  in  pun- 
do  quaefito  i  G.  Eodemque  modo  ex  pundo  i  C  quaeretur  3  C,  &  ita 
porro.  Et  fic  habebitur  polygonum  1 C  2  C  3  C  &c.  lineae  quaefitae  fuc- 
cedaneum,  feu  linea  Mechanica  Geometrica  vicaria ;  fimulque  mani- 
fefte  cognofcimus,  poflibilem  effe  Geometricam  per  datum  pundum 
1  Ctranfeuntem  ,  cum  iit  limes ,  in  quem  tandem  polygona  continue 
\  advergentia  evanefcunt.  Ita  fimul &fericm  quantitatum  ordinaria¬ 
rum  habemus  tranfcendenti  quaefitae  advergentem .  Quae  ad  tangen¬ 
tium  converfam  de  caetero  meditati  fumus  ,  alio  loco  Deo  volente 
proferemus :  multa  enim  diverfillima  itinera  non  hne  fucseflii  ex¬ 
ploravimus  ,  tametfi  profequi  latis  non  vacet.  Pro  radicibus  aequatio¬ 
num  omnino  dari  puto  methodum  generalem  ,  neque  imaginarias 
\  moramur.  Itaque  quod  inde  colligit  Fir  Do£liJpmM,\\a&znxxs  probo, 
ne  miremur ,  fi  in  Tranfcendentibus  intra  pauciEimos  annos  non 
omne  praeftitum  eft,  quod  vellemus ;  quando  in  ipfa  analyli  ordinaria 
feu  algebraica  circa  radices  aequationum  feu  valores  incognitarum 
analyticos ,  nemo  gradum  quarto  altiorem  abfolvit ,  nec  Vieta  vel 
Canefitis  ineo  negotio  quicquam majorum  inventis  adjecerunt. 

Poftremone  difceptatiunculae  priftince  inter  nos ,  circa  nume¬ 
rum  radicum  ofculationis,  monitorumque  Viri  Clarijfmi  plane  obli- 
vifcar.  Equidem  quod  initio  fcripferam ,  cum  materiam  hanc  Geo  - 
metris  proponerem ,  adhuc  mihi  verum  videtur ,  quando  fcilicet  cir¬ 
culus  lineam  ofculatur,  duos  contadus  feu  quatuor  interfediones 
in  unum  abire;  adeoque  adelfe  quatuor  radices  aequales.  Interim  ve¬ 
rum  quoque  eft,fi  quis  modo  circulum  reperiat  lineae  in  tribus  pundis 
coeuntibus  occurrentem ,  habere  ofculantem.  Nam  quartum  pun¬ 
dum  eo  ipfoadeft,etfi  ejus  non  fiat  mentio.  Cujus  rei  ratio  eft,quod 
nunquam  circulus  lineam  ad  easdem  partes  cavam  fecat  in  tribus  pun¬ 
dis, quin  fimui  fecet  in  quarto.  Si  vero  circulus  lineam  fecet  in  tribus 
tantum  pundis,  oportet  in  arcum  lineae  in  pundis  interceptum,  cade¬ 
re  pundum  flexus  contrarii.  Et  tamen  nihilominus  in  ipfomet  pun¬ 
do  flexus  poffumus  pro  ofculante  concipere  quatuor  interfedionum 
coincidentiam ,  feu  duos  ab  eodem  latere  curvae  contadus  circulares, 

unum 


MENS.  AUG.  A.MDCXCIV.  375 

unum  ante *  alterum  poftpundum  flexus ,  feu  unum  in  concava*  alte¬ 
rum  in  convexa  parte  arcus  ex  duabus  partibus  hujusmodi  compofiti,* 
qui  contadus  continue  convergentes  tandem  in  ipfo  flexu  coibunt. 
Et  revera  flexus  contrarii  eft  pundum  extremum  commune  *  in  quo 
duae  lineae ,  una  concava,  altera  convexa  *  ( unam  totam  conftituen- 
tes)  fe  tangunt.  Coincidunt  ergo  duo  contadus  feu  quatuor  in- 
terfediones  in  omni  ofculo.  Sed  fi  de  interfedionibus  redae  cum 
linea  quaeratur  *  tria  tantum  punda  interfedionum  coincidentia ,  vel 
contadum  cum  interfedione  coeuntem ,  nempe  in  ipfo  pundo  fle. 
xus*  non  vero  duos  contadus,  concipere  licet. 


OBSERVATIONES  ECLIPSIUM  SOLARIUM 

Anni  1693  &  94. 

ECLIPSIS  SOLARIS  GUBEKJE  A  GODOFR . 

Kirchto  obfervatay 

d.23.Jun.  ft.vet.  anni  1693. 

QUamvis  coelum  circa  Eclipfeos  expedatae  confinia  nubilum  pa¬ 
rum  fpei  faceret  ejus  obfervandae  5  difpulfis  tamen  a  meridie  nu- 

/  // 

bibus*  ferena  aura  Hor.  1*9.  o*  principium  ejus  Tubo  decempedali 
latis  manifefte  deprehendi ;  contadus  tamen  limborum  uno  circiter 
minuto  citius  contigerat.  Increfcebat  inde  defedus  magis  ac  crede- 

/ 

bam futurum:  fed Hor.  1.  50 *  cum  defednm  duorum  circiter  dig£. 
torum*  quantum  ob  aurae  inconflantiam  fieri  potuit,  aeftimarem*  coe¬ 
lum  fpiflis  nubibus  obvolutum  Ipem  omnem  continuandae  obferva- 

/ 

tionis  praecidit.  Hora  tamen  2.  36*  Sole  per  interruptas  nubes  iterum 

*  i  f  ;  / 

confpedo*defedus  adhuc  aliquis-deprehendebatur*qui  ad  usq;  42  du- 

/ 

rabat.  SedHora  2.  43  difcusSolis  omnino  liber  erat.  Tempora  ca¬ 
pta  funt  perHorologium  ofcillatorium,  &  ex  altitudinibus  Solis*fini- 
to  deliquio  captis ,  eorreda.  Totius  obfervationis  ratio  efl  in  Ta¬ 
bula-,.  Ordo 


37<5  ACTA  ERUDITORUM 


Ordo 

Ol> 

ferv. 

Tempus 
fecund. 
Hor,  ofc. 
H,  /  // 

Eclipfis  Solaris  anno 
1693.  die  13.  Jun. 
3.  JuJ.  poftmerid, 
obfervata  Guben. 

partes 

Micr. 

io.Pe» 

dum. 

Altit.Solis 
&Dift. 
Gr.  1  U 

Quai 
Defe 
/  // 

tititas 

dus 

D.  / 

Temp.  cx 
altir.  corr, 
H.  /  /t 

* 

!. 

2. 

3- 

!i.  0.  0. 

1.  4*  0* 

r.  8*  0. 

Diameter  Solis 

Sol  clarus 

Initium 

218. 

0.  31.  40 

Ir  2.  O. 

r.  6.  0* 

r .  10.  0. 

4- 

5- 

i.  9.  0. 
1.  17.  5. 
I.  22.  15. 

Defe&us  exiguus 
Chorda  defedus 
Partes  lucidae 

72. 

198. 

0.  10.27. 
O»  28»  46, 

2. 54. 

1.  6. 

1 .  11.  0. 
x.  19.  5. 
1.24.17. 

7-i 

8. 

1 

I.  30. 5O. 
I.  50.  O. 

Chorda  circiter 

Quantitas  Defedus 
circiter 

100. 

O,  I4.3L 

2.  0. 

I  •  32.10« 

f.  fX.  0. 

9* 

IO. 

ii* 

2*  4^*  O* 
2.  42.  O. 

2.  43* 

Defe&us  exiguus 
Defedus  adhuc 

Finis 

2.  43.  O. 

2. 44*  °* 
2.  41*  o*. 

12. 

14. 

1. 49.4,0., 
2.  21. 45. 
3-  13-47- 

Altitudo  Solis 
Eadem  repetita 
Iterum  capta 

46. 18.  0. 
41.40.  0. 
41.24.  0. 

« 

2.  f  1.36. 
2.23  -44. 

3.  25.36. 

id. 

5.  49.24. 
5.  51.40. 

Altitudo  Solis 

Eadem 

19.  0.  0. 
18. 46.  0. 

f .  52.40. 
f-  14-12, 

I.  j$.  30.I 

Ergo  Duratxo  tota 
dimidia 
Medium  feu  maxima 
obfe. 

'i 

< 

1 

1 

c.  jf.  0. 
0.  4.7.  }0, 

I.  57.30. 

Cognita  hic  Eclipfcos  hujus  duratioiK^  quantitas  ejusdem  calculo 
facile  determinatur.  Horarius  enim  Lunae  motus  a  Sole  vilus  hoc  tem- 

/  U  /  // 

p  ore  fuit  22.  25.  Unde  fcrupuia  dimidiae  durationis  17.  &fcru« 

/  //  / 

puia  defedus  5.  37.5  indeque  defedus  Dig.x,  g;  Summa  Sdromm 
/  .//  /  // 

31.  12;  &  Solis  15.  49  affumtis* 


1 


ECLI- 


MENS.  AUG.  A.  MDCXCIV.  377 

•  -  m 

ECLIPSIS  SOLARIS  IBIDEM  AB  EODEM  A  UTOR  E 

Anno  1694 1  d .  12 .  Jun .  v.  obfer- 

vnta. 

COelum  hodie  varium,  Sc  nubibus  frequens,deliquium  hoc, prout 
defiderabam,  oculis  nofrris  fpe&andum  non  permilit.  Hora  ta- 
/  ...... 

men  5:.  41  horologii  mei  ofcillatorii,  tubo  quatuor  pedum  ,  Sole 
nubibus  evoluto ,  defedus  aliquis  comparebatj  quantitatem  tamen, 
quae  exiguam  dilci  partem  occupabat,  determinare  nubes  flatim  in¬ 
tercedentes  non  linebant.  Et  hunc  defe&um,  Sole  per  rariores  nubes 
fubinde  transparente ,  diredo  per  tubum  intuitu  ,  in  limbo  luperiori 
verius  dextram  (nam  tubus  Ipecies  inverfas  exhibet)  non  femel  inlpe- 
xi,  quem  alius  praefentium  per  foraminulum  in  papyro  acu  fa&um  in¬ 
ferius  ad  laevam  deprehendit :  eumque  a  prima  obfervatione  crevis» 
fe  uterque  judicavimus,  fed magnitudinem  ejus  exadle definire  coeli 
.  intemperies  aliaque  impedimenta  non  permifere ,  nili  quod  infra  di- 

7  .  .  t  -  / 

gitum  eam  conflitiffe ,  ex  circumflandis  conclu fimus.  Hora  6.  5  de*- 
crelcentis  eclipfeos  eam  magnitudinem  aeflimabamus ,  quae  fuerat 

/ 

primo confpe&ae :  a  quo fenfim contrahebatur,  utHor. 6.  npau- 

/ 

xillulum  adhuc  reflaret ,  infequentivero  13  Solem  integrum  relin* 

/ 

queret.  Duratio  Eclipfeos  nobis  confpicuae  fuit  31 ;  fed  cumprius 
coeperit,  quam  nobis  animadverteretur  ,  tota  ejus  duratio  praeter- 
/  / 

propter  fuk  40,  femiduratio  10  5  Horarius  Lunae  a  .Sole  vifus  prae- 
/  ,  /  /i 

terpropter  zp.  Undefcrupula  defe&us  1.  34,  & maximus  defedus 
/  - 

Dig.  o.  ]6.  Ex  altitudinibus  Solis  poflea  captis  tempora  reflituta 
fiuxt,  ut  habet  Tabula# 


Bbb  Tem- 

✓ 


\ 


\ 


578  ACTA  ERUDITORUM 


Tempus  fecund. 
Horol.ofcill. 

H.  /  // 

.  ^ 

•  V 

Altitudo! 

Solis. 
Gr.  / 

Tempus  ex  AT  : 
tit.  Solis  corr. 
H.  /  // 

Diff. 

Temp. 

/  // 

5*  11' 
y.  4r.  0. 

6.  5.  0. 

Initium 

5. ,  40.  43. 

5.  48.  43* 

<S.  1 2.  43. 

6.  12.  0. 
6 .  1 3.  0. 

Finis 

• 

<5.  19.  43. 

d»  2o*  43* 

6.  19.  45. 
6.  22.  0. 

6«  24*  io# 

Altitudo  Solis 
Eadem  repetita 
Iterum  capta 

14.  18- 
13.  58. 

ij.  40. 

6.  27.  2S. 

d»  29.  44* 

6.  31.  48- 

7*  43* 
7.  44. 

7*  38. 

EADEM  ECLIPSIS  A  JO.  PHILIPPO 
Wurzelbmr  Norim  bergt  obfervata . 

RAtionem  exhibet  Tabula  /  a  folertiffimo  Aflronomo  nobis  libe- 
raliter  communicata : 


*  Tempora 
Ofcillatorii. 

Altitudo 

Solis. 

Azimutha 

Solis 

a  Mer.  in  Occ. 

Tempora  corre- 
diora. 

H. 

M. 

s. 

0.  /  // 

0. 

7 

H. 

M.  S. 

XII. 

0. 

c. 

d.  <$4.  3.  1 0. 

0. 

0. 

XII. 

0*  0. 

I. 

53* 

4r. 

59*  53*  49* 

— 

— 

I. 

54*  5o- 

II. 

11' 

20. 

yo.  15.  30. 

<53. 

3*- 

II. 

34*  31* 

57- 

41$.  39.  0. 

5°. 

58»  40. 

in. 

2. 

0. 

45. 58. 30. 

70. 

58. 

III. 

3*  8* 

9* 

49* 

44.45.  0. 

7i. 

54* 

11.  6. 

■ T  ■-  ■'  ’■ 

O. 

43.  27.  0. 

74* 

52. 

19.  24. 

V. 

ip. 

20. 

Initium 

Ecliple 

os 

V. 

20.  35. 

40. 

Phafis  I. 

Dig.  0.  fer.  20. 

24. 55. 

27* 

59* 

Ph.  II. 

0. 

30. 

29.  IO, 

3** 

3* 

Ph.  III. 

0. 

45« 

32.  18. 

39* 

12. 

Ph.  IV. 

0. 

58* 

36.  27, 

Temp. 


MENS.  AUG.  A.  M  DC  XCIV.  579 


Temp. 

Ofc. 

PhafesEclipfeos. 

Temp.  corr. 

H.  M. 

s. 

Dig.  Scr. 

H. 

M. 

S. 

V.  38. 

6, 

Phafis  V. 

1. 

8. 

V. 

39- 

2!. 

4T* 

41. 

Ph. 

VI. 

I. 

8» 

42. 

47. 

44. 

28. 

Ph. 

VI I. 

1. 

1 0. 

45- 

43* 

47- 

37* 

Ph. 

VIII. 

1. 

1 0. 

48* 

52* 

J1- 

16. 

Ph. 

IX.- 

1. 

1  0. 

52- 

S1- 

55- 

1. 

Ph. 

X. 

1. 

9* 

56. 

1 6. 

59- 

5* 

Ph. 

XI. 

1. 

7* 

VI. 

0. 

20« 

87* 

Ph. 

XII. 

0. 

u- 

52. 

7* 

12. 

Ph.: 

XIII. 

0. 

40. 

8- 

27. 

10. 

41. 

Ph. 

XIV. 

0. 

24. 

11. 

5<$. 

H- 

34- 

Ph. 

XV. 

0. 

1 4* 

14. 

49. 

i8- 

IO. 

Finis  Eclipfeos. 

19. 

25* 

Ratio  diametrorum  utriusque  Luminaris  ob  exigua  difci  Lunaris 
Tegmenta  *  eaque  trans  auram  haud  adeo  limpidam  terminis  minus 
diftin&is  apparentia*  accurate  pronunciari  non  poterat.  Si  tamen  ali¬ 
quis  eft  conje&urae  locus,  vel  nulla*  vel  admodum  exigua  inter  utram¬ 
que  diametrum  interceffit  differentia. 

IDEM  SOLIS  DELIQUIUM  EXIGUUM,  ANNO  /ER/E 
vulgaris  Chriflian&  1694,  die  12  Jun,  ft.  vet.  obfervatum  a 

o  / 

Jo,  Abr.  Ihle *  Lipjla  fub  Elevat,  Poli  J7.  ip,  ita  fe 

habuit . 

C  '  o  / 

OOlis  matutini  altitudo  deprehenfa  fuit  hora  7,  27*  30. 

O  /  o 

Hora  p,  46.  Hora  9. 15,  48, 

0/0/  /  o  / 

Horapomerid.  3,  29,  39*  45«  Hora  3.  47,  38*  3?* 

Urbis  Horologium  femper  hic  intelligendum ,  horaria  vero  minuta 
ex  clepfimmidio,  ad  horologium  ofcillatoriumdivifo*defumta 


B  bb  2 


Pri- 


/ 


38o 


ACTA  ERUDITORUM 


/  . 


Primum  Lunae  conta&umfiveEclipfeos  initium  Hora  pomerid.  5, 25, 
circa  dextri  marginis  Solaris  gradum  ioaut  12,  a  puncfioinfimo 
afcendentem  in  tabella  obfervatoria  notavimus^qui  margo  coe¬ 
lum  five  Solem  ipfum  infpicienti  finifier  eft. 

Hora  2,6,  primi  digiti  primus  quadrans  defeciffe,  Hora  autem  5 6 

primus  digitus  fuperatus  videbatur  i  Sole  fubito  hic  occultato* 
ut  phafin  hanc  fatis  accurate  metiri  neudquam  liceret. 

/ 

Hora  6y  5 ,  decrefcente  jam  Eclipfi ,  gradus  40  aut  43  ex  Solis  mar¬ 
gine  abfciffi  credebantur  \  lubinde  enim  incurfantium  nubium 
invifa  agmina  totius  diei  perdifficilem  obfervationem  effece¬ 
runt  i  nobis  non femel  delperantibus :  finem  tamen  Eciipfis  fe- 

/  // 

cure  fpe&are  licuit  hora  6 .  15. 

Tota  igitur  duratio  minuta  horaria  51  neudquam  fuperavit.  Graduum 
minuta  prima ,  &  temporis  fecunda  ,  aefiimatione  confiant, 

Ponderandum  ducimus,  hoc  Solis  deliquium ,  &  quod  eodem  praece¬ 
dentis  anni  Junio  menie  accidit, majus  apparuiffe ,  quam  calculi 
curiofe  politi  monfirarunt. 

ECLIPSIS  L  UNAE.  TRANS  ET  INTER  NUBECULAS 
pr&ter fluentes  obfcrvata  Norimberga  a  Philippo  IVurzelbaur 

Anm  cL  z6  Jun .  fl .  v» 

Tempora 

Horol.  portae  Qfcillator 
til  /  mino  r.  maj  o  ris 

Mi  S.-  H.  M.  S* 

.  a  /  // 

*  *  -  eulminatSatufnus  ait.  ig^  3,  zo<< 

©  /  * 

*  *  -  Lunae  jam  1. 30  azim mitra  Meridianum  pro- 

o  /  // 

greffae  altitudo  limbi  inferioris  17.  32.  o, 
*  *  Culminat  lucida  Aquilae  48.40.10 

XIL40. Horologia  conferuntur 

XII .  54. 


X.  52.  ©. 

X 1 1.  o.  0^ 

28.  10. 

42.  ©rf 


I 


MENS.  AUG.  A.MDCXCIV.  581 

XII.  54.  o.  Albor  Lunaris  e  regione  Montis  Sinat  nonnihil  tue¬ 

batur, nec  fine  Penumbra  ingruentis  fufpicione*fed  nubecu¬ 
lae  praetercurrentes  faciem  lunarem  obvelant ,  qua  emer¬ 
gente^ 

XIII. 11.J7.  Penumbra  evidentior  apparet. 

13. 50.  Penumbra  increbefcit ,  forfirn  &c  Umbra  vera  appellit 
Jam  Montes  Sinat  <3c  /Etna  in  eodem  Verticali. 


17t 


o.  Umbra  vera  fatis  evidens  inter  190  &200  difei  Lunae 
Heveiiani  in  confiniis  laciu  Meridionalis  Se  Montis  Hajaloni 
quartam  circiter  digiti  partem  occupatio,  quamfubinde 
occurrentia  nubium  velamina  accuratius  deferibi  noiu 
finunt^. 

20.55.  T rans  nubeculas  iterum-apparet  phafis,  quoad  quantita¬ 
tem  priori fimilis,  fed  (ad tubi  inverfionem)  fuperne  lae¬ 
vam  verfus  fu  per  M.  Sinai  promota>  &  nubes  magis  magis¬ 
que  conjun&ae  haud  prius  quam 

44.30.  inter  fifiuras  phafin  prifiina  fortafle  minorem  eamque 

ulterius  laevam  verfus  pergentem  contueri  permittunt ,  fed 
fubito  nubilis  iterum  obvolvitur  Luna ,  quibus  modice  dis- 
fipatis 

0 

J2.40.  intra  lio  &230  difei  tufiaris ,  circa  MM,  Techiran* 
dam  &  Dalanguer ,  Penumbra  apparet  ultra  digitum  exten- 
fa,  quae  trans  nubila  modo  crefcere  modo  decrefcere  vide¬ 
tur  $  usque  dum 

59.  0.  fpifia  nubium  congeries  Lunam  omnino  obtegit ,  qua 
XlV.i.jo.aliquatenus  diffipata ,  Penumbra  adhuc  apparet  ?  quae  nec- 

p.  o,  dum  evanuit*  quinimo  per  intervalla  >  modo  magis  modo 
minus  diluta  apparet. 

1 6.  o.  Levifiimum  veftigium  refiduum  efu 

ig.  Oi  Lunam  liberam  inque  nitorem  priftinum  refli  tutam* 
cenfemus* 


tu  3 


LET 


382 


ACTA  ERUDITORUM 


LETTRES  X>u  CARDINAL  MAZARIN 

Second  Partie . 

i.  e. 

Epiflohe  Cardinalis  MazarinL 
Tomus  Sidus. 

Amflelodami,  apudHenr.  Wetfleinium,  1 6p$.  in  12. 

Plag,20. 

PRimumTomumEpilfolarum  Julii  Mazarini  a  Varillafio  colleUa- 
rum  editarumque  ,  AUahaeccefiftunt  anno  i<$9i,menfeMartio, 
p.i^r.  Qui  nunc  fefe  nobis  offertfecundusTomusejusdemargumenti 
Epiftolas  comple&itur, quarum  nonnullae  itidem  ad  Ludovicum  XIV. 
Galliae  Regem,  ej  usque  matrem  ,  ceterae  adTelleriumacLionneum, 
miniftros  regios  datae  funt.  Et  Regis  quidem  animo  amorem  ,  quo 
in  Mariam  Manzinam  Mazarini  neptem  ferebatur  ,  excutere  omni 
ope  annititur.  Id  trigefima  nona  &  quinquagefima  cumprimis  tefta- 
tur  Epiftola.  Matrem  vero  Regis ,  de  fua  erga  illam  Regemque  fide, 
fubinde  certiorem  reddit,  fimul  quam  aegre  intempeftivum,  quo  Rex 
neptem fuam  compledebatur,  affedum  ferat,  adeo  non  dilfimulat,  ut 
faepius  indignabundus  querulas  voces  fundat.  Reliquae  Epiflolae,  quae 
inter  Mazarinum  Cardinalem,  <Sc  Ludovicum  de  Haro ,  gefta  fint ,  ju- 
fta  ferie  exponunt  edifferuntque.  Acriter  faepius  inter  utrumque  eft 
difeeptatum,  ut  parum  quandoque  abfuerit,  quin  irrito  eventu  difees- 
ferint.  Ludovicus  quippe  Condaei  Principis  Rudebat  partibus ,  eum- 
que  priftinis  reftitui  dignitatibus  cupiebat :  abnuebat  haecMazari- 
nus, Regisque  maximopere  referre,  ne  Condaeus  impune  officii  fui  mi¬ 
gra  fle  leges  videretur,  contendebat.  Haec  praecipua  litis  caufa,quam 
cum  componere  non  adeo  proclive  elfet ,  accedentibus  &  aliis  haud 
exigui  momenti  rationibus,  indies  magis  magisque  pacis  negotium 
impediri  coepit.  Incredibile  diclu,  quantum  inde  Mazarino  taedium» 
Hoc  vero  non  mediocriter  augebat  Ludovici  lenta  &  cundabunda 
negotia  expediendi  ratio.  Unde  &  fubinde  ea  de  re  conqueritur^, 
praefertim  Epift.  LXXI  &LXXX,  fimul  tamen  profitetur,  tantum 
fibi  fupereffe  patientiae,  ut,  fi  taediis  moleftiisque  fe eousque addu¬ 
ctum 


MENS.  Alia  A.M  DC  XCIV,  }8j 

dum  iri  Ludovicusfperet^,  ut  Regis  fui  infuper  habeat  commoda, 
eundem  turpiter  deceptum  iri,  nullus  dubitet_,.  Prudentiae  vero, 
prornptitudinis ,  &  aliarum  ,  quibus  Mazarinus  eminuit,  virtutum 
documenu ,  finguiae  Epiftolae  affatim  fuppeditant,  fimulque  docent, 
quo  pado  infinitis  tandem  difficultatibus  luperatis, pax  &  quies  reddi¬ 
ta  fuerit  feffis  Europae  rebus. 


GEORGII  MOEBII ,  THEOLOGIAE  DOCTORIS  ET 
in  Academia  Lipfienfi Profi.  Pubi.  Primarii,  fcleEla  Diluta* 

tiones  Theologica. 

Lipfiae ,  fumtibus  Jo.  Chrifiani  Wohlfarti,  A.  1694.  in  4. 

7  Alphab.  14!  piag. 


CUm  maxime  Reverendi  D.  D.  Moebii  Scripta  quaedam  in  Adis 
hisce noftris  anno  1685. p*375* commemoraremus,  &occafione 
quidem  tradatus  de  Ethnicis  Oraculis ,  nominatae  etiam  funt  inter 
alias , quas  divulgavit,  Exercitationes,  quatuor  iftae  adExod.  XXXIL 
de  mofcholatria  populi  Ifiraelitici ,  ac  totidem  aliae  ad  Numer.  XXI.  de 
firpente  aneo  compofitae.  Iftae  autem  nunc  iterum  laudandae  funt, 
pofteaquam  Differtationum  aliquot,figillatimquondamabsfe  edita¬ 
rum  fafciculum,  uno  jam  volumine  comprehenfttm,  ad  plurimorum 
infantiam Audor  celeberrimus  prodire  juffit,  comitesque  adeo  iis 
adjunxit  disquifitiones  varias,  quarum  pleraeque  hadenus  jam  aliquo¬ 
ties  praelum  expertae ,  fed  nihilo  tamen  fecius  cum  reliquis  iterum  de- 
fideratae  fuerunt ,  utpote :  Afylologiam facram , exNum.  XXV.  <3c  Jof 
XX ;  Hi  floriam  Propheta  Bileami ,  ex  Num.X  XII.  XXIII.  XXIV; 
Exercitationes  item  fequentes  :  de  gratia  irrefiftibili  a  Calvinianis 
mordicus  defenfa ,  &  imprimis  a  Marco  Frid.  IHendelino  contra  D . 
Ger h ardum  magno  conatu  propugnata ;  nec  minus  ejusdem  a  D.  flo. 
Hewii  impugnatione  vindicias;  de  Core ,  Dathanis ,  Abirami  ,  & 
Onus  dcfcenfu  ad  inferos ;  de  Elia  ad  fuperos  afcenfu  ;  de  admiran¬ 
do  DEI  judicio  a  dv  er  fies  pofteros  Regis  S au  lis ,  quorum  fieptem  crucibus 
affixi  mifiere  interierunt ;  de  admiranda  DEI  v  in  di  EI  a ,  quam  occu¬ 
pone  peccati  a  D  avide  commiflfi ,  qui  populum  numeraverat  -^Ifirae  Ut  a 


38+  acta  erud.m.  aug.  m  dc  xfciv. 

fuftimerunt  ,  ex  i*  Samucl.  XXI  V\  dc  publica  & folenni  mifericor- 
dia  divina,  promulgatione  per  Hofeam  c'.  XI  y  $.9.  facta  \  de  agno 
pafchali  Vet,  Tcjlam .  Sacramento ;  difcujfionem  fingularium  quafeio - 
num  Theologicarum  ;  de  arca  Noachi  y  humani  generis  confiervatri - 
1  c£j>  %  de  c  au  fis  (tfmediis  y  qua  Mahomedifiicam  religionem  partlm 
introduxerunt  ■>  partim  adhuc  confervam;  de  fanguine  vetito  ex  6>- 
nefilXij.q-  ubi  (imul  contra  Claudium  Salma(ium,Th.Bartholinum^ 
Stephanum  Curcellaeum ,  Chrifh  Becmannum ,  aliosque  horum  fe- 
quaces  mondratur_>,  fanguinis  efium  ex  animalibus  in  Novo  Tefia- 
mento  non  effe  prohibitum^  ;  de  crucis  ftpplicio  ,  quo  Salvator  no - 
fi  er  Chrifius  tempore  paffimis  fiu t  fuit  ajfebius  ,  ubi  contra  Jof  Sca- 
ligerum,  Ifaacum  Cafaubonum  ,  dc  alios  eorum  affcclas  oftendi- 
tur ;  crucis  fupplicium  apud  veteres  Hehraos  non  fuijfe  ufitatum~, s ;  de 
,  mercatura  fiirituali ,  Efa.LV ,  /.  2.3.  deferipta  \  de  Jona  tridua- 
nam  Salvatoris  noflri  quietem  ac  refurrebtionem  gloriofiffimam  adum - 
brante ,  ex  Matth.  XII  y  40 ;  meditationem  Theologicam  ex  verbis 
Chrifti  y  Matth,  XX Vy  34  — 4S  5  Davidicum  Loci  de  Chriflo  compen¬ 
dium  y  feu  brevem  Pfalmi  CXa  explicationem ;  confilia  pacifica  Mar- 
/  ceUiana ,  feu  difcuiHonem  mediorum  dc  eonliliorum  y  quae  Henri- 
cus  Marceilius ,  Theologiae  Dodor  dc  Jefuita  Bambergcnfis ,  pro  fta- 
bilienda  reconciliatione  dc  unione  univerfali  omnium  diifentien- 
tium  y  qui  ChriRiano  nomine  gaudent,  Chriftiano  orbi  exhibuit./; 
argumentorum  denique  ,  quibus  fe  commotum  profeflus  fuit  Sere- 
niffimus  Princeps,  HENRICUS,  .Dux  Saxoniae y  ut  a  Luthera? 
nis  ad  Reformatos  anno  id88-  Dedaviae  fecederet ,  Examen ,  no- 
jnine  Facultatis  Theologicae  Rifceptum_.e  Et  his  omnibus  prolixi 
fatis  atque  accurati  Indices  non  tra&atuum  modo  ac  difputa- 
tionum  $  fed  diciorum  etiam  Scripturae,  aiL&9- 
rumque  dc  rerum, fubjuncli  conipi- 
ciuntun«,» 

. . ■.-,«*«  [  ■■  i  11  V-T-.-  ■  — T-  ■  >  1  -  ■  .  1  ... 

Indicatum  cupimus  Benevolo  Lebtoriy  prodituram  intra  obi  iduum  Se» 
Ujfpnem  quintam  Tomi  fecundi  Supplementorum s. 


1 


33J 


N.  IX. 

ACTA 


ERUDITORUM, 

publicata  Lipfia 

Calendu  Septembris  Anno  M  DC  XCJV. 


©eoaoyaot  monaxot  HTOI  ©OMA 

T&Maykgx  A  oy©*  $ig  T pvjycqiov  rov  Seo^oyov : 

vd diijd A oyoi  7rqocr(puvrihKG)  A  3?n<?o\cj  H. 

h.  e. 

THEODULI  MONACHI,  SIVE  THO~ 
ma  Magijlri  Laudatio  Gregor  ii  Theologi ,  Nazian- 

zeni.  Ejusdem  Orationes  gratulator U IV >  (f  EpiftoU 
VIIL  Editore  ac  Interprete  Laurentio 
Nor  r  manno. 

Upfalise,  excudit  Henricus  Keyfer,  A.  1693,  in 4. 

Conftat  plagulis  31. 

PRoteum  non  immerito  appellari  polle  hunc  fcriptorem  Editor 
clariilimus  ob fervat ,  quandoquidem  ffiigyptius  ille  vix  fefe  in 
plures  vultus  formasque  mutaverit,  quam  nomine  lubinde_» 
alio  alio  que ,  interdum  etiam  nullo ,  hic  Nofter  in  Eruditorum 
libris  occultetur.  Alibi  enim  Tbeodulum 5  live  Monachum ,  live  Ma- 
giftrum;  alibi  Cyrum  Tbeodulum  Magiftrum ,  frequenti  in  recentio- 
rum  Graecorum  nominibus  allucinatione ,  pro  Domino  Theodulo 
Magiftro  $  alibi  pro  Magiftro  Rhetorem  aut  Shold picum  eum  ap¬ 
pellari  \  efie  item ,  ubi  6  tActyi^^og  per  le  audiat ;  nunc  fub  Demetrii 
Triclinii  nomine  eundem  latere ;  nunc  Theodori  Monachi  Sc  Chrifio - 
duli  nuncupatione  venire  commemorat.  Prius  vero  Magiftrum.  live 
officiorum  five  feriniorum  regiorum  &  Chartophylacem  ,  tum  & 
Rhetorem  fortafle  &  caularum  Patronum  hunc  egilfe ;  poftmodurrm 
autem,  cum  Imperator  Andronicus  Paheologus  fenior  fortunis  opi- 

C  c  c  bus- 


3s6  ACTA  ERUDITORUM 

b usque  per  nepotem  exutus ,  fuafu  potiffimum  Pa  triarchae  Niphonfs^ 
in  monafterium  detruderetur,  &  Antonii  Monachi  nomen  cum  cu¬ 
culio  acciperet ,  parem  cum  hero  fortunam  &  alios  expertos ,  &  Tho- 
mam ,  abdicato  munere  publico ,  rebusque  fe cilli  repudiatis ,  Theo- 
dulum  appellatum  fuiffe  arbitratur.  Hinc  aetatem  Nofiri  patere  as- 
Ierit ,  quod  nempe  ineunte  quarto  decimo  poff  Chriftumnatum  fecu- 
lo  floruerit ,  cifjus  feculi  anno  tricefimo  fecundo  in  monafterio  fuo 
extindum  Imperatorem  tricefimo  mox  die  fecutum  magnum  Logo- 
thetam Theodorum  Metochitam  ,  audorfit  Nicephorus  Gregoras, 
ad  quorum  utrumque  Epifiolas  nonnullas  ille  miferit  5  prout  ideiru 
quoque  ex  7r%Qcr(pmyiliK&->  quem  Niphoni  Patriarchae,  ihronutrm 
CPtanum  recens  adepto ,  fcripferit ,  haud  parum  confirmetur.  N011 
enim  audiendum  heic  efle  Virum  fiimmum ,  Carolum  du  Frelne,  dum 
in  Indice  Audorum ,  quibus  ad  Gloflarii  mediae  &  infimae  Graeciratis 
confedionem  ufius  fit ,  pro  Niphone  Tryphonem  Patriarcham,  quem 
circa  a.  ^30.  vixiffe  confiet ,  fubfiituat ,  6c  hinc  aetatem  Thomae  perci¬ 
pi  exifiimet.  Sententiam  vero  fupra  memoratam  infuper  roborari 
affirmat  ex  iis, quae  is  ad  ipfum  AndronicumPalaeologum  fcripfiffe  per¬ 
hibeatur, quae  cum  in  fuoMSto  non  extiterint, aliunde  lucem  publicam 
adfpedura  iperat.Rcliqua  interimillius  operaGraeco  idiomate  conce¬ 
pta  primusin  lucem  protulit, ac  eleganti  interpretationcLatina  exorna¬ 
vit  Cf  Norrmannus.Et  inter  haec  maximam  omnino  partem  conftituit 
prolixiffima  Gregorii  Nazianzeni  iaudatiorquam  gratulatoriae  aliquot 
Orationes,  prima  nempe  magno  exercituum  Duci,  Angelo  ;  fecunda 
ThcodoroMefochitae ;  tertia  Niphoni  Patriarchae  ;  quarta  deniq;  Regi 
Cypri  dicata,  excipiunt.  Odo  tandem  fequuntur  Epiffolae,  qua- 
v  rum  duap  priores ,  una  cum  quinta  &z  fexta ,  ad  Theodorum  Metochi¬ 
tam;  tertia  &:  quarta  ad  Tricanam,  aerarii  minoris  Quaefforern  ex<» 
arata  efi.  Septimam  Nicephorus  Gregoras  ad  Magiffrum  mifit ,  hu- 
jusque  ad  ifiam  refponforia  odavo  &  ultimo  loco  collocatur. 

EHREGOTT  DANIEL.  COL  SERGII, 
in  Univer fttate  Gryphiswald.  Prof.  Grd.  de  origi- 

pe  progrejfu  b&rejium  Cf  errorum  ift  ecclejia (pe- 

iipien  bifioricurn . 


MENSIS  SEPTEMB.  A.  M  DC  XCIV.  #7 
Sumptibus  Joh.  Chriftoph.  WeidneriBibliop.Nive- 

montani,  A.  C.  169 4.  in  4.  Conii.  1.  alph.  ir.  plag. 

REgnum  tenebrarum  ex  AriftotelicaePhilofophiae  &  Theologiae 
commixtione  enatum,  alio  tempore  fe  in  lucem  emifiurum  cla- 
risfimus  Autor  Ipondet.  In  praefenti  fpecimine  antiquarum  haere- 
fium  originem  ex  Philofophia  Platonica  deducit,  easdemque  fubinde 
cum  recentiorum  Fanaticorum  deliriis  componit.  Aulpicatur  han# 
lucubrationem  a  Simone  Mago,  Menandro,  Ebione,&  Cerintho, 
&  fub  finem  capitis  primi  contra  Becmannum  difputat ,  qui  in  Medi¬ 
tationibus  politicis  communionem  uxorum  a  Platone  afTertam,norL* 
de  communione  corporum,  led  operarum  intelligendam  efie  arbitra¬ 
tur,  5c  praeterea  in  Parallelis  politicis  feripta  adverfus  Johannem  Ba- 
ptiftam  Crifpinum  apologia  hanc  lentendam  prolixius  tuetur ,  quam 
contra  Colbergius  a  veritate  alienam  judicat.  In  lecundo  capito 
quod  de  Gnolticis,  Nicolaitis,  Qphitis,  Cainis,  <3c  Sethianis  agit,  in¬ 
ter  alia  contra  Hsraldum  &  Kortholdum  probare  fatagit,  quod  mini¬ 
me  fabulis  aut  fallis  rumoribus  accenleri  debeant ,  quae  Epiphanius  Sc 
alii  de  nefandis  Gnolficorum  myfteriis  retulerunt.  Capite  tertio  ad 
Gnolficos  Carpocratianos ,  <$c  capite  quarto  ad  Gnollicos  Valentinia- 
nos  progreditur,  &  Valentini  difcipulos  receniens  Bardelanis  quoque 
mentionem  facit ,  cui  a  Davto  in  notis  ad  AugufKni  libellum  de  hae- 
rclibus  &  ab  ipfo  Auguftino  defenlionem  fati  perperam  tribui  afferit, 
animadvertens  dialogum,  quem  de  fato  Bardefanes confcripfit , ab 
Eufebio  &  Hieronymo  commendari  potius ,  quam  ullius  erroris  ar¬ 
gui  ,  &  infuper  ex  fragmento  hu  jus  dialogi ,  quod  in  Euleb ii  Praepara¬ 
tione  evangelica  legitur ,  haud  difficulter  colligi  pofe ,  quod  Bardela¬ 
nes  de  fato  rede  fenferit.  De  Severianis  in  eodem  capite  agens  ite¬ 

rum  a  D4ti£t  lententia  di fcedit ,  duos  Severos  comminifcentis ,  quo¬ 
rum  unum  TatianifuccclTorem,  alterum  Apellis  difcipulum  fuiffe_» 
flatuit.  Reliqua  capita  circa  Marcionitas ,  Manichaeos ,  Origenia- 
nos ,  quorum  hiftoriam  fe  imprimis  Horbio  debere  profitetur ,  &  hae» 
refes  ex  Origenis  dodrina  ortas  occupantur. 


Ccc  2 


STNO- 


588  acta  eruditorum 

STNOP  SIS  METHODICA  ANIMA- 

lium  quadrupedum  &  ferpentini  generis ,  vulga¬ 
rium  notas  chara'&eriflkas >  rariorum  defcriptiones  integras  ex¬ 
hibens jum  hifl  oriis  obferltationihus  anatomicis  per¬ 

quam  curiojis .  Auctore  Joanne  Rawx 

S.  R.  S. 

Londiniirnpenfis  S.Smith&  B.  Walford.1695. 

8tav.  plag,  22. 

ABfoluta  &  in  lucem  edita  ftirpium  Britannicarum  fynopfi  me¬ 
thodica,  Cl.  Autior  rogatus  ,  ut  fynopfin  quoque  animalium  & 
foililium  Britannicorum  componeret ,  amici  non  iniqute  petitioni  fii- 
tisfacere  ferio  conftituerat ,  fed  rem  ipfam  aggreffus ,  experimento  in 
infedis  fado  deprehendit ,  penfo  huic  abfolvendo  vix  id  quod  efflu¬ 
xit  ,  nedum  quod  (ibi  refiaret ,  vitas  fufficere.  Quocirca  confultum_» 
duxit ,  nec  foffllium ,  nec  animalium  omnium  >  fed  fanguineorum  fo- 
lum  conficere  fynopfin, cujus  pars  non  poftrema  efl  illa, in  qua  quadru¬ 
pedia  feu  vivipara  pilofa  &  ferpentini  generis  animalia  recenfet.  Prae- 
mifit  autem  pauca  de  animalibus  in  genere ,  quae  definit,  quod  fint_» 
corpora  animata  fentiendi  &  fe  movendi  facultate  prasdita ,  atque_> 
hac  occafione  contra  Cartefianos  fenfum  brutis  denegantes  diipu- 
tat*  Porro  vexatas  de  generatione  animalium  quasfliones  ventilat : 
An  detur  aliqua  generatio  fpontanea  aut  asquivoca  ?  Utrum  omnia_. 
animalia  individua,  quae  unquam  fu  erunt  aut  futura  funt,. initio  crea¬ 
ta  fuerint,  an  nova  generatione  indies  producantur?  Novam  quo¬ 
que  Cdeb.  Le^enhoeckii  opinionem ,  animalia  omnia  ex  animalculis 
in  femine  maiculino  hofpitantibus  originem  ducere  ,  fub  examen  vo¬ 
cat  ‘i  <Sc  quamvis  non  neget,  talia  animalcula  in  fpermate  exifiere,  ni¬ 
hilominus  tamen  in  alteram  propendet  fententiam,  in  conceptu  fcil. 
feu  ovo  materno  animalis  primordia  includi ;  idque  ob  rationes  non 
contemnendas ,  quarum  praecipuas  funt,  qUod  omnium  animalium^ 
femen  in  uterum  non  injicitur,  ovariis  exfe&is  fterilefcunt  foeminx, 
&  in  tubis  Faliopianis,  quo  femen  mafculinum  non  pertingit ,  foetus 
aliquotiesrepertusfuit.  Qu_o  fpediat  obfervatio  Dn.  Nuckii ,  cele¬ 
berrimi  quondam  Profefforis  Lugdunenfis  Batavi ,  qui  cum  cani  foe- 
minae,  tertio  pofi  congreffum  die,  per  vulnus  abdomini  inflidum  ex¬ 
tra  xif 


MENSIS  SEPT.  A.  M  DC  XCIV.  389 

traxifiet  finiftri  lateris  cornu,  cujus  ovarium  jamduobusovulisma- 
julculis  notabiliter  erat  confpicuum,  illudque  inter  vaginam  &  ova¬ 
rium  medio  loco  ligatura  ardiori  confiri&um  repofuiffet ,  vulnusque 
intra  odiduum  ad  cicatricem  perduxifict,  vigefimopofi ligaturam-» 
injedam  die  canem  cultro  anatomico  denuo  examinans,  finifiri  cor¬ 
nu  partem  inter  ligaturam  &  ovarium  duplici  foetuobfeflam  reperit. 
Diftindionem  animalium  in  vivipara  &  ovipara  nullius  ufus  effe__> 
oftendit  ad  animalium  genera  difcriminanda ,  cum  animalia  ejusdem 
generis  alia  vivipara  poflint  efle ,  alia  ovipara  ,  prout  e.  g.  in  ferpen- 
tino  genere  natrix  torquata  ovipara  eft ,  vipera  vivipara.  Primam_» 
ommumque  commodiffimam  animalium  divifionem  efle  in  [angui¬ 
nea  cenfet  &c  exfanguia ,  neque  illorum  adftipulatur  fententise,  qui 
liquorem  vitalem  fanguini  analogum  circularique  motu  prasditurrLj 
fanguinem  vocare  geftiunt.  In  ulteriori  autem  divifioneita  proce¬ 
dit  :  Sanguinea  vel  branchiis  re  fpirant ,  ut  pifces  fanguinei  praeter  ce- 
taceos  omnes,  vel  pulmone ;  habentque  haec  partim^w  praeditum  ven¬ 
triculo  unico, ut  quadrupedia  ovipara  <5e  ferpentes,partim  duobus\  h^cq, 
funt  vel  ovipara ,  ut  aves ,  vel  vivipara  tam  aquatica ,  ut  cetaceum  ge¬ 
nus,  quam  terre ffr ia  quadrupedia,  feu  (ut  manati ,  h.  e.  vaccam  mari¬ 
nam,  quae  bipes  eft,  compledamur)  pilofa .  Exfanguia  funt  vel  mino¬ 
ra,  h.  e.  infeda,  vel  majora  :  &  haec  rurfus  vel  mollia ,  ut  polypus  ;  vel 
truflacea  y  ut  cancer ;  vel  tejiacea ,  quae  rurfus  in  univalvia ,  bivalvia, 
<Sc  turbinata  dividuntur.Fatetur  tamen, dari  aliquod  infedi  genus  vere 
(anguineum,  nimirum  lumbricum  terreftretn,  fed  unam  autetiarrL> 
alteram  exceptionem  regulam  generalem  non  evertere  autumat.  Por¬ 
ro  cum  animalia  vivipara  pilofa,  de  quibus  maxima  pars  hujus  agit 
libri ,  ab  iis,  qui  Arifiotelem  fequuntuiyhfpefci  foleant  in  folidipeda 
feu  folidungula ,  quas  ungulam  habent  folidnm  &  indivifam  ,  bi - 
Culea  ,  quae  ungulam  habent  bifidam,  &  multifida  five  digi* 
tata ,  quae  pedes  habent  in  plures  quafi  digitos  fiflos ,  ea  divifione  re¬ 
pudiata,  novam  excogitavit  Rajus.  Quoniam  enim  dantur  animalia 
(v.  g.  camelinum  genusj ,  quae  nec  bifulca  funt,  cumungulasnoru, 
habeant,  neque  multifida,  cumpes  induas  tantum  digitos  fidus  fitj 
nec  non  aliqua ,  quae  quatuor  ungulas  habent, fuper  quibus  fiant  <3t  in¬ 
cedunt;  maluit  vivipara  pilofa  dividere  in  ungulata ,  quae  digitos  feu 
extrema  pedum  ungula  (feu  fubfiantia  cornea ,  fuper  quaanpn  alia 

C  c  c  3,  fiant 


ACTA  ERUDITORUM 


flant  &  incedunt)  teda  obtinent ,  &  unguicuUta ,  quae  digitorum  ex¬ 
trema  nuda  unguibus  tantum  adnafcentibus  armata  habent.  Quae 
genera  deinceps  in  varias  fpecies  accurate  diftribuit  dcdefcribit,  non 
fecus  atque  illa  quae  cor  habent  unico  ventriculo  inflrudum  &  pulmo¬ 
ne  refpirant,  ad  qua; ranas,  lacertae,  tefludines  deferpentes  referun¬ 
tur.  Ita  autem  verfatus  eft  in  receniionc  illorum  animalium ,  ut  iru 
manfuetis domeflicis ,  pasfim  obviis  &  unicuique  notis ,  nominibus 
folis  contentus  fuerit ;  minus  vulgarium  notas  quasdam  breves  dia- 
gnofricas  adhibuerit ,  quibus  ab  aliis  congeneribus  certo  poffint  dis¬ 
tingui  j  rariorum  &  exoticorum  deferiptiones  integras  adjecerit ;  in 
quibus  eminent  Elephantiis  Tajacu  feu  apri  Mexieani  mofchiferi ,  & 
JSoicimnga  feu  anguis  crotalophori ,  hiftoriae  anatomicae  a  celeberri¬ 
mis  viris  /)« Edjvario  Tyfon  y  &c  D.  AUen  Moulins  elaboratas ,  quas  et¬ 
iam  in  Adis  Eruditorum  recenfitas  vide  Anno  p.  i3g.  itein  p.  ^gi, 
&  Anno  1085.  p.  75. 


PHYSICA  NOVA  SEU  PHILOSOPHIA 

natura ,  ad  ufum  Academica  Juventutis  y  fecun¬ 
dum  methodum  haBenus  m  fcholis  receptam  tradita  ,  in  qua_» 
omnes  natura  effeflks  >  quantum  fieri pote  fi  >  mechanice feu  per 
inviolabiles  motuum  leges  explicantur  :  multis  figuras  meis  , 
breVique  ad  calcem  rejeBa  totius  operis  fynopfi  illujlrata ,  au~ 
Bore  JOHANNE  SPERLETTE  >  Gymnafii  Fridericiano - 
Gallici  RcBore  >  Philofopbia  DoBore  as: 

Prof.  Pubi \ 

Berolini  7  Xmpcnfis  Joh.  Michael  Rudigeri ,  1694. 

4t.  plag.  45. 

ANnus  fere  agitur  quintus ,  es  quo  Sereniilimus  Eledor  Branden- 
burgteus ,  FRIDEPJCUS III ,  in  ufum  juventutis  Gallicat  BeroJi- 
ni  Gymnafium  injflituit ,  in  quo  Graecam  <3t  Latinam  linguam  c*teras- 
que  humaniores  litteras  pollet  addifeere :  fub  initium  adeo  regiminis 
fui  propenfasin  bonas  artes  fiudium  ipfb  opere  profeffus,  cujus  no¬ 
vum  idque  longe  illuftrius  hoc  ipfo  anno  documentum  Princeps  Po- 
Untijftmw  dedit ,  in  vicina  urbe  Halenfi  fundata  ac  munificentiflrtne 

dotata 


MENSIS  SEPT.  A.  M  DC  XCIV.  391 

dotata  nova  Academia ,  Icientiarum  univerfarum  officina.  Illius  ve¬ 
ro  ,  quod  initio  memoravimus,  Gymnafiicum  Moderator  <5c  Philo- 
fophias  Profellor,  iUuftri*  Spanbemii  commendatione ,  Clariffimus 
Sperlette  fadus  fuifiet,  nihil  non  molitus  efl,  ut  lingulas  Philofo- 
phiae  partes  ea  traderet  methodo,  quae  ad  ftadiofx  juventutis  captum 
maxime  edet  accommodata,  £t  quia  in  rebus  philofophicisrecentio- 
rum  placitanon/ine  merito ,  in  multis  hodie  Academiis,  veteribus 
praevaluerunt ,  ipfis  quoque  libi  adhcereleendum  nullus  dubitavit.  Ne» 
que  ideo  tamen  a  recepta  huc  usque  in  fcholis  confuetudine  prorlus 
recedendum  libi  putavit ,  ut  recentiores  fere  Iblent ,  qui  fecundum  vel 
Cartelii  vel  GttlTcndi  principia  <St  hypotheles  philolophati  lunt ;  quo» 
niam,  praeterquam  quod  litteratos  in  aliorum  feriptis  &  opinionibus 
non  decet  eile  penitusperegrinos,  aut  quibus  caeteri  utuntur  termi¬ 
nos  ignorare,  alias  quoque  easque  maximas  habet  utilitates  metho¬ 
dus  ,  quae  vulgo  vocatur  Icholallica ,  quaeque  folet  lingulas ,  de  quibu? 
agit ,  materias  in  totidem  partiri  &  diUribuere  quaehiones ,  quarum 
quaelibet  fuas  habet  probationes,  cum  lolutione  objedionum  quee 
contra  illas  fieri  poliunt.  Atque  hac  methodo  in  toto  Itudii  philoio- 
phici  decurfu  ufuseft ,  praeeuntes  fecutus  magni  nominis  philofophos, 
CLwbergium  y  Antonium  le  Grandy  &c  Jch,  Bapt.  iu  Hamtl,  de  quo 
ultimo  tamen  monet,  eum  in  Philofipbia  veteri  &  nova  minus  fin* 
cere  Cartelii  opiniones  frequentius  retulilfe ,  imo  «Sc  affedafTe ,  contra 
propriam  licet  confcientiam  ,  praeftantillimum  hunc  Philofophum 
confutare  5  cujus  rei  caulam  facile  lint  hariolaturi ,  qui  variam  Carte- 
fianae  Philofophiae  in  Gallia  fortunam  non  penitus  ignorant.  Ope¬ 
ram  ergo  dedit  fedulam,  ut  circa  quaslibet  Philolophiae  quaelfionesy 
quae  in  fcholis  agitari  folent,  clare ,  breviter,  ac  dilucide,quid  fentien- 
dum  ulet,  non  tantum  aperiret,  fed  etiam ,  quid  circa  illas  tam  vete¬ 
res  quam  recentiores  philofophi  lenierint,  ingenuedeclararet,  ipfos 
confidens  audores ,  &  ubi  de  Arillotelis  agitur  lententia  i  commen¬ 
tatores  prmeipue  Conimbricenfes.  Quum  itaque  integram  Philofo- 
phiam  hac  ratione  &  via  per tra datam  evulgare  animus  ipli  fit Phyll¬ 
eam  ,  quae  tradi  folet  ultima,  in  lucem  prirfioemffit ,  tum  quiaobjedi 
fui  latitudine  cmteris  philofophrm partibus  praeftat  plurimum,  tum 
quia  nulla  cft  feientia ,  in  qua  recentiores  philofophi  majores,,  ut 
omnes  confitentur,  fecere  progreffus.  Novae  autem  titulum  et 


592  ACTA  ERUDITORUM 

dedit,  quia  in  plurimis  quaeflionibus ,  confutatis  veterum  fententiis, 
recentiores  (equitur  philofophos. 

Caeterum  totum  opus  in  quatuor  tribuit  partes ,  quarum  prt - 
wa ,  quae  phyflca  generalis  dici  poteft  ,  in  tre4s  diiputationes  fubdividi- 
tur.  In  prima  difputatione,  rerum  naturalium  principia  &  elementa 
juxta  varia  variorum  philofophorum ,  tam  veterum  quam  recentio- 
rum ,  fyftemata  referuntur  &  excutiuntur,  atque  in  his  quoque  Tha¬ 
letis,  Anaximenis,  Epicuri,  Pythagorae ,  Peripateticorum ,  Chymico- 
rum  placita  confutantur ,  demonftrataque  corporum  exiftentia ,  duo 
confiituuntur  corporum  naturalium  principia ,  materia  &  forma.,. 
Secunda  difputatio  de  materia ,  primo  corporis  naturalis  agit  princi¬ 
pio  ,  cujus  exiftentiam  propriam  contra  Thomiftas  defendit ,  ejusque 
naturam  in  vera ,  reali ,  &  interna ,  non  externa  tantum  (eu  aptitudi- 
nali  extenfione ,  confidere  probat.  Dividbilitatem  materise  in  infi¬ 
nitum  ab  objedionibus  vindicat,  aliaque  quamplurima  huc  perti¬ 
nentia  egregie  &  dode  pertradat,  qualia  funt  quae  habentur  de  com- 
pofitione  materiae ,  de  diflindione  &  unione  partium ,  de  loco  mate¬ 
riae,  de  vacuo  item,  de  penetratione  &  replicatione  materia,  nec 
non  de  rarefactione  atque  condenfatione ,  de  motu  materiae,  de  refle¬ 
xione  &  refradione ,  de  rerum  materialium  duratione.  Tertia  dis¬ 
putatio  verfatur  in  explicanda  forma  eflcntiali,  fecundo  corporis  na¬ 
turalis  principio ,  quam  nihil  aliud  efle  dicit ,  quam  varium  datum  & 
difpodtionem  partium ,  per  quas  unum  corpus  ab  alio  notabiliter  dif¬ 
fert;  agitque  de  formis  tam  fimpliciorum  corporum  fcu  elemento¬ 
rum  ,  quam  de  formis  rerum  fenfibilium ,  odendens  formas  aliter  fe_, 
habere  in  obje<£bis ,  quam  a  nobis  percipiuntur ;  quem  in  finem  de  for¬ 
ma  corporis  duri  &  liquidi ,  de  frigore  &  calore ,  de  fapore  &  odore, 
de  fono ,  lumine  <Sc  coloribus  hic  quoque  tradatur. 

Secundamp  artem  Phydcae  novae  Cl.  Audor  intres  quoque_» 
Difputdjones  partitus  cfl,  quarum  prima  de  IVfundo  ,  ipdusque  per- 
fedione,  magnitudine  &  produdione agit,  diverfaq;  diverforum Phi- 
iofophornm  circa  praecipuarum  ipfius  partium  difpodtionem  fyde- 
mata  compleditur.  Secunda  fphaeram  artificialem,  feu  Geogra¬ 
phiae  principia  &  elementa  explicat,  de  diverfltate  dierum  in  omni 
regione ,  de  variis  climatibus  &  mundi  habitatoribus  tradans.  In_, 
tertia  de  natura,  mo  tu,  &  numero  coelorum;  de  Sole  de  freilis  fixis, 

de 


MENSIS  SEPTEMB.  A.MDC  XCIV.  py 

dc  planetis  in  genere  &  in  particulari,  de  cometis,  de  influentiis  fl~ 
derum,de  aedu  maris  reciproco,  nec  non  de  gravitate  &  levitate* 
abunde  difputatur.  1 

Tertia  pars  duas  compleditur  dilputationes,  quarum  prima 
t o ta  efl  in  explicandis  meteoris,  quae  generantur  in  globo  terraqueo, 
agens  quippe  de  ipfa  natura  terrae,  de  aquis  fubterraneis,  de  fontiunt 
origine, de  Talibus, de  metallis, de  mineralibus, &  praecipue  de  magne¬ 
te, de  ignibus  liibterraneis,de  ipfa  produdione  &  confervatione  ignis, 
&  de  uno  ignis  efFedu  mirabili,  Ave  de  vitro.  Altera  exponit  me- 
tcora  in  aere  apparentia ,  vapores  &  exhalationes,  ventos,  nubes,  ne¬ 
bulas,  pluviam, rorem,  pruinam, nivem, grandinem  fk  glaciem;  vari¬ 
os  iridis  colores, tonitru, fulgur,  fulmen,  <Sc  tempeflates,ferenum, mei, 
manna,  &  faccharum. 

Tandem  quarta  pars  Phylleae  novae  dodrinam  de  corpore  a- 
nimato,  feu  de  rebus  vita  <Sc  fenfu  praeditis  compleditur ,  in  eaque  e- 
laboranda  dodisfimus  Audor  non  parvam  fe  adhibuifle  diligenti¬ 
am  teflatur.  Ipfa  vero  in  tres  itidem  dilputationes  efl  diftributa. 
Prima  generalem  comprehendit  totius  corporis  humani  anatomi- 
am,  digeflionemciborum,  chyli  converfionem  in  fanguinem,fangui« 
nis  circulationem,  nec  non  praecipuos  corporis  humani  motus  fliccin- 
de  exmcchanifmo  corporis  deducens.  Exponit  etiam,  quomodo 
anima  uniatur  cum  corpore?  quae  fint  animae  potentiae,  quaeque  ea- 
•  rum  diflindio  &divifio?  quinam  fenfus  interni  &  externi  ?  quidfint 
pasfiones ,  earumque  caulae  &  effedus  ?  imaginatio ,  memoria  &  re- 
minifeentia  in  quonam  confidant?  In  fecunda  oflenditur,  quid  fit 
anima  bruti,  &  quomodo  mechanice  poflint  explicari  omnes  bruto¬ 
rum  operationes.  In  tertia  denique  difputatione,quicquid  celebri¬ 
ores  hodierni  Scriptores  de  plantis  tradidere,  Clariffimus  Audor 
clare  &  breviter  efl:  complexus. 

Coronidis  loco  adjeda  efl:  compendiofa  totius  Phyficae  novae 
delineatio,biniscomprehenfa  propofitionum  centuriis,  quae  indicis 
rerum  &  materiarum  vicem  abunde  fupplere  potefl. 

HISTORIA  ECCLESIASTICA  SECULI 


XVII ,  cum  Parallelismo  profana. ,  Authore 

Joh.  Welfgango  Jugero.  Decennium  fecundum. 

Ddd  Tubin- 


JT4  ACTA  ERUDITORUM 

Tubingae,  literis  j.  C.Reifii?A.i6_92.iri4.’ 
EJUSDEM  DECENNIUM  TERTIUM. 

Ibid.  A.  i6yp  Confiat  unumquodque  2.Alphab. 

INftitutum  Clariffimi  Aufloris  jam  A.  1692,  p.  2ig,ubi  Decennium 
primum  retulimus*  a  nobis  indicatum  efl.  Nunc  e  fecundo  atque 
tertio  fi  fpecimina  nonnulla  decerpamus,  Ledlori  forfan  iflud  haud 
ingratum  accidet. 

Cum  vero  feculi  hujus  primordia  imprimis  celebrentur  ex  diffi- 
diis,  quae  inter  Arminianos  &  Reformatos  enata  fiant ,  ideo  diligenter 
obfervat  ad  annos  fingulos,  quid  circa  eadem  paffim  in  Belgio  geflum 
fuerit.  Habitam  praecipue  Anno  1611.  collationem  Hagienfem  dum 
memorat,  capita  do&rinse,  quae  Remonftrarites  in  eadem  Ordinibus 
obtulerint,  recenfet,  addita  Contra-Remonflrantium  refponfione, 
fubjuncloque  Arminianorum  de  pace  aut  tolerantia  inter  partes  diffi¬ 
dentes  judicio.  Alibi  Epiflolam  Jacobi  Regis  Angliae,  ad  Ordines 
Foederati  Belgii,  ut  diffidia  haec  componerent  fuadentem ;  alibi  eo¬ 
rundem  pro  pace  eccleftaffica  decretum ,  ac  fuper  eo  Judicium  Regis 
Angliae  &  Archi-Epifcopi  Anglicani,interprete  ff  Cafaubono  datum 
exhibet  ;  ut  alias  Ordinum  Arminianifmo  faventium  Epiflolas  ad 
Eledlorem  Palatinum,  poflea  ad  Jacobum  I.  fcriptas  taceamus.  In 
Hifloria  vero  Synodi  D ordra cenae, in  qua  Calviniani Arminianos  con¬ 
demnarunt,  tradenda  prolixus  imprimis  efl.  Praeterea  notatu  digni¬ 
ora  videntur,  quae  de  Vah  Weigclii  deliriis  &  paradoxis  lingularibus ; 
de  conatu  Parei,  pacem  Lutheranos  inter  <Sc  Calvinianos  meditantis ; 
de  flatu  Ecclefiae  Graecae,  a  Cyrillo ,  Archi-Epifcopo 'Alexandrino ,  in 
peculiari  ad  Uytenbogardum  epiflola  delineato.;  de  controverfia  fu¬ 
per  quaeffione  :  an  &  quaenam  Et  poteflas  Magiflratus  Politici  in  Ec- 
clefiam ,  exorta ;  ( ubi  Epifcopi  AnglfSaraviae, primas  politico  Magi- 
ftratui  vendicantisliterae  exhibentur ; )  de  pugna  fuper  conceptione^ 
B.Mariag virginis, maculatanie fuerit, an fiiie macula; de  fatis  M.  An-' 
toniide  Dominis  ex  Epiflola  Trajani  Bocalini  ad  Murium,  deque_> 
fumma  librorum, quos  de  Republica  Ecclefiaflica  confcripfit ,  paffim 
differuntur.  Neque  ledtu  injucundae  finit  variorum  circa  Petri  Sua¬ 
vis  Hifloriam  Concilii  Tridentini  fenteniiae;  ubi  Sforzi x  quidem  Pal- 
layicinieffittOjtanquam  aife ftictasflenilEmo ,  repudiato ,  Julii  Cle- 

mei> 


MENSIS  SEPTEMBR.  A.  M  DC  XCIV.  315 

mentis  Scoti,  Caelaris  Aquilinii,  <Sc  Amelotii  de  Huflai  fuper  eadem 
judicia  laudantur. 

In  Decennii  tertii  praeliminio  controversarum, inter  Theolo¬ 
gos  Tubingenfes  <Sc  Gieffenfes  de  flatu  exinanitionisChrifli  motarum, 
Hifloriam  fufe  admodum  recenfet.  Pofhnodum  eleflionem,  Gre¬ 
go  rii  XV.  Pontificis  deferibit,  litem  de  conceptione  B.  Mariae  virginis 
fub  eo  adhuc  durantem  nec  plene  definitam  paulo  pofl  fubjiciens. 
Mox  integrum  profert  Ceremoniale, ritus  eledionis  Romani  Pontifi¬ 
cis  continens, &  Gregorii  XV.  juffii  editum;  Urbani  item  IIX.  concla¬ 
ve  multo  cum  circumflandarum  apparatu  referat.  Refponfionemi 
Remonflrantium  adAnatomen  Arminianifmi  a  Petro  Molinteo  infli- 
tutam  interferit.  M.Antonii  de  Dominis  reditum  ex  Italia,poenasque 
inconflantiae  caufa  ipfi  inflidlas,&  obitum  illius  eloquitur.  Quid  de 
Antonii  Santarelli  de  poteflate  Pontificis  libro, Regum  poteflati  ini- 
quiffimo,SorbonaParihenfis decreverit, enarrat,  prout  &  quaedam 
alia  illius  generis  hinc  inde  obveniunt.  Potifhmam  tamen  Sedtionis 
hujus  partem  conficit  illorum  temporum  Hifloria  politica  ,  quam, 
ecclefiaflica  folumhaec  attigiffe  contenti,  non  ficus  atque  in  ante¬ 
cedentibus, heic  praeterimus. 

MEMORI  ALS  OF  THE  MOST  R  E  VE* 
rend  Father  tn  God ,  Tbomas  Cranmer  & c. 

*  i.  e. 

HiftomReverendiffimi  in  Chrifto  Patris,  Tho 

mx  Cranmeri^quondam  Archi-Epifcopi  Cantuari- 
enfis.  Autore  Johanne  Strype  Art.Mag. 

Londini  apud  Rich.  Chifvvefidpq.  fol.Alph.  g.plag.12* 

Tameth  Praefulis  hujus ,  nec  non  totius  Anglik  Primatis, vita  jam- 
dum  tradita efl ab  aliis,  amplum  tamen  Biographus  noflerfibi, 
pofl  aliorum  meffem,  reli&um  deprehendit  fpicilegium ,  luculentio¬ 
ribus  nimirum  monumentis  inflru&us.  Ex  his  primo  confecit  hi- 
floriam  Cranmeri  in  tres  libros  divifam;  felegit  deinde  ex  iis,  quae 
luce  publica  judicavit  digna,  inque  appendicem  conjecit fat  amplam. 

Ddd  2  Scopus 


1 


3i6  ACTA  ERUDITORUM 

Scopus  autem  ejus  primarius  eft ,  Praefulem  fuum  liberare  avitiis  vul¬ 
go  ipfi  adferiptis. 

p,  i.  Natus  eft  Cranmerus  d.  2.  Julii  A.  1489.  in  oppido  Nothin- 

ghamiae  Asladon,  patre  Thoma  Cranmero,  Equite  ex  antiqua  pro- 
fapia,  quae  cum  Wilhelmo  Conquedore  in  Angliam  venit ,  in  Gallia 
quoque  viguit,  oriundo.  Literis  operam  dedit  Cantabrigice,&  cum 
Magider  artium  fadus  edet  ,  Nobilis  alicujus  duxit  filiam,  ideoque 
Collegio  Jelii  relido, in  Collegio  Buckinghamenfi ,  nunc  Magdale- 
nae,  publicam  in  ie  fufeepit  Ledionem  :  at  pod  obitum  uxoris  in 
partu  cum  infante  extindae,  in  Collegium  Jefu  revocatus  ed,ad  Le- 
dionem  Theologicam ,  anno  aetatis  trigefimo  quarto  Theologiae 
p.  3.  Dodor  creatus.  Cardinale  Wolfejo  novum  Oxcnii  Collegium  ex- 

truente,  ad  illud  cum  aliis  nominatus  ed,fed  renuens  hic  fubftitit, 
atque  in  eorum  numerum  receptus  ed,  qui  gradus  academieos  ambi¬ 
entes  examinant ;  quibus  cum  plerumque  ex  Scriptura  S.  qusedio- 
nes  proponeret,  &  ad  refpondendum  ineptos  rejiceret,  odium  in  cur- 
p.  4.  rit  non  paucorum.  Tandem  Regis  Henrici  VIII.  caula  matrimoni¬ 
ali  ad  eum  delata,  ab  eoque  examinata,  in  Regis  venit  notitiam,  cui 
charus,  commifius  ed  Thomae  Bolen  Comiti  in  Wiltshire  &  Or- 
mond,  nuper  hac  in  re  Romae  &  in  Germania  Legato.  In  hujus  fa¬ 
milia  conditutus,  Regis  mandato  feribit  de  conjugio  regio  opinio¬ 
nem  fuamu  ac  Cantabrigiar,  deinde  Oxonii, publicae  difputationi  fub- 
jicit,  adeo  feliciter,  ut  ibi  e  fex  Dodoribus  ad  dignofeendam  caufam 
olim  ledis, <$e  validitatem  Pontificiae  dilpenfationis  afferentibus, quin- 
P*  que  ad  fuas  retraheret  partes.  Cardinalis  quoque  Poli  examinat 
librum,  judicatq;, eleganter  quidem  ede  confcriptum,  at  politicas  e- 
jus  ede  rationes,  materiam  vix  tangentes,  quae  juxta  Scripturam  S. 
datui  debeat,  non  autem  ex  periculorum  metu,  quae  Imperator  Ro¬ 
manus  vel  Pontifex  offenfi  creare  pedent. 

Romam  deinde  cumBolenio  Sc  aliis  midus,  ad  publicam  non 
admittitur  di  (putationem,  rametfi  is  Legationis  fcopus  edet :  priva¬ 
rim  tamen  multis  perfuadet, Henrici  cum  Catharina  Arragonia,  ceu 
fratris  defundi  vidua,  conjugium  ede  illicitum;  a  nemine  autem  hic 
obtinere  potuit,  ut  fecum  adererent,  Pontificem  R.de  talibus  non  dis- 
pentere  pode  conjugiis,  &  d  difpenfet ,  irritum  illud  ede  fidum. 
Cum  Germaniam  in  reditu  tranfiret,  Noribergas  Andre#  Odandri 

ambiit 


MENSIS  SEPTEMBR.  A.  MDC  XCIV.  317 

flmbiit  impetravitquc  neptem ,  quam  tum  quidem  in  patria  relidam 
anno  demum  feculi  34.  clam  in  Angliam  adduci  curavit,  fed  poft 
quinquennium,  cum  fex  ilii  famofi  articuli  evulgati  edent,  ad  tem¬ 
pus  iterum  inGermaniam  remifit.Revocavk  eam  deinde  Eduardo  im¬ 
perante,  <5c  ex  ea  aliquot  fufeepit liberos,  quorum  tamen  poderos  fe 
indagare  nequivide  Autor  aderit ;  quanquam  ipfam  Archiepifcopo 
fu  perdi  tem  ex  Abbatias  cujusdam  reditibus,  Cranmero  hasredibusq; 
ejus  ab  HenricoR.  conceffie,  vi&itade,  cum  Parkerus  jamfuerit  Ar* 
chiepifcopus,  dicat.  , 

Eledori  etiam  Saxoniae, ad  quem  clam  ex  Imperatoris  aula,  ubi 
Legati  axiomate  fulgebat,  devenerat,  Regis  fui  verbis  obtulifle  con¬ 
tra  Imperatorem  auxilia  aderit ,  quoniam  pax  Henricum  inter  <3c  Ca~ 
rolum  V.  ob  divortium  imminens  labefa  dari  coeperit.  Warhamo 
deinde  Archiepifcopo  Cantuarienfi  mortuo,  in  ejus  locum  fubditui 
noluit,  tum  quod  Epifcopari  nollet  yt\xm  quoniam,  ut  adeverabat  Re¬ 
gi,  cogeretur  a  Pontifice  R.  eandemaccipere  fedem,  quod  Regiae  Ma- 
jedati,  ad  quam  omnium  beneficiorum  ecclefiaflicorum  jura  aeque 
ac  temporalium  pertinerent,  officeret.  Rex  itaque  auditis  Cranme- 
ri  argumentis,  nec  non  Oliveri  JCti  aliorumque  fententiis,  permi- 
fit, utprotedationeinterpofita  Cranmerus  illam  adiret  dignitatem, 
alius  vero  pallium  iret  allatum  Roma.  Cranmerus  his  quoque^ 
acquiefcens,  dixit  ,  fit  fuper  animam  fuam,&c  recepta  a  Romano 
Pontifice  confirmatione  omnibus  numeris  abfolutisfima ,  una  cum 
aliis  bullis  10,  Regi  easdem  tradidit,  tanquam  Pontificem  Romanum 
nonagnofeens  facri  hujus  muneris  datorem  feu  collatorem.  Confe- 
cratus  etiam  podmodum,  coram  tedibus  regiis  protedatus  ed,  nolle 
jeper juramentum  Pontifici  Romano  prafl  itum,  quovis  modo  fe  obliga¬ 
re,  quo  minus  libere  loqui ,  confulere  &  confentire  valeat ,  in  omnibus  & 
fmgulit,  reformationem  religionis  Chrifiana ,.  gubernationem  Ecclefia 
Angfic anay  aut prarogativam  corona  ejusdem,  reipublicaque  commo¬ 
ditatem  quoquo  modo  concernentibus  ea  ubique  e xequi  &  reforma¬ 
re,  quaipf  in  Eccle fla  Anglicana  reformanda  videbuntur .  Prima  e- 
.us  Archiepifcopalisfundio.fuit  didolutio  matrimonii  Regem  inter 
Catharinam  Arragoniam,  p  radentibus  &  aliis  Epifcopis.  Vifitat 
deinde  Dioecefin^uam,  ubi  conciones  fieri  vetat  aliquandiu,  quoniam 
pulpita  plerumq  ue  de  Regis  relonabant  divortio,  &  ab  aliis  prohibe- 

D  d  d  3  n 


p.  ir. 
p.  418« 


* 


p.  13. 


p.  16. 


p«  ip» 


p.  21» 


p.  ly 

$>•  H<" 

p.  2$. 


p.  $3. 
?•  H* 
P«  5J* 

P-  4^ 


|t*  ACTA  ERUDITORUM 

ridefideratEpifcopis.  APapa,ob  divortii  fententiam  prolatam,  u- 
na  cum  Rege  cxcommunicatus, appellat  cum  eodem  Rege  a  Papa  ad 
.Concilium, &  in  Parlamento  contra  Papas  fuprematum  difputat.  Li¬ 
centiam  deinde  concedit  aliquibus  euchariftiam,  matrimonium  6c 
baptifmum  adtriiniftrandi  in  facellis  privatis ,  forte  ne  fuperftitiofo 
cultui  interefte  ifti  neceffe  haberent  ,puriorique  vacare  fine  periculo 
poffent.  In  convocatione  Cleri  urget  Bibliorum  translationem ,  e- 
ditque librum, in  quo  ratio  condonandi  Sc  orandi  proponebatur, 
Rex  appellabatur  Caput  Ecclefiae  fupremum,  iftaque  Regis  fuprema 
authoritas  femel  in  anno  ante  Feftum  Pafchatos publice  declarari  ju¬ 
bebatur:  quod,  quamprimum  accepit  librum,  praeftifit  Sc  Ebora- 
cenfis  Archiepifcopus.  Clerus  &  Academiae  hanc  fubfcriptione_> 
fua  liberrima  confirmant  thefin  :  Quod  Epifctpus  Romanus  non, 
habeat  majorem  aliquam  jurisdictionem  a  Deo  ftbi  collatam  in  hoc  re» 
gno  AngU&yquam  quivis  externus  Epifcopus .  Cranmefus  cum  aliis 
juramento  fe  addicit  ftatuto  illi,  quo  pro  haeredibus  Regni  agnofcun- 
tur  folum  ex  AnnaBolenia  prognati ,  &pro  Thoma  Moro,  nec  non 
Fifchero  RofFenfi  Epifcopo,  haeredes  iftos  non  ob  nullitatem  prioris 
matrimonii ,  ftd  beneplacitum  Regis  Sc  ftatutum  Paria  menti ,  agno- 
Icere  volentibus ,  intercedit."  Provincialem  vifitationeminftituens, 
a  Gardinero  Wintonienfi  Epifcopo  impeditur,  nec  non  a  Stokesly 
Londinenfi,  qui  pofterior  etiam,  prout  &  alii, cum  a  Cranmero  par¬ 
tem  aliquam  Novi  Teftamenti  in  vernaculam  translati  accepiffet ,  ut 
perlegeret  eandem,  ac  quae  maleredditaeflerit,  annotaret,  nihil  ho¬ 
rum  praeftitit,  <3c  ficut  acceperat ,  remifit.  Monafteria  cum  vifitan- 
da  proponerentur,  Cranmerus  eorundem  diflblutionem  fuafit,  fpe 
pofle  ex  eorum  ruina  eruditis  enafei  fubfidia.  Sed  quanquam  im¬ 
proba  Monachorum  vita  hic  deprehenderetur,  nihil  tamen  praeterea 
a&um  eft.  Reformatio  deinde,  Crumvello ,  qui  Regis  vices  geflit, 
affiftente,  urgeri  coepta  eft ;  articuli  enim  fidei  confcripti ,  Sc  a  Rege_j 
omnibus  commendati  funt,  utpote  a  quo  etiam  praefatione  donati 
fuerant;  ( ex  tenebris  tamen  non  uno  momento  prodire  lucem,  vel  u- 
nicus  de  honore  &  invocatione  Sandorum  probat  articulus  J  Hen- 
*icusRex,cum  Annam  Boleniam  in  carceres  conjcciflet,  impetravit 
ab  ea  divortium  per  Cranmerum,  hac  in  caufa  cum  Eboracenfi  Ar- 
4iiepifcopocpnftitutumjudiceni,cum  haec  fateretur,  effe  quadam 


•  «-0  9 


p.  53  < 

P-  !7‘ 


MENSIS  SEPTEMBR.  A.MDCXCIV.  319 

jufta,  vera  &  legitima  conjugii  cum  Rege  impedimenta  :  quanquarh  P 
quae  edent  illa,  revelare  noluerit,  &  Northumbriae  Comes,  de  quo  di¬ 
cebatur,  quod  ante  Regis  cum  Anna  nuptias,  easdem  cum  illa  pa-< 
dus  fuilTet,  nihil  ejusmodi  aderuerit.  Circa  ea  tempora  Epifcopi  p. 
quidam, authoritate  Regis  congregati,  expofitionem  in  Decalogum, 
Orationem  Dominicam  ,  &  Symbolum  Apodolicum  confcribunt, 

Regique  exhibent,  qui  animadver/ionibus  in  illam  manu  fua  adjedis, 
per  Crumvellum  Archiepifcopo  eam  mittit,  ejusdemque  de  illa  fen- 
tentiampo&it:  hic  iterum  notas  addens  tum  emendantes,  tum  ex¬ 
planantes,  per  Crumvellum  Regi  remittit,  ac  tandem  anno  153.7.  ejus¬ 
dem  impreffionem impetrat,  fub  titulo:  Pia  hominis  Chriftiani  in- 
fiitutio.  Liber  iRe  nunc Epifcoporum,  nunc  R,*egis  liber  appellatus 
cd,  qui  eruditionem  affedans  libenter  fcripfit,  aliorumque  fcriptafuo 
appellari  nomine  livit,  Poft  hunc  librum  Biblia  tandem  facra  pro¬ 
dierunt,  lingua  Anglicana,  unde  maxima  Archiepifcopus  affedus  eft 
laetitia, ut  tedantur  ejus  ad  Crumvellum  literse, 

Anglicanorum  vero  Bibliorum  hidoria  fic  fe  habet  integra : 
Wilhelmus  Tyndal,auxiliantibus  Joy  &  Condantino,  Novum  prirno 
Teftamentum transtulerat, &  Hamburgi  vel  Antvverpiae imprimi  cu¬ 
raverat.  Sed  Wollejus  cum  Epifcopis  ejus  prohibitionem  in  Regno' ' 
procuravit.  Tondallus  etiam  LondinenfisEpifcopus,cum  Thoma 
Moro,  quae  na  di  funt  exemplaria,  comburi  fecerunt.  Anno  1530. 

Tyndal  interpretationem  fuam,  Sc  corredam  quidem, denuo  imprimi’ 
fecit, nec  non  fratri  fiio  &  ThomaePatmoro  mercatoribus  mifit  Lon- 
dinurn  $fed  illi  ab  Epifcopo  Londinenfi  accufati ,  Moro  furn  Cancel¬ 
lario  ferente  lentendam,  equis  ad  caudam  facie  converfa  impofiti ,  li¬ 
bris  fchedisque  multis  amidi, in  ignem  Novum  illud  Tedafnentum 
conjicere  coa di  funt,  muldamqyiggqo.libr.  &  10. den. luerunt. A.1531. 

Epifcopi  in  Cameram,  quam  vocant,  Rellatam  convenientes  quedi 
Eant, interpretationem  illam  erroneam  ede,  praefationem  etiam  praefi¬ 
xam  habere  haereieosnecnoncalumniaruminEprfcopos  plenam.  In¬ 
tellexerunt  fortadis  tabulam,  indar  locorum  communium  dodrina  P*  & 
deS.  c oena,  facerdotum matrimonio,  mi-iTa,  &  praecipuis  Pontificio¬ 
rum  controverfiis,  exhibentem  ,  Bibliorumque  editioni  prsemifiam. 

Ideo  eandem  Rex  prohibens,  judit,  ut  conquifitis  viris  dodiffimis  ad¬ 
ornaretur  alia,  S$d  hic  nihil  pradit^runt  Epifcopi.  Eodem  anno 

Sto-* 


f*  fe 


p.  138* 


p.  83- 


p.  65- 

p.  157. 


p.  69. 
p.  7 2* 

p.  74* 


w  ACTA  ERUDITORUM 

Stokesly  Epifcopus  Londinenfis,  ut  anteceffor/congeftaN.T.  exem¬ 
plaria  combulfit 'publice.  Tyndallus  in  Belgio  exuftus  Bibliorum 
verfionem ulteriorem  reliquit Johanni  Roger,  alicubi  in  Germania 
Superintendenti, &  poftmodum  ad  S.Pauli  Praebendario, primo  etiam 
fub  Maria  R.  martyri ,  qui  de  novo  conferens  cum  Hebraeo  textu 
Graecam, Latinam, Germanicam  verliones,  perfecit  Anglicanam,  at¬ 
que  fub  fido  Thomae  Matthei  nomine  delitefcens ,  fumtibus  Grafto- 
ni  mercatoris  imprimi  curavit  ^oo.exemplaria,  quae  publice  venum 
expolita,  non  folum  magno  cum  gaudio  excepta  funt,  verum  etiam 
Regis  mandato  in  quacunque  Parochia  haberi  legique  debuerunt; 
etfi  invite  &  confufcid  a  multis  fadum,fubinde  etiam  a  P.ege  ipfo  ad 
inftantiamEpifcoporum  Pontificiorum  inhibitum.  Aliam  pofthac 
editionem  in  forma  majori  curaturus  Grafton ,  impetravit  a  Rege 
Galliae, mediante  Crumvello,  ut  Parifiis  id  fieri  liceret,  ob  minores  ibi 
faciendos  fiimtus.  Sed  MattHeus  Ory  Generalis  Inquifitor  prohi¬ 
buit  opus,  &  quod  jam  abfolutum  eflet,  exemplaria  omnia  vel  igne 
combufta  funt,  vel  pro  fchedis  fparfim  divendita.  Coverdale  vero 
Corredor  operis, cum  Typographo  aufugiens,  typos  reliquit  omnes 
in  Pariliorum  urbe,  quos  tamen  paulo  poli  cum  prelo  iplo  &  opera¬ 
riis  adduxerunt  in  Angliam,  majoraque  haec  procurarunt  Biblia. 

Hoc  anno  Lambert,  alias  Nicolfon,Tyndali  &  Frithi  amicus, 
corporalem  in  coena  Chrifti  praefentiam  pernegans, ab  Archiepifcopo 
pro  haeretico  declaratus  eft,  poftquam  Rex  ipfe,  deinde  Cranmerus, 
poft  &  alii  Epifcopi  cum  ipfo  dilputaflent  in  conleftu  folenni.  Fuit 
enim  tum  pro  corporali  praefentia  Cranmerus ,  in  aliam  poftmodum 
fententiam  addudusaRidlejo,qui  illa  hauferatexBertramo,&  Cran- 
mero  propinaverat,  multis  deinde  fcriptis  Ipiritualem  contra  Gardi- 
nerum  defendenti.  Sacerdotes  tum  coeperant  uxores  ducere ;  quo 
Rex  intelledo  edidum  edidit,  declaravitque,  difplicere  fibi  facerdo 
tum  conjugia, absque  fuo  Parlamentique  indultu  contrada,  &  prohi¬ 
buit  facerdotes  illos  a  facrisfundionibus,  nec  non  beneficiis  ecclefi- 
afticis.  Poftfamofi  fex  Articuli  fuere  evulgati,  quibus  licet  vehe¬ 
menter  fe  opponeret  Archi-Epifcopus,  praevalere  tamen  non  potuit, 
Rege  ei  tum  infenfo,quod,  cum  omnibus  monafteriis  fublatis ,  eorum 
reditus  fibi  vendicare  vellet ,  eundem  Archiepifcopum  fibi  adverfum 
fentiret.  Mifit  tamen  ad  eum  Rex ,  poftquam  Articuli  Parlamenti 

decre- 


MENSIS  SEPT.  iMDC  XCIV.  321 

decreto  confirmati  edent,  qui  ea  de  re  tridemconfolarentur,regiam- 
que  gratiam  reflarentur.  Infecutus  infuper  ed  Ceremoniarum 
liber  a  Pontificiis  confedus,  fed  quem  Cranmerus  prolixe  refutavit, 
&Rex  cum  cerneret  deinde, non  ex  malitia,fed  in  Deum  zelo,  Ar¬ 
chiepifcopum  ejusque  adedas  oppofuiffe  ie articulis  illis,  aliquan¬ 
tum  ab  ipforum  remifit rigore.  Crumvello  mortuo  varios  fendt  i- 
nimicos  Archiepifcopus.  Primarius  fuit  Gardinems  Wintoniends 
Epifcopus,  quo  vel  authore  vel  fautore  haud  pauci,  tumamic  Cran- 
meri,  tum  Eccledae  ejus  cathedra  lis  Praebendarii,vel  ipfius  benehcio 
promoti,  multos  collegeruntarticuloscontra  Archiepifcopum,nunc 
Judiciariis,  nunc  Confiliariis  Regiis ,  nunc  ipd  Regi  offerendos.  Et 
Regi  tandem  cum  traditi  edent ,  is  ipfe  non  folum  rem  totam  A*r- 
chiepifcopo  detexit,  verum  &  author  fuit  accufatorum  deprehenden¬ 
dorum,  qui  manfuetudine  Cranmeri  tum  quidem  veniam,  pod  ali- 
quamin  carcenbus  moram,  confecuti  funt :  verum  paulo  pod  eorum 
multi  aliis  de  criminibus  accufati,  vel  dc  meritam  luerunt  poenam. 
Alium  in  Parlamento  nadus  ed  Cranmerus  inimicum ,  videlicet  Jo- 
hannem  Godvvik  Equitem  ,  a  quo  Lutheranifmi  accufabatur.  Sed 
a  Rege  ipfo  iterum  defenfus,  gravius  quid  expertus  ed  a  Regiis  Cond- 
liariis,  qui  indigante  (  ut  cxidimat  Autor )  Duce  de  Norfolk, Epifco- 
pi  Wintonienfis  amico,  quedi  funt  coram  Rege,  quod  ipfe  cum  do- 
(do  viro  fuo  ^  ita  Cranmerutn  appellabant)  adeoinfecidet  regnum, ut 
fere  partes  ejus  tres  haereticae  effent,  regnoque  eadem,  quae  in  Germa¬ 
nia, immineret  perturbatio :  in  carcerem  igitur  conjiciendum  ede_> 
Archiepifcopum, atque  tum  unumquemque,  nunc  ejus  audoritatem 
expavefcentem,  libere  pronunciaturum ,  quod  contra  eum  haberet. 
Rex  annuit :  fed  hora  nodis  undecima  accerfit  Archiepifcopum ,  qui 
jam  dormiens,  de  ledo  tamen  furgens  promte  accedit,  &:  a  Rege  acci¬ 
pit,  quae  Confiliariis  diis  conceflerit.  Nihil  refragatur  Cranmerus : 
Rex  autem  ejus  reprehendens  fimplicitatem ,  annulum  fuurn  tradit  ei, 
&  jubet,  ut  coram  Confiliariis  fequenti  die  comparens ,  eundem  pro¬ 
ducat,  atque  ab  eorum  fententia  ad  fe  provocet.  Sic  altera  die  a 
Confiliariis  Regiis  citatus, &  comparens,  non  veroillico  intromidlis 
(  quod  Rex  percipiens, aegre  tulit )  audivit  fententiam,  quod  in  Turrim 
Londinenfem  mitti  debeat ;  fed  annulo  Regis  produdo  irritam  fecit 
eam.  Stupentes  quoque  Confiliarii& Regem  adeuntes, verbis  ejus 

E  e  e  cafti- 


p.  iop. 


P’  n& 


pJ2J. 


p.f24. 


p*  iz6. 


p.  \ij. 


p.  13& 

m 9' 


p.  141. 


P.  145. 


p.  148. 


322  ACTA  ERUDITORUM 

cafligati  funt,  tum,  quod  vindum  volmffent  Archiepifcopum ,  tmn, 
quod  diu  foris  inter  famulos  ff are  permififTent.  Regis  itaque  favo¬ 
re  perpetuo  ufus,  multas  tum  criminationes,  tum  machinationes  eva- 
fit  inimicorum.  Ejusdem  Regii  favoris  documentum  erat, quod  pa¬ 
terna  ipfius  mutaret  infignia.  Nam  cum  ha  denus  tria  gruum  roftra 
geffiflet,  illorum  loco  tres  accepit  pelicanos,  ipfo  forfan  Rege  fufpi- 
cante,  fanguinem  ejus  aliquando  effufum  iri  pro  pullis,  h.e.  pro 
iis,  quos  ad  veritatem  religionis  Chriftiante  perduxiffet.  Quanquam 
autem  magna  ejus  apud  Regem  elfetautoritas,  non  potuit  tamen  im¬ 
pedire,  quin  fubinde  Pontificii  emergerent.  Nihilominus  Jus  Cano¬ 
nicum  emendare  conftituit,  &  fubinde  preces  fieri  jubens  in  vernacu¬ 
la, obtinuit  etiam  in  Parlamento,  ut  32.  tum  Theologi,  tum  JCti  eli¬ 
gerentur,  hoc  in fefufcepturi  opus,  nec  non  fanas  eeclefiafiicas  con- 
fcripturi  leges.  Hic  afferit  Author,  vidi  fle  le  ejusmodi  Legum 
Manufcriptum  elegans,  in  quo  non  folum  animadverterit  Cranmeri 
manum  emendantem,  annotantem, expungentem,  verum  etiam  Petri 
Martyris,  ceu  unius  ex  iftis  32  ledis. 

Rege  Henrico  mortuo, quem  ante  mortem  adhuc  a  nimio  ima¬ 
ginum  &  crucis  cultu  abduxerat,  in  agone  etiam  de  fola  in  Chriftum 
fiducia  monuerat  Cranmerus,  nec  non  Filio  ejus  ad  Regnum  evedo, 
offendit  firmiter  fibi  perfuafum  efie,  omnis  juri*  dicendi  autoritatsmy 
nec  non  jurisdictionem  ecclefiaflicamyd  Regia potefiats ,  velut  fiupreme 
capite  ac  omnium  Magifiratuum fonte  &  fi  at  urigine,  primitus  em  a* 
nare,  Ideoque  petiit  a  Rege  novo,  ut  Archiepific opalis  funttio  ab 
Henrico  fibi  concejfit,  fiedcum  vita  ejus  extinciafie  novo  ab  Eduardo  fi¬ 
bi  conferretur :  quod  Sc  obtinuit  diplomate, in  quo  conficiendo  ope¬ 
ram  quoque  impendilfe  fuam  creditur.  Regem  deinde  coronat,  Sc 
in  aratione  eleganti  de  liberatione  a  Pontificis  Romani  fuperiorka- 
te,  ritibus  etiam  facrisin  coronatione  adhiberi  folitis,  monet;  Jo(i<e 
exemplo  ad  pimr* hortatur  regimen  ;  ac  fibi  delinquentemRegem  in 
jus  vocare,  aut  excommunicare,  aut  imperio  privare  minime  licere, 
teflatur.  Vifitatione  deinde inftituta,Homihis  compcfitis,  Paraphrafi 
Erafmi  in  vernaculam  converfa,  Synodo  convocata,  &  aliis  adio- 
nibus  nihil  omiflum  eft,  quod  velRcgi  confirmare  potuit  fummam 
poteftatem,  vel  promovere  puriorem  Dei  cultum ;  quanquam  aliqui, 
Bonnerus  imprimis,  Epifcopus  Londinenfis  Sc  Gardinerus  Wintoni- 

Ti  enfis 


MENSIS  SEPT.  A.  M  DC  XCIV.  3:5 

fis  fe  opponerent,  dicerentque,  invalida  efie  fingula,  quae  durante 
Regis  minorennitate  fierent.  Quamdiu  enim  Dux  Somerfetenfis, 
AngIiasProtector,mvivisfuit,nemo  contra  Archiepifcopum  praeva¬ 
luit;  imo  <3c  ab  hoc  jamdum  alienatis  reliquorum  Confiiiariorum  ani¬ 
mis,  obtinuit  Cranmerus  in  Parlamento  confirmationem  Libelli 
communium  precum, magna  follicitudine  a  fe  compofiti  &  poflmo- 
dum  correcti,  rituum  etiam  adminiRrandi  Sacram  Coenam,  abrogata 
Miffa>&  communione  fiib  utra  que  fpecie  con  cella.  Vidit  quoque, 
quamvis  ejus  hic  caula  minime,  Regis  autem  maxime  verlaretur ,  Epi- 
fcopos  Londmenfem  &  Wintonienlem ,  &  alios  Regis  fummam  in 
ecclefiaRicis  poteftatem  non  agnofcentes ,  depolitos ,  incarceratos, 
benigne  tamen  habitos, aliosque  in  locum  eorum  fubllitutos:  quos  in¬ 
ter  Johannes  Hoperus  in  GloceRriae  Epifcopum  electus ,  reculavit  E- 
pilcopis  foeta  induere  veRimenta,  atque  publice  etiam  contra  illa  de¬ 
clamavit  Londini,  eaque  de  caula  domi  fuse aliquamdiu  inclufus  efi. 
Sed  neque  hic  parens,  confcribens  etiam  librum  contra  epilcopalem 
yeRitum  &  Regis  Confiliarios,  in  Archiepilcopi  cuRodiam  tradi¬ 
tus  efb,  donec  ab  eodem,  Bucero  etiam  <$c  Martyre,  objectionibus  i- 
pfius omnibus  folerter  dilculfis&  plane  dilutis,  perfuaderetur  tan¬ 
dem.  SomerletenfiDucefublato,nontantum  valde  indoluit  Cran* 
merus,  verum  etiam  a  Northumbrise  Duce  abhorrens, minus  frequen? 
ter  in  aulam  accesfit :  quanquam  in  nominatione  Epilcoporum  alio- 
rumque  MiniRrorum  Ecclefiae,  tum  pro  Anglia,tum  pro  Hibernia, fe* 
pe  confuleretur. 

Ultima  ejusfubEduardo fuit  actio,  qua  poli  longam  relucta¬ 
tionem  affenfijseft  decreto  Mariam  a  fucceiTione  excludenti,  quam 
ipfam  tamen  illico  ad  Mariam  perfcripfit,  indicavitquc  ;  quae  nf- 
hilominus  Regnum  capdfens ,  omnibusque  aliis  criminis  in  le  admifll 
veniam  concedens,  nullam  Cranmero  juxta  cum  Northumbrias  Du¬ 
ce  concelfit,  fed  in  carcerem  conjici  mandavit.  Unde  faepius  in  judir 
cium  adductus, fero  a Isefie  MajeRatis crimine  abfolutus  eft,  haereleos 
folum  caufa  detentus;  quod  fibi  gloriae  duxit*  Interea  videns  omnia 
perverti  in  Ecclefia,  multos  etiam  carceribus  includi,  fugam  fuadet 
reformatam  amplexis  religionem ,  praefertim  Wilkinfoniae ,  fqeminae 
ut  piae, ita  hac  in  re  dubiae,  fibi  tamen  in  Anglia  permanendum  ratus. 
PoROxonium deductus  cumRidlejo  &Latimero,  inque  cuRodiam 

E  e  e  z  tradi- 


p.  19I. 

p.  193, 
p.  zog. 

p.  23L 
p.  211* 

p.  264. 
p.454. 
p.280.2g3, 

p.  225. 
p.  l$6' 

p.  321. 
p.  313. 


P-  334* 

P  34°* 

p.344. 
P-  347* 

p.  371. 
P-  374* 
P-375- 


p.'37<5. 

P-  3 77' 

P-  383- 
p.  392, 


p.  4IO. 

P*  394* 

p.  234, 


32,4  ACTA  ERUDITORUM 

traditus, poft  varias  difputatiories  figillatim  habitas,  damnatur  ob  hse- 
refin.  Sed  executio  differtur.  Hic  Polus  Cardinalis  in  Angliam_» 
redit,  aedem  Lambethanam  occupat ,  omnia  cum  Regina  peragit ,  po¬ 
pulum  Pontifici  reconciliat;  modo  leniter  cum  haereticis,  purio¬ 
rem  puta  Evangelii  dodrinam  amplexis  ,  agendum  effe  ,  modo 
juxta  canonicas  fandiones  coercendos  &  puniendos  praecipit :  unde 
feverisfimis  in  ^os  adionibus  a  Poli  mente  non  alienis  occafionem  da¬ 
tam,  colligit  Autor.  Cranmeri  quoque  revocata  caufa  ,  etiam  Ro¬ 
ma:  ( quorfum  citatus,  fed  carcere  detentus  venire  nequivit  )ada,  <5t 
fententia  demum  lata,  juxta  quam  ordinibus  facris  exutus,  feculari* 
que  Magiffratui  traditus  eff.  Aliter  enim  vel  citius  neque  Reginae 
neque  inimicis  ejus  agere  libuit  vel  licuit,  quod  Romani  Pontificis  ite¬ 
rum  recepiflent  autorifatem,  omniaque  Cranmerum  attingentia  Ro¬ 
mam  perfcripfiffent.  Plane  ultimam  lentendam  paulo  poff  Cran¬ 
meri  mors  infecuta  eff.  Nam  &  a  Papa  Romano,  cujus  neque  Com- 
miffarios  fulpicere  voluit,  quanquam  Reginae  revereretur ,  ad  Conci¬ 
lium  appellans  ,&  ad  Reginam  multoties  feribens,  tum  ejus  miferi- 
cordiam  implorans,  tum  ei  demonftrans,  quam  imprudenter  ie  Pon¬ 
tifici  R.  fubmiferit,  ac  denique  illecebris  variis  ad  palinodiam  addu- 
dus,  nihil  quicquam  obtinere  potuit,  fed  igni ,  ut  &  aliunde  notum, 
poenitens  &  confirmans  puriorem  dodrinam,  A.  1555,  traditus  eff. 

Haec  fufficere  putamus  ad  deinonflrandum,  quam  non  infelici¬ 
ter  defendendum, .vel  nuda  hifforis  recenfione,  libi  Autor  fumferit 
Cranmerum;  quem  nec  Henricianum  putat  fuiffe,  h.e*  ad  nutum 
HenriciR,  omnia  peragentem,  nec  perjurii  reum  ratione  juramenti 
P.R.  praeffitfinec  imperioium,  cogentem  aliquem  ad  articulorum  fiib- 
feriptionem,  nec  truculentum,  nec  incontinentem ,  nec  tardum  de¬ 
nique  in  reformationis  negotio .prout  Calvinus  ipfum  in  epiffola  red¬ 
arguit.  Praeterimus  autem  ejus  in  peregrinos  affedum  &  liberalita- 
tem ;  a  vindicia  alienum  animum ;  convidum  Archiepifcopo  dignum 
liberalem;  pro  defendendis  Ecclefiaff icis  bonis  foilicitudinem; 
plurium  librorum  confcriptionem,  illius  praefertimu  quem  in  carcere 
detentus  pro  defenfione  prioris  fui  libelli  de  S.  Coena  contra  Gardi- 
nerum  incepit,  non  tamen  abfoivit ;  Ecclefiarum  ex  Germanis,  Italis, 
Gallis, Hilpanis  etiam, Londini  colledarum  fub Palloribus  lingulis, 
fed  jolianne  a  Lafco  earum  omnium  Superintendente  ,  curam;  pacis 

& 


MENSIS  SEPTEMB.  A.  M  DC  XCIV.  325 

&  concordiae  inter  Protedantes  conftituendae  dudium,  cujus  gratia, 
Eduardo  regnante, in  Angliam  litigantes  invitavit  partes;  cum  exteris, 
quos  inter  etiam  fuit  Hermannus  Colonienfis  Archiepifcopus ,  litera- 
rum  commercium ,  dcalia. 

Inter  monumenta  in  Appendicem  rejetda  eminent  Cranmeri 
protedatio,  cujus  aliqua  fuperiusinleruimus  verba;  ad  rebellium  ar¬ 
ticulos  refponfio;  Gardinalis  Poli indru&io  Gojdvvelli  minidri  fui 
ad  Mariam  R.  milfi,  antequam  intraret  Angliam;  ejusdem  ad  Ecclefi- 
am  Cantuarienfem,  nec  non  omnem  Angliae  Clerum  indru&io ,  de 
ablolvendo  Sc  reconciliando  populo ;  epidolie  Cranmeri,  Buceri, 
Martyris,  cum  quibus  fere  lingula  communicavit  \n  reformatione-» 
peragenda  ;  Academia  Cantabrigienlis,  Regia  etiam  diplomata  plu¬ 
rima, ut  plurimum  ex  manuferiptis  codicibus  defumta.  Sunt  ta¬ 
men  &  hoc  in  libro  errata,  quae  Whartonus  Antoris  amicus  &  e- 
dendi  illius  fuafor  obfervavit,  nec  non  Appendici  fubjecit.  Dabimus 
pauca.  Scripferat  Autor,  amicum  quendam  fuum  datuere,Thomam 
Becket  (vulgo  martyrem )  pro  Ecclefiae  quidem  privilegiis  mortu¬ 
um,  ad  primum  fuilfe,  qui  Pontificis  R.in  Anglia  potedatem  agno¬ 
verit.  Wilhelmo  de  Corboil,  qui  Thomam  in  lede  Archiepiico- 
pali  antecellit,  id  tribuit  Wharton,  qui  ab  Honorio  P.  M»  bul¬ 
las  petierit  &  obtinuerit.  Licentiam  facra  in  iacellis  privatis  admi- 
nidrandi  a  Cranmero  concedam,  non  fuilfe  iiilbiitam  pridinis  tem¬ 
poribus.  Sublcriptio-nem  Cleri  adarticulos  lubHenrico  propolitos, 
non  originalem  in  Cottoniana  fervari  bibliotheca,  fed  Regis  aerario; 
ibi  vero  tantum  apographum  ede,  fecus  quamStrype  putavit,  aut 
Burnetus,exidimans  perfecutorum  injuria  hanc  cum  fimilibus  docu¬ 
mentis  periide.  Aderit  idem,  deferiplide  fe  inde  175  fere  ejusmodi 
documenta.  Titulares  epifeopos  vel  fufFraganeos  nominat  Strype;  led 
perFedam  eorum  fuccedionem  per  omnem  Angliam  promittit  an¬ 
nuente  Deo  in  Anglia  fua  Sacra  Warthon.  Commidionis  feu  Ar- 
chiepifcopatus  ab  Eduardo  petiide  confirmationem  dicitur  Cranme- 
rus  Autori ,  tanquam  res fuidet  nova;  led  idem  jam  fadum  elfe  fub 
Henrico  ab  Epifcopis  omnibus  anno  1535,  ait  Wharton.  Hoc  etiam 
monendum  duximus,  Autorem  in  Dedicatione  ad  Johannem  Til- 
jotfon,  nunc  Archiepifcopum,aderere,  collegide  fe  plurima  non  fine 
voluptate,  unde  Parker  i  etiam,  Grindali  (Sc  Wahgiftt.  Cranmeri  fuo 

E  e  e  3  celfo- 


P*4°7* 

p.2gd. 


ACTA  ERUDITORUM 

ccfforum  poffit  conficere  hifloriam ,  fi  otium  Patronosque  nanci- 
Iceretur.  Nos  certe  eidem  quaecunque  novi  Operis  fubfidia  appre¬ 
camur. 


\ 


p.  ii. 


ORIGO  LEGUM ,  ORA  T  RE  ATI  SE 

ofthe  Ortgin  of  Laws ,  and  their  obliging 

PoTSper?  as  a/fi  of  their  great  Varie  ty, 

i»  e, 

QTra&atus  de  Origine  Legum ,  earumque  vi  obli¬ 

gandi, nec  non  varietate  magna.  Per  Georgium 

Pavvfon,  Mag.  Art. 

Londiniap.Richard,  Chifvvdl  anno  1694* 
in  fol.  plag.  105* 

SEptem  libris  hic  conflat  Tra&atus  ,  Magnae  Britanniae  Regi  Regi* 
nasqueinferiptus, quorum  finguli, juxta  divifionem  Autoris,  fere  o- 
mnia  confiderant,  quas  aliqua  ratione  de  Lege  dici  queunt.  Efl  autem 
Lex  ilii)  rejeftis  aliorum  definitionibus,  Regula  agendi  vel  non  agendi » 
ab  eme  quodam  int eligente  ac  poteftatem  habente  praferipta  :  atque 
fic  negativa  quoque  fe  comprehendifle  praecepta ,  quod  alii  neglexe¬ 
rint,  exiftimat  ;  Legem  edam ,  quam  fibi  ipfi  praefixit  Deus,  nec  non 
iiaturae  rerum  prasfcripfit.  Originem  Legis  cujuscunque  effe  finum 
Deioflenditjpoflquam  docuerat,  asemam  Legem  9  de  qua  neminem 
nifi  Atheum  dubitaturum  affirmat,  efle  fapientiam ,  quam  pojfedip 
Deus  in  initio  viarum  fitarum^  antequam  quic quam  faceret  a  princi - 
pioy  &  qua  ab  ater  no  ordinata  e/i-,  &  ex  antiquis  antequam  terra  fie¬ 
ret,  Hujus  duas  effe  partes  afierit,  quarum  una  comprehendat  or¬ 
dinem,  quem  Deus  in  operibus  fuismet  perpetuo  fibi  fervandum  pro- 
pofuit  i  altera  eum,  quem  prasfcripfit  naturae  rerum.  Et  hanc  qui¬ 
dem  iterum  dividit  in  eam,  quas  efl  rerum  ex  natura  ,  fk  quae  efl 
rerum  ex  arbitrio  agentium quales  funt  Angeli  &  homines. 
Hinc  quamor  ipfi  Legis  rami  feu  fpecics:  (et)  Lex  divinarum  o- 
perationum  ad  extra ;  ( operationes  enim  ad  intra  fub  legem  non  ca¬ 
dere, quia  omnino  naturales,  cum  Suarezio  flatuit,  )(/3)  Lex  fecun- 
dum  quam  naturalia  agentia ,  ut  Sol ,  Hellae ,  bruta  dcc.  operantur. 

(y) 


MENSIS  SEPT.  A.  M  DC  XClV.  527* 

('y^Lex  Angelorum,  quas  &  caleftis  appellari poteft.  (i)  Lex  ho¬ 
minis,  qui  eft  vel  kocplotcoXItyi^,  incola murifli,Ve]^y oh  oroAm&oV* 
civis  reipublica?,  vel  denique  ££oit  d&dv&rdv  ,  creatura  imfh6ital& ; 
atque  fic  adigitur  i.)  ad  legem,  quae  ipfi  cum  omnibus  hominibus 
communis  eft ;  2.)  ad  leges  in  commodum  ReipuRliea^ciijus  eft  mem¬ 
brum,  fancitas;  3«)  ad  leges,  quibus  tenetur  agnofcere  &  colere  Cre¬ 
atorem,  nec  nori  viVefe  prout  filium  Sterilitatis  decet 

Divifione  fic  formata, eleganti  ordine  firigula  pettradat,  Sc  eX 
probatisfimis  Juris  naturae  gentiumque  feriptoribus  probat :  in  iis  au¬ 
tem  ,  quae  patriam  Ipedant  ejus ,  non  invenufte  prolixus  eft.  Hic  c- 
nim  legas  licet  definitionem  affirmativam  quseftionis ,  an  Regi  refifte- 
re  liceat ,  adeo  tamen  modeftam,ne  fupremam  Regis  Britannici  Ma- 
jeftatemlaedereaudeat,imo  exBradono  JCto  Anglicano  adlfruat. 
Qui  Bra&onus  non, ut  aliqui  ex  ipfo  dicere  cupiunt,  Regem  legi  fub- 
•efle  docuit,  fed  afteruit  locum  ejfe /applicationi ,  ut  faffum  futim  cor - 
rigat  &  emendet ,  &  hoc  quidem  fi  non  fecerit ,  fufficcre  ei  ad  pce* 
nam,  quod  Dominum  expettet  ultorem .  Habes  hic  Foreftarum  per 
Angliam  catalogum  8c  leges  a  Cantito  fancitas,  a  Johanne  anno  1215. 
mitigatas.  Leges  quoque  maritimas  a  Richardo  L  latas, de  in  Oleron, 
infula  prope  Aquitaniam,  unde  Sc  nomen  illae  habent,  promulga¬ 
tas,  nec  non  alias  a  Carolo  II.  feriptas.  Ad  leges  bellicas  progres- 
fus examina tquzeftio nem, utrum  Chriftiani  Principes  femper  foede¬ 
re  jungi  debeant  contra  Chriftiani  fidei  hoftes  ?  &  affirmando  re- 
fpondet,  quoniam  unius  corporis  myftici  membra  fint,&  affici  ca¬ 
lamitate  alterius  membri  debeant.  Circa  Ecclcfiafticas  leges  docet 
longa ferie ,  quomodo  Apoftoli  &  Epifcopi  poft  Chrifti  afeenfum  le* 
gislativam  habuerint  in  conciliis  authoritatem  ,  rexerint  Ecclefiatrt 
divifis  inter le  provinciis  dccoiiffitutis  fedibus  Primatum  &  Epifcd- 
porum,  quarum  catalogum  refert,  easque  divifo  Imperio  Romano 
in  provincias  conftitutasque  metropoles  omnino  conforiliesfuifteL» 
aflerif.  Et  hanc  conformitatem  Ecclefiae  cum  Imperio  Romano  per 
plura  deducit  fecula.  Ad  fiiarn  tandem  delapfus  Eeelefiaiti,  ejusdem 
exhibet  antiquitatem,  independentiam  a  Romana ,  authoritatem  ie_j 
ipfam  reformandi, Epifcopos,  eorumque  coiififtoria,  fora ,  officiales, 
fidem  tribus  fymbolis,  quorum  hiftoriam  addit  Variasque  le&iones, 
irufixam  7  fynodQS  $tiam  7  &  articulos  cum  legibus  hic  eonflitucos* 

Qu* 


H  fi* 

p.  jp 

p-  89^ 
p  .9^ 

p.  1 06* 

p«l2I* 

p.125^ 

p. 


p.# 

P-J** 

p.  p&i 

p.123, 

p. 


■3t$  ACTA  ERUDITORUM 

Quae  Ungula,  quoniam  &apud  alios  occurrunt  ,  Petrum  de  Marca^ 
fcilicet,  Hokerum,  Grotium,Sanderfon ,  Zoucheum  ,  Cokium,UfTeri- 
um  &c.Authori  quoque  noffxo  citatos,  hic  tantum  indicaffc  fufficiat. 

DE  OCCIDENTE  UNUM  PRO  ALIO 
TraBatio  Methodica,  Authore  Petro  Fran - 

cifco  P affer im  ,  Comite  Belegni ,  ac  Conflit  Du - 
,,  calls  Prafide. 

Parmae,  excudebant  Albertus  Pazzonus  &  Paulus  Montius 

A.  1693.  in  folt  Conflat  Alphab.  5.  plag.  3, 

Q Ili  jam  anno  hujus  feculi  vigefimo  nono  anagrammatanume- 
rica,&  fundamenta  verae  pronunciationis  Latinae,  aliisque  de¬ 
hinc  temporibus  tra&atum  de  pollutione  eceleflarum ,  &  feripta  in- 
fuper  plura  in  lucem  publicam  emifit  illuftris  PafTerinus,  annum  nu¬ 
per  aetatis  odlogefimum  fecundum  agens  foetum  hunc  enixus  eft,  Sc 
materiam  de  occidente  unum  pro  alio  quinqueDiflertatiombus  excu¬ 
tere  inftituit.  Ac  in  prima  quidem  poft  fingulorum,  quae  in  titulo  oc¬ 
currunt, vocabulorum  expolitionem  prolixiffimam,ifio  nomine  com¬ 
prehendi  ait  non  eum  modo,  qui  efficaciter  volens  occidere  unuiru» 
non  volens  effedive  occidat  alium,verum  etiam,  qui  ad  occffionem 
unius  hominis  loco  alterius  aliqua  ex  parte  cooperetur,  vel  modo  a- 
liquo  concurrat.  In  Differtatione  fecunda  difpicit  de  caulis ,  unde_, 
fiat,  quod  quis  occidat  unum  pro  alio ,  &  ex  dolo  volentis  occidere 
unum,  fed  a£iu  occidentis  alium,  nondum  evadere  dolofam  hanc  oc- 
cifionem  docet;  culpae  tamen  alicujus  infimulari  poffe  occidentem 
addit,  fi  culpam  juridicam  eo  fenfu  capias,  ut  &  a&io  externa,  &  con¬ 
tra  iftud  fit,  quod  fieri  tunc  debuit ;  ut  a&io  libera  nuncupari  merea¬ 
tur  3  ut  ne  profluat  ex  intentione  laffionem  inferendi;  &  denique  ut  Ise- 
fio,  quae  ex  adione  tali  infertur,  ab  agente  praecaveri  potuerit.  Pofl- 
modum  cautiones  affert,  quae  obfervandx  iis  veniant ,  qui  per  cafu.m 
mere  fortuitum, unum  pro  alio  occidiffe  dici  poffint.  Mox  ad  coope- 
rantem  defcendens,eum,  qui  dire&e  cooperetur  alteri  ad  non  caven¬ 
dum  periculum  occidendi  unum  pro  alio,femper  culpam  incurrere_,, 
fed  qui  indire&e  faltim  id  faciat,  culpa  carere  aderit.  In  tertia  Differ- 

tatione, 


MENSIS  SEPTEMB.  A.MDCXCIV.  ?z9 

tatione,  quam  diverfimode  a  culpa  excufeturoccidens  unum  pro  a- 
lio,  quaerit,  &  a  minorenni  exorfus, infantem  ante  completum  fepten- 
nium  puerumque  infantiae  proximum  in  foro  externo  a  culpa'  occifi- 
onis  in  totum  abfolvi;  puerum  vero  pubertati  proximum  vel  pube¬ 
rem  ipfum  regulariter  non  excufari  in  totum  a  culpa  ,fed  hanc  mino¬ 
rem  cenferi ;  &  quamvis  aliquando  malitia  aetatem  fuppleat ,  nun¬ 
quam  tamen  iftamfic  augeri,  ut  poena  ordinaria  delinquens  affligen¬ 
dus  fit,  ob  fervat*  Afl  enim  inforo  interiori  longe  aliam  effle  ratio¬ 
nem, &  ex  ejus  judicio  infantes  utique  etiam  pacare  afflerit.  His 
fenes  fflatim  adjungit,  folamque  fenedutcm  delidi  culpam  nequa¬ 
quam  monet  imminuere,  cum  quilibet,  quantumvis  fenex  &  cente¬ 
narius,  in  dubio  tamen  praefumatur  lanas  mentis,  ac  tametfi  vires  cor¬ 
poris  eum  deliciant,  non  tamen  deficiat  mens  &  judicium.  E  contra 
lenem  ad  infantilem  feu  puerilem  mentis  infirmitatem  reverfum,  ut 
infantem  feu  puerum  a  culpa  excufari  vult;  ubi  judicis  arbitrio  ple¬ 
num  de  hac  infirmitate  judicium  relinquendum  fit.  Mulierem  ve¬ 
ro  occidentem  unum  pro  alio, juxta  perfonarum  &  circumflanda¬ 
rum  diverfitatem,a  culpa  vel  in  totum  vel  in  tantum ,  fed  regulariter 
plus,  quam  virum,  excufari ,  eo  quod  per  imbecillitatem  fexus  aeque 
ac  judicii ,  vel  nullo  modo,  vel  levius,  quam  vir,  caeteris  per  omnia  pa¬ 
ribus,  delinquere  exidimanda  fit.  Hermaphroditum,  cum  nec  fim- 
pliciter  vir,  nec  foemina  fimpliciter,  fed  homo  mixtus  fit, plus  vel  mi¬ 
nus  a  culpa  liberari,  prout  a  foeminmi  fexus  natura  &  qualitatibus  plus 
minusve  participet ;  ficuti  <$c  iri  odiofis  plerumque  vir  effle  delinat, foe- 
minini  fexus  favoribus  hoc  pado  gaudens.  Eunuchum  a  culpa  fivc 
tanquam  mulierem,  live  tanquam  puerum, live  magis  faltim,quam  vi¬ 
rum,  excufari.  Similem  in  modum,  fi  a  demente  proficifcatur  uni¬ 
us  homicidium  pro  alio,  arbitrio  judicum  &  peritorum  committi  de* 
bere,  utrum  vel  infanti,  vel  impuberi,  vel  minori  is  sequiparandus  fit, 
6c  eum  pro  rei  varietate, vel  omni,  vel  aliquo,  vel  nullo  modo  abfol- 
vi.  Difflertatione  quarta  hanc  quaeftionem  examinat:  quidnam  oc¬ 
cidens  unum  pro  alio  mereri  dicendus  fit  ?  <3c  folum  fane  conatum  re¬ 
gulariter  non  debere  impunitum  relinqui  affirmat ,  licet  posna  faltim 
extraordinaria,  non  civilis  illa  &  ecclefiaftica  homicidis  alias  deflina- 
ta  locum  tunc  inveniat.  Si  vero  dolofe  volens  occidere  unum,  cul¬ 
pabiliter  adu  occidat  alium,  ne  fic  quidem  ordinariam  poenam  obti- 

Fff  nere. 


ACTA  ERUDITORUM 


nere.  Quaerit  dein  poft  alia :  an  volens  occidere  Paulum  non  ban- 
nitum,  fi  occidat  Petrum  bannitum  diffidatum,  quem  tamen  ejusmo¬ 
di  effe  nefeiverit,  poenam  vd  praemium  mereatur  ?  ac  in  pofterioris 
fententix  affirmativa  acquiefck,  prout  &  alias  iflius  generis  quxftio- 
nes  in  medium  producit,  quas  tamen  intadas  hac  vice  relinquimus. 
In  DifTertatione  quinta  agit  de  fatisfadione,  ad  quam  occidens  unum 
pro  alio  teneatur  y  ubi  fatisfadioras  nomine  innui  docet  tam  com- 
penfationem  pro  injuria  illata,  quam  refHtutionem  fixidiffime  fura¬ 
tam  pro  damno  in  aliis  bonis  dato.  Qui  igitur  alium  illicite  occide¬ 
re  conatus  fit,  eidem  fatisfadionemadprudentis  viri  fententiam  pro 
injuria  commenfuratam  imponi ;  qui  autem  culpabiliter  id  fecerit 
ex  culpa  faltim  juridica  ,  eum  in  foro  confcientiae  ad  nullam ,  at 
fi  ex  culpa  theologica  de  gravi, ad  omnem  damnorum  reffitutionemu» 
teneri.  Pariter  hanc  illi  incumbere,  qui  ex  lata  culpa  unum  occide¬ 
rit  pro  alio,  non  fecus  atque  huic,  qui  ex  dolo  iflud  homicidi¬ 
um  commiferit.  Interim  culpabiliter  occidentem  unum  pro  alio 
nequaquam  pofle  adigi, ut  quicquam  vel  temporale  vel  fpkkualc-» 
prxcife  pro  ipfo  damno  rependat, acidem  de  eo ,  qui  culpabiliter  oc¬ 
cidat  feipfmn,  dum  alium  dire  de  occidere  voluerit ,  pronunciandum. 
Omnem  autem  homicidam, five  dolofumfive  culpofu m , teneri  ex  ju.- 
ffitia  refarcire  damna  ex  homicidio  provenientia,quorurn  tamen  x- 
ftimium  aequo  judici  rurfiis  committendum  veniat* 

NAT BAN  LACT  MED .  DOCT. 

de  Podagra. 

Venedis  apud  Andream  Poleti ,  Anno  1692411  g. 

Confiat  plagub  6. 

EFfato  quidem  Ovidii, 

Tollere  nodofam  nefeit  medicina  podagram ; 
fi  tamen  fides  adhibenda  ingeniofo  hujus  libelli  au  dori, 
i  T ollere  rite  potefi  Herculis  arte  malum. 

Peculiare  fcilicet  medicamentum  proponit,  quod  vincenda:  huic  hy¬ 
dra?  aptum  antipodagrici  Herculis  nomine  percelebrat.  Prius  vero 
quam  illud  exponamus,  more  nofiro  brevem  difeurfus  ifiius  epito¬ 
men  fumus  prxmifiurk 


Ab 


MENS  IS  SEPTEMBR.  A.  M  DC  XCiV. 

Ab  initio  Dominus  morborum,  Sc  morbus  Dominorum ,  pallio 
arthritica  in  Democriti  puteo, cum  occultis  caufis  &  ignotis  airafio- 
nibusjhucusque  habitafle  dicitur.  Hinc  enumeratis ,  quae  ratione 
partis  affli&e  fortitur,  nominibus,  ut  quando  e.g.  in  humero  omagra, 
in fpina dorfi rachifagra  vocatur, definitio  traditur*  quod  follicet  fic 
Iblutiocontinuifa&aa  fale  eflentiali  audo  in  fero  communiter  a d 
junduras  per  intervalla  extravafato.  Subduntur  mox  ligna  dia- 
gnoftica  cum  imminentis  tum  praefentis  podagrae,  ubi  fimul  de  pulli* 
refertur,  quod  nihil  in  hoc  morbo  peculiare  indicet ;  ex  arenularum 
vero  cum  urina  vel  exclufione,veI  retentione, de  reditu ,  duratione  Sc 
folutione  morbi  multa  interdum  pofUnt  judicari.  Diflindiones 
podagrae  ab  humoribus  primisque  qualitatibus  defumpte  explodun- 
tur,rejedisque  antiquorum  prognodicis,ceu  falfis  &  fuperfluis,  uni¬ 
cum  hoc  ftatuitur, quod  Podagra  nemini  nifi  volenti  faciat  injuriam. 
Qui  enim  abftinere  &fuflinere  noverit,  illum  medicamentispro  cu¬ 
ra  haud  indigere  j  id  quod  hifforiis  aliquot  comprobatur.  Inde  dis¬ 
quiritur,  quomodo  parentum  morbi  in  filios  migrent  ?  Scilicet  quan¬ 
do  paucius  fermentum  morbofum  a  male  fano  ad  generationem  fila 
collatum^  firmitudine  fibrarum  iIaminalium,qu?efanior  mater  con¬ 
fert,  fatis  potenter fuppriinatur&  cafligetup,  ferius  Sc  quandoque_* 
nunquam  morbum  paternum  in  filio  fe  proditurum ;  in  feris  nepoti¬ 
bus  occafionenada  tandem  emerfurum.  Contra  vero  ubi  copioft- 
us  fermentum  &  debiliores  fibrae  ftaminales  in  eodem  fubjc&o  con¬ 
currant,  citius  Sc  potentius  filium  eo, quod  per  hereditatem  ad  ipfiun 
pertineat, elfe  potiturum.  De  cetero  caufe  Sc  curationes  a  veteri¬ 
bus  (quos  laboriofos  ideajium  terminorum  fabros,  Sc  verbali  medi¬ 
cina  excellentiflimos  Au&or  vocat )  usque  huc  affertae ,  Paracelfi 
puta,  HelmontifSennerti,  Willilii,  Majeri,  Sylvii ,  Tachenii ,  Syden- 
ham  &c.  valere  jubentur.  Ipfe  autem  rem  omnem  tali  modo  ex¬ 
pedit  :  Corpus  humanum  partibus  conflat  plurimis,  offeis ,  mufculo- 
fis, arteriis, venis,  nervis  &c.  Dum  vero  hoc  per  podagram  dolore^, 
h.e.  folutione  continui  affligitur, necefiario  videtur  inquirendum ,  ec- 
quidnam  hanc  inferat?  Itaque  confideratione  accuratiore  omnium_» 
corpus  conflituentium  principiorum,  fcil.  falis,  olei,  fpiritus ,  aque  Sc 
terre,  premifla, brevi  demonftratione  evincitur,  folum  falf  quod  fit 
fubftantia  incidens,  penetrans,  &  aculeatis  puncf  orum  haftis  naturali- 

Fff  2  'ter 


ft 


I 


33Z  ACTA  ERUDITORUM 

ter  armata  )  aptum  efle  natum  ad  hunc  effe&um  producendum. 
Hinc  ejus  natura  penitius  inveftigatur,  quo  parti  ejus  peccanti  adae¬ 
quatum  opponi  remedium  poffit.  Concluditur  autem,  fal  iftud  me¬ 
diae  poteftatis  efle  inter  fixum  Sc  volatile.  Nam  haec  tanquam  non 
naturalia ,  quaeque  absque  ope  artis  nunquam  6c  nusquam  demon- 
ffrari  queant,  in  caufam  podagrae  allegari  non  poffe.  Atque  illud 
commodiffime  eflentialis  nomine  infigniendum  efTe ,  quale  ex  fuccis 
plantarum  communiter  per  cryftallifationem  eliciatur.  Hoc  primi¬ 
tus  ex  chao  in  elementfa  fufeitatum,  nunc  quotidie  ex  elementis  medi¬ 
ante  aere  in  terram, ex  terra  ad  alimenta,  ex  alimentis  ad  corpus  deve¬ 
nire.  In  hoc  poni  caufam  immediatam  &  efficientem  dolorum  o- 
mnium  podagricorum  debere.  Cum  vero  falia  non  agant  nifi  refo- 
luta,  hinc  adftruitur  lympham  illa  fecum  vehere,  ita  ut  ubicunque^ 
haec  fuerit,  illa  quoque  pradto  fint.  Itafcilicet  fal  effentiale  micro- 
cofmicum,in  lympha  fua  tanquamBehemoth  podagricum, in  profun¬ 
do  dolorum  mari  pinnatis  aculeis  fuis  fublimiter  fuperbum luxuriare. 
Jam  autem  ab  uffi  Sc  officio  lymphae, quod  fcilicet  haec  chylum  Sc  fan- 
guinem  diluat  reddatque  fluidiorem,  adeoque  per  univerfi  corporis 
partes  feratur, concluditur, caufam  podagrae  efTe  ubique,  tam  in  hepa¬ 
te,  pulmonibus,  cerebro,  corde  &c.  quam  in  manibus, genubus, pedi¬ 
bus.  Saltem  id  difputationem  dicitur  habere,  cur  Sc  quomodo  in 
his  partibus  magis  quam  in  illis  ferociam  fuam  exerceat.  Hinc  de- 
monftratio  promittitur,  dolorem  non  nifi  in  partibus  nerveis ,  mem¬ 
branis,  tendinibus  ,perioff  eis  (  quarum  lingularum  definitiones  tra¬ 
duntur)  (entiri.  Mox  offenditur  fufius, has  partes  indefinenter  (an¬ 
guinis  arteriofi  influxu  rigari.  Et  f  fiquidem  omnis  feparatio  humo¬ 
rum  fiat  per  hltrationem )  particulas  fibi  correfpondentes  atque  ad 
nutritionem  aptas  recipere,  reliquis  plus  ultra  tranfeuntibus.  Cum 
autem  lympha  (anguinis  podagricorum  nimio tale  impraegnata  fit,  fa¬ 
cile  contingere ,  ut  unum  vel  alterum  pun&um  hujus  falis  impingat 
leviter  in  aliquam  ex  fibris  nerveis,  &  quidem  facilius  in  tendinem-, 
tanquam  filtrum  denfius ,  quam  ininufculum,  ficque  tranfitum  haud 
inveniat.  Hinc  turmatim  confluere  fpi  ritus  ad  auxilium  quafi  pro¬ 
peraturos,  unde  interflitia  partium  reddantur  angufliora ,  in  iisque^ 
plura  fic  falia  fiftantur.  Nam  femper  a  tergo  fanguinem  Sc  humores 
impelli,  unde  vi  unita  ac  multitudine  falia  efficiant ,  quod  virtute  Sc  a- 

cumi- 


i 


MENSIS  SEPTEMBR.  A.  M  DC  XCIV.  333 

cumine  vel  per  naturam  vel  per  morbum  acquifito  nunquam  potue¬ 
rint  fecifle.  Atque  hinc  facile  accidere,  ut  una  aut  altera  fibrilla  fi I- 
tri  five  cribri  membranacei  loco  cedat,  &  forfan  rumpatur,  ficque  e 
veftigio  fequatur  extravafatio.  Haec  vero  qua  ratione  necellario 
contingat,  &  quomodo  lympha  absque  fanguine  exeat ,  per  exem¬ 
pla  intra  &  extra  corpus  probatur.  Inde  quid  fuppurationis  &  fer- 
mentationis  naturafit,  &  quomodo  res  in  corruptae  conferventur, per 
condituras,  muriam, beneficio  falis  &c.  obiter  exponitur.  Tali  au¬ 
tem  modo  operari  quoque  fal  arthriticum  afferitur ,  fubjun&a  ftatim 
explicatione  fymptomatum,  quae  in  podagricis  obfervantur,  torporis 
fcilicet,  impotentiae  ad  motum,  formicationis  Scc,  ubi  fimul  ofien- 
ditur,  non  aliam  fpafmi  fpeciem,  quam  tetanum  elfe  lidorem,qui  par¬ 
tem  captam  <3c  quafi  clavatam  detineat, motusque  adeo  impotentiam 
inducat.  Hinc  nonnullis  in  hoc  morbi  genere  dubiis  folutione  fa- 
tisfit ,  nimirum  unde  fuppreffio  urinae,  ludoris,  (puti  ?  cur  venae  ante__» 
paroxyfmum  diidendantur?  quare  tefiiculi  in  lcroto  viris  podagram 
pafiuris  vel  patientibus  elongentur?  unde  fenfiis  folito  exquifitior 
producatur, ita  ut  vel  lanugo  cygnea  parti  affedae  impolita  ipfam  of¬ 
fendat  ?  cur  dolor  aliquando  in  pollice  pedis  finiftri  primo  excitetur  ? 
quare  ab  uno  latere  in  aliud  dolor  tranleat  ?  unde  tumor  ?  unde  color 
ad  rubedinem  vergens?  unde  affinitas  inter  calculum  &  podagram? 
quomodo  podagra  a  multis  morbis  praefervet  ?  unde  febris  fympto- 
maticain  podagra?  De  caetero  poftquam  operofa  Medicorum  pro 
cura  podagras  confilia  tanquam  vana  Sc  quorundam  ineptias  per- 
flrinxit  Auctor  ,  omni  fdudio  inquirendum  judicat,  quibus  mo¬ 
dis  folvere  arthritidis  paroxyfinum  unquam  naturae  contigerit,  Sc 
quibus  modis  poffibile  fit,  utipfe  folvatur  ?  Hinc  quatuor  modos  ex 
Sennerto aliisque  recenlet: (LJ  Sc  frequentius,  quando  materia  re- 
folviturtota,  ita  ut  vel  nullum  vel  exiguum  fui  relinquat  veftigiurrL,; 
(II. )  quando  maxima  in  puri  quid  fimile  mutatur ,  quod  tamen  ve¬ 
rum  pus  non  eft,  fedfanies  quaedam  feu  ichor  carnem  Sc  cutem  ero¬ 
dens;  (III J  quando  in  tophos  Sc  nodos  abit ;  flV.)  cum  humor  alio 
defertur,e.g.adpulmones,cor, cerebrum, varices  &c.  vel  evacuatur 
per  alvi  fluxum  Sc  c.  Ex  his  omnibus  primum  quidem  modum,  ubi 
tota  materia  refoivitur,  nullo  fui  relido  veftigio,  aegris  unice  optan¬ 
dum,  Sc  Medico  unice  intendendum  arbitratur  nofier  Au&or. 

Fff  3  Cura 


554  ACTA  ERUDITORUM 

XDum  vero  illum  ob  materiae  conditionem  femper  non  liceat  afieqtu? 
Jiinc  alterum  modum  ab  aegroto  anxie  ait  expeti,  eumque  ut  Medi¬ 
cus  promoveat,  ejus  implorari  auxilium,  Differre  autem  hos  duos 
xnodos  inter  fe  ficut  transfpiratio  infeiifilis  violenta  $c  fudor,  vel  ficut 
Jeffllatio  materiae  levioris  &  craffioris.  Jam  fi  quis  in  Podagra. 

I  funt  verba  Audoris  )falia  morbifica  leviora per  injen filem  transfipi- 
?aiionem,&  fialia  graviora  per  fit  do  rem  uno  eodemque  tempore.  citOy 
tuto  &  jucunde  pojfit  expellere,  ille  alba  gallina  fiUus  Diis  hominibus - 
que  plaudentibus  ly  mphaticum  agrum  trans mifijfie ,  arthritici  Jugia 
fiabulum purgajfie ,  Iflhfnum  articulorum perfodijfie^c lavamque  Hercu¬ 
li podagrico  fialinam  extorfififie  jure  proclamari  debet,  Pramifib  au¬ 
tem  brevi  dilcurfu  de  impofiibili  lalis  deftrudione,  ad  podagra:  cau- 
fam  defcendit,  quae  in  falis  quantitate  auda,  non  in  qualitate  mutata 
.eonfiftat.  Hanc  in  cura  ut  relpiciat,  antiquorum  dida  praeparantia 
&  generalia, topicis  &  Ipecificis  praemitti  folita,ad  unum  omnia  ex- 
ploditjpurgationes  fcilicet,  ventefedione$,enemata,  cucurbitulas  <5oc, 
atque  immediate  tutoque  ad  topicum  jubet  accedere.  Illud,  vero 
tribus  potiflimum  conditionibus  commendat,  ( i.)  ut  direda  yia  ten¬ 
dat  ad  partem  affedam ,  nec  in  ullo  aliquo  loco  per  viam  haereat;  (%) 
,ut fe  intime  &effedive  humori  peccanti  jungat,  nec  aptum  fit  alteri 
puipiamfe  admifccre ;  (3.)  ut  quando  humori  peccanti  fe  junxerit, 
pon  tantum  velit,  fedxSc  poflit  eundem  fecum  rapere ,  atque  adu  &z 
fenfibiliter  dcinfaliibiliteripfum  extra  partem  coram  aditantium  o- 
culis  projicere.  Qui  itaque  tali  medicamento  infirudi  cum  poda¬ 
gra  in  arenam  defcendere  no rint,  illos  columba  manfiietiorem,  & 
madata  hofiia  leniorem  eam  reddere  polle, do diflimusAudor  opina¬ 
mur  :  imo  hac  ratione  fieri,  ut  plerumque  intra  mediam  horam,  aut  ad 
ummum  tamen  intra  tres  hora:  quartas  cura  peragatur.  Tale  au- 
Item  Ipecificum  medicamentum  dari  contra  podagram,  juxta  allatas 
tres  conditiones  probatur.  Atque  hic  incidenter  de  medicamentis 
eledive  operantibus, item  de  cura  ladca  podagra:,de  odonta[gia,qute- 
dam  explicantur.  Mox  medicamenti  externi  ad  refolvendos  poda¬ 
gricorum  nodos  copditiones  duas  proponit,  ac  tandem  deferiptiones 
utriusque  cum  interni, tum  externi,  fiibnedfe,  Non  ingratum  vero 
futurum  fperaraus  benevolo  Ledori,  fi  proceffus  integros  huc  trans- 
icnbamus,  cuique  per  ptimu  examinandos  r 

Rec. 


MENSIS  SEPTEMBR.  A.MDCXCIV.  fty 

R.  tres  Hercules  ex  triplici  regno  alis  Aquilinis  adveffias  ;  bos 
deducito  ad  Vulcanum  at  h  er  eum  fed  vegetabilem ,  qui  eos  per  p.men- 
fes  continuos  neti  are  fuo  fatur  et,  usque  dum  inj  effio  reti  hamato 
arffie  conflriffii  Pf  intime  uniti  fuerint  ,*  &  tunc  quidem  fi  in  aquam 
injiciantur  ifub  ea  eos  fe  demergere ,  &  per  eam  facile  diffluere  oh fer - 
vabisy  absque  quod  ulla  oleofi  retis  ipfi  fupernatent  ve  fligi  a.  Aqua 
in  quam  fubmerfi  funtf  fubito  deveniet  alba ,  &  fle  loabes  vehicu¬ 
lum  medicamento  regio  vehendo  aptum  y  omni  curru  aureo  pretiofi- 
us.  Huic  medicamento  admifee  medicamenta  humorali  morbof 
quem  curare  optas,  appropriata,  e.g,  in  podagra  extraffium  vel  es- 
fentiam  trifoLfibr%  c.  in  febre  febrifuga  ,  in  morbo  &  alluo  anti - 
venerea  &  c .  nec  dubita  de  fitcceffu .  Nam  fi  convenieris  remedium 
vehiculo  huic  adjungat ur,  illud  nunquam  deerit  idem  ad  tcrmU 
num  bene  indicatum  certe  Pf  effle  ffiive  perducere . 

Quoad  medicamentum  externum  : 

R.  Oleum  vegetabile,  e.g.  oleum  lini  ( oleum  olivarum  nihil  va*' 
let: )  hoc  exficca  ab  omni  btmiditate  aquea  cum  fale  t artari  (f  c.quo 
artificio  in  paucis  diebus  acquiret  virtutem  magia  baifamicamy 
quam  fi  centenos  annos  repo fltummanfiffet  in  cadis .  Ex  hoc  oleo 
&  calce  viva  formatis  globulis  oleum  Pbilofophicum  nov'em  vicibus 
deftilletnr ,  boc  in  fimo  equino  per  quindecim  dies  Pf  noffies  digera ~ 
tur.  Hac  efl prima  flatio  operationis  Huic  oleo  Philofopbico  adde 
oleorum  lumbricorum,-  euphorbiis  pyrethri  yfuccini  cum  fuo  fale  vor* 
latili,  c  a  flor  ei,  axungia  humana, nitri,  falis  ammoniaci,&  c.  q,f  de- 
in  Arcula  per  msnfem  Pf  defliUa .  Hac  efl  fecunda  flatio.  Habes 
jam  vehiculum ,  cujus  dua  vel  tres  gutta  in  vola  manus  inflidatat 
fubito  difp  arent,  Pf  in  fub flant  tam  carnis  penetrant  :  huic  fi  rit& 
noveris  mrvma  Pf  alia  fpeet flear  cquifita  fanffie  maritare,  magnum- 
arcanum pro  nodis podagricis  difflo  Iv  en  dis  r  Pf junffiurarum  quam-' 
vis  f an  arum  majore  fortificatione  Te  peffidererjure  afiimabis *  Et 
magnum  certe  efl  ^  fed  Hercules  an  (podagricus  five  medicamen¬ 
tum  ad  curam  internam  efl  primum  P>  perfeffiifflmim  quid (  infra 
tinffiuram  univer falem  )  quod  humano  ingenio  affle  qui  naturaliter 
fperare  pojfumus .  Hoc  emm  morbum  chronicum, utpote  40.  dierum 
&  ultra ,  in  acurifflmum  ad  libitum  convertit .  Ulterius  in  morber 
acuto  crifln  agroto propitiam  quando  cunque  vult  non  e  xfp  effiat  fed 
efficit*  C^terunt 


536  ACTA  ERUDITORUM 

Caeterum  id  obiter  adhuc  annotamus,  quod  pagin.  g^.  Hercu¬ 
les  podagricus  omnem  omnino  liquorem  aqueum  tam  intra  quam 
extra  corpus  fubito  in  lac  convertere  dicatur.  Modus  vero  o- 
perandi  pag.  85.  fequentibus  verbis  exhibetur : 

Hercules  antipodagricm  intra  corpus  ajfumtus  continuo  fe  fati¬ 
bus  dolor ificis  adjungit,  ea  ad  motum  fiimulat ,  dat  illis  alus  hume* 
ros  que  y  quibus  ipfa  innitentia  &  vella  a  parte  vexata  verfus  cu¬ 
tem  externam  fublimantur  ;  illuc  delata  illam  concutiunt  &  dila¬ 
tant  (  unde  tumor  in  declinatione  doloris  dentium  )  viam  que  fibi 
foras  facientia ,  cumperfetta  partis  quiete  y  in  fuperficie  cutis  fub 
forma  fudoris  adgujium  &  in  omni  judicio  file  refert ijfmi ,  ftfe 
& patienti  &  adftantibus  palam  examinanda  coram  exponunt . 

Ad  ultimum  dubia  quaedam  refponfione  diluuntur,  atque  ut 
aegroti  officium  fuum  faciant ,  nec  per  intemperantiam  deftruant 
longaevam  fanitatis  pyramidem,  quam  provida  Medicinae  induftria  iis 
erexerit,  fideliffime  fuadetur. 

^  JAC.  B.  CONSTRUCTIO  CURVM  AC - 
cejfus  &  Receffks  Aquabilis ,  ope  reBificationis 
Curva  cujus  dam  Algebraica  >  addenda  nuperx 
Solutioni  menfis  Junii, 

0  rT^Riplex  praecipue  modus  habetur  conftruendi  Curvas  MecHani- 
JL  casfiveTranfcendentes.  Primus,  fed  ad  praxin  parum  idoneus, 
fit  per  quadraturas  fpatiorum  curvilineorum.  Melior  eft,  qui  in- 
ftituitur  perrecftificationes  Curvarum  Algebraicarum ;  accuratius  e- 
nim  &  expeditius  in  praxi  redificari  poliunt  curvae,  ope  fili  vel  cate- 
nulaeipfis  circumplicatae,  quam  quadrari  fpatia. .  Eodtmloco  habeo 
illas  conftru<ftiones ,  quae  peraguntur  absque  ulla  recftificatione  & 
quadratura,  per  folam  defcriptionem  Curvae  alicujus  Mechanica, cu¬ 
jus  pun&a,  licet  non  omnia,  infinita  tamen  &  quantumvis  proxima 
geometrice  inveniri  poliunt,  qualis  folet  effe  Logarithmica,  &  fi  quse 
funt  ejus  generis  aliae.  Optimus  vero  modus,  ficubi  haberi  poffit ,  il¬ 

le  eft,  qui  peragitur  ope  alicujus  Curvae,  quam  natura  ipfa  absque  arte 
motu  quodam  celerrimo  &  quafi  inftantaneo  ad  nutum  Geometrte 
producit;  cum  praecedentes  modi  requirant  curvas ,  quarum  delinea¬ 
tio 


MENSIS  SEPTEMB.  A .  M  BC  XCIV.  357 

tio  five  per  motum  continuum  five  per  plurium  pundorum  inventio¬ 
nem  ab  Artifice  i  nftituatur,  communiter  vel  lenta  vel  impedita  nimis 
exifiit:ita  conftrudiones  illas  Problematum,  quae  Hyperbolae  qua» 
draturam  vel  Logarithmicae  defcriptionem  fupponunt*  caeteris  pari¬ 
bus  pofihabendas  cenfeo  iis,  quae  ope  Catenariae  peraguntur, ceu  cur- 
vae,  quam  fulpenfa  catena  fponte  fua  citius  induerit ,  quam  reliquis 
ipfe  defcribendis  primam  manum  admoveris. 

Curva  Accejfus  &  Reccjfm  aquabilis  ob  folam  propon  entis  Vi» 
ri  commendationem  mereri  videtur,  ut  de  confirudionibtis  fecun¬ 
dum  omnes  tres  modos  illi  adornandis  fimus  folliciti.  Conftrudio 
primi  modi  per  quadraturas,  quam  in  nupera  lolutione  infuper  ha¬ 
bui  ob  jam  didam  rationem,  infiitui  potefi,  fumendo  in  Fzg.  3.  TaL 
VI, redam  EN non,  utibi,ipfi  Au  fed  iu  aequalem ,  iterum  que  curvi» 
lineo  AEN  faciendo  aequale  STSlum  AO  5  hujus  enim  latus  AP 
nuperae  curvae  AQjidaequabitur ,  fic  ut  fumpta  ad  AB  &  nunc  in¬ 
ventam  AP  tertia  proportionali  A#?  habeatur  pundum  st  in  optata 
Curva.  Tertii  modi  Conftrudio,  quae  fieret  mediante  Linea  Elafti- 
ca  AQ,  quam  folam  ibi  tetigi,  fine  dubio  foret  optima ,  fi  natura  ali¬ 
cubi  tenfiones  viribus  tendentibus  (Impliciter  proportionales  effe¬ 
ci  (fet  :  at  quia  forte  nullus  invenitur  Elater,  qui  hanc  tenfionis  legem 
pracifeoblervet;  nec  fi  reperiatur,  illud  certo  confiet;  idcirco  nec  i- 
fii  fidere  fatis  tutum ;  pneftatque  recurrere  ad  fecundum  conftruendi 
modum,  &  quaerere  Curvam  Algebraicam ,  cujus  redificatione  fco~ 
pum  afiequamur.  Talem  ex  voto  fele  fifiit  Curva  4  dimenfionum 

quae  hac  aequatione  exprimitur  xx^yyZUay  xx — -yy,  quseque  cir¬ 
cum  axem  BG  (  2 a')  ccnftituta  formam  refert  jacentis  notae  ©dona¬ 
rii  OO?  feli  complicatae  in  nodum  ralcise,  five  Lemnifii,  d'tm  nceud 
de  rtiban  Gallis.  Hujus  enim  tum  altera-  medietas  Curva  Elafiica: 
ARd),  tumfuper  nodo  A  intervallo  indeterminatae  AE  abfcifla  medie¬ 
tatis  portio  minor  minori  AQ^major  majori  Elafticar  portioni 
sequatur.  Unie  quoque  ratio  confiat ,  illam  ad  propofiti  Proble¬ 
matis  conftrudionem  adhibendi. 

Ceterum  ficut  infinitae  Linea  Mechanica  a  Curvae  circularis 
aut  pafabolicae  redificatione  feu  Logarithmicae  defcriptione  depen¬ 
dent;  ita  quoque  praeter  Curvam  AccdTus  &  Receffus  infinitarum  a» 
liarum,  6c  partim  etiam  ipfius  Ekfticae  confirudio  (Tit  infra  appare- 

Ggg  bit) 


$g  ACTA  ERUDITORUM 

bit)  a  redificatione  memoratae  Algebraicae  quatuor  dimenfionum 
derivatur.  Et  aufim  affeverare ,  in  materia  conftrudionis  mecha¬ 
nicarum  hanc  inter  ceteras  immediate  fequi  procedentes;  adeo  ut 
conftrudio,  quo  per  nullam  priorum  fuc cedit,  proxime  vel  per  hujus 
Curva^  aut  per- Lineae  Hyperbolicae  aut  Ellipticae,aut  duarum  fimul 
aedificationem tentanda  fit..  Cujus  rei  ratio  eft,  quod  pofl:  diite- 

rentialium  formulas  ;  aadz  :  y  **  —  zz  y  zzdz  :  y  aa  —  zzf 

aadz  ;Y  zz  —  aar  zzdz :  y  2:2:  —  aa%  quae  ope  quadraturae  Circuli  & 
Hyperbolae  integrantur  ,,  fimplicifiimas  fere  videantur  hae  expreffio- 

nes  zzdz.:  y'  i-f — 44  %  aadz  :  y  2:4 — y  aadz  :  y  44 —  2:4, 

zzdz:  y  44 —  2:4,  &  fimiles ;  quarum  prima  mediante  Lineo  Hy¬ 
perbolicae,  fecunda  &  tertia  Curvae  noftrae  lemnifcatae, quarta  ejusdem 
Sc  Ellipticae  redificatione  integratur*  Etenim  fi  indeterminata  z 
applicetur  ad  Hyperholam  aequilateram  fcujus  axis  transverfus  eft 
^*«)exipfius  centro,  latisfaciet  arcus  vertici  &  applicatae  interceptus 
pro  prima  formula.  Et  fi  eadem  z  (  aut  tertia  proportionalis  ad  z 
&4,ubi  z  major  quam  a)  ex  nodo  fubtendatur  Curvae  lemnifcatae, 
inlerviet  fubtenfiis  arcus  pro  duabus  mediis.  Et  fi  denique  ex  centro 
Ellipfis  ( cujus  axis  minor  efl  za^  major  2ay  *)  ip&  z  abfeindatur 
in  minore,  &  per  fedionis  terminum  reda  agatur  majori  parallela, 
defignabitur  intercepta  parallelis  portio  Ellipticae,  truncata  refpon- 
dente  portione  Curvae  lemnifcatae  ,  integrale  quarta  formulae 

zzdz  :Y  44 —  2:4.  Unde  cum  eadem  in  cit.  fig .  exiftente  AE  zz  zy 
Elementum  denotet  applicatae  AP  vel  EQin  Elaftica ,  patet  hanc  ap¬ 
plicatam  aequari  differentias  duarum  portionum  Curvae  Ellipticae  6c 
Lemnifcatae,  ideoque  manifeftum,  quomodo  Elaftica  per  redificatio- 
nemutriusque  confirui  poftit.  Et  quoniam  Lemnifcatae  portio ,  ut 
fupra  monui,  Elaftica?  portioni  A  (^adaequatur ,  liquet  etiam,  Elli¬ 
pticam  ipfam  adaequari  aggregato  AQj^t  AP ;  quae  non  inelegans, 
harum  Curvarum  proprietas  exiftit. 

C.H.Z.  CONSTRUCTIO  UNIVERSALIS 

Problematis  a  Claris  fimo  Viro-,  Job.  BernouUior 
fuperiori  aaw  menfe  SLyopropofitk 


Cum 


MENSIS  SEPT.  A.M  DC  XCIV. 


CUmin  Attis  Ltpfienfibus  Conffrudionem  hanc  me  rcperifle  fi- 
gnificarem,menfe  Odobri  anno  1693,  edenda  tamen  ea  fuperfe- 
di,  quod  futurum  putabam,  ut  vel  ab  Audorc  ipfo,  vel  Clariffimo 
Viro  fratre  ejus,  vel  alio  quopiam,  non  multum  abfimilis  brevi  in  lu¬ 
cem  mitteretur  j  ac  fubverebar  etiam,  ne  adum  agerem.  Quoniam 
vero  nusquam  adhuc  comparuit,  &  eft  inter  eas  quae  dari  poffint  quo¬ 
dammodo  fimplicifIima,non  videtur  absque  ea  diutius  relinquen¬ 
dum  tam  eximium  problema.  Eft  autem  hujusmodi,  tn  reda_, 
AB  ffig.  I )  fit  datum  pundum  A,  &  oporteat  inveuirc  curvam  AFG 
talem,  ut  tangens  ejus  quaevis  CD  abfeindat  a  reda  AB  partem  A 
D,  quae  ad  ipfam  CD  habeat  rationem  datam  linese C  ad  L. 

Conftrudio :  ficut  C  ad  L,ita  quaelibet  AD,  in  reda  AB  affiim- 
ta  ad EF ipfi perpendicularem  :& per Fpundum  ponatur  dudaLo- 
garithmica  quaecunque  cujus  afymptotos  fit  AB ,  ad  quam  illa  acce¬ 
dat  verfus  A.  Deinde  ab  A  verfus  E  accepta  diftantia  qualibet  AD* 
fit  ut  C  ad  L,  fiveut  AEadEB,  ita  AB  ad  aliam  DH;  qua  tanqt*am_» 
radio,  centroque  D,  deferibatur  Circuli  circumferentia  H  C ;  ac  prae¬ 
terea  applicetur  ad  Logarithmicam  reda  JG  afymptoto  perpendicu¬ 
laris, ipfique  DH  aequalis.  Jam  ficut  L  ad  duplum  C,  ita  fiat  IE  ad 
EK,fumendam  in* afymptoto  in  partem  alterutram,  nihil  enim  refert, 
<5c  applicetur  rurfus  ad  Logarithmicam  reda  KL.  Utque  duae  fi¬ 
ni  ul  KL,EF  ad  earum  differendam,  ita  fit  DH  ad  DB  ;  quae  fumenda-j 
verfus  A  pundum,  fi  AD  major  fit  quam  AE ;  at  in  contrariam,  fi  mi¬ 
nor.  Denique  erigatur  ad  afymptoton  perpendicularis  BC ;  ea  feca- 
bit  circumferentiam  HC  in  pundo  C,  quod  erit  in  curva  qusefita^. 
AFC.  Tangitautem  hanc  reda  EF  in  F. 

Porro  animadverfione  dignum  eft,  non  fimplicem  effe  curva¬ 
turam  lineae  hujus  cum  C  major  eff  quam  L,fedex  duabus  eam  tunc 
componi,  ex  uno  quodam  pundo  exeuntibus,ut  C  F  A,C  M ;  quarum, 
haec  in  infinitum  progreditur.  In  pundo  autem  extremo  C  ,  reda_* 
ex  A  eduda  occurrit  curvse  utrique  ad  angulos  redos,ac  proportiona¬ 
les  funt  DA,DC,  DB. 


TAB. 

Rg. 


EXCERPTA  EX  EPISTOLA  C,  H.  Z 

ad  G.  G.  L . 

Ggg  2  Prin* 


ACTA  ERUDITORUM 


PRineipium  quo  ufus  eOr  ChriJfmmMatbefeos  Profefiar  Bemottlliut 
verum  puto,  6c  bene  adhibitum,  quod  radii  qui  curvedinem  meti¬ 
untur,  fintin  ratione  contraria  virium  rem  elafticam  dedentium.  Pu¬ 
to  tamen, non  tantum  fuperficiem  externam  extendi,  fed  &  internam 
contrahi.  Magnum  admodum  pofiulatum  efi,  figurarum  curvili- 
nearum  quadraturas  unquam  datas  affumere.  Ego  me  nihil  admo¬ 
dum  egilfe  putarem, (I  problema  aliquod  huc  tantum  reduxifiem ,  ex¬ 
cepta  tamen  Circuli  &  Hyperbole  Quadratura.  Prodat  Linearum 

Curvarum  Redificationes  tanquam  femperinpotefiate  exiftentes  as- 
{umere,  quodetiamTibi  probari  video. 

De  reliquo  Claris fimus  Bernoullim  videtur  mihi  tantum  (fig-2  ) 
determinafie  figuram,  ubi  tangentes  extremitatum funt  parallelae, 
cum  arcus  Elaftici  A  termini  per  chordam  EF  junguntur.  Sed  (1 
arcus  fit  ut  in  B  vel  C  vel  D,  aut  extremitates  non  chorda  fed  reda  ri¬ 
gida  HI  jungantur,figurae  determinandae  fuperfiint.  Subtile  etiam 
fatebor  inventum  confenfiis  inter  figuram  elafticam&  lintei  vel  veli 
a  liquoris  pondere  preffi,fi  modo  demonfiratum  videam.  Alioqui 
cogor fiaitinereafienfiim,  quia  &  ipfumAutorem  circa  figuram  veli 
fententiam  mutafle  video,  &  demondrarepofihm,.  velum  ex  numero 
finito  redarum  •stqualium  compofitum  (ut  in  fig,  -j  )  aliam  a  vento 
quam  a  pondere  figuram  accepturum, cum  tamen  BernouUiana  len¬ 
tentia  fit,  eandem  die  velariamcum  catenaria. :  Oporteret  ergo  dis¬ 


crimen  evanefeere  in  cafin  infiniti. 


P  nefiat  haud  dubie  Ifochronam 


tuam  Paracentricam  confinii,  ut  a  Te  fieri  (cribis,redilicatione  lineae 
ordinariae,  vel ialtem  talis  cujus  punda  pofimt  confirui ,  quam  per  li~ 
nete  Elafiicae  extenfionem,quse  jpfamet  nondum  eft  conftmda. 

Quod  ait  Claris  fimus  Bernoullim  unicam  tantum  die  paraccn- 
tricamur  Axcovj  (fig.  4  )  reipedu  ejusdem pundi  vel  centri  A,  pofit 
defcenfiim  ex  TA,  ejus  contrarium  manifiefte  video,  Tibique  a  fi  enti- 
ordariinfinitas,ut  a[3£  A  Jy,  &c.  easque  fumo  usque  ad  rectam  An 
inclufive.  Quin  imo  fuperfunt  adhuc  aliae  Curvae  determinandae,  fi 
icilicet  aequaliter  accedendum  fit  ad  pundum  C,  linea  autem  incipiat 
vel  ab  A,  direde  fupra  C,  vel  ad  latus  a  D.  Quo  cafiu  lineas  ut  ABC, 
AEG  infinitos  facient  gyros  circa  C. 

G.  G.L,  Additio  :  Puto  in  fig.  2 ,  ex  BernouUiana  determinatione 
arcus  A  {fig,  1 )  etiam  ducipofie  determinationem  arcuum  B,G,D,G> 

a  [fu- 


/ 


MENSIS  SEPTEMBR.  A.  M  DC  XCIV.  342 

afTumendo  lineae  partem  aut  eam  producendo, fed  hoc  tamen  diflim* 
die  admoneri  operae  pretium  fuit.  Rationi  confentaneum  eft  prin- 
cipium  determinandae  figurae  Elafticae, quod  vires  fledentes  fint  cur- 
Vedinibus  proportionales ;  poteifque  ad  Hyporhefeos  aptae  modum 
tamecfinonprorfus  fit  exploratum, quemque natura  eo  uta» 
fur,  cum  fingi  po/Ent  eonftitutiones  corporum,  ubi  res  aliter  proce¬ 
dat.  Praeclara  funt  monita  de  diverfis  Ifochronarum  paracentrica- 
tumfpeciebus&conftitutionibus;  omnes  tamen  mea  condrudione 
comprehenduntur.  Et  licet ipfam  lineam  redam  AD  vifus  fim  ex¬ 
cludere,  quia  in  ea  nullus  revera  fit  defcenfus  vel  afcenfus ;  quia  tamen 
concipi  potefl:  in  ea  defcenfus  vel  afcenfus,  ut  infinite  parvus  feu  eva~ 
nefcens, haberi  poted  pro  limite  feu  ultima  harum  linearum.  Proble¬ 
mata  curvarum  tranfcendentium  ad  quadraturas  reducere  magnae 
quidem  ad  folutionem  praeparatio  eft;  fateor  tamen  Depolita  mea  ge» 
nerali  conftrudione  tradoria)  praedare  rem  reduci  ad  linearum  jam 
condrudarum  redudiones  5  quod  &  ego  quoties  opus ,  feci  faciam- 
que_>. 

EXCERPTA  EX  COMMENTARIIS 

Mathematico -phy ficis  Academia  Regia  Scien - 
tiarum  Panfienfis .  A,  1693 >  d.  31  Jan .  usque 
»  ad  13  Maji . 

DOminus  Cajjlnus  praeter  obfervationem  Pareliorum  a  nobis  nuper 
menfe  Julio  p»3i6>fqq.commemoratam* Ec lipfih  Luna  d,  z-sjanv 
1694  Mafliliaea  Dn.  Chazelles  obfervatam,  fed  quam  ipfi  ob  tempus» 
obfcurum  (pedare  Pannis  non  licuit, examinat, odeaditque  phafes  o- 
mnes  ad  meridianum  Panfienfem  redudas  probe  congruere  cum  cal¬ 
cula  a  Dn.  leFevre  anteEclipfin  fubdudo.  Dominus  Charas  cum? 
vipcm  digitum  ejus  medium  inter  primam  Sc  fecundam  articulatio¬ 
nem  momordiffet, nullum  equidem  lingularem  fenfit  dolorem,  fed' 
Ratim  venenum  exfugens,  &  denficri  filo  digitum  prope  articulatio¬ 
nem  primam  arde  circumiigans>ddmum  abiit,  fa (Sta que  alia  ligatur W 
infra  pugni  bracmique  commifTuram,inledum  fe  contulit,  ubi  fumtis- 
duabus  vicibus  24  grania falis  volatifis  viperarum^-  ut  fudorem  proli- 
ceret,  &fol.utispoflfiidorem  ligaturis, poliero  die  perfede  convaluit* 

%g.  i 


f 


142  ACTA  ERUDITORUM 

ita  ut  nullum  malignitatis  adeffet  in  vulnere  veffigium.  Quod  ulti¬ 
mum  phaenomenon  clarifjimi  Redi  hypothefin  haud  parum  labe- 
fa  dlare  exiftimat.  Dominus  de  la  Hir  e  tabulam  dedit ,  in  qua  confi- 
gnata  eff  pluvia  quantitas  quatuor  annis  ex  nubibus  Parifiis  dela- 
pile.  Ea  vero  Anno  i6gp  fuit  18  dig.  n|  lin.,  A.  1690,  23  dig. 
jl  lin.  A.  1691,  14  dig.  lin.  A.  1692,  22  dig.  yl  lin.  Idem  quo¬ 
que  experimento  indagavit,  an  e&demgiaciei  &  aqua  fit  refractio  >  co- 
gnovitque  glaciei  refra&ioncm  paulo  e  fle  minorem  refra  cilione  aquae, 
ex  qua  concrevit.  Dominus  Homherg  aquam  exadliflime  ab  aere_* 
purgatam'/»  vafe  v  acuo frigor  i  expofuit,  comperitque,  cum  tota  efiet 
congelata ,  glaciem  hinc  ortam  non  majus  fed  minus  potius  occupa¬ 
re  {patium,  quippe  cum  in  medio  cylindri  glacialis  ejusdem  altitudinis 
cum  aqua,  &  caetera  perfedle  diaphani ,  circulus  adpareret  obliquus, 
craflus  2  lin.  albus,  nivique  fimilis, liinc fortaflis  ortus,  quod  ,  cumu 
congelatio  in  fumma  &  ima  parte  fieret  eodem  tempore,  nec,  eum_* 
ad  medium  deveniret,  poflent  fuperior  inferiorque  cylindrus  glaci¬ 
alis  ad  fe  accedere ,  propter  vafis  inaequalitatem, id  quod  reflabat  a- 
quae  in  plures  lamellas  materiae  nivis  fimiles  concreverit.  Hinc  quo¬ 
que  colligit,  expanfionem,  quae  alias  in  glacie  ob fervatur, aeri  inclufb 
effe  tribuendam.  Hunc  enim,  quando  materia  fubtilis  aquae  partes 
minimas  agitare  definit,  extrudi  verfus  fuperficiem  ab  illis  raoleculis 
ad  quietem  fefe  immediato  contadlu  componentibus  &  aere  fpecie 
gravioribus;  fed  fi  crufta  obdudlam  eam  offendat ,  particulas  ejus  mi¬ 
nimas  fibi  invicem  adhaere fcere,  6c  in  bullas  majores  coire,  quae  cum 
minus  obnoxiae  fint  preffioni  quam  minores, ex  quibus  coaluerunt ,  e- 
latere  fiio  disjungant  glaciei  partes ,  &  vafa  expanfioni  glaciei  ob- 
ftantia  diffringant.  Idem  animadvertit  in  vacuo  citius  folvi  glaci- 
em,quam  aeri  expofitam,quia  major  ibi  copia  materiae  fubtilis  pnefio 
eft  ;  nivemque  cito  colliquefcere,quia  materia  fubtilis  efficacius  agit 
in  corpus  multa  fuperfick  praeditum.  Oppofitio  Jovis  &  Solis  obfer- 
vata  fuit  a  Dn.  Sedileau  Parifiis  contigiffe  in  longitudine  d.  7  De- 

o  /  // 

cembr.  mane  hora  g,  min.  26,  cum  Sol  effetin  16.  16. 16,  Jupitee 
O  /  // 

vero  in  16. 16. 26  Aberrat  ergo  a  vero  tempore  calculus  fe- 

■  .  / 

Oindum  Rudolphinas  tabulas  inftitutus  20 ,  fed  ephemerides  Argoli 

»  hora 


MENSIS  SEPT.  A.  M  DC  XCIV.  345 

hora  integra.  Dominus  Marchand  in  fraxinella  extraordinariam 
obfervavit  produLiionem,c  ujus  caufam  partim  frigidiori  tempefiati  fu- 
perioris  anni,  partim  irregulari ftyli  conformationi  tribuit.  Flores 
enim  rubri  partim,  partim  erant  virides,  ftylus  in  quinque  divideba¬ 
tur  partes,  quotfcilicet  erant  Aliquae,  quae  ipfe  tandem  in  folia  muta¬ 
bantur.  Dominus  Merry ,  quoniam  obfervarat  in  puerperiis ,  cum 
funiculus  umbilicalisitacomprimitur,utfanguis  a  matre  ad  foetum 
commeare  non  poflit,  foetum  confeftim  fuffocari,  fi  in  utero  aut  ejus 
vagina  haereat  ut  refpirare  non  poflit,  non  vero  mori,  fi  caput  exferu- 
eritliberequerefpiret:  hinc  concludit, in  utero  matris  conclu- 
fum  non  ideo  refpir amne  non  egere ,  quia  foramen  ovale  cum  ca¬ 
nali  communicationis  fit  apertum ,  fed  quia  cum  matre  idem  quali 
corpus  confhtuit,  &  particeps  fit  refpirationis  fuse  matris,  qua  carere 
nequit,  quia  cor  ejus  nondum  illa  vi  inftrucflum  eft  >  ut  circulationem 
poflit  promovere  fine  aeris fubfidio.  Tefudinem  autem,  licet  omnis 
refpirandi  facultas  ipfi  demta,  fcutumque  quod  fterni  vicem  gerit ,  fe- 
paratum  fuerit,  7  dies  vixifle  teftatur,  ideo  forfan ,  quod  cor  ejus  fat 
virium  habuit  fine  aeris  ope  circulationem  fanguinis  efficiendi.  Do¬ 
minus  de  la  Hire  &  Dominus  Sedile  au  in  obfervatorio  Regio  d.  12 
Martii  tranfitum  Luna per  Plej ades  obfervarunt,monetque  prior  ex 
illis  fitum  ftellarum  illarum  ,  prout  a  P.  Ricciolo  determinatur, 
non  convenire  cum  obfervationibus  ,  &  diflantias  illarum  effe  majo¬ 
res  :  fortaffls  etiam  fixas  motu  quodam  lingulari  cieri, ut  non  eandem 
femper  obfervent  inter  fe  pofitionem..  Dominus  Hdmherg  experi¬ 
menta  nonnulla  cepit  de  atrU  elatere  in  vacuo, quae  ad  preffionem  ae¬ 
ris  inaqua inclufi  declarandam fpedant.  Dominus  Varignon  omnes 
Cycloides,  quaeex  translatione  curvae  per  lineam  redlam  motuque_j> 
pun$i  in  illa  curva  ortae  concipi  pofTunt*  quascunque  fit  ratio  veloci- 
tatis  motus  curvae  ad  velocitatem  motus punefli  in  curva1,  aequatione 
generali  comprehendit,  &  ex  Regula  Barroviana  tangentes  earum  & 
quadraturas  determinavit.  Dominus  Charas fufpicatur  frigta  non¬ 
nullorum  fontium  Solis  radiis  expolitorum  a  nitro  admiflo ,  vel  hinc 
etiam  oriri,  quod  rapido  admodum  curiii  aquae  ex  illis  profluunt,  ut 
calefieri  a  Sole  nequeant.  Ingrrjpis  Mrrcuni  in  difenm  Solarem , 
quem  in  urbe  Chi nenfi  Canto n  obfervavit  P.  Fontanay  cum  obferva- 
tioneNonbergenfi  comparatur  a  Domino.  Casfmo ,  qui  nonnulla  in 

tabu- 


/ 


144  ACTA  ERUDITORUM 

tabulis  Hallejanis  defiderat ,  confirmatque  latitudinem  Mercurii  e* 
Terra  vifi,pofiquamtran (iit  nodum  borealem  in  conjundione  cum^ 
Sole; non  crefcere,  ut  hypothefis  fert  tabularum  Rudolphinarum ,  in 
ratione  20  minutorum  quotidie,  fed  tantum  1 6  min.  Conjicit  quo-» 
que, quamvis  retrogradatio  nodorum  Mercurii  bene  fatis  fiabilita  vi-* 
deatur,poffibiie  tamen  effe,  ut  non  fecus  ac  in  Lunas  hypothefi  Ty- 
chonica,  aliquando  fiant  retrogradi.  Imo  incertum  plane  effe  di¬ 
cit,  utrum  hic  nodorum  motus  ad  certas  regulas  revocari  poflit, 
quamvis  Aftronomi  vulgo  fuppohant, motus  calefies  omnes  reduci 
poffe  ad  regulas  ab  humano  intelledu  comprehenfibiles ,  neque  ta¬ 
men  hanc  hypothefin  eripiendam  ipfis,  fed  relinquendam,  ut  eo  dili¬ 
gentius  obfervent  fidera,  <Sc  hinc  magis  magisque  accedant  ad  verita- 
tem motuum, quam  a Aequi  forfan  fit  impofiibile.  Illud  quoque 
notatu  dignum  judicat, quod  cum  eadem  differentia  inter  Canto n  & 
Noribergam  inventa  fit  per  egreffum  Mercuri  i  &  per  Eclipfes  Satelli¬ 
tum  8c  Lunae,  parallaxis  Mercurii  per  has  obfervationes  non  fit  evi¬ 
denter  fenfibilis.  Dominus  de  la  Hire ,  cum  in  ea  fit  lententia ,  fac¬ 
tum  nutritium  in  plantis  folo  elevari  poffe  mechanifmo,  qui  in  fibris 
cavis  plantarum  &arbofurmreperitur,  contra  vero  plurimi  fiatuant, 
carnofae  &  fpongiofie  parti  fibras  involventi  hoc  munus  effe  tribuen¬ 
dum,  experimentis  fadis  demonfiravit,  pofierius  non  procedere  nifi 
in  plantis  mediocris  altitudinis ,  cum  aqua  in  charta  bibula  tubulis 
immifia  ultra  171  lineas  non  adfcenderit.  Dominus  Homberg  in  va¬ 
cuo  etiam  evaporationem  fieri  comperit,  quam  verofimile  eft  oriri  a 
motu,  quem  materia  fubtilis  imprimit  parvis  aquae  guttis, quas  projicit 
verfus  latera  recipientis :  exinde  autem  arguit,  non  fufficere  ad  evapo¬ 
rationem  alicujus liquoris,  ut  admifiione  materiae  aethereae  reddatur 
aere  circumfufo  levior, atque  ab  eo  extrudatur, fed  neceffe  quoque  es- 
fe,ut  motus  materias  aethereae  feparet  minimas  liquoris  partes,  ut  ab 
gere  eos  involventem  altum  impelli  pofimt.  Dominus  Meruy  ge¬ 
mellos  abortu  eje&os,  qui  eidem  erant  tunica  involuti, affixique  dupli¬ 
ci  funiculo  eidem  placentae  uterinae, Academiae  Pvegiae  oftendit,  provi- 
damque  naturae  curam  laudavit, quae  fingulos  fatus  fingulis  membra¬ 
nis  ordinarie  (olet  includere,  ne  dum  fe  commovent, funiculos  impli- 
cent  fuos  &  fe  invicem  fuffocent,id  quod  contigerat  gemellis, quorum 
funiculi  umbilicales  nodo  quodam  fe  impediverant,  qui  circulatio¬ 
nem  fanguinis  per  ipforum  vafa  &  placentam  prohibeat. 


MENSIS  SEPT.  A.  M  DC  XCIV.  34? 

CHR IST  OPHORIFR  ANCKII,  S.  THEOL, 

'D.  ejnsdemque  in  Acad.  Kilonienfi  Pro/ T 

Ordin ,  Exercitationes  Anti- Limior  chiam. 

Kiloniij  fumtibus  Jo.Sebaft.Rkchelii,  A.i694.in  4. 

Condant  Alphab^.plag.  3. 

THe  olo^Um  Chrtfttanam ,  quam  Philippus  a  Limborch,  celebris 
hodie  inter  Remonilrantes  ProfelTor  Theologus ,  A.  1686.  evul¬ 
gavit,  non  incongrue  lynopfin  3c  complementum  Inftitutionum  The¬ 
ologicarum  ab  Epifcopio  tk  Cur  cella:  o  feriptarum  appellari  poffe ,  in 
Adis  illius  anni ,  cum  eandem  p.  515.  &  feq.  .recenferemu$,a  nobis 
didumfuit.  Idem  quoque  fecum  reputavit  Maxime  Reverendus  Do 
F rancidus*  indeque  commodiffimum  ratus  eft,  li  in  tradandis  noflrae 
Ecclefise  cum  RemonRrantibus  contr0verliis,horum  lentendam  ex  i- 
Ro  Limborchii  libro  peteret*  ita  tamen,ut  ubivis  loca  fimul  ea  adjun¬ 
geret,  quibus  de  eodem  argumento  Epifcopius  &  Curcellams  in  luis, 
InRitutionibus  aliisque  feriptis  egerint.  Infuper  Socinianorum  fen- 
tentias  diligenter  contulit, quid  illi  ab  his  traxerint,  quousque  vel  ad  e- 
os  acceflerint  propius,  vel  ubi  vicifiim  ab  iis  diferepent,  oRendens ,  & 
eam  de  esetero  methodi  rationem  fecutus,  ut  noRram  primo  fenten- 
tiam  folidis  nonnullis  argumentis *  iisque  adverfus  Limborchii  exce¬ 
ptiones  vindicatis,roboret,acdeincepsrationes,  quas  pro  fu  a  lenten¬ 
tia  urget  adverlarius, infringat, ingenuam  per  omnia  moderationem^ 
fummo  cum  judicio  inter  dilputandum  conjungens. 

Decem  vero  Liber  hic  Exercitationibus  ablolvitur,  e  quarum.» 
frima  fpeciminis  loco  primum  faltim  caput  paulo  preRIus  excude¬ 
mus, reliqua  lummatim  indicabimus.  Difceptat  ibi  de  fundamento 
credendi  divinam  Scripturas  autoritatem,  &:  num  ad  eam  vera  fide  te¬ 
nendam  Spiritus  Sancli  requiratur  tefHmonium?Ubi  negativam  Lim¬ 
borchii  fententiamdifertis  verbis  proponit  ,  &  quibus  modis, omiRb 
hoc  teftimonio, veritatem  librorum N.T.  atque  exea  divinitatem  eo¬ 
rundem  is  ftatuminet,obfervat,f  milibusque  argumentis  ad  Scripturae 
N.T.  autoritatem  comprobandam  Socinianos  uti  innuit.  Dodri- 
nam  vero  orthodoxam  diRinde  probat,  evincendo  ,  nullo  pado  live 
teRimonia  humana,  live  petita  ex  ratione  funda  menta  heic  liiHicere* 
cum  certitudo  infallibilis  dabfoluta  requiratur;  fed  eam  e  modo  di- 

Hhh  dis 


346  acta  eruditorum 

dis  hauriri  poflc  pernegat,  quandoquidem  ipfaTacrorum  librorum 
contenta  per  adjundam  (ibi  gratiam  divinam  unice  id  praedent ,  five, 
quod  perinde  fit,  Spiritus  S.  per  dodrinam  illam  fupernaturali  con- 
curfu  elevatam  de  ipfius  divinitate  nos  abfolute  certos  faciat.  Ad 
Limborchianas  vero  objediones quod  attinet,  primo  loco  eam  exa¬ 
minat,  quae  Spiritum  illum  non  dari,  nffi  jam  credentibus,  obtendit. 
Sed  Noder  id, fi  de  omnimoda  gratiae  Spiritus  Sandi  elargitione  in- 
telligatur,  clariffimis  Scripturae  locis  ( e  quorum  numero  duo  faltem, 
unum  2  Cor.IV,  i$.  8c alterum  i.  Pet.  I,  22.  allegat, )  adverfari ;  dida 
-autem  aLimborchio  allata ,  utpotejoh.  VII,  38.  XIV,  17.  Ad.  V,  32. 
XV, 7. 8-  Gal.  III,  2.  de  donis  Spiritus  S.  miraculofis,  aut  paffim  com¬ 
pertis  aliis,  capi  debere  regerit.  Ad  fecundam,  quod  fandi  Spiritus 
fuggeflio  commemorata  ad  Scripturam  ipfam,  veluti  ad  Lydium  lapi¬ 
dem  exploranda  veniat;  negative  iterum  refpondet  cum  illa  adio, 
qua  Deus  teftificaturiinnoftris  animis ,  dodrinam  Scripturae  divinam 
effe,  per  fe  fatis  cognofci  queat,  dum  eam  experiundo  intra  nosmeti- 
pfos  quafi  fentiamus.  Quo  tamen  afferto  jadatis  Enthufiafhmim 
revelationibus  ullum  haud  gignatur  patrocinium,  quia  Deum  cuitlj 
dodrina  Scripturae fpecialiteneoncurrere,  &  per  eam  ipfique  adjun- 
dam  fupernaturalern  gratiam  intelledum  noftrum  illuminare,ac 
facrarum  literarum  divinitate  certum  reddere  a (le veremus.  Ad  ter¬ 
tiam,  quod  teftimonium illud  iis  (blummodo  confirmandis  infervi- 
at,  quibus  contingat,  nec  enim  e  privato  alicujus  (piritu  alios  convin¬ 
ci  poffe  ;  refpondet,  iufficere, quod  iis  omnibus  contingat ,  qui  ad  le¬ 
gendam  &  meditandam  Scripturam  docili  animo  accefferint.  Ad 
iedionem  autem  illam  &  meditationem  ut  quis  inducatur, effici  poffe 
fupra  memoratis  Limborchii  argumentis, quorum  ea  fit  vis, ut  Scriptu¬ 
rae  divinitatem  cuivis  non  obftinato  nec  indocili  magna  certitudine*-» 
morali  perfuadere  valeant. 

Et  ad  modum  hadenus  delineatuminfubfequentibus  percur¬ 
rit  alias,  quse  cum  Remonflrantibus  agitari  folent,  controverfias ,  mi¬ 
nime  tamen  omnes,  fed  potiores  tantum  ac  difficiliores ;  cum  ita  Au¬ 
ditoribus  confidendum  eile  exidimaverit ,  qui  in  uno  controverfi- 
arum  genere  diutius  detineri  nolint,  ac  folum  in  enodatione  praecipu¬ 
arum -difficultatum  facem  fibi  praeferri  exoptent, fperantes, inde  fimul 
kcem  fibi  affulfuram,  cujus  ope  ipfimet  fe  facilius  feliciusque  evol- 
.  '  vant 


'MENSIS  SEPT.  A.  M  BC  XC1V.  J47 

Vante  exteris.  Indeque  in  hoc  eodem  de  Scriptura  S.  articulo  in¬ 
quirit  amplius :  utrum  in  illius  in  terpretatione  nullus  fenfus  admitten¬ 
dus  fit, nili  quem  reda  ratio  optime  fecum  convenire  judicet  ?  ac  Lim- 
borchium,  qui  myfiteria  a  Deo  revelata  non  amplius  myfteria  nuncu¬ 
pari  poffieffied  a  ratione  tunc  omnino  percipi  affirmet,  redarguit.  Ul¬ 
timo  tandem  loco  adflntit,  quod  in  exprimendis  dogmatibus  homini 
falvando  cognitu  praeciis  neceffiariis,  verbis  &  phrafibus  Scripturae 
contenti  effie  debeamus,  nemoque,ut  velit  Limborchius,  ad  alia  verba 
&  phrafes,  quae  ibi  non  inveniantur, adflringendus  fir.  In  Exercita¬ 
tione/:;#/^,  quae  locum  de  Deo  vindicat, ab  initio  ffiatim  in  aeterni¬ 
tate  Dei  non  dari  probat  fiucceffionem  intrinfecam;  poflioca  omnia 
Scripturximmenfitatem  Dei  deferibentia  dire  de  tantum  de  poten¬ 
tiae  <$c providentiae,  nondeipfius  effientix  divmx  immenfitate  ,  quae 
nempe nonrtffi  per  confequentiamexin  colligatur,  loqui  pernegat. 
Deum  effientia  fua  totum  effie  in  re  qualibet,  etiam  minima,  negavit 
Limborchius,  modumque  omnipraefentiae  divinae  definire  ob  fummas 
difficultates  noluit.  AtNofler  fententiam  moclo  didam  defendit, 
&  ab  intentatis  ei  abfurdis  confequentiis  immuneni  praedat.  Adus 
liberos  voluntatis  divinae, ut  fiunt  in  Deo,  ab  effientia  divina  realiter  dif¬ 
ferre, &  in  cenfium  accidentium  venire  negat.  Deum  t o  effie  creatura¬ 
rum, quod  produxit,  confervare  adione  reali  immediate  in  illud  in¬ 
fluendo  affirmat,  ejusque  immediatum  cum  caufis  fecundis  ad  produ¬ 
cendas  carum  adiones  concurfium  defendit.  Praerogativam  Patris 
refpedu  Filii  Sc  utriusque  refipedu  Spiritus  S.  non  tantum  ratione.* 
ordinis, verum  etiam  ratione  dignitatis  &  potefhtis ,  explodit ,  ac  de¬ 
ni  q;  neceffitatem  credendi  generationem  Filii  Dei  aeternam  adficruit. 
In  Exercitatione  tertia  id  agitunice ,  ut  veritatem  refiurredionis  eo¬ 
rundem  numero  corporum  prolixe  ftatuminec,ac  non  fiuo  fiolumLim- 
borchio,fed  <Sc  Volkelio,ex  i.  Cor.  XV,42.fequ.itemq;v.35.fiequ.eani 
impugnanti, fatisfaciat.  ^uarm  praeter affiertio nem,  quod  pecca¬ 
tum  Adami  primum  omnibus  illius  pofferis  naturali  &  carnali  modo 
progenitisa  Deo  imputetur, ita, ut  propter  illud,  tanquam  ejusdem-, 
culpae  participes,  poenae  ret  habeantur;  peccati  etiam  originalis  in  o- 
mnibus  hominibus  naturaliter  ab  Adamo  deficendentibus  demon- 
flratam  exiflentiam  compleditur.  'uinm ,  quae  ad  locum  de  Chri- 

fto  excurrit, injuriam  optimo  Salvatori  a  Limborchio  illatam ,  duo- 

H  h  h  2  bus 


?4g  ACTA  ERUDITORUM 

Bus  exemplis  declarat.  Unum  hoc  eft,  quod,  licet  expreflis  verbis 
profiteatur, mortem  Chrifli  habuifle  rationem  facrificii-  proprie  didi, 
per  quod  Deus  ex  irato  fit  placatus  redditus,  peccataque  iras  fu#  cau- 
fam  remittere  voluerit,  quo  pado  Socinianis  ac  Curcellseo  fuo  drc- 
nue  contradicat  ^in  eo  tamen  viciffim  iis  aflentiatur,  dum  paffioni- 
Bus  &  morte  Chridi  juditiae  divinae  pro  peccatis  noftris  poenas  exigen¬ 
ti  plene  fatisfadum  ede  neget*  Alterum  a  duplici  cultu, quem  Chri- 
do  tribuat  Limborchius,  pe titumefr,&  quam  incongrue  ei  qua  Deo 
cultum  abfolute  fummum,  fed  qua  homini  aliquam  inferioris  gradus 
reverentiam  largiatur,  odendit.  In  fexm  antagonidam  fuum  taxat, 
quod  exidimaverit,  hominem,  modo  verbum  Dei ,  &  in  eo  clare  ex- 
prefia  vitas  asternas  promidio  ipfi  proponatur,  viribus  adeo  diffidenti¬ 
bus  indrudum  effe,  ut  refipifeere,  in  Chridum  credere ,  Deoque  obe- 
dire  podit>ubi  principium  aliquod  aduum  idorum  fupernaturaliter 
effe  divum  amplius  haud  requiratur.  In  fiptima  propter  juditiam 
Chridi  nobis  imputatam,  fedfola  fide,  non  nodris  fimul  operibus  ex 
fide  profluentibus,  nos  ludificari  odendit.  Mox  iis,  qui  fub  vitae  fi¬ 
nem  feno  refipifeunt,  deficiente  tempore  &  occafione  propofitumL» 
emendandae  vitae  ipfo  fado  operibusque  externis  exequendi.,  in  extra¬ 
ordinaria  fioium  Dei  gratia, promiffum  non  habente,,  effugia  relinqui, 
ut  juftifi  catio  nem  & falutem  fperare  iis  liceat,  eos  item  adultos  fub 
m  ovo  fodere, qui  de Evangeho  nihil  audiverunt,  absque  fide  ex  fu- 
perabundanti  &  extraordinaria  Dei  gratia  juftificari  &falvari  pofic_> 
inficiatur.  Exercitationem  offiavam  ab  examine  aflerti  Liaiborchi- 
ani,  pradedinationem  certorum  hominum  in  genere  ab  aeterno  fa- 
dam  efle,eledionem  vero  certorum  hominum  in  individuo  ad  falu¬ 
tem  in  tempore  fieri,  quod  &  Sociniani  docent,  inchoat, &  podmodu 
ad  labefadatam  ab  eo  eledionis  immutabilitatem  progreditur.  Ex¬ 
ercitatione  mna  triplicem  Limborchii  errorem  circa  bapfifini  Sacra¬ 
mentum  refellit.  Primus  concernit  illius  efficaciam  in  ordine  ad  rege¬ 
nerationem, quam  is  temere  impugnet  ?  fecundus  in  psedobaptifmo 
admitti  docetur,  dum  ipfe  hunc  neccffarium  haud  effe  cenfeat ,  libe¬ 
rumque  illius  ufiim  concedi  velit,  utpote  rei  cum  genio  religionis 
Chridianar  optime  convenientis,  &  in  Ecclcfiis  diu  ufitarar ;  tertius  ad 
formulam  baptifrai  refpieit,  ubi  nullam  a  Chrido  praeferiptam  fuific^ 
JUmbor chius  arbitretur.  In  dodona  de  Sacramento  Euchariftiae 


unicum 


MENSIS  SEPTEMB.  AM  DC  XCIV.  349- 

unicum  tantummodo  excufllt ,  veram  nempe  ac  realem  corporis  Sc 
fmguinisChrifliincoena  prarientiam  fruftra  a b  eo  in  dubium  voca¬ 
tam,  Tandem  in  Exercitatione  decima  ad  quxflionem  *  an  fas 
fit,  haereticos, dogmata  creditu  pnecife  neceffaria,  feu  talia ,  quae  citra 
faiutis  jaduram  nec  ignorari  nec  negari  a  quoquam  poilint,  impu¬ 
gnantes^  (educentes  alios ,  poenis  corporalibus  ac  civilibus, non  ul¬ 
timo  quidem  fupplicio,  fed  mulcta,  relegatione, carcere,  pro  re  nata  a 
Magiflratu  affici  &  coerceri  ?  refponfioni  negativa: ,  quam  tueatur 
Limborchius, affirmativam  luam  opponit, atque  in  hac  controverfia 
omnem  cum  eo  concertationem  obfignat. 

Poft  Indices  tamen  non  quseftionum  modo  in  lingulis  Exerci¬ 
tationibus  pertractatarum,  fed  locorum  etiam  Scripturas  &  praecipua¬ 
rum  rerum  fat  prolixos,  appendicis  in  vicem  annedi tControverfia^ 
rum,qux  Ecckfiae  Lutheranae  cum  Remonftrantibus  interceduntor-- 
cimen  jam  A.  1673,  primo  absfe  editum.  Et  in  eo  quidem  de  iis ,  quae 
ad  locum  de  Scriptum  Sacra- pertinent,  cum  contra  Re  1110 nilr antes 
in  genere,  tum  fpeciatim  contra  Simonem  Epifcopium ,  HugonerrLy 
Grotiur»,  Stephanum  Curcell<eum?.&  alios, ,fufe  non  minus  atque_> 
accurate  difputat». 

GEORGII  VVOLEEGANG1  VVEDE* 

hi  Exercitationum  Medico-Philologicarum 

faemrum  CA  profanarum  Decas  VLtA  VIL 

Jense  apud  Joh.  Bielckium  1691, 1694.  in  4* 

Conflant  plag.  16, 

NOnus  jam  annus  agitur,  ex  quo  Illuflris  A  udor  bigam  Deca-* 
dum  harum  ,  a  nobis  in  Actu  Eruditorum  A,  16 $6.  pag,  fiAA 
feqtt.  recenfiram,  prodire  primum  jujftit,  ea  quidem  fpe ,  fore  ut  quas 
lingula  perennare  non  poliunt,  -juncta'  fervarentur.  I11  quo  tantum 
abefl,  ut  expedationem  fucceiTus  fefellerit,  ut  potius  applaudis  Eru¬ 
ditorum  plures  adhuc  Decades  a  celeberrimo  Viro  elicuerit ,  quarum 
tertiam,  quartam  atque  quintam  nuperrime  Tomi  IL  Supplemento¬ 
rum  Sithon?  V.p  ?g.  2^f).  (A /^«.exhibuimus,  fextas  feptimaeque 
gumeata  paucis  nunc  indicaturis 


Mhh  1 


jsjo  ACTA  ERUDITORUM 

In  Deead cfixta  agmen  ducit  Difiertatio  de  Polymathia  Me¬ 
dica,  qua, fi  quisquam  alius,  Audor  certe  ipfe  dudum  daret.  Exercita¬ 
tione  fecunda  difieritur  de  contradura  Daemoniaca,  cujus  exemplum 
Lucae  XIILv.12.  extat.  Exerdtatione  tertia  de  morbo  agitur  fol- 
flitiali , cujus  apud  Plautum  in  Trinummo  ,  Ad.  2.  Sc.  4.  v.  141. 
mentio  fit, quemque  Audor  non  alium  quam  phthifin  efie  exiftimat, 
nec  non  de  folftitiali  herba, Plauto  in  Speudolo  Ad.r.Sc.  i.v.  36.  me¬ 
morata,  quam  gramen  efie  putaf,  quod  circa  fblfHtium  caeditur.  Ex¬ 
ercitatione  quarta, quae Phyfioiogiam  excidii  Sodomorum  <5c  fiatuae 
falis  exhibet ,  in  eam  fententiam  Audor  inclinat,  fulmen  fuifTe ,  quo 
excidium  urbi  obtigerit,  atque  hoc  etiam  tadamLothi  uxorem  rigu- 
iile^non  quidem  mutatam  in  faxum,fedvelut  arboris  exuflac  fimula- 
erum.  Exercitatione  quinta ,  ubi  de  nummis  caduceatis  agit,  inter  a- 
lia  monet, virgam  illam  Mercurii  duobus  anguibus  circumdatam,  ex 
baculo Mo fis  ortum  traxifie,  qui  projedus  ia  anguem  mutabatur.  De 
radice  amara  Homeri  Iiiad.  1. 11.  dum  Exercitatione  fexta  agit ,  multis 
argumentis  adftruit ,  eam  Gentianam  efie.  Exercitatione  feptima 
fufpendium  virginum  Milefiarum;  offiava  vini  dulcis  plenos  Ad.  2.  v. 
13;  nona  nummos  capite  velat£>  expendit.  *  Decima  denique  exerci- 
tatione Nepenthes Homerii. 4. Odyif.v.220. &  feq.  de  opio  accipi¬ 
endum  contendit. 

Decadis  feptima  Exercitatio  prima  controverfias,  quas  circa_> 
Hyfiopum  veterum  exercent  Botanicorum  ingenia,  difeutit,  often- 
ditqueHyfibpumnofiratem  cum  Arabum  Hyfibpo  eandem  efie  plan¬ 
tam, &  hanc  quoque  a  Graecorum  Hyflopo  diverfamnon  exifiere:  ne¬ 
que  etiam  Hyfiopum  Ebraeorum  folennibus  adhibitam ,  &  ori  Salva¬ 
toris  noftri  cruci  affixi  admotam,  hinc facram didam, aliam  ab  hac 
noftra  habendam  efie  Exercitatione  fecunda  evincit.  Tertia  quae 
habetur  Exercitatio  tam  Myfiicum ,  quam  Medicum  Hyfiopi  ufum 
monfira t.^uarmm  e  Pathologia  facra repetit,  morbumq;  Hiskiae,  ut- 
pote  maxime  acutum, periculofum,  dolorificum,  refpiratorium  nego¬ 
tium  laedentem ,  Sc  remedio  e  Ficubus  curatum, non  alium,  quam  qui 
Angina  in  Medicorum  fcholis  dicitur, fuifTe  fufpicatur.  Exercitatio - 
ne  quinta  explicat, quid  fit  (nioXcnp  r?  (Tclpk)  2.  Cor.  12.  v.  17.  Sexta 
autem  Feculam  Coam  mixturam  ex  Eruca  &  Sinapi  cum  mufio,  vel 
aceto ,  minori  vel  majori  apparatu ,  ut  condimentum  ciborum  fit, 

c$m- 


MENSIS  SEPTEMBR.  A.  M  DC  XCIV.  35* 

compofitum,  appellat.  Exercitatione  feptima  in  Nummis  ferratis 
didis,  &fequentibu$  duabus  in  Nummis  Jani  Ratitis  ingenium, quod 
ipfi  eft  iummum,  exercet.  Denique  vero  decima  exercitatione  Ma¬ 
zas  Hippocratis  ingredienda ,  differentias  &  ufum  ex  ipfo  Coo  dedu¬ 
cit. 


LIBRI  NOVI 

M.  Fabii  Quintiliani  de  Incitatione  Oratoria  libri  XII.  Accedit  Tri¬ 
bunus  Marianus,  Declamatio  nunc  primum  edita.Oxonia  1693,4. 

A  CoUeflion  ofcurious  Travels  &  Voyages  :  by  John  Ray.London.1693 . 

M.  Velleji  Paterculi  JjTua  fuperfunt.  Cum  vanis  Leftionibus  &  Cafti- 
gationibm  ,  nec  non  Dodvvtldi  Annalibus  Vellejanis .  Oxonia 
i6ps •  8> 

Martini  LifterExer citatio  Anatomica  jn  qua  de  cochleis ,  maxime  ter - 
reflribtcs  &  limacibus  agitur .  Lond.  1694,  3. 

Mart,  Lifler  Exercitationes  Medicinales  de  quibusdam  morbis  chronU 
cis .  Lond.  1694,3. 

The  Anatony  of  Humane  Bodies  epitomized :  by  Tko.  Gibfon.  London 
1694 .3» 

The  Great  Lavv  of  Confideration :  by  Anthony  Horneck .  The  fixth 
Edinon. Lond.  1694.  $. 

A  Jhifcourfe  conceming  the  Divine  Providcnce :  by  IVilliam  Sberlock 
D.D.Dean  of  St.  P  auTs,  London^6g44. 

Stirpium  Europaarum  extra  Britanniae  nafcentmm  Sylloge ,  auctore 
joanne  R  jo.  Lond.  1694.  in  3 • 

Caroli  Leigh  Phtbtfiologia  Lancaflrienfis>&  Tentamen  de  Mineralibus 
Aquis  m  eo  Comitatu.  Lond.1694 . 3, 

Pharmacopoea  Bateana  :  or.Bate  s  Difp.  nfatory.  Comple  at  cd  \vith  a~ 
bove  300  Chymical Procejps :  by  IViiltam  Salmon.  Lon  1.1694. 3. 

Aur  .Thcodofti  Macrobii  Opera ,  cum  integris  Ij .  Pont  ani ,  Jo.  MeurfTty 
jic.Gronovii  notis. Lond. 1694.  3 • 

Ari  iculoru  n  j9  Ecclefta  Anglicandt  DefenfiOyUna  cum  nova  eorundem 
verfwne.  C intabrigu,i6p4.  8* 

Endtrici  Sp anhemii  Brevis  lntrodutt;o  ad Hijloriam  Sacram  utrim¬ 
que  Teflamenti .  Lugd,  Bat .1694.  4, 

Er  id» 


V 


I 


/ 


,\ 


I 


\ 


JSI  AC T A  ERllD.  M.  SEPT.  M  DC  XCIV. 

Frid.Spanhemii  Introducto  ad  Chronologiam  &  Hifioriam  Sacram 
ac  pracipue  Chriflianam.Amfiel.i6p 4.4. 

Franci/ci  Junii  De  piftura  Veterum  Libri  tres.  Accedit  Catalogus 
ArckneBorum^Muhamcorum  (f  c.  Roter 0d.16p4.f0L 
Hifloire  Generale  des  Drogues,par  le  Sr .  Pier  re  P  ornet .  A  Paris  1694. 

fit. 

Bibliotheca  TeUeriana ,  fi  ve  Catalogus  Librorum  Bibliotheca  Dn.  C . 

M.Lc  TtUier yAr chiepifcopi  Ducis  Remen fis.  ParifiU  1699.  fol. 

La  Methode  d’  Etudierles  Hi  floriens  Profanes par  Rapport  a  la  Reli- 
gwn  Chretimne^par  U  R.  P  .LouisF hornas fln.  A  Paris  1694.  i . 
Libri  Salomonis ,  cum  notis  Jac.  Benigni  Bojjuet ,  Epificopi  Mcldsnfts . 
Pariflis  1694. 

LaVie  d’  Olivier  CromvveUpar  Mr.  Leti.  A  Am fi  er  d.  1694. 12. 
Memoires  de  Jaqius  Melvil ,  contenant  une  rdation  de  quelques  eve- 
mmens fons  U  Regne  de  la  Reine  Ehzabeth  & c.Ala  Haye  94.12, 
Methode  pour  apprendre  facilement  i  Hiftoire  Romaine.  A  Bruffelk 
1694.12. 

Les  ApopbtegmesAtiBons  Mots des  Anciens.  A  Paris  1694.12»- 
LaVie  du  Cardinal  Duc  de  Rich  elisu.  A  Cologne  1694.  /2. 

LeSecretaire  des  Amans .  A  Paris  1694.  12. 

La  Morale  Cbrmenne  ahregee  3  par  J.  La  placet  pe.  A  Amflerdam 
1699.  12 . 

firaite  de  laConficienceparJ.La  Placette.  A  Am fler  d.  1694. 12. 

La  Vie  d’  Elizabeth,  Reine  £  Angleterre ,  Traduit  de  l’  Italien  de  Mr. 
Gregoirc  Leti.  A  Am  fi.  1694. 12. 

Biftoire  de  fEmpire ,  par  le  Sr. Hei 9 fi.  Troi  fle  me  Edition  augmentee.A  U 
Haye  1694 « 12. 

Nouveau  Voyage  A  It  alie.  Scconde  Edition  augmen  tee.  A  la  Haye 

1694. 12. 

Eifioire  de  Flor  eme  par  Hic  olas  Machiavel  TraduCion  nouveUe ,  A 
Amfierd.  1694 . 12. 

Le  DiCionaire  Geographique.  A  Brtiffelle  1694 , 12. 

TraduCion  nouvelle  des  Satyres,des  Epifires,  #  de  t  Art  Pohique  £ 
Horaee .  A  Paris  1694 . 12. 

Pratique  de  laPerfettion  Chretifinne  ,  du  R.P .  Alphonfe  Rodriguez. 
TraduC ion  nouveUe  parMf  V  Abbe  Regnkr  Des-MaraU.  A 
Anvers  i6?j.  12. 


r 


/ 


! 


N.  X. 

ACTA 


t 


ERUDITORUM 

publicata  Lipjia 

Calendis  Octobris  Anno  M  DC  XCIV. 


BIB  LIO  THECA  TEL  L  ERI  AN  A. 

Parifiis,  e  typographia  regia,  A.  1693.  in  fol. 

Alphab.d.plag,  2. 

POft  Bibliothecam  Slufianam,  five  librorum,  quos  Jo.  Gualte- 
rus  S.  R.  E.  Cardinalis  Slufius  Romas  fibi  congeflerat,  Catalo¬ 
gum  a  FrancifcoDefeine  adornatum, cujus  A.i<$9i.p.23.mentio- 
nem  fecimus, in  medium  producere  nunc  vifiim  efl  Tellerianam,  prae- 
cellentiorumin quavis  difciplina librorum  exquifito  numero,  accu¬ 
rato  deledu,optimoque  ordine  haud  parum  ijluftrem:  quam  magno 
labore  ftudioque  fibi  comparavit  Illuftris  &  Reverendiflimus  Caro- 
lus  MauritiusLeTellie^ArchFEpifcopusDuxRemenfisjprimusFran-  * 
ciae  Par,  Belgic£eSecUndaePrimas,CapellaeitemRegiaePr£efe&us,Re- 
giorum  Ordinum  Commendator,  &c.  qui  in  Praefatione  ad  Ledo- 
rem  ipfc  edocet,  quibus  gradibus  ad  iftam  amplitudinem  hic  appa¬ 
ratus  adfcenderit.  Ut  nempe  A.  1662.  a  viro  in  optimis  feriptis  iri- 
veftigandisdeligendisquefuprafidemfolerte  3c  curiofo  praeclaram-^ 
librorum  fupelledilem,  fandorum  imprimis  Ecclefiae  Patrum  operi¬ 
bus  elegantiffime  editis  inftrudam,  impetraverit,  prima  adeo  Biblio¬ 
thecae  velut  fundamenta  erigens;  utpcihnodum,  dum  in  Italia ,  Bel¬ 
gio,  Anglia  peregrinaretur,  aut  Galliam  luftraret,  optimos  ubique^ 
libros  diligenter  invefligaverit ;  ut  nullis  pepercerit  impenfis  curis¬ 
que,  ut  e  diflitis  quoque  ac  exteris  regionibus  libri  undiquaque nume¬ 
ro  haud  exiguo  asportarentur ;  ut  denique  e  teftamento  'viri  erudi- 
tisfimi,  Antonii  Faure,  Parifiis  A.  1687.  denati ,  acceilio  perquam  co- 
piofafada  fuerit.  Quemadmodum  autem  ii  ,  quibus  conficiendi 
hujus  catalogi  provinciam  illufiriffimus  poffeffor  demandavit,  fingu- 

Iii  lorum 


\ 


354  -ACTA  ERUDITORUM 

lorum  librorum  argumenta  dilucide  expofuerunt,  &  audfores ,  edi¬ 
tionum  annos,  locos, editores, ac  typographos  ( manufcripta  eniiTL* 
nulla  uspiam  inveneris,)  diligenter  indicarunt :  ita  illam  libi  difpo- 
iitioriem  obfervandam  arbitrati  funt,  ut  Difcipl  i  nas  omnes  ad  quin¬ 
que  claffes  generaliores, Theologiam,  Jurisprudentiam,  Hiftoriam* 
Philo  fophiam,&: Humaniores  Literas  revocaverint.  A  Theologia 

proinordientes,Biblia  primum  Sacra,  Bibitorum  dehinc  Interpretes, 
mox fandlos  Patres  aliosque  Scriptores  Eccleliaificasantiquos,  Grae-- 
cos  pariter  &  Latinos, ac  denique  Theologos  fecundum  religionum 
diverlitatem  collocatos  exhibent.  In  clade  fecunda  Juris  utrius- 
que  rationem  habent,  librosque  eo  pertinentes  referunt,  Concilia 
quoque  cum  generalia,  tum  provincialia  6edioecefa na,  &  Tra&atus, 
qui  ad  eorundem  Canones  fpedlant.  Liturgias  autem  <3c  Officia  Ec- 
clefiarum  tum  Orientalium  tum  Occidentalium  propria  huic  claiTi 
fimul  inferunt.  In  tertia  ad  Hiltoriam  progrediuntur,  ubi  praemis- 
fis,  quae  ad  Geographiam  &Chronologiam  pertinent,  voluminibus, 
iplius  Hiftoriae  partes  ita  digerunt,  ut  prima  omnium  occurrat  eccle- 
fiaffica,  poft  profana  vetus  Graeca  ac  Romana ,  adjedlis  heic  Numi- 
fmatum,Infcriptionum,aliarumque  Antiquitatum  libris.  Suum  de¬ 
inde  lingularum  Nationum  hiftoriis  locum  affignant,  dudlo  ab  Euro¬ 
paeis  initio, &  eaeterarum  orbis  partium  Scriptoribus  fubjundlis.Quin- 
imo  &  Vitas  hominum  illuilrium  ibidem  recenfent,  dcquicquid 
Academiis,aut  Univerfitatibus,  deque  Bibliothecis  &  re  libraria  feri- 
ptiim  eft,  illuc  reponunt.  In  quarta  claffie  fiffiunt  Philofophos,  Lo¬ 
gicos,  Phylicos,  Ethicos  &  Oeconomicos ,  Politicos ,  Hifloriae  Natu¬ 
ralis  Scriptores,  Medicosque  5c  Mathematicos.  Ultima  Literis  Hu¬ 
manioribus  deftinata  exhibet  Grammaticos, Lexicographos ,  Orato¬ 
res,  Poetas,  Philologos;  quo  poftremo  nomine  ii  omnes  dehgnan- 
fur,  qui  variae  ac  multijugae  eruditionis  libros  cum  ediderint, in  nul¬ 
lam  e  quatuor  fuperioribus  cla Ilibus  apte  referri  potuerunt.  Agmen 
tandem  claudunt  Mifcellanea,  live  diverforum  tradfatuum,  libello¬ 
rum,  aliorumque  opufculorum  colle&ioiies.  Harum  claffium  con- 
fpedtus  luculentior  poft  praefationem  additur ;  catalogo  autem  ipli 
Index  prolixiffimus  annexus  eft,  in  quo  Audlorum  omnium  nomina 
fub  alphabeti  ordinem redadfa inveniuntur,  non  exclulis  etiam  ano- 
nymorum  Scriptis, quae  fecundum  extantiora  titulorum  vocabula  ini¬ 
bi  commemorari  videas,  LE 


1  MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  3*5 

LE  CARACTERE  DE  LA  REINE 

Elizabet  (f  c. 

i.  e. 

Chara<5ter  Regina  Elifabethae  ejusque  prima- 

riorum  ftatus  Miniftrorum  :  audore  Dn.  Bohun 

e  Societate  Regia. 

Hagae  Com.1694.  in  i2.Plag.  18. 

OUod  maximum  fortiflimumque  Regem, Alexandrum  Macedo¬ 
nem,  unice  in  votis habuifle accepimus,  fcriptorem  ut  ferret 
fubiequens  actas,  cujus  ingenium  Sc  facundia,  rerum  a  fe  geflarum 
aequaret  magnitudinem :  iliud  Elifabethae  Reginae  incomparabili ,  & 
fortuna,  <3c  egregiis  facinoribus  cum  Alexandro  comparandae,  pro¬ 
pitiis  fatis  obtigit.  Quem  enim  Cambdenus  fugit,  illuflre  illud  Bri¬ 
tanniae  fidus, cujus  calamus  quicquid  attigit, id  eripuit  letho ,  <5c  ad  ul¬ 
tima  transmifit  fecula.  Jam  vero  &  Bohunius  prodit,  qui  in  nullo 
alio  argumento  ingenii  vires  redius  periclitari  poterat.  Non  ta¬ 
men  hifioriam  texit ,  fed  mores  folum  Elifabethae  &  miniflrorumL* 
depingit.  Nos  inflituti  noflri memores ,  ex  Gallica  verfione  ea  re¬ 
feremus,  quae  praecipue  memoratu  digna  videbuntur,  cetera  ficco 
praetereuntes  pede.  Ecquis  enim  tamhofpitem  ex  literarum  mo¬ 
numentis  retulit  animum,  ut  Elifabethae  res  geflas  ignoret? 

Inter  foeminas  eruditas  non  ultimum  locum  deberi  Elifabethae, 
omnibus  conflat.  Graecae  Latinaeque  linguae  peritia  dodiffimos  et¬ 
iam  viros  vicit.  Scriptores  vero  Graecos  Romanosque  ita  legit, 
non  ut  in  iis  aucuparetur,  quae  fermonem  elegantiorem  redderent, 
aut  vanae  oflentationi  infervirent,  fed  qu<e  animum  ad  magnam  for¬ 
tunam  formarent,  folidaque adeo  imbuerent  eruditione.  Philippi 
Melanchthonis  Locis  Communibus  deledata,  eisdemque  fedulo  ufa 
eil,ad  animum  redo  de  vero  Numine  fenfu  imbuendum.  Garceris 
taedia  quanta  animi  conflantia  tulerit,  multis  Audor  ediderit,  & 
quam  prope  a  morte  abfuerit:  afl  fervavit  eam  Philippus  Hifpaniae 
Rex,  fororisque  ne  in  eam  faeviret  impotens  furor,  effecit,  'Intel- 
ligebat  enim  Rex  callidiffimus,  E  intcrfedaElifabetha ,  moreretur  fi¬ 
ne  prole  Maria,  Anglice  regnum  Mariae  Stuartae ,  qu^e  Francifco  II, 

>  ‘  Ii  i  z  -  " 


P-4*Jr 


P 

p.i  L 

p.2fp 


p.28. 
p.  30.31. 
p.  35. 36. 


35.5  ACTA  ERUDITORUM 

Gallicani  regni  haeredi  nupferat>delatum  iri;  id  quod  ne  contingeret, 
neve  hac  acceffione  Gallorum  nimium  augeretur  potentia,  ipfius  ma- 
ximopere  referebat.  Poftquam  commutato  cum  regio  diademate 
fqualore  carceris,  rerum  potiri  coepit  Elilabetha ,  ftudium  religio¬ 
nem,  cui  innutrita  erat,  propagandi  didimulabat.  Primum  praeci- 
puumque  prudentiae  lingularis  Ipecinien  in  deleftu  eorum  ,  qui  illi 
a  conliliis  minifteriisque  ede  debebant,  dedit.  Alterum ,  quod  cum 
Hifpanos  aeque  ac  Gallos  libi  infenfos  ede  fciret ,  cum  hifce  tamen 
potius  quam  illis  iniverit  pacem.  Quod  Caletum  concederit  Gal- 
lis,perfidia  fraudibusque  circumventa,  id  reprehenfum  a  multis  eft  : 
faltem  imprudentiae  eam  arguere  non  dubitabant.  Sed  perperam. 
Non  enim  line  inligni  Anglicanae  Gentis  emolumento  hoc  eam  fe- 
p.  47. 48.  eide,  Audior  contendit  probatque.  In  illos  qui  Romanas  Eccle- 
fiae  lacris  erant  addidli,  nihil  durius  unquam  flatuit,  priusquam  Pius 
V.  R.  P.  anathematis  fulmen  in  eam  vibravit:  fed  ne  tum  quidetru 
morte  quis,  nili  fcelere  eandem  promeruidet,  efl  punitus.  Cetero- 
quin  religionis  curam  gedit  haudquaquam  perfundlorie  :  aeque  ac 
reipublicae,quam  bonis  temperare  legibus  &  augere ,  amplioremque 
reddere  omni  ope  allab oravit.  Rogata  ut  iniret  matrimonium ,  il¬ 

lud  quidem  abnuit,  rationesque  gravi  ac  fapienti  oratione  expofuit, 
quam  Audior  pariter  ac  Camdenus ,  literis  confignavit.  Uterque 
feriem  pro  eorum  re  fert,  qui  ambiereEiifabetham, inter  quosfummos 
Reges  Principesque  confpicere  licet.  De  Maria  Stuarta ,  quae  car¬ 
nificis  idtu  periit,  ita  diderit  noller ,  ut  inde  virtutibus  Elilabethac 
adlperlamfuidelabem,  contendat.  Henricum  Darbeum,  volente 
&  luadenteElifabetha,jundlum  fuilfe  Marite  connubialifcedere,eun- 
demque  ipfius  Mariae  fcelere  periilfe  non  negat.  Rationes  vero, 
quae  Elilabetham,  ut  violato  hofpitalitatis  jure,  landlillimo  amicitiae 
foedere, infuper  habitis  tot  precibus, Reginam  Scotiae  manciparet  cu- 
dodiae,  adduxere,  num  tanti  fint,  ut  exculari  ob  eas  Elilabetha  queat, 
dubitat :  faltem  illud  aderit,  non  odio  aut  vindidlae  cupiditati  hic  E- 
©*n7*_to  lifabetham  indulfide.  AH  caedem  Mariae  laudare  plane  nequit, atque 
*  *  ~  non  inepte  Elilabethae  accommodari  pode  putat,  quod  deDavide_> 

dicitlacer  Spiritus,  eundem  fecijfe  qu£  retia  erant  coram  Domino , 
nunquam pr&cepta  ejus  migraffe ,  exapto  negotio  Uria  Heth&i ,  i.&eg. 
XV.  5.  fic  6c  Elifabetham,modo  caedem  Mafiae  demas ,  ita  fe  gedidc, 

nihil 


p«^2.d3» 

P-71‘74* 

P-78-79- 


p.  128. 
p.  132. 


p.136. 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  357 

nihil  ut  ei  exprobrari  poffit.  Si  ergo  Nathan  ad  Elifabetham  mis- 
fiisfuiffiet,non  alio  quam  quo  Davidem  allocutus  efl,  eandem  excipe¬ 
re  potuilTe  fcrmone.  Pro  Maria  illud  militare  ait,  quod,  licet  vel 
maxime  criminibus ,  quae  ilii  objiciebantur,  fuiffiet  polluta,  nefas  ta¬ 
men  (it  Reginam  nullius  imperio  obnoxiam  rapere  ad  tribunal,  6c 
ferali  Judicis  ferttentiae  fubjicere.  Pro  Elifabetha  contra  iftud  quo¬ 
dammodo  facere,  quod  Mariam  (emper  fumpferint  obtentui  ejus 
hofles,  ad  res  novas  in  Anglia  moliendas.  Haec  occalionem  (peci- 
emque  praebebat  perditiffimis  mortalium,  ad  quaevis  perpetranda: 
id  quod  ufli  &  experientia  fuit  comprobatum.  Primum  inter  hos- 
ce  locum  tenent  Northumbriae  &  Weftmorlandiae  Comites.  Ho¬ 
rum  foediffiimos,  fed  irritos  conatus ,  prolixe  hic  legere  licet.  Nor- 
folciae  Dux  totam  inflruxerat  fcenam,  fed  tam  callide ,  ut  initio  nc 
infufpicionem  quidem  criminis  veniret.  Ajf  tandem  confiliorum 
ferie  prodita,  capite  ple&itiir.  Sed  &  Romani  Praefulis  decreta  tum 
hofce,  tum  alios, ad  mordendum  frenum  impulere.  Implacabili  ni¬ 
mirum  odio  in  Elifabetham  exarferant  Romanenfes.  Hinc  Duaci 
novam  dodlrinae  excitarunt  officinam,  in  qua  Societatis  Jefii  Sacer¬ 
dotes  Anglicam  pubem,  extorrem,  facrisque  Ecclefiae. Romanae  ad¬ 
di  clam, erudiebant, Regumque  &  Principum  caedibus  Ecclefiae  pomoe¬ 
ria  dilatare  amplioraq;  reddere, ut  Au<ftorait,docebant.Hincccuex 
equo  TYbjano  percuflores Principum  &  parricidae  prodierunt,  quo¬ 
rum  ut  irriti  effient  conatus,  divini  Numinis  provida  cura  fecit. 
GuilielmusParrus  omnes,  fi  non  atrocitate  confilii,  certe  afhitia  fu- 
peravit,  de  quo  quas  Audior  tradit, legiffe  neminem  pcenitebit.  Cui  & 
&  illud  obfervatum  efl,  inter  tot  machinationes  &  infidias,  quas  Pro- 
teflantium Principibus flruxerint  Romanenfes, unicum  folum,Gui- 
lielmum  videlicet  Araufionenfem  Principem,  illorum  (celere  pe- 
riiffie.  Elifabethae  multum  quoque  negotii  faceffiebant  Hiberni. 
Ormondii  &  Desmonii  Comitum  initio  quidem  privatas  fuere  lites : 
hinc  tamen  occafio  enata  eftDesmonio  jugum  quatiendi.  Sed  hi 
quidem  motus  in  prima,  quod  ajunt,  fuppreffi  funt  herba.  Pericu- 
lofiores  fed  <$c  diuturniores  fuere, quos  O-Neal  Tir-oenias  Comes, per- 
fidus  &  ingratus  homo ,  excitavit  :  cujus  fraudulentia  omnes  prope 
Hibernos  in  Elifabetham,  quae  tamen  nullius  fortunae  hominem  ad 
fummos  honorum  titulos  evexerat,  armavit.  Proregum  Hiberniae, 

Iii  3  qui- 


p.141. 
p,  142. 


p. 


p.  157- 

p.  l60. 


p.  I74. 
p.  180» 


p.  237. 
p.  241. 

P*257* 


». 160. 
p.  274. 

p.  ty' 


p,33T' 

P-  334' 
p- 33^- 
p.361. 

p*35°*  352, 
P-355- 

P-358- 
p.  360. 

p.  368. 

P- 385; 

p.  592_o 

p.  343.  344. 

p.345. 

p.369. 


p,  4C3, 


jjg  ACTA  ERUDITORUM 

quibus  injun&um  erat  ad  officium  revocare  defedares ,  varia  for¬ 
tuna  &  in  Reginam  fides  fuit.  Effexium  Comitem  perturbatus 
Hiberniae  datus  itidem  praecipitem  dedit.  Tandem  Montioii  indu- 
dria  dexteritasque  id  obtinuit,  quod  fortuna  pluribus  degenaverat. 
Etenim  callide  inter  Hibernos  litium  femina  Iparfit,  divifosque  adeo 
<5c  fejundos  facilius  vicit.  Indulferat  Elifabetha  Hibernis  libertatem 
facra  Romana  aut  retinendi ,  aut  ample&endi  Reformatae  Eccle- 
fiae  dotdrinam :  &  nihilo  fecius  religionem  obtentui  fumebant  perfidi 
perditique  homines.  Unde  concludit  Noder,  decipi  illos,  qui  fatis 
tranquillitati reipub licte  confultum  putant,  fi  omnibus  do&rinara, 
quae  ipfis  pulchra  aut  commoda  videtur,  fequi  liceat. 

Cum  vero  praecipue  Audori  conditutum-fit,  mores  Reginae, & 
minidrorum  ejus  quafi  in  fpeculo  fidere, muneri  luo  fane  neutiquam 
defuit.  ’  Et  Elifabethae  quidem  genium  totus  liber  paffim  exhibet: 
prxfertim  circa  finem,  prudentiam  ejus  in  ferendis  legibus,  ih  augen¬ 
dis  dibditorum  opibus;  fe veritatem  in  coercendis  judicibus  Sc  mini- 
dris,  ad  luas  cupiditates  leges  detorquentibus ;  juditia-m  in  modo  li¬ 
tigiis  &c  contentionibus  datuendo,in  puniendis  improbis, in  ufuris  ad 
certam  legem  revocandis;  pieMtem  &  reverentiam  erga  minidros 
verbi  diVini,  amorem  erga  populum,  dudium  fubveniendi  pauperi¬ 
bus,  curam  in  muneribus  publicis  viris  dignis  &  idoneis  committen¬ 
dis  , magnificentiam  &  liberalitatem  parfimonia  temperatam,  cete- 
rasque  virtutes,  non  tantum  depraedicat,  fed  &  exemplis  firmat.  Nec 
praetermittit  eam  vivendi  rationem,  quam  domi  tenuit,cultumq;ait 
invedimentis  fplendidum  vereque  regium  fuide ,  cum  prodiret  in 
publicum,  domi  modicum  aut  nullum ;  in  ceteris  ita  fe  gediffe ,  ut 
temperantiae,  eaditatis,fobrietatis  &  vigilantiae  exemplar  reliquerit 
poderitati.  Nec  corpori  pulchritudo  ac  majedas  defuit.  Hanc 
vero  curnfene&ute  imminutam  fentiret,  adeo  aegre  id  tulit,  ut  in_> 
fpeculo  formam  contemplari  fine  ingenti  indignatione  non  fudi- 
nuerit.  Nec  vitia  ejus  diffimulatAu6lor,praeferrim  quod  adulatoribus 
praebuerit  aurem,& militum  labores  meritaque  non  ita, ut  par  erat, 
penfaverit:  ut  ut  laudare  viros  fortes ,  eorumque  celebrare  memo¬ 
riam,  illi  folenne  fuerit.  Ad  iram  quoque  propenfiorem  fuide  tra¬ 
dit,  adeo  ut  in  puellas,  quae  a  fervitiis  illi  erant,  non  taro  verberibus 
faevkrif? 


In 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  379 

In  procerum,  &  mini  Urorum,  quibus  ufa  efl  Elifabetha,  mo¬ 
ribus  delineandis,  non  minus  fuam.  omnibus  probavit  diligentiam. 
Hic Leicefiriae  Comitis,  Effexii ,  Guilielmi  Cecilii,  Suffexii ,  Tfiomae 
HovvardiNorfolci-x  Ducis,  Willoughbeii  ,Walfinghami ,  Burghleii, 
Throgmortoni,  aliorumque  clariifimorum  virorum  virtutes ,  vitia, 
ingenium, fata,  ceu  in  tabula  depidia,  confpicere  licet,  ut  inde  fibi 
quisque  quod  imitetur, quod  fugiat,  capere  poflit. 

Subinde  quoque  ad  alia  argumenta,  ubi  locus  fefe  offert,  di¬ 
greditur.  Nec  injucunda  funtautinutiliale&u,  quae  de  bellis  civi¬ 
libus  Franciae,  de  bello  Belgico,  de  bello  Anglorum  contua  Hifpanos 
aufpiciis  Elifabethae  gefto,  de  invincibili,  ut  vocabatur, Hifpanorum_j 
claffe  vida^ tantum  non  deleta,  de  itineribus  Draci,  Johannis  O- 
xenhami,  &  Thomae  Cavendish,  de  lite  inter  Elifabetham  &  Urbes 
Germania  Hanfeaticas;  de  aedibus  Stiliard  Hanfeaticis  ademptis ,  (1- 
milibusque  prolixe  diflerit. 

Sed  de  calumniatoribus  obtre&atoribmque  Elifabethae  quae¬ 
dam  addit.  Primum  inter  hofce  locum  mereturNicolaus  Sanderus, 
quem  eo  usque  impudentia  provexit ,  ut  incontinentiam ,  libidinem, 
6c  ejusmodi  crimina, optimae  Reginae  objiceret.  Quem  tamen  prae¬ 
ter  inauditam  mentiendi  libidinem  nihil  ad  feribendum  fecum  attu- 
liffe,  tota  vitae  feries  evincit :  omnesque ,  quibus  contigit  quotidiano, 
vitae  commercio  cum  Eiifabecha  uti,  faffifunt  uno  ore,  pudicitiae  & 
caftitati  adeo  litalfe  eam ,  ut,  fi  Ecclefiae  Romanae  facris  fuiffet  ad- 
dicfa^el  ob  eam  virtutem  tantum,  fandorum  numero  jam  pridem 
fuiffet  adferipta.  Sed  &  ceteri,  qui  gloriam  ejus  obje&a  quali  caligi- 
gine  obfufeare  anniu  fbnt ,  Didymus  ille  Veridicus,  Florimundus 
Raymundus,  Georgius  Care  Scotus,  aliique  hocdemutn  obtinuere, 
ut  pofleritati  conflaret, fuiffe  homines  male  feriatos,qui  maximae  Re¬ 
ginae  commentis  quibusdam  plane  ineptis,  Sc  fuam  falhtatem  pro¬ 
dentibus,  labem  adfpergere  conati  fiint. ' 


PRAXEOS  MEDICAF,  IDEA  NOVIS* 


j amoris  Medicina  fundamenta,  omnium  morborum  origo  ex  quatitor 
morbis  cardinalibus  concatenata  feri  e  deducitur ,  eorumque  fuc- 
cwcia  ac perfpicua  medendi  methodus  explicatur  a  job. 
Bcrnbardo  Gladbacb  Med.Poci.  Gruccnacenfi. 

'  Hcr- 


p.  01. 

p.p8. 
p.  154. 

p.IOZ.  • 

p.  103* 
p.  104* 
p.106. 
p- »88. 

p.ZOZo 

-p.  232. 

p.310. 
p.  2g3-  2gy 
p.325. 
p.414  , 


560 


ACTA  ERUDITORUM 

Herbornaeapud  Joh.Nic.Andr.  1694.8. 

plag.  34. 

Um  in  eo  edet  experientiflimus  huj*vrs  libri  A  udor, ut  ea  quae  ex 
clariffimorum  fiiorum  praeceptorum ,  Harmefii  cumprimis  & 
Overcampii,  fideliffima  informatione  hauferat,  attenta  mentis  con- 
fideratione  reputaret  &  in  certum  fyflema  digereret ,  conceptibus 
fuis  ordinem, qui  anima  rerum  eft>  deeiTe  fenfit.  Alios  ergo  confu- 
lendos  jfibi  Audlores  cenfuit,  qui  morbos  ad  certas  claffes  retulerunt ; 
fed  cum  nullus  ex  ipfis  defiderio  ejus  omni  ex  parte  fatisfaceret ,  luo 
quoque  ingenio  aliquid  vindicandum  putavit,  tantumque  feria  me¬ 
ditatione  in  conceptibus  luis  ordine  difponendis  profecit,  ut  morbos 
in  praxi  occurrentes  ad  quatuor  fontes  aut  morbos  cardinales  refe¬ 
rendos  eife  non  dubitaret, ex  quibus  innumeri  manant  rivuli, qui  ean¬ 
dem  agnofcuntcaufam  &  generalem  fui  curam  indicant. 

Primus  Morbus  Cardinalis  'ifo&febris  >  cujus  naturam  ut  ex¬ 
ponat, explicat  primum  flatum  oeconomiae  animalis  naturalem,  os- 
tenditque  fanitatem  noflram  confitere  in  libero  fanguinis  omnium- 
que  ab  eo  dependentium  fuccorum  circuitu, nec  non  aequali  jullaque 
omnium  particularum  commixtione  &  blanda  commotione ,  illi  ef- 
fervefcentiae  analoga, quae  contingit,  quando  fali  volatili  oleofo  pau¬ 
cae  guttulas  fpiritus  vitrioli  affunduntur.  Febris  ergocaufam  con- 
flituitin  turbata  fanguinis  mixtione,  h. e.  perverla  ac  irregulari  par¬ 
ticularum  ejus  commotione,  qua  fingulae  non  agitantur  eo  loco,fi- 
tu,  ac  numero,  quibus  in  regulari  effcrvefcentia  commoveri  debe¬ 
bant,  nec  mutuis  vinculis  &  amplexibus  amplius  continentur ,  fed  a- 
eidae  definiuntur  fpirituofis,  oleofis  &  terreftribus;  fpirituofk  &  vo¬ 
latiles  privantur  acidis, oleofis  5  falinae  orbantur  aquofis ,  oleofis :  quo 
fiat  ut  divortium  a  fe  invicem  faciant,  &  amicum  illum  confenfum, 
quo  antea  inter  fc  eonfpirabant,  deferant, & hic  acidae,  illic  falina:,ibi 
oleolac,  alibi  fpirituofae  feorfim  exiftant.  Hujus  autem  turbatae  mix¬ 
tionis  tres  ponit  caufas,  nempe  inordinatam  particularum  compres- 
fionem,  fpirituum  defc&um,  &fpirituumfupprefIionem,  cum  alia¬ 
rum  particularum  quafi  compedibus  ligantur.  Signum  febrium.» 
pathognomonicum  effepulfumpraeternaturam  frequentiorcm  cen- 
fet, illos  refellens  qui  ipfum  pro  infallibili  au<fhe  effervefcentiae  &c  cir¬ 
culationis  figno  habent,  cum  tamen  ideo  cor  repetitis  i&ibus  opus 

habeat, 


MENSIS  OCTOBRIS  A.M  DC  XCIV.  361 

habeat,quiafangui$vifcidus&crafius  una  confiridione  expelli  ne¬ 
quit^  in  febrium  quoque  horrore, ubi  circulatio  auda  fingi  nequit, 
pullus  fit  fireque titior.  Explicat  deinde  fymptomata  febris,  &  hor¬ 
rorem  ac  frigus  ex  tranfitu  materi®  fubtili  interclulo ,  calorem  vero 
ex  materiae  fubtilis  viam  fibi  liberiorem  parantis  motu  derivat.  In- 
tertniifionem  vero  &  reditum  hinc  oriri  exiftimat, quod  languis  qui¬ 
dem  cefiante  calore  febrili  priftinam  fere  adipilcitur  mixtionem ,  ni¬ 
hilominus  tamen  fuccelfu  temporis  tenacior  evadit ,  obftruitque  po- 
ros,pr®lertimglandularum,utfiicciinmotufuo  impediti  evadant  a- 
criores,  &  tandem  inlanguinem  effundafttur,novumque  pariant  pa¬ 
ro  xylrnum.  Quoniam  vero  fucci  illi  non  pollent  in  languinem  irrue¬ 
re, nifi  a  tergo  fucci  premant,  atque  certa  horum  requiritur  quanti- 
tasjquae  tempore  certo  quoque  a  reliquis  humoribus  lecerni  poteft, 
hinc  manifefium  efle  adferit,cur  fiatis  temporibus  redeantparoxyfmi. 

Secundus  morbus  Cardinalis  efi  Scorbutus  ,  originem  trahens 
exfanguinefuffocato  &  rancido,  vifeido  acido,  vifeido  lallo  aut 
acido  falfo ,  in  quo  Iciiicet  genus  aliquod  particularum  ad  fermenf- 
tationem  felicius  peragendam  neceflarium, praecipue  volatilium ,  de¬ 
ficit  aut  fupprimitur ;  unde  minus  agitatur,  net  ad  debitum  volatili- 
tatis  aut  exaltationis  gradum  evehitur,  &  hinc  rancidus  fit,ieu  levio¬ 
rem  &  incipientem  putredinem  contrahit.  Originem  hujus  impri¬ 
mis  ex  aere  vitiato  &  diaeta  corrupta ,  reli quarumque  rerum  non-> 
naturaliumabufu  arcelfit.  *  [ 

Tertius  morbus  efi  Cachexia ,  quae  ortum  habet  ex  (anguine^ 
cralfo, vifeido, tenace,  acido,  aufiero  &  immaturis  particulis  foetos 
unde  duplex  efi  vifeida  &  acida.  In  illa  praedominium  obtinent 
particulae  vifcidae&glutinofae,inhac  particulae  acidae;  funtque  duo 
haec  genera  ita  copulata  inter  fe, ut  unum  absque  altero  vix  conlpi- 
ciatur.  Differt  Cachexia  a  Scorbuto,quod  in  illa  languis  omnesque 
ab  eo  dependentes  humores  fintvilcofiores,in  hoc  autem  fint  fuffa- 
catipejusque  mixti.  Hanc  autem  fanguini  labem  fex  res  non  na¬ 
turales  male  adminiftratas  affricare,  pluribus  demonfirat  Audor 
cxperientilfimus. 

Ultimus  tandem  Cardinalis  morbus  eft  CatharriMy  quo  no¬ 
mine  intelligunturobftrudiones  in  variis  corporis  partibus  ortae  ab 
injuriis  externis,  quae  humores  incralfant, ac  mterdum  plus  minusve 

K  k  k  per- 


ACTA  ERUDITORUM 

perturbate  commifcent, quales  funt  imprimis  aer  potirsque  frigidum 
Ex  hifcequatuor  radicibus  innumera  pfopullulant,Audore  judice, 
fymptomata  feu  morbi  particulares.  Nimirum  ad  Febrem  refe¬ 
runtur  dolor  capitis  ,  vigiliae ,  lethargus ,  phrenetis ,  delirium ,  con- 
Vulfiones,  fitis,  aphtae,  appetitus  proftratus,  naufea ,  vomitus ,  diar¬ 
rhoea, dyfenteria,alvus  adftrida,proftratio  virium,  anxietates,  inquie¬ 
tudines,  variolae,  morbilli  dcc.  Ad  Scorbutum  pertinent  dolor  ca¬ 
pitis,  vertigo ,  apoplexia ,  paralyfis ,  convulfiones ,  fpaftni,  halitus 
©risfaetidus,ptyaiismus,crucntatiogingivarum,  dentium  vacillatio 
&  caries,  palpitatio  cordis, appetitus  proftratus, fames  canina ,  cardi- 
algia, dolores  inteftinorum, alvus  adftrida,  diarrhoea, dyfenteria ,  do¬ 
lores  artuum  fixi  <5c  vagi,  maculae  diverfi  coloris  &  magnitudinis,  pu- 
itulae, ulcera, pruritus, phthifisftu tabes, fudores  nodurni,  lallitudo 
fontanea  &c.  Ad  Cachexiam  fpedant,  praeter  nonnullos  cum 
fcorbuto  communes, melancholia,  deliriummelancholicum,mania, 
vigiliae, epilepfia ,  catalepfis ,  haemorrhagia  narium ,  afthrna ,  palpita¬ 
tio  cordis,  fyncope,  appetitus  proftratus,  fames  canina, pica,  malacia, 
rudus,  inflatio  ventriculi,  murmura  abdominis ,  borborygmi,  flatus, 
tympanites, incubus,  paffio  hyfterica ,  hydrops,  menfium  fuppreftio 
corumque  nimius  fluxus ,  fluor  albus ,  calculus  renum  &  veficae, 
sfchuria ,  diabetes ,  iderus,  arthritis,  varii  generis  tumores ,  puftul^, 
ulcera,  tumores  tonfillarum,  oedema,  fcabies,  ftrumae,  tumores  can- 
crofi  <5c  icirrhofi  &c.  Ex  catharro  fluunt  gravedo ,  coryza ,  dolor 
capitis, convulfiones, apoplexia,  hydrocephalus, Ophthalmia ,  inflam¬ 
matio,  aurium  tinnitus,  ionitus, ubauditio  6c  fiirditas, dolor  dentium, 
angina,  pleuritis, tuftisjhaemoptyfis,  phthifis,  palpitatio  cordis, fynco¬ 
pe, appetitus  proftratus,  naufea,  vomitus,  cholera,  alvi  fluxus ,  colica, 
inflammatio  ventriculi  &  inteftinorum ,  paffio  iliaca ,  ftranguria ,  fe¬ 
bres  inflammatoria,  lymphaticae  aut  catharrales  did*e,  paralyfes 
nunc  univerfales  nunc  particulares,  tumores  &  inflammationes  glan¬ 
dularum  parotidum,  tonfillarum,  uvulae,  aliarumque  partium,  ar¬ 
thritis  fixa  &vag  a. 

Curationis  autem  omne  momentum  in  eo  fi  tum  exiftimat  An- 
dor, ut  maxima  ratio  habeatur  morborum  cardinalium,  in  iisque 

funditus  eradfcandis  oraniscolloceturopera,nifidnterdum  fympto- 

mati' 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  363 

matibus  urgentibus  fit  iuccurrendum  ,  quo  in  cafu  cavendum,  no 
fymptema  mitigaturi  caufam  cardinalem  exafperemus. 

Haec  ergo  ipfi  lex  efi:  generaliffima ,  languentem  humorum  cir¬ 
culationem  intendere,  imminutam  particularum  fermentationem^ 
reftituere,  fufflaminatam  infenfibilem  tranfpirationcm  augere,  vifei- 
dum  incidere  <3c  attenuare,  acidumque  non  tam  praecipitantibus  ter¬ 
reis,  quae  malum  nunquam  penitus  eradicant,  concentrare,  quam 
volatilibus  &  fpirituofis  exaltare,  comminuere,  infringere,  cum  aliis 
particulis  digerere ,  aut  illud  per  infenfibilem  tranlpirationem  aut 
diurefin  eliminare  Sc  excludere.  Sedulo  quoque ,  praefertim  in 
icorbuto  &  cachexia,  ad  primas  vias  relpicere  jubet,  atque  a  vomito¬ 
riis  plurimorum  morborum  curam  exordiri,  quia  cruditates  in  pri¬ 
mis  viis  hcfpitantes  non  raro  eludunt  omnem  digeftivorum  3c  atte¬ 
nuantium  remediorum  praeflantiam.  Medicamenta  hunc  in  finem 
commendat, non  multa  quidem  fed  feleCta  <5c  ipfo  ufu  comprobato» 
In  primis  laudat  inter  antifcorbutica  elixir  vitae  Overcampii,  cujus 
deferiptionem  genuinam  candide  alias  fe  communicaturum  pollice¬ 
tur  ;  inter  confortantia  oleum  camphorae  ex  radice  cinnamomi, 
quod  in  locum  confedionum  alkermes  &  hyacinthorum  optimo 
jurepofiitfubftitui,  &  quo  folo  diligenter  in  ufum  externe  vocato 
confummatum  paralyticum  curaverit  Dn.  Overcamp ;  inter  diapho¬ 
retica  bezoar  orientale,  quod  vulgarium  praecipitantium  efficaciam 
longe  antecellat,  &utiliffime  volatilibus  commifceatur ;  inter  anti- 
cacheCtica  pilulas  ex  gummatibus, quorum  continuo  ufu  multos  ca¬ 
checticos, ab  aliis  medicis  reli&os, ab  experientiffimofuo  Patre  cura¬ 
tos  teftatur.  Earum  fequens  eft  formula ; 

Rec.  Gumm.  Ammon, 

Affi  foeiid.  ,v 

Galban.  an.  3j, 

Tartar.  Vitriol.  j 

Vitriol.  Mart.  an.  )j. 

01.  Succin.  vel  cinnam.  gutt.  V» 

M.F.  pil.Dof.a  ad  5/5. 

JUSTI- 


i 


Kkk  z 


364  ACTA  ERUDITORUM 

JUSTINI  HISTORIA?  PHILIPPICA 
ex  recenjione  Jo annis  Georgii  Gr&vii)  cum 

ejusdem  Cafiigationibus . 

Alfifteredami  apud  Henr.Wetftenium,  &  Traje&i  adRhe- 

num  apud  Guil.  van  de  Water,  1694.  ini2.i.  alphab. 

AN  pius  utilitatis  JUSTINUS  hac  epitome ,  qua  Trogi  Pompeji 
libros, omnium  fere  antiquiorum  regnorum  &  rerumpublica- 
rum  origines ,  incrementa  &  interitus  complexos ,  eleganter  recen- 
fuit,  eum  in  dicendo  cultum  adhibens  qui  hiftoriam  adeo  vaftam 
mirifice  illufkatj  an  damni  attulerit,  dum  ipfi  Pompejani  libri  hac 
ratione  interciderunt,  incertum  efh  Sane  dum  Trogi  in  compen¬ 
dium  redadi  memoriam  ab  interitu  vindicavit, praeclare  de  eo  meri¬ 
tus  eft,  nec  minus  ipfc  Pompejus  quam  eruditi  omnes  plurimum  ei 
debentj  quod  fi  hac  Epitome ,  ut  nonnulli  exiflimant ,  fadum  cft, 
ut  hifkmae  Trogi  live  ob  nimiam  molem  negleda: ,  five  Juflini  ipfius 
iniquitatefuppref!iperierint,non  dubium, male  confultum  aut  Tro¬ 
gi  famas  aut  eruditorum  commodis  fuifle.  Quomodocunque  au- 
cem  feres  habeat,  gaudemus  tam  inflgni  Scriptore  fuperdite,  maxi- 
masque  gBatias  iis  deberi  intelligimus ,  qui  falvum  nobis  eundem 
prasfliterunt,  non  aflidua  modo  ledione ,  verum  etiam  imitatione, 
vel  Scioppio  judice ,  digni  Hi  muni .  Primae  ejus  (alutis  &  integritatis 
partes  debentur  Jacobo  Bongarfio  >  qui  Paridis  anno  1581  e  novem 
raanufcriptis  codicibus  &  tribus  impreffis,emendatiorem  eum  cafti- 
gatioremque  cum  Notis  edidit :  poft  quem  EU  as  Vinetus  1590 >Franc. 
Modius  1605,  Matthias  Berneggerus  \6i\Jfaacus  VoJJius  1640,  Tana - 
quiUus  Faber  1671,  Joh*  Vorflius  1673,  Oxonienfis  editor  1674,  iV/X 
JoJl  Cantelius  1677,  Jo.  Scheffenu  1678.  cum  notis  &  infignibus  a- 
nimadvcrfionibus  eum  in  publicum  emiferunt,5c  juventuti,utab  hoc 
Scriptore  hiftoriarum  difeendarum  tanto  felicius  initium  facere  pos- 
fent,  commendarunt»  Cujus  commodis ,  &  litterarum  elegantiae 
affidue  operam  navans  do  didimus  vir  Jo.  Georg.  Gravius ,  nec  hac 
in  parte  defuit,  fed  eundem  utiliffimum  Audorem  anno  1668  curis 
fuis  illudxatum  in  lucem  protulit;  poftea  etiam,  ^mrn  Batavus  bi¬ 
bliopola  Lugdunenfis  Jac.  Hakius  anno  i<5g$  cufi)  notis  Variorum, 

iflum 


MENSIS  OCTOBRIS  A.M  DC  XCIV.  365 

iftum  in  modum, quo  anno  1650  a  Thyfio  concinnatus  prodierat, 
eundem,  procudere  vellet ,  integras  dodiorum  virorum  notas  ad- 
(perfit,  propriis  peculiarem  in  locum  conjedis;  quas  nunc  folas  mi¬ 
nori  forma  prodeunti  Juftino  fubnexuit.  Quae  editio  tanto  magis 
fe  commendat,  quodufui  juventutis  non  folum  aptior  eft,  commo¬ 
diorem  in  modum  ardata  ( in  quem  redados  etiam  Ciceronis  dc_» 
Officiis  <3cEpiftolarum libros, notis  ejusdem  celeberrimi  Graevii  ia- 
ftrudos,  <Sc  nitidiffime  excufos,  Wetfteinii  bibliopola*  induftrii  curae 
debemus )  verum  etiam  emendatior  caeteris,  certe  Lugdunenfi  illa-» 
nullis  partibus  inferior  eft,  praeterquam  quod  aliorum  dodorum^ 
virorum  in  hac  omiffae  funt  notat ;  Index  autem  Freinshemianus  a 
SchcfFero  audus  non  minus  quam  in  ifta  comparet. 

HI  STO  IRE  UNIVERSELLE  DETRO - 

gue  Pompee ,  reduite  en  abrege  par  Jufiin.  Tra- 

duEtion  notitie He  avec  des  r  emar  que  s ,  par  Monfieur 

A  Z.  M. 

Juxta  Editionem  Parifienfem  1694.  in  u. 

Alph.  1.  plag.  1 6. 

QUi  Latinae  linguae  minus  gnari  funt,  hiftorise  tamen  antiquo¬ 
rum  imperiorum  cognitione  imbui  cupiunt, iis  haec  verfio  Gal¬ 
lica  juftini  exada  &  elegans  ufui  effe  potefit  j  qui  autem  Juftinum^ 
Latinum  legunt,  invenient  &  ipfi  in  hac  Interpretatione,  quod  gra¬ 
tum  fit.  Nam  &  temporum  rationem  a  Juftino  confufam  ubique-» 
ferme  Interpres  annotavit,  fccutus  Salianum ,  e  quo  fua  depromfit 
Cantelius;&  in  notis  libro  cuivis  fubjedis  lucem  hiftoriac  haud  in¬ 
gratam  affudit,  fuaeque  interpretationis  rationem  reddidit.  Ut  ad¬ 
eo  gnaris  atque  ac  ignaris  Latinat  linguae,  Juftinum  hunc  Gallicurny*  ^ 
exiftimemus  futurum  utilem. 

\ 

R.  P.  D.  A.  H.  C.  M.  P.  T.  D.  VER  THEOLO- 
gicum ,  diSla  quadam  D.  Apofioli  Pauli  in  Epijl. 
adRpm.a  10.17.  Cap.IIX.  ad  Cap.  XI.  explicans. 

Kkk  3 


Ratis* 


3 66  ACTA  ERUDITORUM 

Ratisbonae,  literis  Hofmannianis  A.  1^93.  in  4. 

Conflat  plagulis  12. 

COmmunicat  hic  Autor,  quicunque  fit,  publico  meditationes  lu¬ 
as, quibus,  cum  adolefcens  divinis  operam  daret  literis,  ex  angu- 
ftiis  animi,  in  quas  ob  difficultatem  Paulina^  dieftionis  inciderat,  pri¬ 
vato  ftudio  elu&atus  eff.  Neque  tamen  tanti  fuum  hunc  laborem 
facit,  ut  credat  eum  aut  magnis  Theologis  aequari,  aut  ita  nodos  o- 
mnes  effe  explicatos,  ut  forte  perfpicacioribus  aut  faltim  curiofiori- 
bus  oculis  tricas  nullae  reiidae  fint;  fed  id  tantum  fperat ,  mediocribus 
ingeniis folatia non defutura effe,  fi  fimilibus  implexi  certaminibus 
dignentur  filum  fuae  interpretationis  fequi.  Uti  autem  antiquas  fi¬ 
dei  finceram  lucem,  tanquam  unicam  cy  110 furam ,  ad  quam  omnia 
di&a  converteret,  fibi  praefixit :  ita  confidit  neminem  fore  ,  qui  vel 
minimum  novitatis infimulare  poffit.  Tantum  abeft,  ut  conten¬ 
tionibus  fludere  velit, quas  vel  inutiles  cenfet,  vel  iis  dignas ,  quibus 
officium  illud  demandatum  efh  Interimad  propagandam  fidei  A- 
poftoliese  do&rinam  non  tam  rixofas  altercationes  aut  afferentium 
multitudinemfacere,  quam  fi  evidentia  divinarum  Scripturarum  a- 
nimi  convincantur,  exiftim-at. 

In  fine  Cap.XI.v.  16,  ventilat  quaeflionem  :  an  Judaorum  a- 
liqua  adhuc  infignis  &  numerofia  Converfio  fit  expeclanda  Hanc,  fi 
de  folo  fa&o  inftituatur  ( praediis  Chiliaffarum  &  Judaeorum  fabulis 
de  regno  Meffiae  tempofali  plane  beato,  aut  ad  legem  Mofis  reffabi- 
liendo,  abjeda  etiam  promiffione  Catharorum  deEcclefiae  perfera 
mundicie )  nec  ad  omnes  5c  fingulos  ifihaec  extendatur  converfio, etfi 
valde  copiofa  futura,  affirmare  nullus  dubitat,fequentibus  innixus  e 
textu  depromtis  fundamentis.  Primo  enim  Paulum  eam  rem,  de 
quaagitjvocaredicitjttov^ci/ji.e.  exponente  Chryfoifomo ,  ro  d- 
yvodptsvov  ucj\  ccTfoppyjTcv  ,^t)  7toAv  fjbh  &avftct>7roAv  to  ttcl- 
%ct$ofav  syov ;  ut  adeo  non  videatur  id  nunc  in  mente  fuiffe  Apofto- 
lo,  ut  fucceflivam&  lentam  illam  Judaeorum  converfionem,  de  qua 
jam  antea  c.IX.27.29.  XI.  6,  Romanos  docuerat,  proponeret:  fiqui- 
dem  &fpfe  verbis,  vpiag  ct^vo«v,teftetur  fe  de  re  prius  non 

tradita  aut  patefacta  loqui.Deinde  ex  dTkrjtefyq  textus  evincit,  Pau¬ 
lum  df  converfione  fingulari  &  copiofa  loqui,  utpote  qui  occafione 

verbo- 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  $67 

verborum  &  syxevr%l£s(&cq)  cum  qufbus  {enfum con¬ 
jungi  oftendat  conjundio  v.  25,  hanc  praedidionem  effatus  fit. 

Jam  vero  vocabula  ilia  fibi  mutuo  oppofita  non  refpicere  ait  unius 
privati  fidem,  fed  totius  &infigms  coetus.  Igitur  &  hoc  loco  Pau¬ 
lum  non  aliquorum,  fed  numcrofk  multitudinis  reditum  ad  Ecclefi- 
am  defignare.  Si  enim  quomndamfingulatimfpedatorumfidem 
hic  fibi  Paulus  praefixifiet ,  &  per  vocem  eynEVTqifav  exprefliffet, 
nunquam  cum  potuiffe  dicere, Gentem  Judaicam  fuiffe  excifam.  De¬ 
nique  ad  fcopumApoffoli  provocat,  quem  verba  v.  30.  &  31.  fugge- 
rant,  ubi  Paulus  Judaeos  cum  Gentibus  conferens  demonftrat,  ut 
Gentes  e  coetu  peccatorum  fadi  funt  coetus  fidelis,  ita  etiam  cumju- 
daeis  adum  iri,  ut  qui  nunc  maxime  funt  coetus  infidelis,  tandem  et¬ 
iam  in  gregem  fidelium  evadant.  Jam ,  fi  de  mifericordia ,  quae  lin¬ 
gulis  obtingat  &  paucis,  accipias,  alterutrum  ait  fequi  veritati  minus 
confonum :  aut  Gentes  nunquam  fadas  fuiffe  fideles  (  cum  &  in~* 
V.T.  fideles  fparfim  inter  Gentes extiteriat)  aut  ex  iis  paucos  faitim 
mifericordiam  effe  confccutos.  Qualem  igitur  Converfionem  tem¬ 
pore  Chrifli  adeptae  funt  Gentes,  talem  etiam  Judaeos  tempore  a  Deo 
praevifo  confecuturos  effe  contendit,  nempe  non  una  aut  altera  ove, 
fed  toto  agmine  inviam  redudo.  Pofthaec  argumenta,  quae  in  con¬ 
trarium  adducuntur,  examinat.  Praeprimis  ad  locum  Luc.  XIIX.  8* 
refpondet,  vera  effe  poiTe  verba  Chrifli  &  Apoftolorum,  etiamfi  Ju¬ 
daei  fuerint  converfi :  utpote  qui  non  refarciturifintj  aduram,  quam 
haerefes,  impietas,  voluptates ,  fecuritas ,  ignavia ,  imo  quaevis  vitia, 
unde  tot  populorum  ab  Ecclefia  defedus,  aut  jam  intulere  aut  ad¬ 
huc  inferent;  ut  adeo  fupremorum  temporum  Ecclefia  futura  fit 
fUHgov  'aromviovi  qualis  fub  primo  Chrifti  adventu  fuit  Luc.  XII.  32- 
Quod  (figitur  Chrifhis  comparaverit  tum  numerum  vere  credentium 
cumimmenfa  turba  infidelium,admodurn  exiguum  futurum  efle  ait, 
ita  ut  fides  praedidionis  fide  Judaeorum  non  obliteretur.  Addit  prae¬ 
terea,  verba  Luc.  XIIX.  8.  ad  Rempublicam  &  Gentem  Judaicam, 
non  vero  ad  Ecclefiam  N.  T.  pertinere.  Atque  haec  fpeciminis 
loco  addudafuffecerintexiibello,quem  perluftraffe  integrum,  ne¬ 
minem  poenitebit. 


PHI- 


3*8  ACTA  ERUDITORUM 

PHILIPPI  JOH ANNIS  TILEMANNI 
ditii  SCHENCKy  THEOLOGI  Marburgenfis , 

Commentarius  in  JUDjE  Catholicam  Epiftolam  :  cum  Ap¬ 
pendice  de  AGAPIS  veterum  Chrifiianorum .  Accejfe - 
runt  COMMUNIO  PEREGRINA  &  OBLA¬ 
TIO  SINE  COMMUNIONE . 

Marburgifumptibus  Chriftoph.DIjfCfl/i^.in  g.Alph.i.p.ig* 

COnjunguntur  hic  uno  volumine  quatuor  Tradatus,  quos  figil- 
latim  recenfere  non  fiibterfugiemus.  In  Commentario  ad  E- 
piftolam  Catholicam  B.  Apoftoli  JUDiE,  Clariffimus  Autor,  praemis- 
£is  Prolegomenis  Cive  prseliminaribus  ad  titulum  ,  fubjungit  difpofi- 
tionem  analyticam,  nec  non  paraphrafin  fcu  explicationem  verba¬ 
lem  totius  Epiftolae, deinde cujuslibet  commatis  exegefiae  declara¬ 
tione  inftituta,  theoremata  inde  ac  praxin  pietatis  conflanti  tenore., 
deducit.  Quod  attinet  duo  illa  vexatiffima  hujus  Epiftolae  loca  de 
pugna  Mi ch adis  Archangeli  cum  Satana  fuper  corpore  Mofts  v.  9. 
deque  Prophetia  Henochi  v,  14.  tradita, circa  priorem  difficultatem 
tutiffimuL  effe  putat,  fi  ex  Zaeh.  III.  1.2.3.  banc  depromtam  dicamus 
hifloriam.  Easdem  ibi  commemorari  perfbnas ,  Angelum  Domini 
(  increatum ,  Meffiam  )  &  Satanam :  easdem  res ,  difeeptationem  in¬ 
ter  hofce :  eundem  exitum, &  eadem  verba :  increpet  te  Dominus.  Cor - 
pus  Mojis  Autori  nofbro  eft  Lex  Mofis ,  complementum  vel  imple¬ 
ti©  legis  Mofis  :  perinde  ut  tZDYH  E2XV3  in  corpore  diei 
Exod.  XII.  51.  diem  ipfam  fonat,  lucem  diei,  diei  complementum.  Le¬ 
gem  feilicet  maledidionem  pronunciafle  contra  peccatores.  Talem 
fuifle  Jofuam,  talem  populum  maximis  oneratos  peccatis:  ob  qua 
accufarit  eos  Satanas  rMichaelem  vero  caufam  populi  fiii  ac  Jofua 
egiiTe  apud  Deum,  ejusque  mifericordiam prfifTe.  Per  eum , qui 
non  aufusell  maledicere,  intelligit  Satanam ,  qui  ad  dextram  Jofua 
ftetit,  ipfi  adverfatus  Zach.m.  1.  &  hoc’  exparallelo  2.  Pet.  II.11.pro- 
bat ,  qui  non  de  Michaele  Archangelo,  fed  de  Angelis  malis  dicit, 
quod  non  ferunt  blasphemia  judicium  contra  eas  dignitates  coram 
Domino.  Circa  pofleriorem  nodum, Prophetiam  Henochi  concer¬ 
nentem, Prophetas  etiam  ante  diluvium  extitilTe  obfervat,idque  ulte- 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV. 

rius  patere  docet  ex  Gcn.  VI.  3 :  non  contendet  Spiritus  meus  ( i,  e. 
prophetarum, qui  temporibus  Noachi  ante  diluvium  praedicarunt) 
cum  homine  in  sternum.  Ita  primum  Adamum  prophetam  fuifle  ex 
;  his  verbis  colligit :  locabitur  %'ira  ,  eo  quod  ex  viro  defumta  eft. 
Ideo  der  e  h  Si  urus  cft  vir  patrem  fuum  &  matrem  fuam ,  &  adh are¬ 
bit  uxori  fuaycruntque  in  carnem  unam  ,  Gen.  II.  23. 24.  Ipfam  He- 
nochi  Prophetiam ,  quam  citat  Judas ,  poflquam  nec  ex  libro  feri- 
pto,nec  ex  traditione  fandiorum,  neque  per  trvvecriv  'urvsvf/,ctTiHqv 
ex  illis  Scripturas  verbis, in  quibus  latebat,  collcdlam  fuifie  prolixe  os¬ 
tendit  ,  cum  iis  lentire  fe  dicit  Interpretibus, qui  derem  &  verba  hu¬ 
jus  Prophetiae  ex  didlaminc  Ipeciali  ac  immediato  Spiritus  Sandli 
profluxifie  arbitrantur. 

DifTertatio  de  AGAPIS  duodecim  capitibus  abfolvitur.  Gap, 
Lde  nomine  ac  definitione :  C.  II.  de  origine  Agaparum  :  c.  III.  de_> 
procoeniis  Corinthiorum  :  C.  IV.  de  vero  Agaparum  initio :  C.  V. 
de  natura  ac  ratione  illarum :  Cap.  VI.  de  intentione  veterum  ac  fco- 
po  in  Agapis :  c.  VII.de  earundem  cibis, ordine ,  ac  ritibus :  C.  HX.  de 
tempore  &  loco :  c.IX.de  varietate :  c.  X.  de  corruptione  ac  vitiis : 
c.XI.  de  abrogatione  :  c.XII.  de  reliquiis  Agaparum, erudite  agitur. 
Sententia  Autoris,per  fingula  haec  capita  uberius  dedadla  &  dc- 
monfirata,utuno  conlpedlu  exhibeatur  curiolo  Ledlori,  huc  redit. 
Putat  fcilicet  (a^lin  Novi  Teilamenti  principio  Ccenam  Domini¬ 
cam, ficut  in  prima  inflitutione,  cum  cibis  ordinariis, prout  occafio  ft 
offerret,{umtam :  neque  prandia  vel  ccenas  hafce,  poft  quas  corpus 
Domini  Tumebatur,  Agaparum  nomen  vel  rationem  habuifie.  ( b  ) 
Hsec  Chrifli  ipfius  &  primae  Ecclefiae  fimplicitas  cum  apud  Co¬ 
rinthios,  luxui  prae  aliis  deditos,  in  abufum,  Sacramenti  contemtum 
ac  opprobrium  degeneraffet,  Apoftolica  autoritate Ccenam  Domi¬ 
ni  a  cibis  ordinariis  Teparatamefle.  (c;  Poft  haec  tempora  &  procul 
dubio  hac  occafione  enatas  demum  Agapas  in  Ecclefia :  ex  pia  vi¬ 
delicet  imitatione  fidelium,  &  ad  teflandam  gratitudinem  erga  De¬ 
um,  <3c  charitatem  erga  proximum,  maxime  ad  evitandam  cenfuram 
Apoftolicam^quafi  pauperes,  qui  in  Ecclefia  Dei,  contemnerent, 
ac  nihil  habentes  pudefacerent,  1.  Cor.XI.21.  (d)  Illas  Agapas  non 
conjundas  unquam  fiiilTe  cum  participatione  corporis  &  fanguinis 

Dominicijid  quod  rationibus  quatuordecim  contra  communem  Ten? 

Llj  4  tm* 


57g  ACTA  ERUDITORUM 

tentiam  evincere  fata  git,  §.  yu  ad  85  ;fo  lutis  omnibus ,  quae  in  con¬ 
trarium  afferuntur  &  afferri  poffunt,  argumentis  §.  %6.  ad  90.  (e) 
Sed  tamen  horrendum  in  modum  has  ipfas  a  Gentibus  blasphema- 
tas,  &  a  Chriftianis  variis  modis  depravatas,  tandem  feculoIV.pro- 
fcribi  meruiffie,&  ineleemofynas  commutatas.  ( fj  Hinc  in  privatis 
quoque  aedibus  dile&ionis  illa  convivia  refrixiffe ,  &  tandem  cum_» 
nomine  ipfo  penitus  periiffe.  ( g  )  Nonnullas  tamen  reliquias  aga- 
parum  noflro  adhuc  feculo  fuperflites  manfiffie  in  Ecclefiis  puriori¬ 
bus, tum  quoad  eleemofynaspoftcoenam  largius  erogatas,  tum  quo¬ 
ad  prandia  frugalia  &  fobria  a  fidelium  familiis  inffituta. 

Differtationis  de  COMMUNIONE  PEREGRINA  Synopfis 
haec  e  flo.  Cap.I.nomen  peregrinae  communionis  &  res  ipfa  plurimis 
ignota  traditur  :&  quod  Communio  apud  Veteres  non  femper  Eu- 
chariftiam,fed  Communionem  San&orum  Ecclefiafticamji.c.  jus, fla¬ 
tum  ,  ordinem, conditionem,  vel  focietatem  Ecclefiae  membrorum^ 
inter  fe  defignet,  innuitur.  PoR  addu&os  qua  tuor  Canones ,  Con¬ 
cilii  Rhegienfis  XXXI,  Agathenfis  I.&  IV,  nec  non  Ilerdenfis  XVI, 
expreffe  ejus  mentionem  facientes,  novem  notae  feu  proprietates 
communionis  peregrinae  proponuntur, ex  quibus  de  ejusdem  natura 
fanum  judiliumferri  poffit ;  quod  nempe  fuerit  cenfura  feu  poena_» 
ccclefiaflica ,  a  Concilio  vel  Epileopis  congregatis  impofita,qua  Cle¬ 
rici  cujusvis  ordinis  ©b  fchifma ,  vel  contumaciam, vel  conterritum 
Communionis  &  Ecclefiaffici  coetus, vel  negle&um  officii, vel  furtum 
levius  de  domo  Dei,  vel  fuppreffionem  facultatum  Ecclefiafticarumy 
moverentur  gradu  vel  dignitate  ad  tempus ,  ita  ut  nomen  deleretur  ex 
matricula  Sacerdotum  fuo  ordine  facra  ecclefiaRica  obeuntium,  re¬ 
ditus  etiam  officii  amitterentur.  Cap.  II.  contra  Bellarminum_» 
atque  Binium  quinque  rationibus  affieritur,  quod  alia  peregrina  fue¬ 
rit  communio,  alia  laica :  cum  ad  Laicam  damnati  Communionem, 
ob  fumma  fc.mortis  vel  capitalia  crimina, gradu  ac  dignitate  mini- 
fterii.  prorfus  exciderent,  neque  unquam  ad  facra  officia  reciperen¬ 
tur  5  fed  peregrina  damnati  communione  non  omni  plane  miniflerio 
exuerentur, &  teRata  poenitentia  priflinum  gradum  ac  dignitatem-» 
reciperent.  Deinde  contra  VasquefiumoRenditur,  eam-non  fuiffie_, 
fitam  in  peculiari  veRitu,  cum  quo  peregini  communicarent ;  nec  in 
€o>quod  aliena  effiet  &  diverfa  a  Sacerdotum  communicandi  ratione ; 

nec 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XC1V.  371 

nec  didam  peregrinam  ratione  loci,  in  quo  cum  advenis  &  peregri¬ 
nis  cocnam  percipere  cogerentur;  nec  fui/fe  in  peregrinationibus ' 
Clericorum  litam ;  neque  probabilem  videri  Albaspinaei  fententiam, 
duplicem  facientis  peregrinam  Communionem,  quarum  altera  a 
Coena  excluderet,  altera  ab  Epifcopo  luccefForefepararet.Refuta- 
tur  denique  Cellotius,  nil  (acri  refpexifie  communionem  peregri¬ 
nam,  fed  mere  civilem  cenfuram ,  vidum  &  amidum  Clericorum 
concernentem ,  fuilFe  didi  tans.  Cap.  III.  fex  argumentis  probatur, 
Communionem  peregrinam  non  aliquem  privaffe  participatione^. 
Coena?.  Adhaec  negatur  in  communione  precum,  aiit  in  participa¬ 
tione  coena?  cum  Clericis  fine  literis  formatis  five  commendatitiis  pe- 
regrinantibus :  aut  denique  in  fimplici  fufpenfione  ab  officio  feu  pri¬ 
vatione  fundionum  ecclefiafticarum  ad  tempus,  quod  Calixtus, 
•Bosquetus,  Hildebrandus,&  Rixnerus  fentiunt,  fitam  fuifie.  Quae 
pofierior  fententia  duodecim  refutatur  argumentis ,  rejedis  fimui 
contrariis  exceptionibus.  Cap.IV.  communio  peregrina  fuifie 
perhibetur,  Relegatio  Ecclefiafiuca  fieu  Exilium  Ecclefiafticum,  quo  ab 
altiori  miniflerii gradu  &  Ecclefia,in  qua  prafidebant,  remoti, ad  ali¬ 
am  Ec clefiam,  ubi  dignitate  minuti  res  f aeras  curabant,  ad  tempus 
migrare  tenebantur .  Quod  fex  probatur  argumentis ,  &  ex  cano¬ 
ne  Concilii  vRegienfis  iliufiratur.  Cujus  occafione  inveftigatur, 
quid  Chorepifcopi  fuerint  in  Ecclefia  prifea;  nempe  qui  fywriKct  £c- 
clefi^e  in  regionibus ,  villis,  agris  Epifcopatuiannexis,  loco  Epifcopi 
curarent.  Decaetero  hujus  Cenfurae  Ecclefiafiicae  fontes  ex  jure_> 
Romano  Merillum  &  Albaspinaeum  derivare  obfervat:  vix  autem_> 
habere  illam  fundamentum  ift  Sacris  afTerit.  Patres  Graecos  nullam, 
folos  Latinos  exprefiam  ejus  facere  mentionem  ofiendit.  Denique 
ipfius  ufum  adhuc  hodie  apud  nos,  fed  alio  fub  nomine  obtineri 
fcnbit, dum  Clericos  inordinate  viventes  in  poenam  delidi  ab  una 
Ecclefia  ad  aliam  minoris  momenti,  dignitatis,  ac  redituum  relegari, 
quam  vulgo  CIU0  ^ionitCtl^^farve  dicimus  ,  confiet. 

In  Diflertatione  de  OBLATIONE  SINE  COMMUNIO¬ 
NE  Cafus  Confcientiae  ad  incudem  vocatur:  Utrum  Paflor  S.  C oe¬ 
nam  adminijtrans  ac  porrigens  aliis, pojjit,  juxta  Chrifii  exemplum, 
<dpo (i olorum  ac  veteris  Ecclefia  praxin ,  ab  ejusdem  participationes 
abflim  re  F  Calum  hunc  negative  decifurus,  adminifirantem  lemper 

L 1 1  2  cum 


57Z  ACTA  ERUDITORUM 

cum  fideli  coetu  communicare, edere  ac  bibere  corpus  &  fanguinetn 
Domini  debere  adflruit.  Probationem  orditur  Gap.  II.  ab  inflitu- 
fione  Sacramenti, cujus  tum  exemplum  urget,  tum  mandatum.  Et 
primo  quidem  Chrifium  una  cum  Apoflolis  fumfiffe  lacra  fymbo- 
la,  ex  verbis  accepit  &c  fregit y  probare  fatagit.  Accepit,  inquiens, 
panem  non  folum  in  manus  ,  fed  eo  modo  ,  quo  aliis  comedendum 
tradidit.  Fregit ,  fractione  fcilicet  perfediore ,  quae  guflationem  $c 
perceptionem  involvit.  Quin  etiam  frangendo  Chrifium  come¬ 
di  fle  panem,  fatis  clare  colligi  po/Te  autumat  ex  ratione  Sacramenti, 
quod  non  inflituere  folum,  fed  fimul  ufu  ac  perceptione  propria-* 
landificare  debuerit  Mediator  nofler ,  ficut  omnia  reliqua  taim» 
veteris  quam  novi  Teflamenti  Sacramenta  in  perfona  fua  confer- 
VafTe  legitur.  Id  quod  ex  verbis  Chrifli :  Hoc  eft  corpiu  mewny  quod 
pro  vobis  frangitur y  necnonexrituPafchali,  quo  primus  omnium 
paterfamilias  fuam  deguflabat  partem, poflea  fmgulis 'comedentibus 
bucellam  porrigebat,prolixius  deducit.  Speciatim  quoque  Chri- 
ftum  bibiffe  poculum  Euchariflicum,  probat  ex  Matth.  XXVI.  29. 
Tum  integram  percCpiffe  Eucharifliam,ex  Apoc.III.  20.  infert :  quin 
Patrum,  Calvini, Lurheri  ac  Pontificiorum  quorundam  hanc  eflb-> 
de  Chriflo  coenato  fententiam  oflendit.  Tandem  ad  mandata.* 
£k  rationes, quae  in  verbis  inftitutionis  continentur,  progreditur ,  imo 
ex  ipfis  nominibus  facrae  Coenae  rem  iflam  conficere  tentat.  Abin- 
Hitutione  Sacramenti  Cap.  II.  ad  autoritatem  S  S.  Patrum  pergit, 
qua  evincere  vult,  omnes  inEcclefia  praefentes  debuiffe  communi¬ 
care,  ita  ut  Paflores  fe  non  potuerint  eximere ,  &  eam  in  rem  Juftini 
Martyris, Tertulliani,  Micrologi,  Chryfoftomi,  ac  Liturgiarum  loca 
producit.  Neque  licuiffe  cuiquam  praefentium  durante  commu¬ 
nione  templo  exire ,  ne  forte  communionem  fubterfugeret :  miflara 
vero  Eueharifliam  ad  aegros  abfentes;  imo  cenfuram  gravem  non 
communicantes  ex  plebe  incurriffe  oflendit.  Infpecie  probat,  Pa¬ 
llores  confecrantesfemper  percepilTeEucharifliam:  &hunc  ordinem 
olim  obtinuif!e,ut  primi  communicarint  Sacerdotes :  graves  etiarru 
cenforas  expertos  fuiffe  Miniflros  a  communione  facra  abflinentes. 
Cap.  III.exHifloriaEcclefiaftica  rationem  ac  tempus  declarat,  quo 
ifiltitutioni  huic  piae  ac  uftfi  recepto  fucceflerit  abufus ,  quem  vocat, 
contrarius,  Cap.  IV.dc  ultimo  objectiones  fequentesab  Autore  fol- 

vuntur 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  MDCXCIV.  373 

vuntur  atque  refutantur,  cum  nempe  dicitur:  (i)  efle  rem  indiffe¬ 
rentem,  quae  fieri  &  non  fieri  poflit :  (2)  hodie  omnes  ex  plebe  prae- 
fentes  non  communicare:  (3)  propter  reverentiam  Sacramenti  Pa¬ 
llores  abflinere  a  perceptione  crebra:  (4)  Pallores  non  femper  iatis 
digne  prasparatos  efle  ad  percipiendum  Sacramentum;  (^)  nec  fem- 
per  cum  aegris  ac  moribundis  edere  ac  bibere  poffe  panem  ac  calicem 
Domini  :(6)  rem  effe  exigui  momenti,  quae  tanto  non  fit  urgenda^ 
molimine  :  ( j)  recepti  moris  mutationem  futuram  difficillimarrLj. 
Conclufio  tandem  exhortatione  peragitur, adhibitis  viginti  &  quatu- 
or  rationibus  ad  confcien^am  diredis.  De  caetero  novam  hanc 
plane  Tilemanni  fententiam,  quod  Paflor  f aeram  Comam  admini- 
firans  ac  porrigens  altis,  non  pojfit ,  juxta  Chrifti  exemplum  ,  Apoft o~ 
lorum  ac  veteris  Ecclefix praxin,ab  ejusdem  participatione  ab ft meres, 
penitius  examinavit  Johannes  Faes  Stadenfium  Paflor  primarius  in 
Tradatu  de  CHRISTO  INCOENATO.  Cujus  recenfionem  an¬ 
no  fuperiori  Calendis  Decembris  inflituimus  p.529.  ad  5,3 y. 

30  H  ANNIS  FAES  OBELUS  PE  RE- 

gr initat i  Communionis  Peregrina  PHILIPPI  JOH* 
TILEMANNI  dtcli  S C HENCK ,  ingratiam 
leter  &  ac  fine  er  a  Antiquitatis  ?  fixus* 

Eremae,  fumtibus  Hermanni  Braueri,  1694.111  & 

Conflat  plagulis  viginti. 

DE  Communione  peregrina  eruditis  receptam  opinione  defeiifix- 
rus  dodiflimus  Autor,  adverfus  clariffimum  Dn.  Tdemannum^, 
in  praefatione  flatim  ipfi  exprobrat,  quod  peregrinam  communio¬ 
nem  de  Parochia  jejuniori  acte?iuiori  ( quam  vulgo  CjtlC 

dicunt )  interpretetur,  ac  ita  rem  iflam  non  uti  fuit,fed  qualis 
hodie  ipfi  videtur  &  ob  oculos  verfatur,  concipiat ,  eidemque  aliam 
plane  perfcmam  aliudque  munus  imponat.  Uti  autem  Commu¬ 
nionem  peregrinam  vi  vocis  (quae  efl  a  peregre,  quod  dicitur, quali  per 
agrum, &  peragrare j  talem  ( £  11,)  vult  effe  communionem, 
quae  non  fit  domi  &  eo  in  loco,  ubi  quis  degit,  fed  forisin  alio  agro 
vel  terra  j  ita  formalem  ejus  ra  tionem  ( £  269. )  conftituit  in  mutatio- 

Lll  i  m 


374  ACTA  ERUDITORUM 

ne  loci  cum  refpedu  termini  a  quo,  puta  Ecclefiasfin  qua  hadenus 
facris  eujuscunque  ordinis  Clerici  vacarant,<ScS  S.  Eucharifliam  live 
adminiftrarant  live  fu m ferant :  tum  refpedu  termini  ad  quem ,  puta 
Ecclefiac,in  qua  pofthac  a  (lia  emigratione  ad  tempus  faeris  opera¬ 
turi,  fandamque  coenam  celebraturi  vel  fiimturi  effient.  A  priori 
Communione  ordinaria  exibant,  adeoque  ab  ea  peregrini  fiebant :  ad 
aliam  migrantes  ut  peregrini  recipiebantur  ,  &  in  ea  ici  agebant, quod 
in  priori  Communione  agere  ipfis  non  amplius  integrum  erat ,  fpe_> 
tamen  ad  priorem  Ecclefiam  aliquando  revertundi.alebantur.  Et¬ 
enim,  fcandali  remotionem,  non  tamen  fine  prudentia,  prifcam  il¬ 
lam  &  primitivam  Ecclefiam  omni  ftiidio  fxbi  quam  commendatis» 
Emam  habuiffie  fcribit,  cum  Ecclefiae  tedificationi  magis  nihil  adver- 
fari  videatur  quam  illud.  Et  hanc  formalem  rationem  etiam  Lucam 
Ofiandrum  edifTererc judicat,  quando/»  Epit.  Hiftor.  Eccl.  Cent.F’. 
L.L  c.  XXX.  p.  140.  fcribit :  non poffum fatis  intelliger  e, quid  [ibi  pere¬ 
grina  Communio  velit ;  nifi forte fignific  et, tali  Clerico,  non  eo  loco,  ti¬ 
bi  habitat^  communionem  dandam,  ne  Ecclefia,confcia  illius peccati, of¬ 
fendatur,  Alio  aut%m  & peregrino  loco  ei  licere  poeni tenti  communi- 
care ^ubi  ipfim peccatum  ignoratur.  Negat  proinde  Commu¬ 

nionem  peregrinam  rede  a  Tilemanno  definiri  per  relegationem, cum 
loci  ejusdem  territorii  mutatio  non  fit  continuo  relegatio,  quae  eje- 
dionem  e  territorio,  fkb  quo  ahquis  hadenus  vixitfincludat.  Negat 
eam  proprie  ac  ftrldim  elle  remotionem  ab  ojficio .  Siquidem  Com¬ 
munione  peregrina  digni  officio  fuo  fungebantur,  licet  non  in  eo,u- 
bi  hadenus,  loco,  fedin ‘alio, p. 264, 266. Negat  peregrinam  Commu¬ 
nionem  S.S.  Coenae  ufum  exclufiffieffi.193.  220.  Negat,  quae  de  altioris 
gradus  &  dignitatis  imminutione  a  Tilemanno  dida  funt,  effe  {im¬ 
pliciter  vera.  Etenim ,  fi  Clericus  infimum  gradum  tenens ,  hac 
Cornmunione,peregriiia  notandus  effiet, quo  modo  ille  de  altiori  gra¬ 
du  minifierii  rejici, 6c  ejus  dignitas  imminui  poterat?  Sane  fi  id  futu¬ 
rum, non  ipfi  amplius  in  Clero  locus  relinquendus,  fed  e  Clero  ad  fic¬ 
tum  Laicum  omnino  deprimendus  erat.  Quod  fi  hoc ,  Communio 
ejus  non  peregrina  fed  Laica,  nec  communio  Clerici  fed  Laiei  habi¬ 
ta  fuiffet;  cum fnfimi Clericatus focio,  nonalia  amplius  pateat  via_. 
quam  ad  Laicismum.  Tacemus  nunc  reliqua  in  Tilemanni  fifnten- 
tia  ab  Autore  hic  obelo  notata  qu&  fi  preffiori  pede_^ 

~  infequi 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  375 

infequifufciperemus,  nimium  hcecipla excrcfceret relatio.  Nuncfal- 
tim  confpedum  totius  Libri  per  duo  Sc  viginti  Capita  fe  diffundentis 
exhibebimus.  Agitur  nempe  Cap.  I.de  voce  Communio  &  jusdem- 
que  divellis  in  antiquitate  fpeciebus:  c.  II.  de  appeiiatione  commu¬ 
nionis  peregrina  &  canone  Concilii  Regienfis :  c.  III.  de  peregrina 
communione,  quod  non  fit  fub  una,  uti  volunt  Papillae:  c. IV.  de 
communione  peregrina,  quod  non  Iit  laica:c.  V.  de  communione 
laica ,  quod  non  iit  communio  fub  una :  c.  VI.  de  veftitu  Clericorum 
communioni  peregrinae  expolitorum :  C.  VII.de  veftitus  Clericalis  in 
deli&is  amiflione  :  C.  IIX.  de  Vafquefii  lententia :  c.IX.  denomiaum 
e  matricula  eralione  in  peregrina  communione :  c.  X.  de  Scholaflico- 
rum  &  Canoniflarum  opinione  &  ejus  discuflione :  c.  XI.  de  quorum¬ 
dam  hujus  communionis  adjundorum  examine :  c.  XII.  de  commu¬ 
nionis  peregrinae  in  rigidiorem  &  leviorem  diflin&ione :  c.  XIII.de_, 
Cellotiifententia :  c.XIV.  de  communione  peregrina  S.S.Coenae  u- 
fam  non  excludente :  c.  XIV.  de  ejus  indole  reipe&u  mortis :  c.  XVI. 
de  illius  fenfain  Concilio  Agathenli :  c.  XVII.  de  refleris  ejusdem  :A 
c.XIIX.  de  opinionis  in  hoc  argumento  recepta  defenflone  :  e.  XIX. 
de  communione  peregrina  utentium  qualitate :  c.  XX.  de  porisma- 
tum  quorundam  examine :  c.  XXL  de  communione  peregrina  Cho- 
repifcopis  folenni :  c.  XXII,  de  communionis  peregrinas  cataflro- 
phe_>.  ' 

LA  GENEALOGIA  DE  DO  M  IN  110 c. 

hoc  eft: 

Genealogia  Dominiorum,  auftore  Camillo 

Contareno,  Nobili  Veneto. 

Amftelodami  A.  1693.  in  fol.  Alph.6.  pl.19. 

Proflat  Venetiis  apud  Hieronymum  Albritium. 

PRiusquam  Au&orilluflris  ipfum  rei  cardinem  aggrediatur ,  in  ge¬ 
nerali  quadam  tabula  univerfum  dominiorum  conlpedum  ex- 
!hibet,unaque  lic  pagina  omnem  materias  hujus  ordinem  inflnuat;me- 
!  thodo  poflhac  tali  ufus,ut  lingula  iplius  operis  argumenta  multorum 
I  celebrium  Scriptorum  teflimoniis  adflruat,  atque  exemplis  graviori¬ 
bus 


37s  acta  eruditorum 

bus  ubivis  illuftrec.  Opus  univerfurri  duobus  conflat  tomis,  quo¬ 
rum  prior ,  qui  fuperiore  anno  prodiit ,  Dominia .  Oeconomica , 
Maritale, Paternum  St  Herile  exhibet}  alter,  qui  lucem  nondum  ad- 
Ipexit, Dominia  Politica,  tum  naturalia,  Monarchicum ,  Arifiocrati- 
cum,  Democraticurn,  tum  vioIenta,Tyrannicum,  Oligarchicum  & 
Ochlocraticum  compledetur. 

Tomus  I.  quatuor  libris abfolvitur,  quorum primoiS  agit  Au» 
dor, ut  originemDominii  latius  ita  didi  non  ex  artificiali  quodam  hu¬ 
mani  inteiledus  invento, led  ex  natura  ipfa  in  primo  capite  derivet  $ 
poftea  Dominium  Monadicum, quo  fuis  quisque  dominatur  affedi- 
bus,ad  felicem  hominis  vitam  necelTarium  efle,  in  capite  fecundo  de- 
monffret;  ac  tandem  Oeconomici  Dominii  neceffitatem,  definitio¬ 
nem,  fubjedum, finem, atque  divifionem  in  tertio  capite  fuperaddat. 

Libro  fecundo  Conjugale  Audor  perfequitur  Dominium ,  8c 
ante  omnia  matrimonii  neceffitatem  ad  procreandam  fobolem  in 
capite  primo  Sc  fecundo  demonftrat;  ubi  Xmp.  Juftiniani  verba ,  in_> 
Novella  22.  praefatione  afferentis,  matrimonium fic  effehoneftum ,  ut 
humano  generi  videatur  immortalitatem  ingenio [e  introducere y  variis 
audoritatibus  aliis  ex  antiquitate  depromptis  illuffrat.  In  capite 
tertio  adverfus  Socratem  contendit,  communionem  uxorum  &  po- 
lygamiam  efle  illicitam.  A  capite  quarto  ad  vigefimum  usque  fex- 
tum  varia  requifitorum  genera  ad  id,  ut  confortium  hoc  maritale  be¬ 
ne  conftkutum  cenfeatur,  necefiaria  accumulat,  qualia  funt,  ut  uxor 
v.g.  aequali  cum  marito  gaudeat  conditione,  ut  parentes  probitate^» 
fuaconfpicuosagnofcat,ut  juftam  confecuta  fuerit  aetatem,  ut  quis 
virginum  lubentius  quam  viduarum  complexibus  fe  dedat,  ut  ducen¬ 
da  dotem  propriee  conditioni  aequalem  afferat,  ut  ipfa  eandem  cum 
marito  veneretur  patriam,  ut  e  fixeundiori  ftirpe  oriunda  fit,  &c* 
Ad  ipfum  pofiea  Dominium  mariti  in  uxorem  delatus ,  civilem 
potius  illud  quam  defpoticum  aut  tyrannicum  effe  jubet ,  atque  ita 
temperatum,ut  honeftati  conjugis  per  omnia  probp  confulatur;  mul¬ 
tumque  huc exiflimat conducere, fi pofflibertatis  prudentem  refre¬ 
nationem,  in  rebus  honefiis  ipfius  defideriis  ac  votis  maritus  fatisfa- 
ciat,  a  prava  eam  converfationc  arceat, ingenuis  miniftris  commen- 
det, rabuscule  extra  domum  vagari  patiatur ,  proprioque  ubivis  ex¬ 
emplo  ijpfi  commode  praeluceat.4  A  capite  dsj.aceps  vigefimo  fexto 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  377 

usque  ad  quadragefrmim,  quod  ultimum  ed,  de  his  primum,  quas 
foli  uxori, ac  poftmodum  de  iis,  quas  utri  que  conjugum  cordi  &  curas 
in  re  familiari  ede  debeant,  agere  indituit.  Ibi  cavendum  maximo- 
pere  exid*mat,ut  ne  aliqua  rixofam  aut  zelotypia  laborantem  Teie 
prodat  i  hic  autem  necelfarium  elfe  datuit,  ut  mutuas  utrique  operas 
in  familiae  fa  lutem  jungant,  ita  tamen  eas  moderentur,  ut  ipfa  re¬ 
rum  acqumtio  marito  foli  relinquatur.  Qua  occalione  de  variis 
acquirendi  modis  Au&or  Aridotelem  lecutus  differit.  Tandeiru 
nonnulla  monet  circa  acquilitarum  rerum  confervationem ,  offici* 
ad  uxorem  fpeclantia  enumerat,  &  tra&atione  de  repudio  ,  feu  di® 
vortio,dequc  variis  illius  caufis  libro  huic  colophonem  imponit. 

In  tertio  Dominii  Paterni  aggreditur  confiderationem ,  cui  u- 
num  <$c  quinquaginta  dedinavit  capita, quorum  fumma  eo  tendit,  ut, 
podquam  heic  regalem  quali, fed  limitatam  potedatem  reperiri  indi¬ 
caverat,  plurima  de  liberorum  educatione  commentetur,  quae  modo 
parentem  utrumque, modo  prasceptores  iis  praeficiendos,  modo  ar¬ 
tes, quibus  imbuendi  fint,  modo  alia  illius  generis  concernunt  ,  a  no¬ 
bis  heic  prolixius  haud  memoranda,  cum  in  his  praeceptionibus  fina¬ 
lem  penitus  in  modum  ac  in  antecedenti  libro  Au&orfefe  gellerit. 

Nec  plura  addimus  e  libro  quarto >  ubi  tredecim  capitibus  Do¬ 
minium  Herile  delineat, &  primo  loco  didin&ionem  inter  fervos  na¬ 
turales  &  legales  excudens ,  illos  nuncupat  homines  ldiusmodi, 
qui  corpore  quidem  robulli,  ingenio  autem  imbecilles  atque  a  natu¬ 
ra  ipfaadfervitutemdedinatillnt;  hbs  vero  a  lege  quondam  condi- 
tutos,fed  hodie  nuspiam  apparentes,  cum  fervi  nodrates  mercedes 
fua  condudli  a  liberis  parum  difcrepent  Mox  ad  fervorum  manu- 
miffionem  olim  ufitatam  dilabitur ,  ac  operam  de  caetero  praecipu¬ 
am  in  eo  collocat ,  ut,  quibus  modis  fervi  ab  hero  tratdandi  fint ,  pro 
more  fuo  fpeciatim  &  prolixe  doceat.. 

MED  1CINAL  EXP  ER  IMENTS: 

■  •  ••  r  f  • '  •  i.  e.  i  ' 

Experimenta  Medica,  fivc,  Collectio  ieleitorum 

tutorumque  Remediorum, maximam  partem  Empticium* 
paratuque  facilium  &c.  Audlore  honoratiffimo  ROBERTO 
BOYL^EO,  Armigero  &  Societatis  Regiae  Socio. 

Volumen  Secundum . 

Mmm  Lon- 


p.n 
p.  5, 

p.IO. 

16, 

p* 

P-  35' 
P*3?« 

p.  44, 

P‘4?* 

P*5fr 

p.  $r* 

p*  8|» 

pr  112, 

P.^f. 

P-  1J9- . 


478  ACTA  ERUDITORUM 

Londini,apud  S.  Smith  &  B.  Walford5i59J.in  iu 

plagul.  9. 

PRimum  remediorum  a  Gener  ofi/fimo,  dum  viveret,  Aut  ore  amicis 
communicatorum,  inque  Aciis  A .  1692.]).  492.  recenfitorum  V 0- 
iumen, ait  erum  hocmfequitur,longe  majorem  eorum  numerum  ,  ter 
centum  videlicet, triginta  fi  demas, continens,  e  quibus  tamen  paucio¬ 
ra  nunc  fufficiat  indigitafle.  Apopieflicis  namque  excitandis, ole¬ 
um  lentilci  defiillatum  naribus  eorundem  infufflatum  perhibetur 
potentiffimum.  Ruta  recens  cum  oleo  jugiandumexpreflb  in  ca- 
taplafma  redaUa,  &  umbilico  adaptata  laudatur  in  anaforca.  In 
febri  intermittente,  cumprimis  tertiana,  pulvis  radicis  Serpentariae 
Virginianae  celebratur.  Mammis  flaccidis  Cicuta  recens  prasfcribi- 
tur,  cataplasmatis  fpecie  imponenda.  Polygonum  &  Polygona- 
tum  in  manibus  retenta,  usq;  dumincalefcant ,  haemorrhagiam  nariu 
dicuntur  compePcere.  Semen  Clematis  peregrinas  parti  cuicun¬ 
que  ftri&e  alligatum,veficas  in  hac  non  minus  concitare  innuitur ,  ac 
Cantharides.  Pro  tufli  phthifica  levanda  pallularum  majorum  a- 
cinis  liberatarum  rutaeque  fummitatibus  infar&arum  ufus  matuti¬ 
nus  commendatur.  Spumae  cerevifiae  clavos  pedum  abigendi  tri¬ 

buitur  virtus.  Colicae  ac  paflionis  hyftericae  Pedandarum  ergo  fu¬ 
mus  zingiberis  hflula,inflar  tabaci,  ter  vel  quater  de  die  praecipitur 
hauriendus.  Succinum  flavum  mercatorem  quendam  ab  hydrope 
liberali  memoratur.  Vefica  vervecina,  rcfcifla  cervice,  probe  in 
clibano  exficcata  &:  pulverifata, in  urinae  incontinentia  atque  diabe- 
tis  principio  pronuntiatur  efficax.  .Terebinthina  cum  faccharo  o 
ptimo  in  pilulas  redadla,  non  minus  ac  Mercurius  dulcis  cum  eodem 
commixtus,  egregium  antidyfentericum  traditur  remedium.  Veficu- 
la  vervecis  fellea, bile  etiamnum  plena,  pofl  duarum  triumve  gutta¬ 
rum  urinae  aegrotantis  calidae  additionem;  in  aere  libero  exficcata,  I- 
cteri  curam  magneticam  abfcflverc  creditur.  In  odontalgia  fuccus 
ruta  recenter  exprelfus  auri  regionis  affeftr  faadetur  inflillandus* 
Succus  Cheli  Jonii  pro  in figni  vulnerum  recentium  baiiamo  vendita¬ 
tur.  Caeterum  uti  Index  eorum  morborum,  adverius  quos  reme¬ 
dia  proponuntur fubjici tur,  ita  &  Prafatio  propria  quondam  Auro¬ 
sis  manu  exarata  promittitur» 


PHAR" 


MENSIS  OCTOBRIS  A.M  DCXCIV.  379 
PHARMACOPOEA  B  AT  E AN  A, 
or^Bates  Difpenfatory. 

i.  e. 

Diipenfatorium  Batei,  Anglice  redditum  fiudio 

G  U1LIELMI  SALMON IS,  Profefloris  Medicina?. 

Londini,  apud  S.  Smith  &  B.  Walford,  1694.  in  8« 

Confiat  plagulis  63. 

OUam  Pharmacopceam  Bateanam  indufirius  ShiptonLatms  bis 
edidit,  in  Aciis  A.i688.p.  6if.  &  i6(j2.pA ?j.  commemoratam ,  e- 
ain  denique  nativo, i. e.  Anglicohic  vefiitam  habitu,  alio  fimul  ordi¬ 
ne  difpofitam,  notisque  ac  medicamentis,  partim  ineditis,  partim 
aliunde,  imprimis  e  Collectaneis  Chymicis  Leidenfibus  depromtis, 
audam  exornatamque  fiftit  Clanjf.  Salmon-,  varia  pofi  fcripta  An- 
glica,  quibus  Medicinam  hactenus  interpretatus  eft, integram  brevi 
Officinam  Chymuam  cxpedare  jubens.  Nempe  ordinem  quod  at¬ 
tinet,  medicamina  non  tam  juxta  feriem  Alphabeti,  in  Indice  adjer 
do  fingulisque  Capitibus  quae  obfervatur,  quam  pro  ufus  eorundem 
atque  formae  diverfitate,in  certis  Capitibus,  duobus  fub  Libris  com- 
prehenfis,  edocentur;  Tabula  Pofologica  &  Orthonia  verborum 
Appendicis  vice  Capita  10,  &11.  Libri  fecundi,  compofita  externa 
pertradantis,  confutuentibus.  In  Notis  autem  adpofitis  non  fo- 
lum,quac  Noflro  circa  remedium  corrigendum  vel  adhibendum  fen- 
tentia  fit,  exponitur,  fed  &  proceflus  nunc  integri, Arcanorum  v.  g. 
nonnullorum  Go  ddardi  anorum  omifiifupplentur,  nunc  pofiti  Au- 
toribus  fuis  vindicantur,  nunc  novi  etiam  ex  Autoribus  proponun¬ 
tur.  Sic  Aquae  alummofae,  ubi  Sextario  hujus  unciae  duae  fpiritus  p.  1, 
vini  combinatae  fuerint,  majores  affignantur  vires,  veluti  quas  in_, 
herpete  ac  impetigine  infignes  effe,  exemplo  duarum  foeminarurrLj, 
quarum  impetiginem  fuftulit  inveteratam  ,  comprobatur.  Cortex  p.  2,  ' 
Peruvianus  quemadmodum  non  antepulverifandus ,  quam  in  ufiirn  p.  312 
quando  trahendus-  ob  particularum  volatilium  adeoque  virium  ja- 
duram  mox  infequentem,  prsecipitun  it^vinum  quoque  rubrum  fi- 
ve  clarefum  Spiritui  vini  commixtum  Tir.durae  ejusdem  ex*rahen- 

fytmin  %  dse 


P3fHy4* 


p*4°L 


p. 667 . 
p. iop. 
p.  271. 

P*  7SU 


p.i7g. 

P*  373- 

P-4H* 

P-  574* 

P  433* 
&  feqq. 

p,  637. 


p,6oq.. 

&  feqq. 


ACTA  ERUDITORUM 

dx  convenient  i  (limum  offenditur  menftruum  ;*  faltetn  ut  haec  vel 
ipfe  etiam  cortex  pulverifatus  rite  adminiffretur ,  nunquam  medi¬ 
camenta  ifta  foeminis  menfium  obffrudione  iderove  laborantibus, 
nec  aliis, quibus  alvus  eft  conftipata,aut  febris  continens  vel  conti¬ 
nua,  nec  nifi  corpore  prius  evacuato, fuadentur  propinanda;  aliquot 
in  medium  addudis  obfervationibus,  quae  vim  corticis  didi  conti¬ 
nuis  jn  febribus  quibuscunqUe  deleteriam  plerumque  evincant.  JE- 
thiopem  mineralem  non  fu fione  modo,  fed  &  fola  fulphuris  atque 
mercurii  commixtione  exada  parari  pofle, mercuriumque  cum  aequa¬ 
li  fulphuris  pondere  in  mortario  ferreo  vel  vitreo  fubadum,  ultra_» 
viginti  jam  annorum  decurfum  feliciflime  ab  Autore  adhibitum  fu- 
ifFe,anfam  primam  Chirurgia  fubminiftrante  Barbettiana,  innuitur; 
ita  quidem  ut  falivationem  non  nifi  rarius,  vix  autem  ubi  teneri¬ 
orum  corporum  in  gratiam  duplum  fulphuris  affociatum  mercurio 
fuerit,  viderit  pediffequam.  Sal  polyehreffum  cum  triplo  falis  ar¬ 
meniaci  folutum  ac  cryfiallifatum  longe  nobilius  adfi ruitur  fimplici. 
Ratio  Spiritus,  Tinduras,Syrupos,  aliaque  Goddardi  medicamenta 
conficiendi  hinc  inde  proflat,  dum  Spiritus  afae  foetidae,  Corticum 
Aurantiorum,  Cinamomi,  Faeniculi,  Guajaci,  Lavendulae,  Limo- 
num,  Menthae,  Nucis  Mofchatae,  Opii  &c.  Tindura  Semin.  An¬ 
gelicae,  Antiemetica  feuMenthae,  Antepiieptica  feu  florumLavendulae, 
Anticolica  feu  Baccarum  Juniperi  & c.  Febrifuga  feu  Schaenanthi, 
Nutritiva  f  Chinae,  Sudorifica  f  Serpentariae  Virginianae  &c.  Syru- 
pus  Flyffericusf.  Galbani,  Jovis  f  Ammoniaci,  odoratus  minor  f. 
Benzoini  6c  Styracis, Sapientum  f.  Myrrhae, ad  tuflim  f  Olibani,U- 
terinus  f.  Carannae  <Scc.  deferibuntur.  Effentia  propofita  Mar¬ 
tis  Grulingio,  Magifferinm  Turpethi  Minfichto,  Antimonium  re- 
fufeitatum  Gideoni  Harvey,  Sulphur  auri  five  Aurum  potabile_> 
Antonio  adjudicantur.  Bezoardico  folari,  quod  e  Crollio  petitum 
videtur,  aliae  praeparationes  e  Schrodero,  Hoffmanno,  Rolfincio,  Be- 
guino,  Zvvelffero,anneduntur ;  quemadmodum  fali  volatili  oleofo 
Bateano  diverfk  ejusdem  compofitiones  e  Colledaneis  Chymicis 
Leidenfibus  fubjiciuntur.  Quoad  medicamenta  demum  inter  fecre- 
ta  hucusque  magis  repofita,  quam  divulgata  ,  deprehenduntur  talia 
Guttae  Goddardi,  Fulvis  Ryffelii,ac  Emplaffeum  Febrifugum ,  in  ipfo 
etiam  titulo  indigitata.  Autorem  fcilicet  guttae  agnofeunt  diver- 

fum 


'  MENSIS  OCTOBRIS  A.M  DC  XCIV.  381 

fuiri  ab  ifto  Goddardo,cujus  formulae  in  Pharmacopoea  habentur  Ba- 
teana,  tanti  quondam  aeftimatae,  ut  Carolo  II.  miJle  &  quingentis  li¬ 
bris  Sterlingenfibus  dicantur  fietifie;  nil  aliud  vero  effe  fignifican- 
tur,  quam  ofiium  humanorum  oleum  defiillatum, poli  diuturniorem 
digeftionem  a  fpiritu  feparatum, facilius  &  efficacius  juxta  Autorem 
prteparandum,  fi  mox  a  fpiritu  <Sc  fale  volatili  fejundum  cum  fale^. 
aliquamdiu  volatili  digeratur,  odore  gravi  per  fpiritum  nitri  &c  fpi- 
ritum  vini  fpoliandum  promtiflime;  eundis  nihilominus  praeparatio¬ 
nibus  folutio  offium  fpiritu  nitri  redificato  fada,  Se  duplo  fpiritus  vi¬ 
ni  tartarifati  maritata  praefertur.  Ryfielii  autem  pulvis  live  fui- 
phurexantimonio  acquiritur,  hoc  in  crucibulo  fupra  ignem  fufum 
fufficientemin  aquam  effundendo;  fic  enim  portio  majo*  coloris 
lutofo-rubicundi  fub  nomine  fpecierum  majorum  ad  fundum  mergi¬ 
tur  mitiores  vires  exferens,  minor  vero  five  fulphur  coloris  aurantii 
ac  violentioris  efficaciae, fub  minorum  fpecierum  titulo  fuprema  petit* 

Tandem  Emplafirum  febrifugum,  quo  folo  Ventriculi  regioni  ap-  p. pu¬ 
plicito  febres  intermittentes  quaevis  abiguntur,  e  thuris  unciis  qua- 
tuordecim,  olei  olivarum  unciis  duabus  vel  q<  fi  Se  minii  drachmis 
tribus  invicem  liquatis  coalefcit. 

AL-CORANUS,  SEU  LEX  ISLAMITL 
ca  Muhamedis ,  Filii  Abdall<& ,  Ffeudopropbet&i 

ad  optimorum  codicum  fidem  edita  ex  Mufeo  ABRA- 
HAMI  HINCKELMANNI  D. 

Hamburgi,  ex  officina  Schultzio *SchieIeriana9 1694.  in  4. 

Confiat  162.  femiplagulis. 

QUam  aliis  fiu-diisaccidifle  videmus  felicitatem ,  ut  a  primo  fia- 
fiim,  quo  renafei  coeperunt  tempore,  viri  extiterint  omni  laude 
majores,  qui  ad  ea  vel  promovenda  ,  vel  exornanda  obfietrices  prae¬ 
buerunt  manus;  eandem  Orientalia  experta  fuiffe>  nemo  inficias  i- 
bit.  Quippe  tot  undique  ad  fublevanda  ea  &  faciliora  reddenda  ferri- 
per  concurrere,  ut  eorum  vel  aliquem  inire  numerum  difficile  foret* 
Imprimis pofi  Hebraeam  Arabica  lingua-,  cum  omnigena  rerum  fci- 
entia  prae  aliis  fuperbirc  ,  &  ad  accuratiorem  Hebraismi  notitiam 

M  m  m  3  mul- 


ACTA  ERUDITORUM 

multum  conferre  merito  vifa  fit,  fui  aeflumatores  invenit ,  qui  certa¬ 
rim  focias  junxere  operas, ut  ejus  amoenitates  ubivis  locorum  in- 
notefcerent.  Inter  tot  vero  dbdfiffimos  viros,  qui  fcripta  publi¬ 
cando  orientalia  inclaruerunt,  nondum  fuit, qui  Alcoranum  Muha- 
niedifmi  fulcrum, afi  labile  latis,  luci  exponeret  publicae,  licet  per¬ 
multi  id  in  animo  habuere, plures  vero  longe, ut  id  fieret,  anxie  opta¬ 
runt  :  ut  ita  hsec  gloria  refervata  fit  plurimum  Reverendo  DN.  HIN- 
CKELMANNO,qui  eo, qua  proflat  facie,  orbem  eruditum  dona¬ 
vit.  Nos  compagem  hujus  dodrins  Muhamedicas  corporis  exhibere 
merito  fuperfedemus,quodubi  mera  confufio,  ibi  fruflra  ordo  quae¬ 
ratur  ;  ex  prxfatione  potius  Editoris  GlarifEmi  quaedam  delibaturi. 

Agit  autem  in  praefamine  hoc  imprimis, ut  removeat  obflacu- 
la,  quae  ipfi  impedimento  effe  potuerint,  quo  minus  animum  adAl- 
Coranum  edendum  applicaret ;  inter  quae  primum  &  praecipuum  efl, 
exiguum  valde  <Sc  Corani  &  Arabifmi  ufiim  effe ,  rneliusque  quam  in 
hocffudio  locari  poffe  bonas  horas.  Sed  alia  Editori  mens  efl, 
Chriffiano  infidelium  quoque  aedificationem  curae  debere  efle  cordi- 
que.  Jam  vero  Muhamedifnium  felicius  everti  non  poffe,  quam  fi 
ipfius  affeclis  putida  commenta, contradidfiones  manifefiae,  &  plagia 
turpia,  quibus  fcatet  Al-Coranus,  quem  recitafle  efl  refutaffe,  ante  o- 
culos  ponantur :  ut  ita  laudem  potius  quam  vituperium  mereatur, 
qui  ejus  editionem  promoverit.  Hoc  prolixius  oflenfo ,  occafio  ar¬ 
ripitur  de  audloribus  &  fatis  Corani  differendi.  Integrum  nimirum 
opusMuhammedi  non  eife  tribuendum, fed  maximam  ejus  partemju- 
d&o  cuida  &  Sergio  Nefloriano  Arabibus  Bahira  didlo  vindicandam  5 
infuper  exN*T.plura  translata, & multa  ex  Judaicis  aliisque  petita  effe 
fcriptis.  Haec  inter  placuit  prstfertim  nominare  libellum ,  qui  tunc 
temporis  fub  titulo  Evangelii  a  Petro  confcripti  circumferebatur. 


Titulus  alias  libri  integer  hic  erat  :  jsfdy  oLa, 

jOJf  7*  Lee*.  i 

I 

'  k_Ji  - 


& 


J 


Miracula  &  res  geftd  Domini  noftri  &  Servatoris  Jefu  Chrifli ,  Fi¬ 
lii  Dei  vivi ,  vulgo  Evangelium  infanti  £  dici  a  ;  cujus  falfa  deteguh? 
tur :  quod  provocat  ad  teflimonium  Jofephi  Gorionidisquem  Chri- 
fti  tempore  vixifle  dicit  5  Mariam  Deiparam  contra  flylum  Scriptu- 


tx  vocitet  O 


MEMSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV0  jg* 

vel  V — 3  A — \> — m  Dominam  *  no-» 

•  ^ 

ftram  Mariam,  Chriftum  recenter  natum  ita  matri  fuaefe  declaras- 
i  e  vciit  j  i  f  i.  v  cX-/^  ^  *-XJf  ^ « j») f  V„3f 

^aXa^  iiSTXJf 

,£^0  fumjefus ,  ille  Fili  m  Det,  qui  natus  efl ,  prout  tibi  annuntiavit 
/in gelus  Gabriel,  £f  Pater  meus  mifit  me  in  falutem  mundi  &c.  Port 
mortem  Muhamedis  Abu  Beer  &  Othman  unice  id  rtbi  com¬ 
mendatum  habuerunt,ut  undique  difperfa  hujus  cadaveris  membra, 
quas  importor, dum  adhuc  in  vivis  erat,  palmarum  foliis  illeverat^col- 
ligerentiquod  variis  fuffragiis  orientalium  Hirtoricorum  probatur* 
Cumque  utilitas  rtudii  Arabici  maxime  in  dubium  vocetur,  com¬ 
mendat  illud  Vir  celeberrimus,  non  tantum  ob  infignem  ufutru, 
quem  ad  meliorem  Scripturae  fi  cras  intellectum  praertat  ;  fed  &  ob 
varia  fcripta,qusehae  lingua  comportta  fuere.  Arabibus  enim  noit 
defuirte  Poetas  infignes,  Oratores  claros,  Hiftoricos  prudentes, 
Geographos  peritos, Medicos  feiices,nec  Mathematicos  celebres* 
Si  vero  haec  adducta  non  fufficiantad  conciliandum  favorem  omni¬ 
um  Arabicadinguas,  in  Etymologicis  eam  infignem  praeftare  ufum 
monftrat,  percurrendo  plurimas  linguas  occidentales ,  quae  Arabicas 
multa  accepta  referant ;  Giofiarium  fimul  commendans  magnurrl_» 
Arabico-Perficum ,  quod  poflideat,  Authore  Muhamed  Ibn-Abdil- 
Chalek  Ibn  Apphalla,  e  quo  incredibilis  numerus  vocum  incogni¬ 
tarum  vulgo  erui  poffit. 

Verfionem  quod  attinet,  eam  fponte  fie  omifirte  dicit,  tam  ob 
difficiliora  &  interpretum  diffenfu  involuta  loca,  quam  ut  pretium_> 
fervaretur  Linguae  Arabicae ;  ne  eidem  accideret,  quod  Girascae ,  quae  a 
tempore,  quo  Graecis  Authoribus  verfiones  addi  coeperuntjeviluit. 
Nec  reticet,  quibus  ad  hanc  editionem  urtis  fuerit  exemplaribus  ma- 
nufcriptisjaudans  prae  ahis  illud,  quod  praegrandibus  exaratum  lite¬ 
ris,  Maforethicis  infuper  notis  abunde  inrtructum  fit,  fiudiisqu^ 
MuphtUlicujusinferviiffe  acceperit.  Nos  uti  indignum  non  cen- 
femus  hoc  Princeps  fic  dictum  Exemplar ,  quo  minus  lucem  videat 
publicam; fic optamus, ut  Deus  celeberrimo  Autliori  vitam  <5 c  vires 
concedere  velit  perennes,  quo  non  tantum  alia  Manufcripta  Ara¬ 
bica,  quorum  poffeffor  ert,  fed  praecipue  Gloilarium  magnum  Ara- 


ACTA  ERUDITORUM 

bicc-PcrficBtn  in  ufum  'Philologiae  confecraneorum  >  publica  lu¬ 
ce  beare  pofiit. 

FRANCISCI  JUNII ,  F.F.  DE  PICTU - 
rk  ‘Veterum  libri  tres .  Accedit  Catdlogus 

Artificum  adhuc  ineditus . 

Roterodami,typis  RegneriLeers,  A. 1^94.0]  fol  charc.  aug. 

Condat  alphab.  6.  plag.  ig. 

FRancifcum  Junium  ,  Francifci  Biturigis  filium ,  virum  celebra- 
tidimum,Hekklberga  tulit  anno  feculifuperioris  nono  &  odo- 
gefimo,  eundemque  Windforia,  cum  ibi  anno  noftrifeculiieptuage- 
fimo  odaVopropemo  dum  nonagenarius  obiidet,  condidit;  ceu  ex 
incifo  marmori  elogio,  quod  ad  tumulum  honorarium  Oxonienfis 
ei  Academia  fufpendit,  colligitur.  Is  animum  primo  coepit  appli¬ 
care  ad  difdplmas  mathematicas,  bellicisque  artibus  fe  dedere,  hoc 
confilio  ,  ut  cum  fe  corroboraflet,ftipendia  faceret  fub  dudu  Araufi- 
onenfis  Principis.  Sed  cum  bellum  padis  induciis  duodecenriiBus 
componeretur  A.  1669,  aliam  vitae  rationem  iniit ,  totum  fe  manci¬ 
pans  cum  eaeterarum  optimarum  artium,  tum  praecipue  facrarum  li- 
terarum  ftudiis.  Podquam  vero  in  Britanniam  A.  1620.  trajecidet, 
ac  multos  reperiffet  libros  veteres  Anglo-Saxonicos,  linguam  illam., 
inftituit  excolere,  eique  podea  cognitionem  omnium  veterum  fe- 
ptentrionalium,  Gothicae,  Francicae, Cimbricae,  Frificaeque  addidit,  & 
cum  pod  triginta  annos  ad  fuos  inde  rediilfet,  nihil  quicquam  remidt 
in  acerrima  contentione  rimandi  prifca  Septentrionis  monumenta. 
In  Anglo-Saxonicis  cnim,Francicisque  &  Cimbricis  Lexicis  ac  Glos- 
fariis,inque  antiquiffimis  harum  gentium  Scriptoribus  explanandis 
multum  collocavit  indudriae,ac  in  fpecirnen  illius  primum  Amdelo- 
damiA.1655.  edidit  Obfervationes  inWillcrami  Abbatis  Francicam 
paraphradn  Cantici  Canticorum,  quam  olim  Lugduni  Batavorum^ 
Paulus  Merula  in  lucem  protraxerat.  Nadus  dein  antiqufflimum 
illum  codicem  Gothicum,  qui  argenteus  dicitur,&quatuorEvange- 
lia  literis  argenteis  Gothicis  defcripta  continet,  huic  dilucidando  di- 
ligenter incubuit,  ac  non  multo  poft  Gothicam  Evangeliorum  in¬ 
ter- 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  jg* 

terprctationem  cum  Gloffario  Gothico  publici  juris  fecit :  quemad¬ 
modum  plurimas  quoque  lucubrationes  ad  obfolctas  halce  linguas 
fpe&antes  Bibliothecae  Oxonienfi  legavit,  quas  inter  eminet  Glofla- 
rium  quinque  linguarum  Septentrionalium,  quod  undecim  volumi¬ 
nibus  defcribi nitidiflime curavit Oxonienlis  Epifcopus,  Jo.  Feli,  i- 
fludque  fumtibus  i  lluflris  hujus  Univerfitatis,  fubaufpiciis  Gilberti  I- 
ronfide,S.T.P.  Coli.  Wadham.Pratfedi  &Academix  Pro- Cancella¬ 
rii  excudendum  efl.Plura,  quae  ad  illius  vitam  atque  eruditionem  per¬ 
tinent,  Vir  Clariflimus  Jo.Georgius  Grasvins,  cui  &  ea,  quae  hadlenus 
didafunt, debentur,  fub  frontifpicium  praelentis  operis  luppeditat, 
ubi  vitam  ejus  univerfam  fufius  delineavit.  Quam  enim  infuper 
verfatus  ille  fuerit  in  Graecis  Latinisquc  omnis  generis  Scriptoribus, 
ipfi  hi  tres  de  veterum  pi&ura  libri  fatis  edocent.  Hos,  cum  pri¬ 
ma  vice  commoraretur  in  Britannia ,  eruditiflimus  Junius  compo¬ 
nere  occoepit,  eam  inflituti  tenens  rationem, ut  piduras  initium ,  pro- 
greffum,  atque  confummationem  in  iis  traderet,  partesque  has  ita  et¬ 
iam  explevit,  ut  nihil  heic  defiderare  liceat  eorum,  quae  ex  interiori» 
bus  Graeciae  ac  Latii  penetralibus  ad  argumenti  hujus  notitiam  deri¬ 
vari  potuerunt.  Equidem  jam  A.  1637.  typis  Amftelodami  mandati 
funt  per  Guil.Blaeu,  led  cum  Au&or  eos  ab  omnibus ,  qui  &  eruditi¬ 
onis  interioris  laude  &  artis  fcienter  pingendi  intelligentia  emine¬ 
bant,  tantopere  probari  intelligeret,  ut  eorum  au&oritatc  verteren¬ 
tur  ex  Latino  in  Britannicum  &  Belgicum  fermonem, manum  illi  de- 
nuo  admovit,  &  tanta  copia  rerum  egregiarum  amplificavit,  pul- 
cherrimisque  tot  locupletavit  acceflionibus ,  ut  non  interpolatum^ 
led  recens  plane  ac  novum  opus  referant,  cujus  videndi  defiderio  mi¬ 
rum  ha&enus in  modum  flagrarunt  plurimi,  quorum  fitim  tandem 
explere  laudatus  Graevius  annifus  eft.  Secum  enim  habuit  has  com¬ 
mentationes  Vir  Nobiliflimus,Dionyfius  Junius ,  cujus  parenti, Sena¬ 
tori  Groningano ,  denuo  in  Britanniam  migrans  Franciteus  easdem 
commiferat.  Is  igitur  cum  a  Graevio  rogaretur,  non  difficilem  in  iis 
ad  eum  curandis  fefe  prasbuit,  dataque  ab  ifto  fuit  opera,  ut  in  elegan¬ 
tem  hanc,  quam  nunc  videmus, formam  redadla  fuerint.  Quinimo 
adje&us  etiam  eft  alteram  hujus  operis  partem  conficiens  <5c  adhuc 
dvexooTog  Catalogus  pidorum,  {laniariorum ,  caelatorum ,  tornato¬ 
rum,  aliorumque  artificum, &  eorum,  quae  in  prifeis  monumentis  ce- 

Nnn  lebran- 


ACTA  ERUDITORUM 


iebrantur,  operum,  quem  magno  itidem  fludio  adornavit  Junius, 
eumoiimin  his  Commentariis  elaboraret,  gratiffimnmque  illum  fo¬ 
re  Eruditis  tanto  minus  ambigendum  eft,  quanto  eum  magis  jam  o- 
lim  expetiit  Vir  fummus,  Hugo  Grotius,  in  quadam  epiflola  pro¬ 
mi  fli  vix  dum  fa&i  Au&orem  admonens.  Sicuti  autem  nomi¬ 
na  artificum  juxta  literarum  feriem  dilpofita  conipieiuntur ,  ita  fa¬ 
bricatorum  ab  iis  operumJndex  Catalogo  prxmifliis,  Sc  alius  rerum 
ae  verborum  eidem  fubjun&us  eft.  Sed  nec  prius  iftud  opus  accu¬ 
rato  indice,  exterisque,  qux  ad  libri  cultum  <5c  nitorem  merito  re- 
quiras,  deftituitur_ 


OL1G.  JACOBJEI  COMP  ENDIUM 

Injiitutionum  Medicarum ,  in  gratiam 

Tyronum  Medicina. . 

Haffniae  apud  j.  M.  Liebe,Univerfit.BibIiop<  1694. 

Conflat  plag.  8, 


PRopofuit  fibi  nobiliffimus  Autor,  Jnftitutiones  medicas  recentio- 
rum  induftrix  &:  rationi  fanx  magis  congruas,  fed  refedis  pluri¬ 
bus  ad  phyficam  fpetftantibus,  Sc  ex  anatome  faltim  delibatis  necefia- 
riis, exarare.  Hinc  vymvyj  Sc  SsgctTrevnxjj  partibus  reliquas  fub- 

©rdinat  filii  quidem  Phyfiologicam  &  Dixteticam,  huic  Pathologi¬ 
cam, Semioticam, Curatoriam,  eoque  ordine  fingulas  pertratflat.  In 
Phyfiologia  ergo  L.  I.  de  chylo  &  fanguine ,  de  cribratione  humor 
rum  a  mafta  fanguinea,  &  de.  temperamentis folum  agit.  L.  II.  Sex 
res  non  naturales,  medicis  vocatas,  partem  Dixteticam  abfolventes* 
pcrluftrat.  L.III.  Pathologiam  abfolvit,  de  morborum  differentiis* 
temporibus,  Sc  caufa  difquirens,  ubivis  antiqua  novis  iliuftrans.LJW 
partem  S‘emioticam,adcoque  figna  ex  urina  &  pulfu,  diagnofin  cau¬ 
larum  morbificarum,  prognoflica  Sc  dies  criticos  comple&itur,  in_^ 
quorum  numero, qux  verba  illius  funt,  nii  fere  certi  flatuit.  L.V.  par¬ 
tem  Therapeuticam  tradit,  Methodo  medendi  fubjungens  prxfidia 
ipfa  ,  venx  fedlionem, emetica, purgantia ,  (  in  quorum  fpeciali  dis- 
quifitione  latius  &  curiofe.  occupatur, )  fudorifera,diuretica,.  falivam 
tia  Sc  mafficatoria,  errhina  &  ptarmica,  pneumonica ,  veficantia ,  a- 

pen^tia3adfiringentia,emolii?ntia?fonmf^ra  &nax^otiw?totidemL* 
capitibus  recsnfita*.  MAR- 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  387 

MARCH10NIS  HO  SP  IT  ALII  ENO ¬ 


datio  difficultatis propojita  in  A£lis  Eruditorum 

hujus  Annipagj$6 ,fupcr  fo  latione  Problematis  Bcrnoullianb 
qua  habetur  in  Commentariis  Mathematico - 
phyjicis  Parifienfibtu. 


SCire  Le&orem  volo, eandem  hanc  difficultatem  jam  contineri  in 
13  Diario  Pariftenfi ,Sc  adeam  re/ponfionem  exhiberi  in  fubfe- 
quenti  i(5,  quas  procul  dubio  Au&ori  difficultatis  nondum  fatisfecit: 
quod  vel  exinde  conjicere  licet, quoniam  eadem,  au&a  tamen  mfigni 
additamento,inAdisLiplien/ibusdenovo  apparet,quodineum  dun- 
taxat  finem  videtur  fa dum,  ut  iit  loco  inftantise  ad  relponfionem* 
Credendum  itaque, additamentum  hoc  eundem  Au&orem  agnofee- 
rei  quod  indicio  eft, veritatem  folutionis  meae  nondum  rc&e  eu  perce- 
pifTe.Quo  autem  melius  Le&or  decidere  queat  noftram  controverfi- 
am,  haud  gravatim  legat  difficultatem  fine  additamento, uti  reperi- 
tur  pag.  198  Diarii  Parifa  linea  ij  usque  ad  30.  Hic  enim  Latinis 
verbis  praeliminabo  enodationem, quae  jam  Gallice  impreffia  fuit.  Le- 
dfcor  dein  examinabit  additamentum  meamque  relponfioncm,quar» 
reperict  ad  calcem  hujus  enodationis,  quae  haec  cft  1 


Excerpt.  ex  XVI Diario  Erud.  Pariflanni  1 6g^ 

Optandum  fuiffict,ut  Au  Ei  er  difficultatis  novam  de  diffiet folutio- 
nem  Problematis  Bernoulliani ,  autfaltemutdetexijfet  meam  metho¬ 
dum,  Ex  quo  forte  anfam  arripuijfem,  accuratius  inquirendi  itl-% 
materiam, quam  in  tota  Mathefi fummi  momenti  judico  fed quia  ins> 
Jpeciali  exemplo  examen per  calculum  inflituijfe  acquievit ,  num  fcilicet 
tangens  conditionem  r-equifitam  haberet  $  ipfiusmet  calculi,  quem  im- 
perfeEium  reliquit,vefligia  fequar,  quippe  quem  faljis  indiciis  indu - 
Bus  foluti onem  meam  fubvertere  credidit :  prafertim  cum  fubtiliffimi 
Geometra  obnoxii  fint  erroribus, qui  fecundum  apparentes  fpecies,  Cf 
antequam  evidentia  cogit,  judicium  ferunt, 

Author  ajfwmit  aquationem, quam  dedi  y  xxyy  qp  ig  bxyy 
iffiS  bx  3  —  27  bbyy,  qua  exprimit  naturam  certa  cujus dam  curva 
CMm,  cujus  tangentes  MT  duplas  ejfe  dixi  portionum  CT  axis  a  mu- 

Nnn  z  trn 


c 


388  ACTA  ERUDITORUM 

tm  occurflu  T  faEidrum :  &  pervenit  ad  hanc  alteram  aquationem 

24  b xx  byy  ^xyy  Y  4  xx  3  yyzzSt  bbyy  — *  6y  4  —  7  xxyy  — 

<p  bxyy  - — •  p6bx  * ,  quamfateor  reduci  debere  ad  eam  quam  dedi  y4 
&c.  pofito  jus  a  mea  flare  parte,  Poflea  quadrata flumit  membro¬ 
rum  utriusque  aquationis ;  Ex  eo  autem  quod  advertit  differentiam 
fenflbilem  non  ev  ane fcert, concludit  redultionem  non  ejfe  pojflbilem. «a. 
Interim  quadrando  membra  fecunda  aquationis  &  transponendo  repe - 
ritur  4  y8  Hb?  xxy  c  ^uq.by.yG —  /y/bby  <5^jx4y4'-l<2^bx3)/4 
tfcjpq  bbxxy4 — -1620'h  3xy4  ^72^  b4y  4  jp  izpb^yy  ^ijy6bb\ffTy 
— •  iy2S  b  1  x3  yy  +  j6$  bbxg —  oy  qua  divifla per  primam  y  4  xxyy 
►j*  bxyy  Hb  /<fbx*  —  27  bbyy  —  0  dat  pro  quotiente  4  y  4  j  xxyy 
Hb  42  bxyy —  27  bbyy  qg  bx^  :  Divifio  vero  absque  refiduo  peragi¬ 
tur .  Unde  inferendum,  aquationem  qy*  fiT* c.  ope  divifionis  reduci 

adpropofitnm  y4  £TV.  Siquidem  nullas  altas  adhibeo  regulas  reductio¬ 
ni*  nifi  ordinarias  &  ab  omnibus  Algebriflis  hucusque  receptas.  Ex 
ipfo  igitur  calculo  Auctoris  continuato  quantum  opus,  manifcftum  efi, 
curvam  CMmycujus  natura  exprimitur per  aquationem  datam  y4  &fc. 
tangentes  fluas  habere  duplas  portionum  CT  axis  inter  ve  ticem  (A  oc ~ 
curfum  interceptarum,  id  quod  affler ueram  in  Commentariis. 

Hoc  addere  influper  liceat ,  quod  D.  Bernoulli  Profeflor  exhibu¬ 
it  in  A  diis  Lipfienfibus flolutionem  longe  differentem  a  mea ,  qua  ta¬ 
men  debite  applicata  in  c  a  fu  propofito  eandem  aquationem  profert. 

No  a  magis  mihi  arduum  erit  deflruere  additamentum,  utpotc 
quod  etiam  nititur  duobus  principiis  aequaliter  fallis.  Prius  confir 
flit  in  hoc, quod  Audior  fine  ulla  addudla  ratione  fupponit  quantita¬ 
tem^  8  >Jb  y  xxy  &  &c.  quae  eft  aequalis  nihilo  divifam  per  aliam-j 
quantitatem  4 qb  xxyy  &c.  quae  etiam  nihilo  aequatur,  ncceflario 
pro  quotiente  dare  tertiam  quantitatem^  4  i^^xxpp  <5cc.  quae  etiam 
debeat  aequari  nihilo.  In  hoc  enim  praecipue  confiflit  vis  ejus  con« 
clufionis, nempe  loco  lineae  curvae  me  nihil  aliud  dare  quam  aliqua^ 
tantum  pundla  loci  quaefiti.  Sed  qui  venit, ut  non  attenderit,  quod 
omnis  quantitas  finita  multiplicans  nihilum  producat  nihilum  ?  Al¬ 
terum  principium  non  folidius  efl,quod  ita  fe  habet  '.ALqualitas  dua¬ 
rum  diverflarum  exprejflonum  ejusdem  flubtangentialis  flemper  re- 
ftituit  aquationem  loci  geometrici :  ut  hoc  principium  verum  fiat ,  ad¬ 
datur 


MENSIS  OCTOBRIS  A.MDCXCIV.  #9 

datur  oportet,  vd aquationem  magi*  compofitam^quafit  divifib ilis. 'per 
aquationem  loci  Geometrici .  Uti  modo  oftendi  accidere  in  aequa¬ 
tione  curvae  Geometricae  quam  dedi.  Hoc  adeo  verum  efl,  ut  ad  con¬ 
vincendum  Audlorem  aliud  nihil  requiratur ,  quam  ut  clarius  expli¬ 
cetur  exemplum  poilerius  quod  proponit  modo  fatis  obfcuro  :£fto  TAB.  XL 
curva  quaecunque  AMB,  habens  pro  axe  lineam  AB,  &  pro  tangen-  Fig*1* 
te  in  vertice  Aperpendicukrem  AD  ad  axem  ;  fit  etiam  alia  curva., 

ANO  talis,  ut  libere  dudta  tangente  MT  &  parallela  MPN  ad  AD, 
applicataPN  fit  ubique  aequalis  interceptae  AT  inter  verticem  A  8c 
occurfumT  tangentis.  Quo  fa&o  clarum  efl  fpatium  APN  ubi¬ 
que  duplum  elle  Tegmenti  eorrefpondentis  AM :  dudla  enim  AF  per¬ 
pendiculari  ad  MT,&MK  parallela  ipfi  AB,  &  intell^&a  parallela 
mpn  ipfi  AD,fecante  MK  in  R,quae  elementaliter  difletaMPN,  ha¬ 
bebitur  ob  fimih  /\la  AFT  ,  MRmrAF.  AT  ::  MR.Mm,  ideoque_* 
redlangulum  fub  AT  &  MR  i. e.  fpatium  indefinite  exiguum  NPpn 
aequale  recflangulo  fub  AF  &  Mm  i.  e.  duplo  i\\o  AMm.  Verunru 
Audior  praetendit,  quod  dato  loco  quadratricis  ANO  cum  expreflio- 
ne  fubtangentis  KT  lociquaefitireperiaturfemper  idem  hic  locus  & 
non  multiplum  loci,  ut  ego  faepiffime  accidere  contendo.  Ad  cu¬ 
jus  demonBrationemfupponit  locum  quaefitum  AMB  effe  femicir- 
culum ,  erit  pofitis  AP,  x;  PM  u ;  PN  vel  AT  ,y TK,  t ;  AB,  2d;  ejus 
aequatio  uuznidx —  xx ,  unde  per  vulgares  methodos  habetur 

dx — xx  uu— dx^,  xx 

fubtangens  - — —  u — ^,&confequenter^zz - - 

u  u 

ddx 

™Y - fubflituendo  loco  u  &  m  eorum  valores  y  2dx — xx 

zd — x 

6c  2dx  —  xx  \  &haec  aequatioexprimit  naturam  quadratricis  circu¬ 
laris  Leibnitiana  ANO.  Suntitaque.  duae  diverfae  exprefliones  fub- 

ddx  dx — xx 

f angentis  KT,  nimirum  h  —  y - & - — ,  atque  fi  in  po- 

2d — x  u 

fteriori  loco  **  fubrogatur  ejus  valor  xdx — uuy  tertia  refukabit 
dx 

exprefuo  u - ejusdem  fub  tangentis*,  Audior  fupponit  tertiam 

u  Nnn  1  hanc 


39o  ACTA  ERUDITORUM 

liancexpreffionem  datam  e  (Te  eum  prima, qu«  elicitur  ex  aequatio* 
ne  ad  quadratricem  datam,  illasque  comparando  format  «qualita- 
d  d  x  dx 

rem  u  — y- - - —  — — <  —  qua  reftimit  locum  ad  circulum-* 

id — x  u 

uuzz  zdx — -xx.  Quod  erat  inveniendum,  hadenus  haec  Ausiori  be- 

dx 

-  —  fumatur 
u 


ne  cedunt.  Verum  li  loco  terti*  expreffionis  u 


dx — xx 


fecunda  — — ~qu*  immediate  ex  loco  ad  circulum  producitur? 


u 


formabitur  «qualitas» — V 


ddx  dx — -xx 


qu*  diverfiffima 


2  d — x  u 

eft  a  loco  ad  circulum, quaeq;  eum  ncutiquam  reftituit :  fublatis  enim 
fradionibus  &  irration alitate,  r^perietur  x$  ^qdx  4  >£<5  ddk*tfk 
z  uux  5  —  6duuxx  —  idgxx  +  5  dduux  £<  ti^x  — -  2  du  4  zz  o ,  noib 
autem  locus  ad  circulum  xx^~  2 dx—  uu  zz  o,  id  quod  evenire  de¬ 
beret  fecundum  Audorem.  Sed  fi  dividatur  ultima  «quatio  per  lo¬ 
cum  ad  circulum,  nihil  rtmanebit,& pro  quotiente  habebitur  x* — 
i  dxx^ddx^uux — 2  duu.  Et  hoc  prorfus  idem  cft  quod  accidit 
in  mea  curva.  Ecce  interim,ut  Audor  ratiocinetur,  aquatio  localis 
ddx  dx — xx 

U, —  V-—- - zz — — —  diverfia  eft  a  pvopofim  xx — ^dx—uu. 

j,d — x  u 

inutile  autem  foret  illas  elevare  ad altior em gradum  quadrate  multi¬ 
plicando  membra  fingularum>  neque  enim  id  faceret  evanefc  er  e  illa¬ 
rum  differentias  :  Evidens  quoque  differentia  reperiretur ,  fi  afymme - 
tria  unius  fiuhlata  per  multiplicationem  quadratam  faiHs  ambobus 
membris  aqualibus  nihilo  per  tranfipofitionem  ( unde  refiultat  x  — 
4  dx4  £*  jddx  3  & c.  — o)&  quadrato  alterius  pofita  aqualis  nihi¬ 
lo  multiplicato  per  x,  ( unde  fit  x*  — .^dx4  £<  ^ddx  3  £p  2uux*  ~— 
4  auuxx —  u  4  x  zz  o  )fi}  inquam  aquationum  ortarum  finguli  termini 
int  er fe  comparent ur.  Denique fi  quis fiubire  vellet  laborem  dividen¬ 
da  utramque  aquationem per  quantitatem  XX — ^dx  qpuufzz0  datam 

"1  '*  in 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV. 

inlcco  Geometrico propofito,priar  deprimeretur  ad  x  3  — '2  dxxqpddx 
Hb  uux —  2  duu  ~°  C  NBo  facit  hanc  quantitatem  aequalem  nihilo  fi¬ 
ne  ulla  probatione )  alteravero  ad  x  3  — 2  dxx  Hh  uux — o ,  qui juntr 
duo  Ion Geometria  different  er >  eum  tamen  fecundum  problematis'  na¬ 
turam  Cfc. 

Difficultatem  nunc  eousque  explicatam  fpero  ,ut  oblfinationi 
non  minus  quamimpetuofo  contradicendi  pruritui  imputandum  es~ 
fet,  fi  Au&or  eidem  diutius  inhaereret» 

J AC.  B.  DE  METHODO  T ANGENT T 

um  Inverfa^quouscp  tum  in  communis  tum  recm * 

ditiori&Geometria  pote  fi  at  e fit  (f  non  fit, conferenda  cum 
Schediafimate  Leibnitmno  hlenfis  Julii  hujus 

Anni ... 

E  Legantia  funt,  quae  hic  dedit  Vir  eximius  de  Applicatione  Calcu¬ 
li  differentia  lis  ad  partem  Methodi  Tangentium  inverfie,  quae 
confiititin  conftru&ionibus  Curvarum  ex  data  relatione  duarum. 
punclionum ,  quas  appellat ,  ad  fe  invieern.  Et  cum  ad  profedum 
feienti-e  conducat  nolle, .quo usque  haec  etiam  per  vulgarem  Geome¬ 
triam  polfint  effici,  obfervandumefi, quod  quoti  escunque  Funciiones 
filat, quas  inter  ratio  data  h.  e.  Algebraica ,  fupponitur ,  tales  fiint,  ut- 
Curvam  neceflario  pofcant  Algebraicam  fquod  fit,  ubi  redae  curvas- 
ve  qusfitam  tangentes  ordinarim  pofitione  dantur,  ut  cum  ex  data- 
rclatione  inter  relegmenta  axium  AT  &  Afl ,  aut  in  ter  perpendi  cula¬ 
rem  CP &refegmentumAP,  quaeritur  curva,)  Problema  quoque^> 
femper  in  poteiiate communis  Geomp.rriaR  fir  fnr^rum  ,ut  non  opus/  jf/) 
fit  differentiallum  calculo  uti,  nifi  pro  illis-  curvis ,  quas  data  relatiof  ' 
nonlempeL Algebraicas  arguit ;  quod  fpeciatim  in  ipfo  exemplo 
Cei.  Auiior id  ita  manifeftum  fit :  Sitinvenienda  Curva  CC ,  cujus 
perpendicularis  PG  ad  re fegmentum  ab  axe  AP  habeat  relationem  p- 
datam, velut  eam  quam  habent  coordinatae  Parabola-  AE  ,  fi.  e.  (  ob 
communem  rationis  terminum  AP,)  ut  PC  fit  aequalis  PE.  Intelli- 
gantur  centris  P  &  f  P ) radiis  perpendicularium  PC,  ( PC^)  duo  cir¬ 
culi  deferibi  interfecantes  fefe  citra  curvam  in  F ,  erunt  per  fiyp.  PG*' 

(  PC,)  h.e.PF,  ( P  )  F  j  finguise  relpondentibus  PE  aeqpales ,  unde  <Sc 


ACTA  ERUDITORUM 


reciproce,  dato  quovis  citra  curvam  pando  F,  (  h.e*  datis  A  (B,J  (B  ) 
F,  redis,)  duae  ex  illo  fatisfacientes  redae  PF,  ( P )  F,  ad  axem  infledi 
podiint,  eo  propiores  futurae  fibi  &  perpendicularibus  PC,  quo  pun- 
dum  F  curvae  propius  affumptum  fuerit,  adeo  ut  hoc  in  ipfamet  cur¬ 
va  accepto  ( redis  AB,  BF,coordinatis  ejus  exigentibus )  omnes  PC, 
PF,  in  unam  perpendicularem  PC,  ut  Sc  punda  P  &  ( P )  in  unum  P 
coalitura  fint,ipfa  que  aequatio  ab  AP  denominata  duds  aequales  va- 
lores  acquifitura:  unde  quaefitum vulgari  arte  confequendi  ratio  con¬ 
dat  ;  nempe  pofitis  A(B)zz-v,(B)Fzz^  AP —^P  ( F )  —  c  zz 
rzPE,ut  emergat  aequatio  bb — ibx  *j<xx>frjy  zz.ab ,  operatio  fic 
habebit  : 


bb  —  2xb  q^xxdhyynab  bb — zxb  4<xx4<yy — ab 

Z  1  o  O  I  IO  - 1  - 1  o 


ibb — 2xb~ab,feu  bizTHrf  a  bb — xx — yy — o.five  b — Vyxdbyy? 

quare  *+  |^rY  xxquyy,  h.s.ax^  l^zzyy,  aequatio  pro  curva 
quaefita,  eadem  cum  Leibnitiana.  Et  memini,  cum  Frater  olim  e 
Galliis  redux  ipfum  hoc  Problema,  ut  difficile  quippiam  ibi  habitum, 
mihi  propofuifiet,  me  condrudionem  ejus  generalem  e  veftigio  hanc 
dedifle :  Super  curva  AE  (  cujus  ordinatae  AP,  PE,  relationem  datam 
exhibent )  fubtangentialiPD,  ceu  diametro ,  deferibatur  femicircu- 
Jus  PCD, in  qua  adaptetur  PC~PE,  eritC  pundum  inoptata  cur¬ 
va  CC,  eique  perpendicularis  adaptata  PC.  Similiter  etiam  data  re¬ 
latione  inter  refegmentaaxium  per  tangentem  AT,  Afl,  ( h.  c.  data_# 
curva  AQj_cujus  inT  applicata  TQJit  aequalis  A  9)  Curva  CC  ge¬ 
nerali  condrudione  reperitur,  ut  ne  calculo  quidem  opus  fit :  Duda 
enim  tangente  datae  curvae  QR,  reperiatur  ad  AR  &  AT  tertia  pro¬ 
portionalis  AB,  abfeindenda  in  axe  ad  partes  R,occurretque  creda__» 
fuperipfo  perpendicularis  BCpofitione  datae  tangenti  T0  inpundo 
quaefitae  curvae  C :  ubi  commodum  recordor  fraterni  Problematis  in 
Jan.  1692, p.  33  inferti,  quod  nodri  tantum fpecialiscafused, in  quo 
curva,  cujus  coordinatae  datam  relationem  exhibent?circulus  exidit 
fuper  axium  conjugatorum  concurfu  deferiptus ;  unde  facillima  con- 
drudio  emergit,  quae  fit,  abferndendo  tantum  (vid.  Tab.  I  fig.4, 
ibid.  )infubtenfa  anguliredi  ED partem  EB  vel  DB,  quae  fit  tertia 
proportionalis  ad  ED  &  crus  illi  oppofitum  FD  vel  FE.  Non  fecus 


vero 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  395 

vero  etiam, datis  politione  curvis  Lineam  quae  litam  tangentibus ,  ipla 
communis  Geometriae  ope  reperitur.  Sic  aliquando  folvi  vulgari  me¬ 
thodo  Problema  Ballifticum  de  definienda  Curva ,  quam  tangant  o* 
mnes  Parabolae,  a  globo  in  lingulis  mortarii  elevationibus  conflante 
vi  explofo,  delcriptae.  Sic  etiam  reperio  lineam,  quse  tangat  leriem 
Paraboloidum  ejusdem  gradus,  circa  eundem  axem  conftitutorum, 
at  vertices  diverfos,parametrumqueintervallo  verticis  &  extremita¬ 
ti  axis  aequalem  habentium, perpetuo re(5am  elfe.  Porro,  quo  pa- 
do  communis  Geometriae  beneficio  cx  data  duarum  Fundionum., 
relatione  tertia  fit  elicienda,  &  Ipeciatim  ex  data  relatione  coordina- 
tarum,  i  e.  ex  ipla  data  curva,  radius  ofculi,  ffupponendo  in  aequa¬ 
tione  duas  vel  tres  radices  aequales,  prout  ofculum  Ipedatur  ut  con- 
curfus  vel  duorum  radiorum  circulorum  tangentium  inaequalium, 
vel  trium  radiorum  unius  fecantis  circuli, )  id  jam  in  Additamento  cit. 
Probi.  m.Jan.  1692^.34.  &  in  Lucubrat.  m.Mart.  ibyi.&Jun.  1693, de 
Natura  Ofculorum  abunde  oftendirnus  :  idemque  etiam  per  praece¬ 
dentem  conftrudionempoteft  effici :  cum  enim  detur  Curva,  pun- 
dumqueineaperhyp.adeoque  fiibperpendicularis ,  a  deo  que  poli¬ 
tione  radius  ofculi, isque  extremitate  fua  tangat  Curvam  Evolutam, 
dabuntur  quoque  refegmenta  axium  conjugatorum  per  hunc  radi¬ 
um.  Ergo  per  praecedentem  dabitur  Evoluta.  Ergo  &  radius  o- 
fculi  dabitur  longitudine.  Quomodo  vero  ex  data  eoordinatarum 
una  &  radio  ofculi  ipfavicilfimCurva  indaganda  fit,  hoc  quidem^ 
communis  Geometriae  vires  tranfeendit;  nec  enim  politione  dantur 
ofculantes  circuli.  Depcnde-t  autem  Problema  a  confiruffionibus 
Elaflicarum  3  deferipta  namque  curva, cuius  applicata  reciproce  pro- 
portionetur  radio  ofculi, fi  ad  ipfam ,  ceu  ad  Lineam  Tenfionum, 
conftruatur  Elaftica,erit  haec  quaefita,ut  ^nuperis  m.  Junio  hujus  An¬ 
ni  publicatu  colligere  eft.  Sed  tandem  illud  in  genere  tenendum^ 
( quod  initio  innui )  omnia  Problemata, quibus  promifeue  Algebrai- 
cae  &  Tranfcendentes  Curvae  fatisfaciunt ,  Geometriae  reconditiori 
propria  effe,  fruftraque  tentari  per  communem  :  eorum  vero  alia 
conftruiper  fimplices  quadraturas  aut  reEHficationes  3  alia  per  infle¬ 
xiones  Elaterum?  ut  praecedens  5  alia  faltem  per  trattiones >  ut  cum_» 
querenda  proponitur  curva  ex  data  relatione  rcdfoe  tangentis  ad  pro¬ 
prium  exaxerefegmentumj  cujus  conftrudlionem  in  cafu  relatio- 

Ooo.  '  nis 


$94  ACTA  ERUDITORUM 

jhis  conflantis  (  qualem  Frater  propofuerat)  fup.anno  m.  Junio  dedi¬ 
mus,  facile  tamen  accommodandam  ad  cafum  cujusvis  relationis  da^ 
tx  variabilis,  modo  loco  redae^fuper  qua  fili  deferibentis  extremitas 
protruditur, fubflituatur  Curva  > cujus  ordinata  sequetur  exceffui  fili 
fupra  tangentem  datam.  Nemo  vero  hic  exiflimet ,  omnem  Me^ 
thodumtangentiuminverfamjbisexhauflameire,  utpote  quae  noiu 
debet  acquiefcere  in  qualicunque  curvarum  conflru&ione ,  fed  pri¬ 
mario  rimari,  quot  quibusque  in  cafibus  fint  futurae  Algebraicae ,  aut 
lecus;  ac  tum  ad  cujus  gradus  quadraturas  referantur :  quod  in  modo 
laudato  Problemate  Z>.  Marchio  HoJpiMliwfk  ego  praeftitimus.  Ad 
hoc  vero  prseflandu  requiritur,  ut  in  aequatione  literae  indeterminatae 
cum  filis  differentialibus  a  fe  mutuo  fep arentur, quod  nec  femper  fier 
ri potefl,nec  fi poflit,univerfali  methodo  confequilicct :  &  quemad¬ 
modum  datis  Aequationibus  Algebraicis  quibusvis  multiplicatione^ 
ex  ipfis  compofita  facile  habetur, data  vero  compofita  invenire  com¬ 
ponentes  difficillimum  &fiepeimpo/Iibiie,ue  nulla  huic  negotio  u- 
niverfalisreguIapraefcribipofiit,particuJares  vero  infinitae,  quarum 
bonam  partem  collegit  Huddemus  :  i  t^  quoque  Metkedm  direefla 
tangentium  ubique  f^c  i  lis,  i  nverfiL.jp  n  eralis-milla  jus  que  lo  c  Q_tan- 


V 


tum  particulares  daripoffunt  regulae, quarum  qui  plures  collegerit, is 

£’  medehac  Methodorneruillecenfebitur.  Ad  direeflam  Metho^ 

pertinet  hoc  Problema, quod  tentari  potefl :  Datis  tribus  Curvis 
Algebraicis  G,H,I,  &  quarta  K,  quam  formant  interfe&iones  re&a^ 
rum  HK,IK,  tangentium  curvas  H  &I  in  iisdem  pun&is ,  in  quibus 
«angens  curvae  G  ipfas  fecat, quaerere  tangentem  quartae  K, 


JO  H  ANNIS  BERNOULLI  CON- 

firuEHo  facilis  Curva  acceffus  aquabilis  a  punflo 
dato  per  Retiificationem  curl)&  Algebraics * 

JAmoIim  mihi  tentarum  praefens  problema  lubens  confiteor,  le¬ 
vem  autem  ob  fcrupulum,qui  feftinanti  <Sc  aliis  tum  temporis  occu- 
patiffimo  occurrebat,  quemque  adeo  diluere  nonflatim  vacabat ,  ab 
eoprorfus  abftinui.  Cum  vero  nuperum  menfem  Junium  pervolve- 
lenvinfiio  mihi  dc  inexpe&anti  iefe  offerebat  problematis  hujus  fo- 


MENSIS  OCTOBRIS  A.M  DC  XCIV.  395 

Jutio  fraterna,  aliaque  huic  affinia.  Ex  quorum  occafione  filum  mese 
folutionis  imperfecte  &  obiter  olim  tentatae  dentio  aggrefius  &  feli^ 
citer  fum prolecutus. ,  Non  multus  in  illo  fui,fed  levepofi:  conamen 
perveni  ad  conftrudioncm  quae  fraterna  tanto  praeftdntioreftjquoJ 
curvae  algebraicae  redificationc  idem  praedo  &  faciliori  modo,  quam 
cpiofyjfaiter  praefiititperreClificationemcurv^>mechanicce :  Nec  o- 
piis  h^co  radiis  circulorum  ofculantiura  ii>^iralibus ,  qui  tamen  6c 
ipfi  nullo  labore  inveniuntur# 

Confirudioni  meae  praefigam  calculum ,  qui  me  eo  pcrduxir, 
partim  ut  eam  ex  fraterna  dedudamnemo  exiftimet,  partim  etiam,  <3c 
quidem  praecipue, ut  publicum  exinde  emolumentum  capiat,  &  non 
meris  conftrudionibus  ( quibus  intelledis  non  dodius  evadit )  pa- 
fcatur.  Optandumfane  effet,ut  idem  Eruditi  femper  obfervacgrityV 
hac  in  re  fummum  Geometram  Leibnitium  imitarentur  ,_quf, egregia 
fiia inveni  OrhTjTreoiTm^hdi^e none  ontcntusT  viam  infuper  ^ 
nalyticam  lingulari  opere  fcienttam  infiniti  compledente  pmpedtVpi 
e^tufu73lidequo,ut dg Qggteris  eius conatibusmiulmm  nobis  pplli^ 

cenmr.  ^  / 

Anal.  Ut  ad  inftitutum redeam.  Sit  ABC  cum  quam  quaeri-  TAB.  Xh 
mus,  per  quam  nempe  grave  defeendens  ( ex  altitudine  data  PA  prius  f  p jg#  ^ 
delapfum  )  aequalibus  temporibus  aequaliter  recedat  a  pundo  dato  A* 

Radio  A  P  defcripta  peripheria  PFH ,  dudae  intelligantur  AB  lecans 
peripheriam  in  E,  &  BL,EG  perpendiculares  ad  PA  produdam,  item- 
quecentroAarculusbbabfcindensexAB  particulam  Bb  aequalem., 
recelfui  momentaneo,  &  proinde  aequalem  ei  particulae  curvae  quam 
grave  primo  momento  percurrit#  Edo  nunc  EP~  a,  AB  ,  AG 
zz  J>  arc.  HE  zzl  z>  Ee  zz^z  >  > er^  ^  iz  ( quia  Ae.  Ab Ec 

xdz  Vaa N  , 

bb)  - - , ideoqueBb  ~ . . . .  quoniam  autem  Bb  fiip? 

a  a  1  -  ♦ 

ponitur  aequalis  ei  particulae  curvae  quam  grave  in  A  percurrit  aequali 
momento  quo  percurrit  bB,  erit  bB  ad  Bb  ut  celeritas  in  B  ad  celerir 
tatem  in  A,ut( ex  natura  gravium  defcenfu.s  )  y  PL  ad  PA; 

yaadx^+xxdz*  xy 

ideoque  - — — ^dxwy — a,  id  ed,  fiimendo  qua- 

a  $  \  ' 

.  4rata? 


Qoq  4 


jp6  ACTA  ERUDITORUM 

clrata,  aadx  s  db xxdz  z.  aadx  2  : :  xy  db 4^.  aa,  dividendo  xxdz2 „ 
aadx2  ::  xy.  aai  reduda  proportione  ad  aequalitatem  habetur 
'  dx  dz  ady 

r— ri— fed  ex  natura  circuli  invenitur  dz~  — — - , 

yx  Vy  yaa— yy 

dx  ady 

ergo  — - — -II — • — - — ■  quae  eft  aequatio  differentialisprQQurva  quae- 
yx  yaay— y  3 

ftta ,  ubi  indeterminatae  x  dc^cumfuisdifferentialibus  dx  Sc  dy  fine 

ulteriori  disquifitione  fponte  feparantur,  fecus  ac  fit  cum  pro  inde¬ 
terminatis  aliae  aflumuntur  lineae ;  <3c  hoc  e  it  in  quo  totum  myfterium 
}  €OnfiftitfqUod  fi  Leihnitium  \w  hnr  fiippii±arLgJi  genprp  vprfaH  (firmi  m 
>ffiuCUSque  latuit, mirum  non  efh(iqnf<fer»  rafn  pn±inr  indnflria 

co  pervenitur ,  utpote  quod  optioni  formity  rV  nrhirrariT  ind?frr- 
9  minatarum  unice  eft  tribuendum*  Praecipuum  autem  quod  agen- 

j  dumreftat  eft,  ut  ex  jam  inventa  aequatione  difrerentiali  problema», 
quam  eommodiffime  conftruatur :  Per  quadraturam  fpatii  curvili- 

v  a  a  y  a 

4  nei  (cujus  abfeifla  exiftentej'.,  applicata  fit  ■ - — )  conftrui 

Vi  .  yaay — y3 

poffe  nemo  non  videt,  fed  quia  in  praxi  non  facile  quadrantur  fpa- 
tia,  ten-tandum  illud  eft  per  redificatianem  curvae  alicujus;  quae  fi 
f  poteft  efle  algebraica,  in  legejjGeam  etriae:  cenftndus  eft  peccare  qui 

Jt  +**-ck*-  *h  ca recurrit  ad  Mechanicam,  praefertim  fi  haecTpfa  mechanica  non  mi- 
i operofe  per  quadraturas  jlpatiorum  dcfcnkatur.  Heic  igitur 
Cct  xTj  fr'  #  U.  fUCt  meum,  de  quo  nec  Fratri  adhuc  cordis t,  oltendanT modum ,  quo  ad 
~  /  fJL+otdx  JL-'  uA  curvam  algebraicam  pervenitur,  per  cujus  redificationem  problema 

l  1  xl  J  dx  ady 

ffkJ  r<ionftriutur :  Aquationis  differentialis  inventae - —  — - , 


/di 

*  a 


J  \juOLfAt  Cff 

<fc 


membri  non  'integrabilk- 


ady 


yx 


yaay — y- 


yaay — y3 
(quod  ita  appello, quia  ejus  inte¬ 


grate  vel  fummatorium  in  quantitatibus  algebraicis  non  habetur ) 

a  ady  2 

fumo  quadratum - ,  illudque  vel  ejus  multiplum  fub- 

,  aay — y3  ~  multi- 


MENSIS  OCTOBRIS  A.  M  DC  XCIV.  '  397 

mukiplumve  per  methodum  Diophanteam  divido  in' duo  alia  qua¬ 
drata,  quorum  latera,  fi  fieri  poteft,  fint  intcgrabilia,  fecus  enim  o- 
rietur  tantum  curva  mechanica :  hic  itaque  multiplum  quadratum 

a3  dy2  aa^f< qayq^yydy 2 

- dividitur  in  hacc  duo  alia - - & 

2aay — y* _  4ay>i<4yy 

aa — 4ay*4yydy2  ady^zydy,.  ady — 2ydy 

- , quorum  latera  funt  - - - Sc - , 

2y  ay  yy 


qay — 4yy 


2  yayTyy 


horumaue  integralia  y  ay  ►£<  yy  &  V  ay  —  yy.  Id  eo  que  conftru- 

<fta  Curva  AMONA,  cujus  abfcifTa  AR  —  y  ay q-< yy ,  &  applicata 

MRzi  Vay — yy  (  id  eft  cujus  abiciflae  &  applicatae  refpondeant 
applicatis  Hyperboles  aequilaferae  &  circuli  eandem  diametrum^  & 
easdem  abfciffas  y  habentium  )  erit  elementum  hujus  curvae 

aa  qp  qay  qp  4yy  aa — 4yy  d  y  y  a 3 

~  d  y  y  — - -  dh  - - - — : 


dxy  a 


yzx 


4 a  y  db  4  y  y 


4ay— <4yy 


y2ay— zy3 


ideoque  integrale  primi  eft  aequale  integrali  ultimi  i.  e. 

AMp 


portio  curvae  AM —  sfzax,  proindeque  a* 


2  a 


Conflr.  Ex  his  fequitur  conftru<ftio  facillima  problematis» 
pa&is  enim  &  politis  quae  prius,  producatur  fi  opus  AE  adB,  ita  ut 
AB  fit  tertia  proportionalis  ad  HP  &  AM*,  erit  B  in  curva  optataABC, 
per  quam  grave  defcendens  fi  ex  P  ceciderit  aequalibus  temporibus 
aequaliter  a  puncfto  A  recedet.  Demonftrationem  fynthe  ricam,  quam 
quivis  ex  analyfi  praemifla  ffatim  contexere  poterit ,  omittimus.  Pri¬ 
mariae  etiam  proprietates  hinc  facile  deducuntur,  quas  recenfere_-» 
animus  non  eft;  id  unicum  monuiffe  fufficiat  non  laminam  fed  tu¬ 
bum  fecundum  lineam  ABC  inrnnrafnny  adhibendum  efte  vnam_> 
globulurdefcendendo  ifon  ubTque  infiftit  convexitati  curvae.  Caete- 
rum  diftantia  punSti  C  m  quo  curva  leiiKt  ipfam  fecat  a  vertice  A  plus 

O  o  o  3  quam 


f'i 


19« 


ACTA  ERUDITORUM 


quam  duplo  major  efl:  AH,  fecus  quam  in  fchemate  nupero  reprae- 
ct  lentatur.  Curva  AMON  eft  quatuordimenfionum,  quae  etiam  fe- 

metipfamfecat  in  A,&  quae  continuata  producit  partem  inferiorem^ 
^  f  ^^iolimilem  &  aequalem  fuperiori, faciens  angulum  MAN  ejusque  op- 
poiitumreclum.  Peripheria  HQPtranfit  per  ejus  pundum  S  rerno- 
tiflimumab  axe  AO. 

Opportune  hic  incidit  modus  congruendi  curvam  Elafticam, 
qui  etiam  per  folas  redificationes  curvae  AMO  &  Ellipticae  eujusdam 
peragitur,  &  proinde  in  praxi  longe  facilior  quam  is  qui  quadraturas 
fpatiorumfupponit:  Semiaxibus  AO&  radio  circuli  AF  perpendi¬ 
culari  ad  AO  conftruatur  quadrans  ellipticus  FTO,  &  duda  quavis 

AZ _ 

an  eo  applicata  T Z  fumatur  AR  - 


AF 


V  AF  q  HF  AQj,  applice- 


turque  Q Z  zz  arcui  elliptico  TO  muldato  quarta  proportionali 
ad  AO,  AF  &  AM ;  quo  fado  erit  pundum  Z  in  curva  Elaftica.  De- 
monftratio non  minus  facilis  eft  quam  conflrudio :  Sit  enim  AQjzr 
A^QZzzjr,  erit  elementum  arcus  TO  (ex  natura  dlipfis  )  — 
aadx  HF  xxdx 

— — - ,  $t  elementum  curvae  AM  ( ex  ejus  natura  &  conftr.) 

ya4 — x4 
aadxy2 

ideoque  elementum  quartae  proportionalis  ad  AO* 


aadx 


y  a4— x4 
xx  dx 


ergo  eiem.TO; — elem. 


AF,AM 


AO 


dy>  quae  eft  eadem  aequatio  quanu 


ya4—  xt 
AF  &AMerit: 

eft  dem»  QZ : 

y  a4 — x4 

Frater  exhibuit  pro  eonftruenda  Elaflic a ,  quamque  fufpicatus  eft, 
fed  perperam,  nullatenus  a  eujusdam  fedionis  conicae  redificatione 
dependere  :  dependet  enim  cx  parte  faltem  a  redificatione  curvae 
Ellipticae. 

Fefforem  Benroolum  monitum  cupimus  >  febediasma  hoc  BcrnouUid- 
pum  ad manus  nofiras pervenijje}  antequam  menfis  4uguftus  anni 

fra* 


MENSIS  OCTOBRIS  A.MDCXCIV,  ^ 

pr&fentis  Adorum  horum ,  in  quo  Viri  iUuftris  G.G.L.  Conflrudio 
Problematis]  de  Curva  Ifochrona  Paracentrica  y  pag.  364.  &  feq, 
continetur >  clarijfimo  BernouUio  vifm fuit,  aut  videri  potuit. 

LUDOVICI  DE  D I EU  CRITICA 

Sacr/ijJzve  Animadverfiones  in  loca  quadam  dif* 

fi  cillor  a  Veteris  (f  N0V1  Tefi amenti  >  quibus  fufiixa  efi 
Apocalypfis  D.  Joh annis  Syriaca . 

Amftelodami  apud  Gerhardum  Borftium, 1^9^ 

Conftafc  9.  alphab.  &:  ig.  piag.  ioFol. 

SEptuaginta  fex,  <3c  quod  excurrit, affluxerunt  anni ,  poftqUam  de* 
creto  Synodi  Dordracenae  publico  ctmfti tutu  fuit,  novam  ad  ipfos 
fontes  originales  adornare  verfionemBibliorum  Belgicam, qua, prio- 
ri  ad  duchimLutheranas  elaborata  abolita,  in  publicis  imprimis  coe¬ 
tibus  pro  cathedra  ecclefiaflica  uterentur.  Quod  Batutum  uti  o- 
nmi  laude  majus  fuit;  ita  ad  illud  maturandum  viri  iftarum  regio¬ 
num  do&i  fuas  undique  contulerunt  fymbolas,  ut  nitidius  &  accu¬ 
ratius  tanti  momenti  opus  in  publicum  prodiret :  quos  inter  poftre- 
mus  non  fuit  vir  ad  ftudium  linguarum  orientalium  promovendum 
natus  LUDOVICUS  de  DIEU,  in  hunc  finem  Critica  fiia  facra  pre¬ 
lo  commifFa.  Percurrit  autemin  ea  primo  omnia  omnium  libro¬ 
rum  Veteris  Tefiamentr  capi  ta, quique  in  iis  verfus  aut  loca  difficilio¬ 
ra  ipfi  vifa  funt,  vel 'in  quibus  vertendis  alii  errarunt,  explicat* 
&  pro  egregiis  ingenii  fui  viribus  (  conferendo  femper  alias  He- 
breae  cognatas  linguas  orientales )  vindicat.  Deinde  eadem  in  Novi 
Teftamenti locis  difficilioribus  explicandis  methodo  utitur, id  pr^ter 
alia  fibi  commendatum  habens, utSyriacam  verEonem  examinet, eam 
fi  a  Graeco  textu  diffentiat ,  corrigens ,  fi  vero  conveniat ,  probans z 
cjuam  porro  libertatem  fibi  fiimit,  modefle  tamen ,  cum  aliorum 
(ententias,maximeBezae,recenfet.  Ultimo  praedidlis  jungitApoca- 
Jypfin  :&  quidem  non  fatis  ipfi  fuit  textum  Syriacum  fuis  imprimi 
curaffe  typis,  fed&  in  gratiam  tyronum  eundem  Latio  donavit,  li- 
terisqueinfuper  &  vocalibus  Hebraicis  ad  latus  expreffit  ;  in  quibus 
punfiis  fubfcribendispluriiiiUmaTremeliiiac  Fabricii  Boderiani  co~ 


40° 


ACTA  ERUDITORUM 


dice  abit,  idquc  non  fine  caufa :  quippe  hi  majorem  rationem  habue¬ 
runt  genii  Hebraici  quam  Syriaci.  In  defcribendo  textu  Syriaco  ita 
fe  geflic, ut  mendas  etiam, quae  in  Manufcripto  aderant,  retinuerit, 
hoc  tamen  addito  figno  f,  ut  eas  caveat  ledor$  a ft  ficubi  in  ma¬ 
nufcripto  codice  ad  fenfum  perficiendum  quasdam  deefle  vifa^ 
ipfi  fuerunt,  id  tali  nota  [  ]  fpatio  interiori  vacuo  relido  indica¬ 
vit,  &  in  chara dere  Hebraeo  ex  Graeco  fupplevit. 

FRANCI  SCI  B  ACO  NI,  BARONIS  DE 

Verulamio.,  Opera  omnia ,  cum  augmento , 

quod  Latinum  reddidit  S.  J.  Arnold. 

Lipfiae  impenfis  J.J.  Erythropili  An.  1694.  in  fol. 

Aiph,  9.  plagul.  15. 

JOhannes  Juftus  Erythropilus  ,  Hafnieofis  bibliopola,  cum  novam 
Verulamii  operum  editionem  adornaret,  ab  Arnoldo ,  clariflimo 
Viro, petiit  <k  impetravit  illorum  tradatuum  verfionem,  qui  a 
Ravvlejo  colledi,  hadenus  in  Latina  non  apparuerunt  lingua.  Sunt 
autem  Confilia  Regi  Jacobo  fuppeditata  de  Scotorum  cum  Anglis  u- 
nione,  coloniis  in  Hiberniam  ducendis, Ecclefias  Anglicanae  contro- 
verfiis  &  tranquillitate,  nec  non  alia,  cum  orationibus  in  Parla- 
mentis  &  alibi  a  Verulamio  recitatis.  Memorari  autem  meretur 
ejusdem  Apologia  in  caufa  Elfexii,  diluens  illud,  quod  nuper  Hube- 
rus  in  Hi  Horia  Univerfali  narravit :  Baconcm  EJJexio  >  cui  fortunam 
fuam  debebat ,  absque  ulla  necejfitate  de  aliis  accufato  rebus  objccijfe  ,  e- 
itm  proclamajfe  aliquando ycaronam  Angha  Hijpano  cjfe  prodit  arn^s. 
Nam  &  invitum  fe  contra  Elfexium  egiffe,  &  folum  de  occafione  li¬ 
bello  famofo  praebita, ceu  leviflimo  crimine,  ex  Senatus  confilio 
Comitem  accufafle, inibi  coi.  1465.  refert  Verulamius. 

Caeterum  reflant  BaconrEpiflolae ,  quas ,  ut  intelleximus, jam 
quoque  Arnoldus  interpretatus  efi,  nondum  tamen  editurus  :  expe- 
dat  enim,num  alii  plures,  quam  inRavvleji  coliedione  extant ,  pro¬ 
mere  fibiq;  transmittere  velint  ac  poffint  epiftolas :  illosq;  his  noflris 
verbis  publice  exoratos  cupit:  vel  etiam, ne  locus  fit  aemuladonfiope- 
xam  fuam  alii  cuicunque ,  earundem  editionem  curaturo  ,  offert. 
Errores  interea  typQgraphicos,qm,u&afiolet,non  femperleves 
funt,  fe  coliegifie  ac  imprimi  jufliffe ,  ex  emtoribus 
vult  latere  neminem. 

mw 


4oi 


N.  XI. 


ACTA 


ERUDITORUM 


publicata  Lipjta 


Calendi*  Novembris  Anno  M  DC  XCIF. 


IL  TEMPIO  VATICANO  E  SUA 


Templum  Vaticanum  &  ipfius  Origo  ,  cum  ae¬ 
dificiis  maxime  confpicuis  antiquitus  &  recens  ibidem 
conftitutis, defcriptum  ab  Equite  Carolo  Fontana,  Depu¬ 
tato  celeberrimi  ejusdem  templi  Miniftro  atque  Archi- 
tedlojcum  verfione  Latina  Joannis  Jolephi  Bonne- 

rue  de  St.  Romain, 

v  ‘  -  -  1 


Romae  ex  typographia  Joh.Franc.Buagni,i694.infbL 

Conflat  plag.  p6f  cum  fig.  aeneis  7p. chartae  auguftae. 

CUmnon  tantum  Innocentio  XI  Pontifici  Romano,  led  &c  S. 
Congregationi  Cardinalium  fabrica?  templi  D.  Petri  prae- 
politorum,  anno  i6go  exhibita  fuiflet  diflert^tio ,  figna_> 
quaedam  deteda  fuifle  afleverans ,  ob  quae  ruina  Vaticani  tholi  ( Italis 
Cuppola )  eflet  pertimefcenda ,  eaque  originem  trahere  ab  Equitis 
Bernini,  tempore  Urbani  VIII,  opera  male  navata,  magisque  indies 
augeri, ob  malam  templi  cuflodiam ;  negotium  datum  fuit  Illuftr.Dn. 
Vdpiniano,fummo  ejus  fabricae  moderatori,  ut  quantocyus  convo¬ 
caret  peritifllmos  Urbis  architedos,  iisque  daret  negotium  lingulas 
tholi  aiiasque  templi  partes  diligenter  perluflrandi.  Quo  fado 
cum  vanam  falfamque  illam  relationem  effe  cognovifient ,  quae  ta¬ 
men  longe  lateque jam  dilleminata  erat,  idem  Pontifex  commemo¬ 
rato  p.  Veipiniano  mandavit ,  ut  nobiliflimum  Equitem  Fon- 


ppp 


tanam, 


ACTA  ERUDITORUM 


tanam, quippe  hujus  templi  Miniftrum  &  Architectum,  juberet  ratio¬ 
nes, quibus  fecurkas  &  firmiffima  hujus  templi  Habilitas  nitantur ,  ac¬ 
curate  coiifignare  icripto,in  perpetuam  rei  memoriam  In  archivo 
ejusdem  fabricae  alfervando.  Quod  fumma  exfecutus  eft  cum  cura 
in  volumine  praefenti  chartae auguHae  imprelfo  nobiliflimus  Audor, 
atpotein  quo  non  folum  Vaticanam  Bafilicam  graphice  defcripfit, 
fed  .&  nullum  adeffe  imminentis  ruiine  periculum  demonftravit.  Sex 
autem capifa, quae funt xv\Scat  prmmii,  Operi  praemifit,in  quibus 
par tim  ejus  confcribendi  occafionem  tradit ;  parti m  caufas  indicat, 
quae  ipfum  commoverint ,  ut  fingula  Geometrice, non  autem  Optice 
delinearet;  partim  de  variis  ad  eruditum  architedum  Ipedantibus 
menfuris  agit,  nec  non  antiquas  &  recentes  Romanas  meniuras,  vari¬ 
asque  alias  ad  palmum  Romanum  redudas,  exponit.  Ad  ipfum 
vero  quod  attinet  Opus  fpiendidiflimum,  in  feptem  illud  libros  divi- 
fumeft  ab  Audore  nobiliflimo.  In  primo  de  Vaticani  agri,  vel  a 
vaticiniis,  vel  a  Vaticano  Deo,  penes  quem  effent  vocis,  humanae  ini¬ 
tia,  didijfitu  &  circuitu,  cujus  amplitudo  tredecimmilliaribus  Romae 
limites  excedebat,  dilputatur,  ©ftenditurque  Vaticanum  praecipuum 
fuiffe  Tufcorum  locum,  celebremque  &  conlpicuum  ante  principi¬ 
um  &  incrementum  R6mae.  Porro  de  memorabilibus  Vaticani  lo¬ 


cis  agitur,  fepukro  nimirum  8c  monumento  Romuli  ,  pratis  Quin¬ 
tiis,  circo  Neroniano ,  naumachia,  quam  fingunt  quidam,  Neronia¬ 
na,  via  Etrufca,  ponte  Sc  porta  triumphali,  folia  Trajana, porta  Aslia, 
monumento  pyramidali,  quod  Scipionis  Africani  fuiffe  putatur ,  de 
AiliiAdriankumulo,  ponte,  hippodromo,  nec  non  de  via  Aure¬ 
lia,  atque  Janiculo.  Inprimls  vero  eif  cus  Neronianus ,  fu  per  cujus 
latus  a  Conftantino  M.  antiqua  BafiJica  exftruda  fuit,  ftudiofe  de» 
fcribitur. 


Atque  ut  intelligatur,  quantum  magnificentia  &  majeftate  no¬ 
vum  templum  Vaticanum  veterem  Bafilicam  fuperet,  toto  libro  fe- 
eundo  delineatur  antiqua Vaticana  Bafilica.  Primum  enim  de  olficio 
formaque  Bafiliearum  agitur ,  quas  Graeci  fumUiis  Principibus  ,  Ro¬ 
mani  Regibus  confecrare  foiebant,  Sc  quibus  fimilem  Confiantinus 
M.  condendam  fulcepit ,  divo  Petro  Apoftolorum  principi ,  di  vince- 
que  fimuPomnipotentiae  devovendam.  Fadum  id  dicitur  anno 
G.j^odavo  die  poft  ejus  baptifoum  ,,  in  iT^kaiiprioco  nempe 


menso 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.M  DC  XCIV.  403 

memoriam  reliquiasque  D.  Petri  confervante,  inter  Circum  &  Vati¬ 
canum  montem^juxta  fanum  Apollinis,  ubi  Anacletus  Pontifex  an¬ 
no  106  oratorium  condruxit  &  coemi  ter  ium  pro  luminis  Pontifi- 
cibus.  Huic  Vaticanae  Bafilicae  fuccefTu  temporis  alia  nonnulla  ae¬ 
dificia  a  Pontificibus  fuere  adjeda,utex  delineatione  iclmographf 
ca  conflat,  quam  Paulo  V  Pontifice,  Tiberius  Alfaranus  accurate  c- 
laboravit,  quamque  affert  Audor  fblertiffimus,  una  cum  indice  ge¬ 
nerali  &  cafligato  rerum  maxime  memprabilium ,  quae  fuerunt  in 
Bafilica  veteri,  curti  aliis  fabricis  contiguis.  Porro  cum  lingularis 
fuerit  cantheriorum  compaginatio,  qui  teda  navis  majoris  fufFulcie- 
bant,  &  tam  firma, ut  non  folumillaefiperditerint,fed  cum  dedrue- 
retur Bafilica,  ad  teda  palatii  Farnefiani  fuflinenda  adhibiti  fuerint, 
hanc  feorfim  deferibit,  architedbsque  monet ,  ut  follicitam  dillici- 
diorum  curam  gerant,  tedaque  ita  efforment,  ut  <$e  declivitatem  de- 
bitam  habeant,  (Sciubjedae  cantheriis  trabes  [corde)  quae,  ut  teda^ 
fpatiofafuilineant,ex  pluribus  partibus  componi  f©lent;rite  coag¬ 
mententur.  : 

Tertius  liber  de  translatione  agit  Vaticani  obelifei,  primum  Cx* 
fari, deinde  fandiffimae  Cruci  dedicati ,  ipfiusque  eredione ,  quanu 
Michacl  Angelus  Buonarota  Julii  II  &  Pauli  III  tempore  detreda* 
rat fufeipere ,  feliciter  vero  aufpiciis  Sixti  Vanno  1586 ,  d.  10  Se¬ 
ptembris,  ope  800  operariorum ,  46  ergatarum  ,  &  equorum  140, 
perfecit  Dominicus  Fontana,  Cum  vero  arduum  oppido  fummi- 
que  ingenii  fuerit  hoc  opus ,  in  quod  nummi  fcutati  {[cudi)  36975 
impenfi  dicuntur,  hinc  n^achinae  omnes,  nec  non  contignationes  ex 
variis  trabibus  coagmentatae, quibus  tam  vadum  onus,  nempe  li¬ 
brarum  1043537,  (fi  pondus  fupelledilis  ferreae  obelifeum  praecin¬ 
gentis  connumeres )  a  fontana  fublatum  fuit,  defcdbuntur. 

In  quarto  libro  qu$s  ante  templum  occurrunt  rccenfentur,  area 
nimirum,  &  porticus  ex  quadruplici  columnarum  ferie  ab  Alexan¬ 
dro  VII  opera  Bernini  equitis  exdrudse,  uf  defenderet  populum  ad 
templum  commeantem  ab  aeris  injuriis.  Nam  256  columnae  tan¬ 
tae  craffitiefiut  tres  viri  brachiis  extenfis unam  vix  cingere  poflint, 
&  odogintq  ftatuas.fudinentes,  elhpfis  in  formam  fiint  difpofitae,qu« 
ambulacris  rcdilfneis ,  per  quae  ad  palatium  Pontifici ,  fcalam  regi¬ 
am  &  templum  patet  adi tus?  cum  templo  cohaeret.  Quod  quam- 

Pfp  z  vi® 


I 


404  ACTA  ERUDITORUM 

vis  ftupendum  plane  cenfeat  aedificium,  nullique  Romanorum  vete¬ 
rum  fabricae  poftponendum  Audior  ingeniofiffimus,  non  diflimulat 
tamen, ejus  fundamenta  nori  rite  efiepofita,  &  proinde  fornices  li¬ 
cet  anguflos  jam  disruptos ;  praetereaque  id  habere  incommodi, quod 
anguli  procurrentes ,  ubi  reUilinea  brachia  cum  curvis  ambulacris 
junguntur, magnae  populi  parti  eripiunt  plutei,  ex  quo  Pontifex  be- 
nedi &ionem  dare  folet  ,  confpaUum.  Ita  autem  comparatae  fimt 
columnae, ut  ba  fis  ex  ordine  Tufcano,fcapus,  epiftylia,  zophori  & 
cororiices  ex  Jonico ,  capitula  ex  Dorico  fint  defumta.  Laudan¬ 
tur  quoque  fontes  duo  fummo  cum  artificio  in  area  Vaticani  templi 
confirudi,  necnonfcala  regiaaBernino  aufpiciis  Alexandri  VII  ae¬ 
dificata.  Cum  autem  locus,  unde  oculus  rite  contemplari  potefi: 
ingentem  molem  Vaticanam,  fit  in  S.  Angeli  ponte,  eousque  aream 
producendam  feadet  Eques  do&iffimus ,  novisque  ambulacris  & 
turri  campanaria  exornandam. 

Quintus  Uber  totus  efi:  in  Bafilica  recenti  fingulisque  ejus  parti¬ 
bus  defcribendis.  Illius  aedificationem  animo  primum  conceperat 
Nicolaus  V,  &  poft  ejus  mortem  aggreffus  eft  Julius  II ,  cum  evi¬ 
dens  jam  immineret  veteris  ruina  Bafilicae.  Prae  reliquis  autem_» 
arehite$orum  delineationibus  futuri  templi,  Bramantis  typus  ap¬ 
probatus  fuit,  quem  deinde,  cum  vaftus  nimium  judicaretur, contra¬ 
xit  Antonius  San&ogallehfis*  quo  mortuo  Michael  Angelus  Buona- 
rota  dbnuo  reformavit  typ^m  Antbnii, opusque  ftrenue  urfit.  Buo- 
narotae  autem  veftigiis  inftiterurit,  qui  firccefiere  architc&i ,  JaCobus 
Barozius  dc  Vignola ,  &  qui  tholum  Sixti  V  tempore  abfolverunt, 
Jacobus  a  Porta,  &  Dominicus  Fontana.  Tantorum  igitur  viro¬ 
rum  cura  &  dexteritate  feliciter  abfolutum  fuit  opus ,  quod  parti  ve¬ 
teris  Bafilicae  Julii  II  tempore  dirutae  fiicceffit.  Atque  hic  imprimis 
commemorandus  efiBupendiis  ille  duplex  thdlus ,  cui  par  nullus  in 
orbe  nullusque  fecundus,  fi  magnitudinem  Ipe&es  &  eleganti  anu. 
Ufi  equidem  veteres  quoque  funt  fimplicibus  tholis  ad  templa  con¬ 
tegenda, ex  quibus  Panthei  tantum  &  S.  Sophiae  Byzantii  temporum 
injurias  evaferunt.  Sed  cum  interior  quidem  illorum  fuperficies  gra¬ 
ta  oculis  accidat,  non  autem  exterior  ,  quae  deprelfa  nimium  adpa- 
ret,  lagacifiimus  Brunellefcus  primus  Florentiae  duplicem  tholum^, 
exteriorem  <3c  interiorem,  o&angulari  forma  templo  Mariae  de  Flori- 

.  ,  bus 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  405 

bus  impofuir,  &  turricula,  per  quam  illabitur  lumen  ( Italis  lanterna) 
exornavit.  Hunc  tamen  longo  fuperavit  intervallo  Buonarota, 
qui  circularem  formam  tholo  Vaticano  tribuit,  modulumque  ela¬ 
boravit,  fecundum  quem,  Sixto  V  Pontifice,  fuit  exflrudus.  Quum 
autem  idem  artifex  templum  pilis ,  ftylobatis ,  eolumnisque  exor¬ 
nans  receffcrit  a  legibus,  quas  in  veterum  monumentis  obfervatae  cer¬ 
nuntur, id  eidem  vitio  non  effe  vertendum  cenfet  nobiliflimus  Fonta¬ 
na, quandoquidem  fublimibus  illis  ingeniis  artisq;  apprime  callenti¬ 
bus,  tanquam  novis  legislatoribus ,  novas  quoque  regulas  archite- 
donicas  condere  liceat.  Denique  ut  manifeftum  fiat,  quanta  fit 
hujus  aedificii  firmitas,  ad  calculum  revocat  Audor  parietum  fun¬ 
damentorumque  foliditatem,&cum  Panthei  flrudura  confert,  os- 
tenditque  rimulam  unicam  exilem  non  effe  indicium  relaxationis 
partium,  quippe  cum  tanto  temporis  intervallo  non  creverit,  exte- 
riorque  tholus  illaefus  omnino  perfiiterit.  Non  eandem  meretur 
laudem  pars  altera  Vaticanas  bafilicae  addita  a  Paulo  V,  opera  Caroli 
Maderni,  qui  relida  plafiica  arte  nomen  Architedi  fum ferat. Nam  <3c 
fundamenta  parum  firma  effecit,  6c  ita  difpofiiit,  ut  non  in  diredum 
jaceant  cum  parte  priori  primaria  ,  erroremque  fero  animadvertens 
ab  iis,  quantum  poterat, deflexit,  &  tantum  aedificium  extremae  quali 
fundamenti  crepidini  impofuit.  Ad  quod  cum  non  advertiffet  a- 
nimum  Berninus,  &  angulo  extremo  turrim  campanarkm  inaedifi- 
cafiet, diruenda  ea  fuit,  cum  jam  ad  coronidem  fere  perduda  fuiffet : 
quanquamfervaripotuiffet, fi  Longi  &:  Ferreri  architedorum,  qui¬ 
bus  &  Fontana  nofter  adftipulatur ,  con filiis  locus  fuiffet  relidus. 

Libro  fexto  de fumtibus  templo  Salomonis,  nec  non  templo 
Vaticano,  ejus  porticui,  fontibus,  &c.  impenfis  difquirit  Audor,  & 
probare  cOhtendit,  fi  fpedes  infigniteraudum  noftro  tempore  auri 
pretium,  fumtusutriusque  templi  inter  fe  paene  eife  jequales,  &  fpati- 
um,  quod  occupat  templum  Vaticanum,  cum  palatio  &  horto  Pon¬ 
tificis,  ter  fere  continere  templum  Salomonis. 

Libro  vero  feptimo  comparatur  Vaticana  Bafilica  cum  Pan¬ 
theo,  nonnuliis  celeberrimis  Afiae  templis,  templo  item  Jovis  Capi¬ 
tolini,  Pacis,  6cS.  Mariae  de  Floribus,  eum  quidem  in  finem,  ut  haec 
omnia  longe  inferiora  Vaticano  templo  effe  adpareat. 

Caeterunx  opus  hoc  fplcudidiffimum,  &  totum  pame  refertum 

PRP  3  figuris 


4o6  ACTA  ERUDITORUM 

figuris  acciiratiffimedeferiptis<$c  nitidiffime  seri  incifis,  quampluri- 
ruis  in  locis  varias  complectitur  regulas  architectonicas  utiliffimas. 
¥»g.  pe  105,  dc  tectorum  declivitate  debita,  &  incifuris  trabium  co¬ 
agmentandarum  rite  faciendis ;  p.  193,  de  altitudine  trabeationi-s 
columna  ordinis  Corinthii  &  Romani  invenienda ,  per  mediam., 
proportionalem  inter  quartam  <3t  quintam  partem  altitudinis  colu-* 
mnas  5  p. 267,  293  de  fundamentis  rite  jaciendis  ;p.  2g1.de  contruen- 
dis  portis  &  frontifpiciis  j  p.  325,  333.  3 fir.  fl.  de  contruendis  tholis 
tam fimplicibus quam  duplicibus,  &;  turriculis  quas  lanternas  vo¬ 
cant  $  p, 413.  de  lignorum  compaginatione  ad  cxftruendos  fornices. 
Quas  haud  difficulter  aflequentur  Architecturae  Audio  fi,  ipfura  fi  ad¬ 
eant,  vel  mediocriter  tincti  cognitione  linguae  Italicae,  limpidiffi- 
mum  Fontanae  fontem  potius, quam  aon  dare  ubique  fluentem  rivu¬ 
lum  Latinum. 

LIBRI  SALOMONIS :  PROVERBIA, 

Ecclejiajtes ,  Canticum  Canticorum ;  Sapientia , 

Bcclefipiflicus .  Cum  notis  /scobi  Benigni  Bojjhet,  Epi- 

/cogi  Mddenfs,  Ac  ce/ferunt  ejusdem  fupplen- 

da  in  Pfalmos . 

Pannis, apud  Jo.  AniffGn.1693.  in  8. 

1.  Alphab.  piag.  21. 

EX  opera,  quam  in  Salomonaeos  hofce  libros, itemque  in  Eeclefia- 
fiicum  ac  librum  Sapientia:  impendit  celeberrimus  Bojfuetus  >  pri¬ 
mo  loco  nobis  delibandae  videntur  praefationes'1,  quas  ille  lingulis 
praefixit,  quaeque  ob  fuum ,  quem  praeftant ,  ufum  ficco  pede  nom, 
tranfiliendae  fiant. 

Et  PROVERBIA  quidem  dum  aggreditur,  caufam  ante  0- 
mnia  determinat,  ob  quam  Salomoni  vifum  fuerit,  de  morum"  difei- 
plina  non  ordine  quodam  ac  longa  oratione  diflerere,  fed  brevia  fal- 
tem  decreta  figere?  quod fcilicet hoc  adjumento  fublevare  memori¬ 
am,  ftimulos  crebris  vclut  ictibus  eo  magis  incitantes  adhibere,  ipfa- 
quevaiietate  quemvis  oblectare  voluerit.  Poflea  commonftrat,ut 
mhil  ad  moralem  Phflofophiam  amplius  defideraripofiit,  fi  quis  has 


MENSIS  NO  VEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  407 

iplas  lentendas  accurate  perdidicerit:  prout  etiam  per  exempla  non¬ 
nulla  edocet,  quaelpeciatipnadceconomiam  muniaque  feduli  patris- 
familias ;  ad  politicam ,  ac  Regum  &  regnorum  robur ,  dignitatem^* 
felicitatem ,  publicorumque  conliliorum  rationem ;  ad  privatam^ 
denique  vitam  commode  inftituendam  pertineant.  Docendi  ratio¬ 
nem  maximopere  commendat,  liquidem  ad  vivum  velut  omnia  de¬ 
pingi,  '&  coram  oculis  collocari  ipfarum  rerum  imagines  videamus* 
aliaque  heic  reperire  detur, quas  Salomone  caeteris  in  feculo  lententia- 
rum  aufloribus  multum  antecellere  manifefto  comprobent ,  prasci- 
pue, quod  veram  lapiendam,  cultum  fcilrcet  ac  timorem  Dei,  linee- 
ramque  pietatem  fundamenti  loco  ponat  &  ubique  commender? 
quam  alii  Sapientes  nec  fando  noverint, aut  primoribus  laltim,quod 
ajunt, labris  deguffaverint,  Interim  pro  V.T.  ratione  promiffiones 
minasque  tantum  temporales  adhiberi,  fed  hominem  fpiritualem_>* 
hoc  eft,  Chrilfianum,  fe  a  terrenis  divitiis  ad  coeleflis  regni  opes  erige¬ 
re  debere  annotat.  Everfionibus  primum  commendat  feptuagin- 
taviralem,  quae ,  licet  ab  Hebraeo  lubin  deflebat  longius,  ( cujus  rei 
caulas  e  fua  in  Pfalmos  praefatione  repetit, )  non  tamen  ideo  repudi¬ 
anda  veniat,  cum  ante  Chriftum  natum  per  Synagogas  omnes  obti¬ 
nuerit;  cum  ab  Apoftolis,  plerisque  etiam  proverbiorum  locis  inde 
mutuatis ,  frequentata;  cum  ab  Ecclef  a  Orientali  perpetuo  ufu  reten¬ 
ta  ,  &  a  Latina  quoque  ufurpata  fuerit  tanxdiu,  donec  egregia  S.  Hie- 
ronymi  opera  Hebraicae  veritati  cefierit.  Et  veterem  fine  Latinam 
verfonenv,exLXX.  dedudam  rivulis, innumerabiles  Patrum  Latino¬ 
rum  locos,  maxime  Ambrofi,  repraefentare ;  aft  HieromymianamL» 
non  modo  fublecutae  Ecclef  ae  6c  Synodi  Tri dentinae,  verum  etiam 
jaminde ab  initio  S.Auguffini,hincfua  compingentis  fpecula,  autori- 
ratibus  egregie  muniri  obfervat,  tandem  que  Hieronymi  in  libros  Sa¬ 
lomonis  praefationem  adChromatium  &  Heliodorum ,  Epifcopos> 
itemqjLie  ffidori  Peluiiorae  epiftolam  quadragef mam  libri  quarti  do 
tribus  Salomonis  libris  fubjicit. 

Altera,  quae  ifthanc  excipit,  praefatio  ECCLESIASTEN  con¬ 
cernit,  Au  dforquetntum  illum  librum  unica  velut  hac  argumenta¬ 
tione  concludi  arbitratur :  cum  vana  omrtia  fub  Sole  lint,  id  unum  in 
homine  magnum  verumque  effe,  f  •  Deum  timeat,  praeceptis  ejus  pa¬ 
reat,  &  futuro  judicio  purum  atque  integrum  fe  fervet.  Hujus  en- 


4og  ACTA  ERUDITORUM 

thymematis  primam  partem  rerum  humanarum  enumeratione  tan¬ 
tique  Regis  experimento  conflare ,  alteram  vero  in  c.  XII,  13. 14.  con¬ 
tineri  affierit*  De  tempore,quo  ille  feriptus  fit,  mentem  fuam  ita-* 
aperit,  ut  ampledatur  traditionem  Hebraeorum,  poft  Salomonis 
poenitentiam  ideo nflituendum videri adeverantium ,  ac  iflis  fe  in¬ 
du  dum  fatetur  rationibus,  quod  nonnifi  in  devium  Salomonem  qua¬ 
drent,  quae  cap.  VII,  26.27.  itemque  c.  II,  10.  legantur.  Non  tamen 
nificonjeduramefle  hanc  opinionem  libens  concedit,  quandoqui¬ 
dem  Deo  placuerit,  tanti  Viri  errata  certa  effie,  falutem  vero  ac  refipi- 
fcentiam  in  dubio  verfari,  ut,  qui  flat,  eo  cautius  viderit,  ne  cadat. 
Mox  Grotiifententiam,quifub  Salomonis  refipifeentis  nomine  poft 
Babylonicam  migrationem  c 011  fi  dum  fuiffie  hunc  librum  perfuadere 
soliis  conetur,  refellit,  fundamentum,  cui  ille  innitatur,  fubvertit; 
quod  nempe  e  Chaldaicis, quae  heic  fint  obvia, vocabulis  tale  quid  col¬ 
ligere  non  liceat,oflendens,  cum  &  pauca  ifla  fint,  Se  C  plura  quoque 
effient,  obftet  tamen  notum  illud,  quod  inter  affines  &  ejusdem  fere 
ingenii  linguas  multa  vocabula  foleant  effie  communia ,  &  quod  fa¬ 
miliare  admodum  fit  elegantiffimis  Scriptoribus ,  praefertim  in  feri- 
ptis  eruditis,  pro  quo  &  praefens  reputandum,  ex  peregrinis  linguis  a- 
liquid  infpergere.  E  verfionibus  antiquam  Gratcam  veritati  maxi- 
me  inhaerere  dicit, fecus  ac  in  Proverbiis ,  quae  diverfitas  in  aliis  quo¬ 
que  libris  reperiatun  unde  argumentari  detur,  eam  ver(ionem,quam 
LXX.  dicimus,  non  uno  audore  neque  una  forfitan  aetate  confcri- 
ptam.  Latinam  ex  illa  Interpretum  feptuaginta  deducam  ant£-> 
Hieronymum  univerfam  occidentalem  Ecclefiam  frequentaffe,  pro 
alia  vero  habendam  a  Vulgata,  ficuti  &  Hieronymus  quandam  ex 
Hebraico  fonte  confecerit,  quae  in  ejus  commentariis  ad  Paulam  <3c 
Euftochiumreperiatur.  Ipfum  porro  antiquam  vulgatamad  Ori- 
genianorum  exemplorum  normam  emendaffie,  qui  tamen  labor 
nunc  amplius  haud  fuperftes  fit.  Tertio  vero  loco  eam ,  qua;  nunc 
Vulgata  appelletur, dedifle  fubjicit,  &  hanc  quidem  cum  Hebraeo 
textu  multis  in  locis  non  adeo  congruere  haud  diffitetur ,  generatim 
aliquot  varietatum  fontes  recludens.  De  commentariis  innume¬ 
ris  tacere  mavult ,  unumque  fe  habuiffie  dicit  Hieronymi  ad  Paulam 
Euftochium,  qui  e  dodorum  judicio  &  perfpicuitate,  &  elegantia, 
6c  eruditione ,  variarumque  rerum  fcientia  proflet  caeteris  5  unde_, 


& 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.M  DC  XCIV.  409 

&  praefixum  eidem  prooemium  fub  finem  hujus  fuae  praefationis 
exhibet. 

In  tertia, Salomonem  per  totum  CANTICUM  fe,captosque_> 
fuos  erga  filiam  Pharaonis  affedus,in  exemplum  proferre,  dumque__> 
in  vera  hiftoria  ea  fingat,  quae  flagrantiflimo  amori  congruant,  aptis- 
fime  fub  elegantis  fabulae  involucris,  coeleftes  amores  Chrifiique  & 
Ecclefiae  conjundionem  delineare  afferit.  Et  hac  in  re  praevium  ipfi 
facit  Davidem,  qui  PfiXLV  Salomoni  conjugium  inituro  epithala¬ 
mium  cecinerit,  eademque  figura  Chriffi  &  Ecclefiae  nuptias  celebra¬ 
verit;  iflo  folum  obfervato  diicrimine,quod  hic  vidorias ,  praelia at¬ 
que  heroica  profecutus,  ille  autem  amoris  vim  ac  fuavitatem  carmi¬ 
ne  molliori  complexus  fuerit;,  majeftate  paulifper  fepofita  paftorem^ 
induens, ac  in  idem  vitae  genus  Pharaonis  filiam  traducens.  Uti  au¬ 
tem  antiquos  mores  imitatus  pafloralem  eclogam  canere  inflituerit, 
ita  hanc  mfeptem  dies  divifam  videri.  Neque  enim  diei  ac  nodis 
paflim  in  hoc  cantico  recurrentis  vices,  temere  memoratas  efle.  Au- 
dorqueproin  eas  ad  feptenum  numerum  reyocavit,  cum  Hebraeis  o- 
limufitatumfuiffe  confiet,  ut  nuptias  per  feptem  dies  celebrarent, 
Iftas  vero  feptem  dies,  quarum  fpatio  furnn  hoc  nuptiale  carmen  Sa- 
lomo  definiverit,  ita  fe  invenifle  arbitratur, ut,  quod  e  notarum  col¬ 
latione  patet,  ad  primam  caput  I.  &  fex  verficuli  fequentis  cap.  II ;  ad 
fecundam  reliqua  hujus  capitis  pars  ;  ad  tertiam  cap.  III, IV,  &  quin¬ 
ti  verfus  adhuc  primus ;  ad  quartam  non  caput  modo  quintum,  fed  & 
e  fexto  verficuli  ppiores  odo  5  ad  quintam  verfus  nonus  eum  rdi- 
quis,  caput  item  feptimum  usque  ad  v.  10;  ad  fextam  v.  ii.  12,1$,  capi¬ 
tis  feptimi,  &  v.  1. 2. 3.  capitis  odavi ;  ad  feptimam  denique,  refidua_» 
Cantici  portio  referridebeat.  Prima  nempe  die  ait  fponfam  formae 
fuae  diffidere  ejus  que  vitia  excufare,  atque  iis,  quae  fenfus  magis  affi¬ 
ciunt,  pietatis  illecebris  ac  veluti  blanditiis  deledari.  Segunda>coi*- 
verfam  recens  ad  perfediorfs  vitae fludium,  in  ipfis  converfionis  ini¬ 
tiis, anteadae  vitae  tot  peccatis  obnoxiae  commemoratione  ac  taedio, 
novaeque  deliciis  a  fponfo  invitari  ad  folitudinem,  reliquiasque  cupi¬ 
ditatum  exterminare.  Tertia  incipere  amoris  exercitationes,  in¬ 
flammari  fponfam  ,  fi^rique  perfediorem.  Quarta  exercitatio¬ 
nem  enevehemehfiof  em  gravioremque  cruciatum;  animaeque  non 
tantum  gratiam  a4di,fe4i;obur  etiam  ac  vim,  qua  &  hoftium  fran- 

CL3  <1  Sat 


ACTA  ERUDITORUM 


gat  impetus,  Sc  fupra  perfediffimas  animas  [extollatur.  Quinta-» 
non  folumfponfo, fed  caeteris  quoque  omnibus  eam  effe  miraculo* 
Sexta,  quo  ifta  fit  fiplendidior,  tanto  magis  eam  properare  ad  folitudi- 
nem,eoque  jam  fponfum  ultro  invitare,  ut  amori  liberius  Sc  fine  ulla 
interpellatione  ferviant.  Ultima  tandem  in fponfum  recumbere-»* 
utveluti  fuaviffimo  Sabbatho  conquiefcat.  Ifta  vero  fingula  ita_» 
pertractari  vult,  ut  quis  amorem  humanum  divinumque  complexus 
allegoriam  exequatur,  fed  caprearum  cervorumque  in  morem  vix 
pede  terram  attingat ,  confeftim  autem  ad  exceifiora  fefe  efferat. 
Id  quod  in  fuis  commentationibus  feciife  obferventur  Origenes, 
Philo  Carpathius,  Bernhardus, quorum  adeo  veftigia  <3c  ipfe  prefferit, 
non  pofthabitis  tamen  iis*  quae  Theodoretus,  Gregorius  M.  Beda, 
Sandius,  aliique  erudite  ac  pie  ad  hunc  librum  congefferint. 

SAPIENTIAM,  quam  vocat ,  SALOMONIS  ut  inter  fcri- 
pta  divina  referat, in  praefatione  eidem  praemifla  modis  omnibus 
annititur,  Sc  S.  refragatur  Hieronymo,  quod  libros  tales  ab  Ecclefia 
legi  in  aedificationem  plebis,  non  ad  audoritatem  ccclefiafticorum 
dogmatum  confirmandam  dixerit.  Auguftinum  etenim  ad  confu¬ 
tandam  haerefin  Pelagianam  paffim  hujus  libri  didis  ufum  fuiffe-», 
quod  &  Cypriano  in  opere  adverfiis  Judaeos  arriferit.  Ejus  inte- 
rimaudorem  non  ipfiim  facit  Salomonem,  fed  fub  illius  faltim  no¬ 
mine  fcriptam  arbitratur, irfmedio  relinquens,  quisnam  iftud  munus 
in  fe  receperit,  quandoquidem  de  Philone  Judaeo  incerta  adhuc  con- 
jedura ,  Sc  fcrjptionis  tempus  aeque  incompertum  fit.  Duas  ejus 
partes  conftituit,  quarum  prima  fit  commendatio  fapientiae ,  usque_» 
ad  caput  ndnUm,  ubi  prolixiffima  &  ad  finem  usque  libri  deduda_> 
precatio  incipiat,  in  qua  prifca  recolatur  hiftoria,  Sc  in  tuenda  pio_» 
gente  ejusque  hoftibus  ulcifcendis  divinae  juftitiae  ac  fapientiae  arcana 
ab  ipfa  rerum  origine  uberius  pandantur. 

Ultima  praefatio  circa  ECCLESIASTICUM  occupatur ,  cujus 
autofem  fuiffe  contendit  Jefum,  filium  Sirach,  qui  eumHebraico  pri¬ 
mum  iermone  fcripferit,  e  quo  ab  ipfius  nepote ,  (quodcunque  tan¬ 
dem  nomen  is  habuerit, )  in  Graecum  fuerit  translatus.  iEtateiTL, 
vero  fcriptiindeaeftimat,  quod  eo  tempore  gravem  Judaeis  a  gentili¬ 
um  Regibus  incubuiffe  vexationem  multa  ejus  loca  doceant ,  quod¬ 
que  fada  in  cap.  L.  Simonis,  Onias  filii,  mentio  circa  hujus  tempo¬ 
ra 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  411 

ra  Siracidem  ciaruiffe  confirmet.  Duos  autem  hac  appellatione 
infignitos  a  Joiepho  memorari,  Simonera fcilicet primum,  qui  vo¬ 
cetur  Juftus,Oniae  primi  filium, fecundi  Oniae  patrem,  dc  Simonem., 
fecundum,  Oniae  fecundi  filium,  Oniae  tertii,  viri  maximi  &  fan- 
diffimi  patrem,  fub  quo  vexationem  Regum  Syriae  coepifie  Mac- 
cabaica  teftetur  hifioria.  Et  fecundi  illius  Simonis  aevo  Ecclefia- 
ftici  audorem  fua  haec  confignafle,ab  Eufebio  perhiberi  dicitjfed  ipfe 
ab  eodem  recedit,  non  ob  eam  modo  rationem,  quod  Nofter  nonnifi 
eos  celebraverit,  qui  jam  vita  efient  fundi,  fed  quod  etiam  Simonis 
hujus  tempora  pacatifiimafuilfe  confiet,  adeoque  Siracidis  lamentis 
atque  precibus  locum  concedere  haud  videantur.  Firmam  ergo 
hujus  libri  audoritatem  adOniam  tertium, quo  vivente  fubAntiocho 
Epiphane  dira  perfecutio  Judaeos  exercuerit,  hoc  eft,  fecundum  Uffe- 
rianas  rationes,  ad  annum  ante  aeram  Chrifiianam  circiter  centefi- 
mum  feptuagefimum  primum,  ab  U.  C.  fere  quingentefimum  o- 
dogefimum  fecundum  extendit.  Interpretationem  vero  a  ne- 
pote  dicit  editam,  cum  Ptolomseus Phyfcon ,  qui  &  Evergetae  ti¬ 
tulum  e  nummis  quibusdam  indeptus  fit,  regni  cum  fratre  Philo¬ 
metore  initi  annum  ageret  odavum&trigefimum,  qui  ipfie  cente- 
fimum  trigefimum  fecundum  ante  Ghrifii  nativitatem  conficiat, Jo~ 
anne  Hyrcano,  Simonis  Maccabaei  filio,  Pontificis  tunc  munia  ad- 
miniftrante.  Latinae  interpretationis  audorem  ignorari,  multumque 
eam  ab  hodierna  Graeca  dilcrepare  haud  difiimulat ,  ut  omnin©  ne- 
ceflum  fit, alium  ei  ledum  effeGrsecum  codicem, ac  illum, quem  nunc 
habeamus;  prout  &  ea,  quam  Flaminius  Nobilius  e  Graeco  Sixtino 
adornaverit,  aliquot  in  locis  clarior  Graeco  que  textui  convenientior 
fieri  potuifiet.  Caeterum  quae  de  libri  contentis ,  diftributione,  au- 
doritate  commentatur ,  prolixius  referre  non  vaca-t.  Iftud  folum 
addimus,  quod  in  caufa,  cur  Salomonis  gerat  titulum*  indaganda 
Ifidorum  fequatur  Hilpalenfem,  qui  propter  nimiam  lenius  cum 
Ecclefiafte  fimilitudinem  &  eloquii  parilitatem  id  fadum  efie  exi- 
Rimet, 

Et  haec  quidem  e  Pr<cfdti6nihm  libuit  excerpere.  De  notis 
ipfis  id  dicendum  venit,  quod  breviores  fint  ut  plurimum,  lententi- 
asqueufui  accommodent,  ac  Scripturas  Scripturis  fedulo  illuftrcnt. 
Equidem  in  Cantico  prolixiorem  paulo  fele  Audor  exhibet ,  cum  u- 
bique  geminum  adducat  fenfum,  hifiofieum  alterum,  quem  ipfe~> 

Qjq  i  vocat 


412,  ACTA  ERUDITORUM 

vocat  proximum,  de  Salomonis  &  fpenfse  Aegyptiacae  ,  alterum  al- 
kgoFieum&myfficum,deChrifH  &  Ecckiiae  beato  conjugio  ca- 
ftisque  deliciis.  In  poftremo  tamen  profequendo,  non  tam  fuos 
quam  Patrum  exponit  fenfus,  quorumnon  mediocrem  apparatum 
eum  invenerit,  etiam  in  optimis  quibusque  feligendis  amplam  face¬ 
re  fegetem  indu&us  eft.  Sicubi  tamen  dc  in  reliquis  efflagitare^ 
neceffltatem  opinatur,  calamo  luo  fraena  laxat  uberius,  utputa, quan¬ 
do  ad  Coh.  XII,  7  Grotii  fententiam  examinat,  qui  loco  ifti  paralle¬ 
lum  faciat  effatum  Euripidis :  reverti  res  omnes  eo ,  unde  ortae  fint, 
corpus  quidem  in  terram ,  Ipiritum  vero  ad  aethera.  Sed  Aucior 
nofter  parum  id  abeffe  dicit  ab  illo  Virgilii  :  atque  in  ventos  aura_, 
recellit.  Quando  item  Sir.  LI,  14.  in  verbis :  Invocavi  Dominum, 
Patrem  Domini  mei;  haudquaquam  a  Chriftianis  demum  iftud 
%v%i8  additum  fuiffe,  contra  eundem  Grotium  oftendit.  De  ce¬ 
tero  brevem  capitibus  lingulis  praemittit  fummam,  textumque  li¬ 
brorum  e  Latina  vulgata  depromit,  ita  tamen ,  ut  in  Ecclefiafte  Hie- 
ronymianam,  in  Ecckfiaftico  Sixtinam,quam  dicit,  verfionem  limul 
exhibeat» 

Appendicis  loco  fuppknda  quaedam  in  Pfalmos  addit,  notas 
fcilicet  luas  fuper  eos  olim  editas  aliquot  in  locis  emendans.  Cum 
enim  multos  queri  cognofceret ,  a  novitiis  expolitoribus  obfcurari 
Prophetarum  de  Chrifto  vaticinia,  praefertim  Davidica,  quae  caeteris 
clariora  habeantur,  exemplis  quibusdam  in  medium  allatis  haec  ta¬ 
lia  vindicare  ftuduit.  Ac  in  prooemio  quidem  adverfus  Grotiuiru, 
ejusmodi  teftimoniis  geminos  affingentem  fenfus,  ex  inftituto  dilpu- 
tat,  &poftmoduminPf  II,7.XVI,8.XLV,7.  CX,  i.  3.  XXII,  17. 19. 
LXVIII,  2  2.CIX,g.  diferte  ac  proprie  de  praecipuis  Chrifti  myfteriis 
fcrmonem  effe,folid is  argumentis  evincit.' 

LETTRE  DE  MONSIEUR  DE 

Vrigny  &c. 

i.  e. 

Epiftola  Domini  de  Vrigny  5  contra  Antitrini- 

tarios, Tolerantes, &  Moraliftas,  cum  Animadver- 
(ionibus  ad  librum,  cujus  titulus :  Religio 

naturalis.  • 

1 69$  in  8.  Plag.  & 


Nun- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  413 


Unquam  defuerunt  quidem  inter  coejedis  do&rinas  vindices, 


JL>I  qui  drenuc  obviam  irent  Chrifti  Servatoris  hodibus,  Sociaia- 
nis’;  &  inter  Reformatae  EcclefiaeDodores  cumprimis  hoc  munere 
fundi  funt  Marefius,Hornbeckius  Jurius,  Claudius,  Abaddius :  nihilo 
fecius  tamen,  ut  precibus  amici  faceret  fatis  Epiftolae  hujus  A  udor, i- 
pfe  quoq;  cum  illisdefcenderein  arenam ,  non  detredavit.  Ea  tamen 
lege,  ut  non  aliis  armis ,  quam  quae  Scriptura  Sacra  illi  fuppeditaf, 
pugnet,  inconfiiltae  lapientia:  ede  credens, Metaphyficorum  cohortes 
vecare  in  fubfidiiim; 

Hoc  ergo  libi  addruendum  praecipue  fumpfit ,  GjhridunL» 
Servatorem  nodrum  elTe  verum  Deum.  Quod  fi  quis  evicerit, 
haud  difficulter  ab  Antitrinitariis  impetrabit,  ut&  Spirirum  Sandum 
pro  vero  Deo  reputent.  Provocat  autem  ad  divinarum  literarum 
documenta  luculentiffima.  ,  Ab Efaia,  divino  vate,  Melfias  diferte 
vocatur  Deus,  c.  VII. 14.  Magi  atque  paftores, cum  nafceretur ,  divi¬ 
no  eum  prolecuti  liint  honore,  Matth.II.2j.  Cum  folenni  quali  ri¬ 
tu  per  baptilinum  confecraretur ,  vox  Numinis  delapfa  coelitus  ,o- 
mnesde  eadem  re  certiores  reddidit,  Luc.III.22.  Ipfe  Servator 
hoc  innuit ,  cum  fe  Dominum  Davidis  vocat,  Mattb.XXII,  Enim- 
vero ex ipfa Domini  voce, non  contemnendum  nafeitur  argumen¬ 
tum.  Haec  enim,  in  novo  praecipue  foedere  ,  divinitatis  index  ed. 
Colligitur  idem  ex  mandato,  quo  Chrifli  difcipuli ,  in  nomine  Pa¬ 
tris,  Filii,  &  Spiritus  Sandi,  omnes  homines lalutari  lavacro  initia¬ 
re  jubentur,  Matth. XXVIII jj.  Quod  oraculum  non  tantum  Ser¬ 
vatori  nodro  Ghrido ,  fed  &  Spiritui  Sando  divinitatis  honorem_» 
praeclare  vendicat.  Quid  enim  quaefo  opus  fuillet,  inter  Patrem.# 
&  Spiritum,  medium  Filio  tribuere  locum,  nili  Spiritus  Sandus  di- 
dinda  fitperfona?  Quam  ineptum  fuillet, virtutem  Dei ,  reipla 
cum  Deo  eandem,  ab  eo  ita  fejungere?  Johannes  vero,  Chrido 
qui  longe  carislimus  fuit,  tantum  non  ubique  hoc  inculcat.  Ver¬ 
bum  apud  Deum,  quin  ipfum  Deum  fuiffe  ,  per  illud  eunda  fuifle 
condita,  tedatur  diferte.  Tantam  vim  hifce  aliisque  viri  fandilfimi 
documentis  inelfe  Audor  arbitratur,  ut  quicquid  refponluri  lint  ve¬ 
ntatis  hodes,  tale  tamen  illud  fore  credat,  quod  cordatis  homini' 
bus  gravedinem  moveat  atque  tulfim.  Ex  quinto, decimo,  &  duo¬ 
decimo  capite  praecipue  hoc  commondrari  poted,  ubi  de  fe  talia  ef- 


p.  4. 


p.  6 . 


P 

p.  8* 

p.  p. 


p-  ^ 


P*H* 


ACTA  ERUDITORUM 

fatur  Servator  ,  quae  creaturae  fortem  infinitis  excedunt  modis.  Nec 
purgaffet  fe  ab  objedo  blafphemix  crimine ,  dum  refpondic ,  fe  iru. 
Patre?  &  Patrem  in  fe  effe ,  fed  fcelera  cumulaffet  fceleribus,  fiquidem 
non  fuifiet  talis,  qualem  fe  effe  praedicabat ,  verus  nimirum  aeter- 
nusque  Deus.  Quocunque  etiam  fe  vertant  fandiffimae  Trinitatis 
hoftes,  frigide  illud  Johannis  oraculum  c .  III ,  16 .  eos  interpretari 
necefieeft.  Ergone  tanti  fuit  creare  hominem  qui  ceteris  (alutis 
monfiraret  viam?  Cur  igitur  tantopere  hunc  amorem  lacer  Spiritus 
deprsedicat?  Taedere  tandem  hofce  homines  ineptiarum  debebat. 
Sed  ineptire  illis  folenne  eft.  Hinc  &  aliud  Servatoris  effatum.. 
Joh.FIII>58*  «que  ridicule  interpretantur.  ]am&  divum  Paulum 
in  fcenam prodire  jubet,  ad  convincendos  erroris  Antitrinitarios. 
Redarguit  ille  Romanos  Cap.L2p,  quod  tali  honore  creaturarru 
profecuti  fint?  qui  (oli  conditori  rerum  omnium  debebatur.  Aff 
nonne  ipfc  hanc  incurriffet  reprehenfionem,  fi,  quem  annuntiabat  il¬ 
lis  ,Chriftus  non  fuifiet  verus  Deus?  Spiritum  vero  Chriffiquo  pado 
Sc  Spiritum  Dei  vocare  potuifiet,fi  Chriftum  non  habuiffet  pro  vero 
Deo  ?  Sed  conftat  fibi  vir  divinus.  Egregie  enim  pro  hac  fenten- 
p.i6.adzo.  ^ja  pugnat  i.Cor.Xy  fi  conferatur  eum  Num.  XXIII,  item  Gal.Li. 

Philipp.  II.  6.  Colojf.  I  ij.  16.  Sc  alibi.  Sed  praecipue  in  primo  capi¬ 
te  Epiff.  ad  Hebrteos, tam  magnifice  de  Chrifti  Deitate  verba  fecit, 
utdifertehunc  in  finem  Apoffolum  Numinis  afflatu  perculfum, haec 
literarum  monumentis  confignaffe ,  Audor  credat.  Paulo  fuffra- 
gatur  Petrus  II.Ep.  hy  &  in  LEp.  F.  j  divus  Johannes,  &hic  rur- 
fus  tam  evidenter,  ut  quod  reponere  poffint,  non  inveniant  veritatis 
hoftes?  nifiillad?  fuppofitum  effe  ab  alio  hoc  oraculum,  nec  Johan- 
nem  agnofccre  audorem.  Inepte  profed® ,  cum  i )  in  pluribus 
codicibus  manufcriptis  extet,  eodernque  ufus  fit  Cyprianus  ;  2) 
Hieronymus  quoque  teftis nobis  locuples  fit,  Atianorum fraude cx 
quibusdam  codicibus  illud  fuiffe  erafum^  5  )  nexus  fublequentium 
commatum  idem  doceat  ;q)  nihil  aliud  dicat,  quam  quod  Sc  alia_» 
Scripturae  facrae  documenta  aeque  clare  Sc  diferte  inculcant.  Sed 
&  in  F.  cdp .  cpift .  I.  verf.2o.\fem  a  Johanne  innuitur, cum  quo  Sc  Ju- 
das  p.  4.  Epift.  fuae  confentit.  Agmen  claudunt  teftimonia,  qux  ex 
Apocalypfi  Johannea  Audor  collegit. 

Nec  luci  huic  caligo  offunditur  ex  illis  divinarum  littera¬ 
rum 


p.  15. 


P 


,21. 


p.  22« 


p.  24. 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  41J 

nim  oraculis,  qua:  Filium  Patre  minorem  efTe  afferunt.  Enim  ve¬ 
ro  cum  Chriftus  Servator  nofter,non  tantum  verus  Deus, fed  &  ve¬ 
rus  homo  fit, haud  difficulter  ab  unoquoq;,  quid  ad  ea  refponderi  de¬ 
beat,  intelligitur ;  Sc  qui  inde  caute  fuas  praefidium  aliquod  allatum  iri 
credunt,  Antitrinitarii,  nubes  atque  inania  prenfant.  Ceterum  u- 
lusefl:  Audor  novi  foederis  documentis  tantum,  tum  quod  in  libris 
V.T.nontam  clare  &perfpicue  hxc  dodrina  inculcetur,  tum  et¬ 
iam  maxime,  quod  N.  T.  librospluris  ipfi  Sociniani  faciant. 

Jam  ad  argumenta  ex  fidei  analogia  deprompta  progreditur. 
Vates  nimirum  divinos  praedixiffie  ait,  Meffia na  omnes  gentes  addu- 
durum  ad  cognitionem  &  cultum  veri  Dei.  Sed  vero  omnes 
gentes,  quae  Chriftum  pro  vero  Meffia  reputarunt,  cognoverunt  6c 
adorarunt  Deum,  prout  in  una  eflentia  divina  funt  tres  perfonae ,  Pa¬ 
ter,  Filius, &  Spiritus  Sandus.  Unde  confequitus, aut  Patrem,  Filium, 
&  Spiritum  Sandum  efTe  verum  Deum,  aut  Jefum  Chriftum  non 
effie  verum  Meffiam.  Propofitionem  extra  litem  efTe  contendit. 
Aflumpti  veritas  inde potiffimum, quod  omnes  gentes,  qute  Chri- 
ftianam  dodrinam  amplexae  funt  ,fimul Deum  agnoverint,  unum 
in  eflentia,  in  perfonis  trinum,  innotefeit.  Adeoqtie  argumen¬ 
tum  ex  propagatione  dodrinas  coeleftis,  ejusque  diffufione, praecipu¬ 
um  accipit  robur.  Antitrinitariumquendam,  qui  hoc  argumento 
urgebatur,  refpondifte  refert,  vaticinia  haec  nondum  efTe  impleta. 
Sed  utut  concedatur,  quod  cupiebat,  haec  demum  in  fecundo  Chri- 
fti  adventu  efle  implenda,  nihilo  fecius  ex  parte  impleta  fuifle,  nemo 
fanae  mentis  abnuerit.  Ridiculum  enim, quin,  impium  aflerere,  pri¬ 
mum  Chrifti  adventum  huc  pertinuiife,  ut  tantum  Antitrinitarii  ve¬ 
ra  aefalutari  cognitione  Chrifti  imbuerentur^  Id  quod  cum  fine, 
ob  quem  Meffias  inter  mortales  comparuit,  plane  pugnat.  Cum_> 
hac  via  fe  non  proficere  intelligeree  Antitrinitarius,  aliam  ingreflus 
eft,6c  ArianosSabellianosquc  vocavit  in  fub  fidium.  Sed  inepte; 
cum  hi  omnes  toto  coelo  a  fe  invicem  differant.  Hac  occafione_» 
Audor  monet,  hunc  demum  feliciter  cum  Antitrlnitariis  defccnde- 
re  in  arenam,  qui  ab  iis  impetrat  primum ,  ut  aut  Socinianorum.,  aut 
-Arianorum,  aut  Sabellianorum  ,  fententte  fe  adftipulari  profite¬ 
antur.  Hoc  enim  fi  faciant,  ut  placita  fecum  pugnantia  admittant, 
neeeffe  eft»  SedcumSotinianus  ifte,  de  quo  ante  fernao  erat ,  nec 

hac 


p.27. 


p.  2$. 
x  \ 


p  •  2q. 


p.  30^31» 


PT2* 


P-33‘34- 

P‘35- 


416  ACTA  ERUDITORUM 

hac  ratione  fe  expedire  poffet,  tandem  negavit  afliimptum,  addens, 
etiam  Mahumedanos  ad  veram  Dei  cultum  efie  addudos,  &  eos 
nihilo  fecius  Filio  atque  ac  Spiritui  Sando  divinum  denegare  ho¬ 
norem.  Digna  profedo  Sociniano  homine  refponfio  !  Jam  nullam 
fe  videre  rationem  Audor  ait,  quare  non  palam  ad  Mahomeda- 
norum  caftra  tranfeant.  Et' ita  quidem  copiae  illius  hominis  fuere 
profligatae.  Sed  vero  &  cetera  difeutit  Audor ,  quae  vim  hujus  ar¬ 
gumenti  infringere  videntur.  Forte  enim  quis  exifhmaverii?fenfum 
divinorum  oraculorum  hunc  efTe,  quod  gentes  a  cultu  idolortirrC 
faltem  fint  abducendi.  Ut  ut  autem  Chrifliani  in  alium  errorem,» 
lapfi  fint, Deum  trinum  in  perfonis  adorantes,  hunc  tamen  tole¬ 
rabiliorem  effe,  quam  gentilium  idofolatrfam.  Vaticinia  haec  igi¬ 
tur  fuerunt  adimpleta,  cum  ingens  illotum  numeras  fuerit,  qui  ab 
Ethnicorum  idololatriaad  Chrillianam  fidem  flmt  tradudi :  prae- 
fertim  fi  cum  illis,  qui  tempore  V.  Teframenti  ab  idololatriae  cri¬ 
mine  immunes  erant,  conferantur.  Quae  fime  perperam  ita  diile- 
runtur.  Enimvero  praedixerunt  Vates,  quod  non  ad  alium  cultum, 
fed  ad  falutarem  cultum  veramque  Numinis  cognitionem  homi¬ 
nes  ope  Mefliae  fint  perventuri.  Si  vero  cognitio  tot  gentium,  quae 
Deum  unum  in  edentia  &  trinum  in  perfonis  adorant,  eflefc  erronea, 
quo  pado  pollet  efle  falntaris?  Si  porro  regerant,  aliam  fuiffe  Chri- 
flianorum  ante  Concilium  Nicaenum  hac  de  re  lentendam  ,  oppido 
falluntur.  Juftini Martyris  enim,  Irenaei ,  Tertulliani,  aliorumque 
documentis,jarapridemevidumefl,fecus  fe  rem  habere.  Praecipue 
vero  id  patet  ex  Symbolo  Apoflolico.  Licet  enim,  qua  aetate  iftud 
confedum  fit, certo  definiri  nequeat,  extitifle  tamen  ante  concilium 
Nicaenum  extra  litem  efl.  Quo  pado  autem  ex  hoc  Symbolo  impu¬ 
gnari  Trinitatis  fandiffimae  hofles  queant,  prolixius  Audor  edifle- 
rit.  Adjicit  teflimoniumLuciani ,  qui  in  Dialogo  ,  cui  titulus  efl 
Phiiopatris,  de  Trinitate  perfonarum,  quam  Chriflianis  illulurus, 
myflerium  arithmeticum  vocat,  tam  clare  &  diftinde  loquitur  rut  in 
libeiljs  dodrinacChrifiianae  formulam  compledentibus,  nunquam 
proponatur  dilucidius.  Quod  fi  non  communis  omnium  Chriflia- 
norum  haec  fuiffe t  do drina,  non  fane  ex  hoc  cumprimis  capite  illis 
homoirriforillufiflet.  QuinTriephon,  qui  in  hoc  Dialogo  doda* 
ris  perfqnam  fuflmet,  ad.Critiam  difcipulum  dicit,  quod  a  Paulq  hoc 

acce- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.M  DC  XCIV.  417 

acceperit,  documento  irrefragabili,  credidide  Lucianum,  Chridia- 
nos  hoc  myfteriuma  divo  Paulo  fuiiTe  edodos.  Sed  &  illud  hu¬ 
jus  fententiee  veritatem  evincit,  quod  Concilii  Niconi  decreta ,  ne¬ 
mine  repugnante,  a  tot  populis  fuerunt  recepta.  Quis  vero  pntat 
fieri  hoc  potudfe,  fi  Concilii  hujus  Patres  hanc  demum  dodrinam_» 
invenident  ? 

Caeterum  cum  ex  iis,  quae  Audor  hadenus  di/Teruit,  confe- 
qui  videatur,  ac  fi  amplitudinem  pro  charadere  verae  Ecclefiae  ven-\ 
ditet,  concedit  quidem,  rede hinc  notam  Eccleliae  peti,  fi  ea  oppo¬ 
natur  Ecclefiae  Judaicae.  Sed  vero  de  Chridianis,  qui  in  diverfas 
abierunt  fententias ,  itidem  ita  colligi  polle ,  hanc  veram  effe  Ecclefi- 
am,  quae  multitudine  hominum  reliquos  coetus  iuperat,  negat.  Se¬ 
cus  enim  rem  fe  habere, ex  divinis  edocemur  literis. 

Sed  ad  caput  caufae  quod  attinet,  addit,  ei  qui  aderit*  non  ve¬ 
ram  fed  erroneam  Chridianos  Numinis  habere  cognitionem,  hoc 
quoque  concedendum  effe ,  Judaeos  ac  Mahumedanos  redius  co- 
gnofcereDeum  quam  Chridianos ,  illosque  adeo  falutem  fibi  pol- 
liceripode,quaehifce  denegetur.  Affert  &  alia  hunc  in  modum, 
quae  ad  firmandam  fententiam  faciunt.-  Praecipue  fi  quis  novi  ve- 
terisque  foederis  habitum  fecum  invicem  conferat,  hunc  plane  con- 
vidumiri,  fibiperfuadet.  In  V.  T.  enim  fumma  totius  religionis 
eratjehovah:  fi  ergo  Chridus  non  ed  verus  Deus,  fequitur,  quod 
inN.  T.  ubi  clarior  tamen  Dei  cognitio  effe  debebat,  creatura  oc¬ 
cupaverit  locum  fedemque  Creatoris,  &  non  fine  facrilegaimpieta- 
te  honorem  Deo  competentem  fibi  vendicet.  Chridus  enim  ed 
fidei,  fipei,  atque  cultus  Chridiani  objedum.  Rom,  XV ,  Ephef.  II> 
PhilippJIy  Hebr.  L  Non  ergo  regnum  &  gloria  Dei  per  Mediam-, 
fuifiet  amplificata,  fed  potius  obfcuriorfada,  quia  Deo  vero  erepta. 

Non  minus  quoque  ex  fatisfadione  pro  nodris  criminibus, 
quae  ardo  adeo  vinculo  cum  Ohridi  Deitate  ed  conjunda,  ut  hac 
admiffa  illam  inficiari  nemo  podit,  Sc  vice  verfa ,  evinci  luculenter 
poted,Chridum  ede  verum  Deum.  Tria  vero  hic  Audor  fuppo- 
nit:  primo  ede  in  Deo  virtutem  ,  quae  juditia  vocatur;  deinde, hanc 
juditiam  ede  infinitam ;  &  tandem,  eam  fe  nunquam  non^  exerere, 
fi  quid  illi  efferatur  ,  circa  quod  fefe  exerere  poflit  &  debeat. 
Primum  ex  ratione ,  &  confenfu  omnium  gentium,  ut  &  tedimonio 

R  r  r  divi 


p.  16. 


P-  37- 


P*  39- 

- 1 


p.  40. 


P-4'- 


I 


L 


M2»' 

P*  4J- 
JM4- 

f  •  45* 

P4&47. 

47- 


4ig  ICTA  ERUDITORUM 

divi  Pauli  Rom.  /,  II.  manifeftum  effe  contendit.  Alterum  vel 
exfola  patere  ratione ,  cum  virtutem  efientias  infinitae  6c  perfedis- 
fimas,  itidem  infinitam  effe  oporteat.  Tertium  denique  inde  con¬ 
fiat,  quod  non  fit,  fi  fe  non  exerat,  neque  fan&itas  Dei,qu£e  eft 
fons  juftitiae ,  permittat ,  ut  impune  crimina  committantur.  Hinc 
ita  rationes  fubducit:  non  poffe  quenquam  divinae  jufiitiae  facere^ 
fatis,  nifi  qui  &  ipfe  verus  Deus  fit.  Si  ergo  Chriftus  Dei  Patris  pla¬ 
cavit  iram,  &  hominum  expiavit  fcelera,  eum  verum  effe  Deum  ne- 
ceffe  eft.  Etenim  inter  Numinis  fanditatem,conditionemque  cre¬ 
aturas, tanta  interceditintercapedo,  ut  quantumvis  excellens  creatura 
fuerit, non  tamen  ejus  placare  iram  queat.  Piacaffe  vero  Chriftum, 
lingulas  Scripturae  paginae  nos  docent.  Nec  obftat,quod  voce  fa- 
tisfadionis  Scriptura  facra  non  utatur :  fuffieit  quod  rem  ipfam  ex¬ 
ponat  edifferatque  luculentiffime.  Si  quis  contendat ,  potuiffe^ 
Deum  &  alia  ratione  faluti  hominum  confulere,adeoque  inde  non 
fequi,  Chriftum  effe  Deum,  is  certe  de  Numiifis  fapientia  non  ita, ut 
oportet,  fentit.  Ineptus  habetur, qui  ambagibus  utitur  in  iis,  quae 
paucioribus  fieri  poterant.  Quis  ergo  dubitet,  Deum  fapientiffi- 
mum  alia  ratione  hominum  faluti  fuiffe  conful turum ,  fi  quidemL* 
confuli  potuiffet.  Accedunt  Scripturas  oracula,  quas  teftantur ,  ne- 
ceffe  fuiffe, ut  haec  omnia  fubiret  Chriftus,  Luc.  XXI F.  &  alibi. 

Tandem  concludit  Auelor,  Antitrinitarios  inter  homines  ra¬ 
tione  fua  rede  utentes  non  poffe  referri.  Qui  enim  fapit, ille  com¬ 
munem  fententiam  ab  omnibus  receptam  &  approbatam  non  defe- 
rit,  priusquam  demonftratum  fit  firmiter,  hanc  fententiam  effe  fal- 
famrfola  dubia  non  adducunt  virum  lapientem,  ut  a  recepta  do- 
drina  recedat.  Jam  vero  fi  ab  ipfo  Ebione  atque  Cerintho  fami- 
liasfuae  originem  repetant  Antitrinitarii, non  tamen  evincent ,  fuara 
fententiam  communiorem,  aut  magis  receptam  fuiffe,  quam  illorum 
qui  fecus  opinantur.  Ebionem  infuper  <Sc  Cerinthum  quilibet 
cordatus  exeeratus  eft ;  ipfe  quoque  Johannes,  fi  vera  funt  qux  tra¬ 
duntur,  refutavit.  Non  eft  hominis  fapientis,  fententiam  falfam* 
damnatamque  ab  Ecclefia  Chriftiana ,  defendere ,  &  rationi  corru¬ 
ptas  plus  deferre  ,  quam  divinas  revelationi. 

Debellatis  Antkrinitariis,aggreditur  Tolerantes,  qui  ipfis  Se- 
TOanis  pejores,  chmmm  fumentes  obtentui,  unionem  fidei  plane 

ever- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A,  MDCXCIV,  419 

evertant.  Si  enim  ex  illis  quaeras, fit  ne  ferenda  dpdrina ,  cjuae  glo¬ 
riam  Dei  imminuit,  hominibus  aditum  ad  falutem  intercludit,  re- 
Ipondebunt  fine  dubio  ,  non  efle  ferendam.  Si  inferas ,  ergo  nec 
Antitrinitariorum  dodrinam  efle  tolerabilem,  fateri  cogentur,  hanc 
cum  gloria  Dei  non  pugnare,  per  hanc  ad  falutem  homines  ire ;  fal- 
tem  eo  fe  recipient,  ut  dicant,  non  latis  fibi  ex  Scriptura  conflare ,  an 
Antitrinitariorum  dodrina  pro  tali  reputari  debeat.  Et  lic  tan¬ 
dem  Tolerantium  religio  in  Pyrrhonifmum  degenerabit. 

Sed  refelli  Tolerantia  &  ita  potefl.  Aut  Filius  Deiplanenon 
efl  Deus,  aut  faneneceRe  efl  Scripturam  Iaeram  fufficienter  hoc  re- 
velafle*  Non  aliunde  enim,  quam  ex  hac,  ea  de  re  certiores  red¬ 
dimur.  Quis  vero  credat,  Scripturam  non  luculenter  defignare^, 
quis  verus  Deus  lit  ?  PoRet  ne, E  hoc  non  feciflet,  via  veritatis  vocarri 
Si  ergo  docet,  qui  potefl  homo  ChriRianus  ferre  eum,  qui  huic  re¬ 
velationi  tam  pertinaciter  refragatur  ?  Paucis, li  Tolerans  non  credit, 
Scripturam  evidenter  teRari, Filium  Dei  elfe  verum  Deum,  fcquitur, 
quod  Filium  Dei  pro  Deo  non  habeat.  Ratio  hoc  non  diditat. 
Deus, ex  ejus  lententia,  non  revelat.  Unde  ergo  illi  hac  conflabid 
Si  regerat,  fe  quidem  non  inficiari ,  ChriRum  efle  verum  Deum,  fal- 
tem  dubitare,  nihil  dicit.  IJubitare  enim  eR  non  credere.  Non 
minus  Atheis  accenfetur,qui  dubitat  an  Deus  fit ,  ac  ille  qui  plano 
hoc  inficiatur. 

Graviorem  efle  Tolerantium  errorem  quam  Antkrinitario- 
rum,  inde  patet,  quod  hi  ideo  non  credant,  quia  Scripturam  Iaeram 
hoc  non  aflerere  putant,  &  rationi  infiiper  tale  myfierium  refragari 
videatur  :  illi,  utut  convidi  fint,  Scripturam  hoc  docere,  non  ta¬ 
men  hoc  creditu  neceflarium  putant.  Ergo  neceflarium  non  eR, 
credere  illum  verum  Deum  efle,  qui  verus  Deus  eft !  cum  tamen  relR 
gionis  totius  veritas  in  hoc  capite  verfetur.  Ergo  neceflarium  non 
eR,  credere  illum  noflra  expiafle  crimina ,  qui  expiavit!  cum  tamen 
latisfadio  ifla  nobis  non  profit»  nili  apprehendatur  fide.  Saitenu 
iftud  inde  confequitur,  Tolerantes  efle  occultos  Antitrinitarios, 
fubditisque  infidelibus  fimiies,  qui  fidem  ideo  prae  ie  ferant,  ut  Prin¬ 
cipem  eo  tutius  prodant. 

Sed  Dodores  Tolerantium  hujus  criminis  rei  funt:  fimpli- 
tiores  enim,  quibus  falfa.charita.ti5  imponit  fpecies,  non  quidem-. 

Rrr  %  oh 


p.  51. 


P-  Jl' 

\ 


p.54.  ad 
57- 


420  ACTA  ERUDITORUM 

ob  malitiam,  attamen  ob  ignorantiam,  certe  inexcufabilem,  jure_» 
meritoque  reprehenduntur.  Conf.  Tit.  III y  L  Tim.  VIy  Rom .  XVy 
LCor.I  Nimirum  charitasnon  debet  tollere  zelum  pro  veritate. 

Chara  derem  Tolerantium  effe  ait,  Magifiratui  Chriftiano  fa¬ 
cultatem  coercendi  Socinianos  abnegare ,  quod  quo  jure  fiat ,  dis¬ 
quirit.  Enimvero  ut  eadem  in  ecclefiaftica  ac  civilifocietateMa- 
giftratusfitaudoritas,neceffe  eft,  cum  utrobique  aeque  improbi 
repedantur  homines.  Sed  &  cum  lingulis  mortalium  incumbat, 
pomoeria  regni  divini  dilatare,  cur  non  etiam  idem  faciat  Magiftra- 
tus,  hunc  maxime  in  finem  a  Numine  conftitutus  ?  Cumque  Magi- 
ftratus  crimina  puniat,  quibus  homines  proximum  laedunt,  cur  etiam 
non  puniat, quibus  Deus  ipfe  laeditur?  Si  dicas,  id  fieri,  quia  haec 
vitia  etiam  humanis  legibus  prohibita  fint,  regerit,  leges  humanas 
apud  Chriftianos  omnem  vim  a  divinis  accipere:  Magifiratum  quo¬ 
que,  non  tantum  ut  humanis,  fed  &  ut  divinis  legibus  fua  confiet 
fanditas,  effe  conftimtum. 

Ne  vero  fubfcribere  Audor  videatur  illorum  fententite ,  qui 
fine  ratione  in  quosvis  difientientes  fieviunt,  tolerantiam  ecclefia- 
fticam  a  civili  difcernendanVait»  Iliam  plane  damnat,  nefasque 
effe  pronunciat,  haereticos ,  priusquam  refipuere ,  in  linum  Eccleliae 
recipere.  De  hac  porro  docet,  difpiciendum ,  num  leges  funda¬ 
mentales  quosdam  ferre  jubeant,  2n  vero  hoc  folum  connivendo 
fiat.  Quos  lex  publica  tuetur,  eos  violare  nefas ,  nili  publicanis 
rem  turbent.  Qui  autem  per  conniventiam  ferantur,  illos  quidem 
ejici  poffe,  cum  fiudium  conftequendi  majorem  libertatem  religio¬ 
nemque  propagandi  haud  raro  illos  impellat ,  ad  officia  boni  fubditi 
migranda  ;  afi  eripere  illis  vitam  ,  faevire  in  corpora, fortunis  fpo- 
liare,  hoc  ejusmodi  effe  putat,  quod  folum  Antichriftum  deceat. 

Alter  Tolerantium  charader  eft ,  quod  religionem  nihil  aliud 
quam  morum  dodrinam  elTe  putent.  De  lummis  myfieriis  param 
funt  folliciti;  contra  ad  mores  fingendos  formandosque  eunda  tra¬ 
hunt.  Hinc  illorum  dodrina  cadaveris  i nftar  vita&ftpiritu  defii- 
tuitur.  Fidem  enim  ignorant ;  nec  enim  cognofcunt  Spiritum  fan¬ 
dum  fidei  auderem,  nec  Jefum  Chriftum  fidei  objedum.  De  Deo 
&  fandificatione  prolixus  illis  fermo  eft.  Sed  Deum  ut  conditorem 
&  j  u dicem  venerantur :  ab  eo  fe  redemptos  effe  abnuunt.  Sandi- 
>  ficatio 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  411 

ficatio  autem  qualis  efie  potefl ,  quas  non  audorem  agnofcit  Spiri¬ 
tum  fandum  ?  Hosce  &  alios  eorum  errores  Audor  redarguit.  Cum  p*d2* 
vero  &  fidem  ab  operibus  fejungant,  &  hifce  plus  tribuant ,  quam  il¬ 
li,  ad  N.  T.  eos  ablegat,cujus  lingulae  paginae  doceant,  per  fidem  ho-  p.  63.  a 
minem  juftificari.  Subjungit  denique  tapita  quaedam  ex  Johannis 
cT  Efpagne  libro  de  Erroribus  popularibfis ,  quae  prolixe  offendunt, 
in  quanto  errore  verfentur,  qui  Chriflianam  Religionem  in  nudam 
morum  dodriuam  commutant. 

Tandem  &animadverfiones  in  Petri  Chauvini  librum  de  Re-  p.72. 
ligione Naturali,  cujus  fummam  retulimus  A.  1693,  menfe Novem¬ 
bris  ,  pag,  499,  fubnedit.  Hunc  quippe  pluribus  erroribus ,  &  qui¬ 
dem  gravisfimis,  fcatere  contendit;  audorem  etiam  ita  faepius  fecum 
pugnare, ut  refelli  ab  alio  non  felicius  potuiffet.  Hoc  uno  altc- 
rove  documento  demonftrare  fecum  conftituit.  Nos  praecipua  me¬ 
morabimus.  , 

De  religione  ad  dudum  rationis  folum  fe  adurum  Chauvi»  P"  /I* 
nus  profitetur :  &  nihilo  fecius  de  Chriffiana  <$c  Judaica  religione dif- 
ferit ,  quae  verbo  revelato  plane  innituntur.  Hominem ,  fi  lumern, 
naturale  fequatur ,  aeternae  felicitatis  compotem  fieri  polle ,  conten¬ 
dit  :  fed  ne  unico  quidem  Scripturae  facrae  oraculo  hanc  fententiam, 
a  cordatioribus  femper  rejedam  firmat.  Confundit  lumen  rationis  p-74* 
cum  revelatione  fada  Adamo  poftlapfum.  Homines  quoque  ante  P 75° 
diluvium  viventes,  ipfumque  Jobum ,  lumine  revelationis  deibtutos 
fuifie,  perperam  fibi  perfuadet.  Pugnantia  fecum  loquitur,dum_> 
circa  hosce  divinae  providentiae  curam  maxime  patuifle  ,  ejus- 
que  ope  ad  falutem  aeternam  eos  pervenifie ,  &  nihilo  fecius  dudu 
luminis  naturalis  tantum  beatorum  occupafTe  fedes,  afferit.  Quod  p,?6. 
Ador.  IV  legitur,  non efie  in  alio  quoquam  falutem ,  quam  m  Ser¬ 
vatore  noftro  Jefu  Chrifio  ,  id  fallo  ad  eos  tantum  trahit,  qui  noti¬ 
tia  dodrinaeEvangelicae  funt  imbuti.  Decretum  eledionis  &re~  p»77* 
probationis  arbitrii  noflri  libertatem  tollere  docet;  quam  tamen 
jam  ipfe  antea  everterat,  confervationem  ita  explicans,  ut  per  eam 
effentiam  creaturarum  ab  uno  momento  ad  aliud  transferri  puta¬ 
ret.  Deus,  ex  mente  ejus,  non  tantum  externis  &  communibus, 
ied  internis  quoque  ac  lingularibus  mediis  utitur, ad  hominem  con¬ 
vertendum  :  fed  cum  hisce  atque  ac  iliis  refifii  polTe  addat,  fine  ra- 

*  Rrr  3  tione  J 


'422.  ACTA  ERUDITORUM 

tione  particularia  media  communibus  jungit»  Sapientiam,  jufli- 
tiam,<Sc  mifericordiam Numinis  non  permittere  cenfet,ut  eligat? 
qui  hoc  non  merentur, aut  rejiciat,  quos  non  audivit.  Quo  ipfo  pro¬ 
di^  Te  ignorare  prorfus,  quid  aut  eledio  fit,  aut  reprobatio.  Ut  quis 
vel  in  ipfo  aetatis  flore  extinguatur,  vel  ad  fene&utem  provehatur^, 
penes  hominem  tantum  ftare  autumat.  Sie  definiit  lentendam  a 
£e  ante  comprobatam,  providam  Numinis  curam  etiam  circa  fi  figu¬ 
los  verfari  homines;  fic  evertit, quae  de  confervatione  praeceperat  i  ple; 
ad  §2.  hc  difertisfima  Scripturae  effata  parum  penfi  habet.  Confcientiam 
p.gz*  nihil  aliud ,  quam  jplum  Deum  effe  ait,  animae  noftrse  inficientem,  6c 
cum  ea  recondita  quadam  ratione  differentem.  Mox ,  non  Deum, 
lid  confcientiam  homines  fiepius  cohibere, &  a  perpetrandis  malis 
facinoribus  revocare,  docet»  Si  autem  Deus  intime  animae  noftrae 
jundus  eft,  qui  fit,  ut  faepius  in  mala  praeceps  ruat  anima  noftra  ?  Er¬ 
go  Deus  eam  regere  nequit?  Qualis  vero  hic  eft  arbitrii  noftri  liber¬ 
tas,  quam  tanto  conatu  adffruxerat  ?  Adeo  fibi  non  confiat.  Quae 
mox  largitus  efi  homini ,  rurfiis  eidem  eripit.  Id  quod  cumprimis 
ex  17  capite  confiat,  A  blafphemia  prope  abfunt ,  quae  ibi  legum 
tur  verba :  adde ,  quod  non  pojfiumus  mente  concipere  , ut  y  quo  tem f 
p  ore  duo  [cientis fimi  mei  ores  Deu 1  &  homo  concurrunt  &  n.  Religio¬ 
nem  Judaicam  in  plerisque  naturae  conformem  efie  probat.  Myftc- 
da  lumma  rationi  valde  convenientia  effe,  deprehendit.  Sacramem 
ta  quoque  Chriftianorum  Gentilibus  debere  originem ,  pronuntiat. 
Ex  Ethnicifino  potius  quam  Judaifmo  Chrifiiani  cultus  natales  derh 
vat,infuper  habens,  quod  alibi  fcripfcrit,  Ethnicorum  religionem^ 
ex  V.  T.  libris  fluxiffe.  Religionem  Chriftianam  naturae  maxime 
conformem  effe  dicit,  6c  nihilo  fecius  eandem  ex  Judaeorum  &Etk* 
nicorum  religione  conflatam  putat ,  quarum  illam  naturae  quidem., 
convenientem,  hancee  vero  maxime  adverfam  effe,  probaverat-.. 
Rutfbs ,  nullum  eft  Chriftianae  religionis  caput,  quod  non  in  Ethni¬ 
corum  deprehenderit  cultu.  Hic  fidem,  miracula, vaticinia, hic  prae¬ 
cepta  de  fiii  abnegatiotie  ,  de  diligendis  inimicis ,  cetera  que  ita  fe_, 
inveniffe  gloriatur,  ut  utramque  religionem  fororio  foedere  jungi, 
aut  Chriftianam  pro  filia  Ethnioiftni  rede  haberi ,  opinetur.  Soci- 
nianos  impudentia  .vincit,  quando  Chriftum,  dum  inter  mortales 
•%7»  ygrfabatur  ?  cultq  religiofo  adoratum  foiffe  negat.  Demyfterio 

*  *  Trini- 


p-83*84- 


p.84»  85. 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  42 j 

Trinitatis  differens , impie  dicit:  quae  fupra nos, nihil  ad  nos.  Le* 
gem  naturalem  cordibus  noffris  infcriptam  efle  ,  inficiatur,  Cum  e- 
nimjtenera infantum  aetas  nec  praefcriptis  regi  po$fit,nee  peccatis, 
quae  adualia  vocantur,  contaminetur,  fupervacaneum  hoc  futurum 
colligit ,  (i  Deus  legem  hominum  mentibus  infcribat.  Nimirum^ 
imprudenter  illud  fupervacaneum  putat,  cujus  non  femper  fefeexe- 
rit  ufus?  cum  etiam  illud  utile  fit,  quod  quandoque  ufiim  exerere_» 
poteft.  Sane  fecus  D.  Paulus  fentit  Rom.  //,  14,  ij.  Sed  vero  &  hic 
fibi  ipii  refragatur.  Alibi  enim  in  anima  noffra ,  immotae  veritatis 
effata,  eaque  innata  efle  docet,  regulasque  generales  vitae  dirigendae 
infervientes.  Peccatum  originis  incrementa  viresque  fumere,  pro¬ 
ut  ipfum  hominis  corpus  angetur,  exiftimat,  turpiter  originale  pec¬ 
catum  cum  a  duali  confundens.  Peccatum  originale  non  mereri 
aeternam  mortem,  contra  Patrum  Sc  do  disfimorum  Theologorum 
fententiam, contra  luculentisfimum  D.  Pauli tefirimonium Rom.  V> 
12.  I.  Cor.  XV)  2iy 22  contendit.  Idem  ex  corpore  provenire  affe- 
rit,  cujus  impetum  cum  ferre  anima  nequeat ,  fed  fuccumbat ,  arbi¬ 
trii  libertatem,  cujus  tam  ftrenuus  eft  affertor,  ipfe  iterum  tollit.  Ita 
diruit,  aedificat,  mutat  quadrata  rotundis. 

Hosce  Chauvini  errores  indicare ,  Vrignyus  neceffarium  effe^ 
putavit ,  tum  ne  liber  hicce ,  quem  Atheifmi  femina  continere  dicit, 
iedores  det  praecipites ,  tum  ut  audor  ipfe  reditis  fapere  difcatL-.. 
Longe  plures  quidem  feobfervaflb  addit,  fed  pofle  eos  a  quolibet.* 
deprehendi, 

ECLAIR  CISSE  ME  NS  SUR  UN  LIVRE 
de  la  Religion  Naturette  &c. 

i.  e. 

Dilue  idationes  liiper  librum,  cujus  titulus? 

Religio  Naturalis  &c. 

Roterodami,apud  Petrum  vander  Slaart,  X i6pj‘.  & 

Plag.  g. 


p.  pOe 
p.  pie 


p,  0 


f 


Cap.L 

,  \ 


Cap.  II. 


CapJII. 


414  ACTA  ERUDITORUM 

^“VUae  in  Petri  Chauvini  libro ,  quem;  de  Naturali  Religione  fcri- 

pfit,  reprehendat  Vrignyus ,  commemoravimus.  Jam  quid  ad 
haec  regerat  Chauvinus, referre  operae  erit  pretium.  Aft  non  cum  u- 
110  homine  fibi  rem  e  fle  aflerit.  Vrignyi  quidem  nomen  librum  prae 
fe  ferre,  fed  alium  hujus  foetus  effe  parentem ,  cujus ,  ne  innotefcat, 
interfit. 

Et  initio  quidem  illud  fibi  discutiendum  fump(it,  an  lumem. 
naturale  ad  aeternam  fajutem  confequendam  iuhiciat  ?  Quia  enim 
hoc  affirmaverat, ideo  vapulavit Vrignyo.  Enimvero ,  cum  homi¬ 
nem  a  Deo  plane  dependere  doceat,  nunquam  hoc  fibi  in  mentem 
veniffe,  ut  putaret,  fuis  tantum  viribus  ad  aeternam  felicitatem  ho¬ 
mines  pervenire  polle,  profitetur.  Solum  hoc  fe  afferere ,  quod  il¬ 
lis  hominibus ,  qui  ad  rationis  p rade rip tum  fuas  adiones ,  divina  gra¬ 
tia  adjuti,  componunt,  fpes  falutis non  debeat  denegari.  Hoc  jam 
rationibus  firmaverat  in  ipfo  de  Naturali  Religione  libro,  &  hic  de- 
nuo  prolixius  edifferit.  Fuiffequoque  in  hac  lententia  Clementem 
Alexandrinum  praefulem  :  quem  ut  fecus  exiftimalle  crederet ,  a  fe 
non  potuerit  impetrare  Cafaubonus.  Nec  Chrifdanae  religioni  hanc 
opinionem  e  fle  fraudi,  prasfertim  fi  expendatur,  fe  non  docere  quid 
fiat ,  fed  quid  fieri  poslit  5  loqui  etiam  fe  de  divina  providentia ,  quas 
non  femper  fuetum  agendi  teneat  modum. 

Confundere  Chauvinum  revelationem,  per  quam  hominibus 
ante  diluvium  viventibus,  ipfique  jobo,  via  falutis  innotuit,  cum  ra¬ 
tione,  Vrignyus  contendit,  iftud  vero  eft,  quod  inficiatur  Chauvi¬ 
nus  ,  qui  hosce  omnes  tantum  lumen  habuiffe  naturale ,  caruifleque 
lumine  revelationis, denuo  probare  nititur. Si  vel  maxime  hominibus 
ante  diluvium  qui  vixerunt,  traditio  concedatur,  hanc  tamen  obfcu- 
ram,&,ut  ipfe  loquitur, valde  languefcentem  fuiffe.Nec  dodrinam  de 
femine  mulieris  arguere, eos  clara  8c  difiinda  de  Mesfia  cognitione»* 
fuifle  imbutos.  Falli ,  qui  tum  hifce,  tum  &  Judaeis  claram  Mefliae 
cognitionem  tribuunt,  cum  Judaei ipfiMeffiam  regnum  aliquod  ter- 
reftre  conditurum ,  putaverint- 

A  perjurii  crimine  fe  purgat ,  &  quousque  juramentum ,  quo 
ad  certam  dodrinae  formulam  verbi  divini  miniflri  alligantur,  obli¬ 
get, offendit.  Probare  cumprimis  annititur,  poffe  quandoque  ali¬ 
quem  a  placitis,  a  quibus  fe  non  receffurum  juraverat,  recedere,  fi  ve¬ 
ritas  hadenus  incognita  illi  innotefcat.  „  ;  Con- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  415 

Confervantur  cx  mente  Chauvini  res  creatae,  cum  a  Deo  ab  u-  Gap*  IV. 
n  o  momento  in  aliud  quafi  transferuntur.  Non  male  quidem ,  ju¬ 
dice  Vrignyo ;  nili  quod  ffia  caedere  videatur  vineta,  libertatemque, 
quam  homini  concefferat,  rurfiis  ilii  eripere.  Hic  ergo  Chauvi- 
nus  docet,  quo  pado  libertas  hominis  cum  hac  ejus  a  Numine  de¬ 
pendentia  confidere  poffit,  difrnguitque  inter  dependentiam  phyfi- 
cam  &  moralem.  Reprehendit  hac  occafione  illos ,  qui  hominem 
in  converfionis  initio  paffive,  deinceps  attive ,  ut  in  fcholis  lo¬ 
quuntur,  fe  habere  docent,  iteraque  qui  gratiam  in  praevenientem^ 
ic  cooperantcm  didinguunt.  Tandem  quo  pado  gratia  Numinis 
non  evertat  hominis  libertatem ,  prolixius  exponit.  Nec  fuperva- 
caneum  efie, mediis  converfionis  generalibus  addere  fpecialia ,  con¬ 
tra  Vrignyum  evincit ,  nefas  efle  autumans,  de  abundantia  gratiae 
divinas  conqueri. 

Qziod  gratiae  divinae ,  mediisque  tum  externis  tum  internis  Gap.  V. 
refiftipoflit,  probat  ex  Efa.  V,  4.  Hic  Deum  fidi,  non  ut  legisla¬ 
torem,  ut  quidam  putant,  fed  ut  patremfamilias ,  fum  ab  amorem 
erga  populum, tum ob  affiduitatem,  quippe  qui  fepimento  muni¬ 
vit  vineam,  i.e.  media  externa  adhibuit ,  tum  omnia  eo  contulit, 
ut  laetius  vites  crefcerent,  frudusque  uberiores  ferrent.  Nihilo  fe- 
cius  fpes  eum  fefellit.  Non  enim  Deus  homines  convertit  per  po¬ 
tentiam  abfolutam,  cui  refidi  nequeat,  fed  ut  fa erae  literae  loquuntur, 
funibus  amoris  eos  trahit  ad  fe  allicitque.  De  eledionc  &  repro¬ 
batione  quae  docuit  Audor,  contra  Vrignyum  ita  tuetur,  ut  denuo 
inculcet, decreta  eledionis  &  reprobationis  pugnare  cum  natura  Nu¬ 
minis,  ejusque  juditia ,  aequitate ,  finceritate.Praefupponere  eledio- 
nemobjedum  ejusmodi  virtutibus  praeditum,  ut  eligi  poffit.  Quis 
vero  affirmare  aufit,  homines  criminibus  coopertos,  tales  effe  ?. 

De  termino  vitae  humanae,  fuamfentcntiam  repetit, &adJobi  Gap.  VL 
oraculum  c.XIV.  5.refpondet,nonaliudhocipfo  innui ,  quam  vitae 
humanae  brevitatem.  Dicitur  enim  dTOWt  concifos  quafi 
pr&cifosque  effe  dies  nodros.  Aut  fi  admittatur,  hoc  fibi  velle  feri- 
ptorem  diviaum,  terminum  vitae  humanae  effe  conditutum ,  non  ali¬ 
ter  tamen  quam  terminus  maris  poterit  concipi.  Eandem  vitae  hu¬ 

manae  brevitatem,  ejusque  mifeyas  indicat  Pfalmus  XC,  10.  Suam 
contra  fententiam  firmat  exemplo  Ezechi^Efa.XXXVlII,!.  A  vero 

S  s  s  enim 


426  ACTA  ERUDITORUM 

enim  plane  abhorret ,  fi  dicas,  Deum  folum  hoe  prae  fe  tufitle ,  cum 
Ezechiae  4epunci|uret,7  inflare  iili  vitae  finem.  Rotunde  enim  &  fine_> 
ambagibus  dixit :  morieris ,  &  non  amplius  vives.  Quae  de  diverfis 
climatibus  attulerat  Chauvinus ,  non  ideo  funt irrita ,  quod ,  ut  Vri- 
gnyus  ait ,  decretis  media  Deus  jungat.  De  eo  enim  adhuc  litem  eff 
te  autumat.  Nec  ieKciori  lucceEh  exMatth.  X, qo.Vrignyus  colli¬ 
gi t/  .1)  afferendum  effeChauvino, cognitionem  DEI  effe  incertam^; 
2  )  hominem  divinae  providentiae  fiibtrahi,  fi  dicatur,  terminum  vitae 
a  Deo  Illi  non  effe  confiitutum.  Ad  primum  enim  regerit,  cum  de¬ 
cretis  Dei  non  efle  confundendam  ejusfcientiam.  Deum  cognofce- 
re  omnia  modo  quodam  infinito  6c  infallibili,  fed  ad  objecli  indolem 
attemperato,  atque  huic  cognitioni  plane  aliquid  divini  &  ineffa¬ 
bilis  ineffe.  Ad  alterum  refpondet ,  decreta  Numinis,  a  providentia 
ejus  a&uali  poffe  abeffe,  fatisque  jam  ceteroquin  conflate,  quod  ho¬ 
minem  divinae  providentiae  non  fubtrahat.  Atque  ha ncfuam  fen- 
tentiam  nihil  temere,  nihil  quod  utile  non  fit,  &  naturae  divinae 
conveniens ,  afferere.  Addit ,  modum  divinae  providentiae  effe  im- 
perfcrutabilem.  Tandem  hanc  opinionem  non  hodie  aut  nudius 
tertius  enatam  effe,  monete 

Cap.YII,  ferperam  ab  Vfignyo  fibi  objici  oflendit,  quod  inter  Deum 

ac  Spiritum,  ut  vocat,  reprimentem,  difcnmen  conftituat.  Suam  ve¬ 
ro  de  confidentia  fententiam  vel  ideo  admittendam  effe  putat ,  quia_> 
per  eam  clare  intelligitur ,  quid  fit  Spiritus  reprimens ;  deinde ,  quia_> 
nefas  fit  diflinguere,  quas  diflinda  non  funt.  Nec  obflat ,  quod  in¬ 
de  fe  qui  videatur,  ac  fi  Deus, homini  tam  ardo  vinculo  jundus,non 
cohibere  &  a  peccatis  revocare  eum  posfit.  Non  enimDeus  agit 
cum  hominibus  potentia  fua  abfoluta,  cui  refifli  non  posfit. 

CapAHI.  CumChauvinus  concurfumDei  cum  adionibus  hominum^ 

malis  explicaret,  &  receptam  diflindionem,inter  materiam  6c  for¬ 
mam  adionis  rejiceret ,  hoc  inter  alia  ufus  efl  argumento :  Ad¬ 
de,  quod  non  pos fimus  mente  concipere  ,  ut  .  quo  tempore  duo  fici - 
mt  is fimi  affor  es ,  Deus  &  homo ,  concurrunt ,  unus  quidem  fit  infions , 
alius  vero  culpabilis .  Blafphemice  hic  Chauvinum  arguit  Vrigny us, 
quod  Deum  quafi  hominemque  in  unum  redegerit  ordinem»  Afl 
regerit  Chauviqus;,non  abfolute ,  fed  conditionate  haec  a  fe  fuiffc^ 
pronuntiata 


Chri- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  4^ 

Chriftianam  religionem  utique  conformem  efle  naturae, con-  Cap.lX 
tra  Vrignyum  aflerit ;  fed  naturae  vocem  fibi  denotare  non  corru- 
ptanl ,  fed  integram  illam  puramque,  monet.  Probat  autem,  quod 
dixerat,  ex  Rom.  XIII,  1.  aliisque  argumentis.  Summa  Chriftianas 
religionis  myfteria  naturae  conformia  efle  abnuit,  nec  unquamfe-» 
hoc  a fleruifle  fatetur.  Haec  lupra  rationem  funt.  Sacrificia  Roma¬ 
norum  expiatoria,  facrificio,  quod  pro  noftris  criminibus  femel  ob- 
tulit  Servator,  fuifie  fihnilia,  non  negat.  Nec  fibi  koc  vitio  verti  pol¬ 
le  putat,  cum  dodisfimi  Viri  Judaeorum  ritus  ab  ^dEgyptiis  derivave¬ 
rint.  De  Sacramentis  Chriflianorum  hocfblum  dixit:  Chriftianau> 
religio  videtur  haec  fpolia  in  fua  cafira  transtuliffe»  In  ChriiKana  re*> 

Jigione  Judaifmi  &  Ethnicilmi  quidem  veftigia  comparere,  fed  ea-,, 
quae  in  utra  que  rationi  redae  erant  confentanea ,  in  Chriflianam  re^ 
ligionem  efle  recepta ,  cetera  non  item.  Perperam  ergo  afiercre^ 

Vrignyum,  quod  lentendas  fecum  pugnantes  admittat.  Per  fidem, 
cam  folum  fe  intellexifle,quae  dicitur  hifiorica,  evincit.  Virtutes 
quasdam  ,  quae  Chriflianorum  propriae  dicuntur ,  apud  Ethnicos  fe 
deprehendifle,  non  inficiatur.  Quin  rede  hinc  colligi,  fimilem  elft 
Ethnicorum  religionem  Chriflianae;  eandem  efle,  inde  non  fequi. 

Chriftum  Servatorem  noftrum,  dum  inter  mortales  vixit,  cui-  Cap. %t 
tu  religiofio  non  fuifie  adoratum, inde  probat,  quia  difcipuli  ejus 
eum  non  habuerintpro  vero  Deo.Quod  nonnunquam  vocetur  filius 
Dei,  id  inde  fieri  ait,  quia  apud  Judteos  Mesfias  hoc  nomine  infignirr 
foleat.Magiflri  ac  Domini  titulum  quibusvis  fuifie  communem.Nom 
autem  iftud  fibi  vult,  ac  fi  non  teftimonia  extent,  etiam  ante  mortem  _atO 

Chrifii,  quibus  probari  posfit,  eum  fuifie  verum  Deum fiairem  di- 
fcipulos  haec  non  intellexiflfe-contendit.  Quoties  autem  legitur,  e- 
uin  fuifie  adoratum,  de  cultu  civili  hoc  efle  intelligendum.  Addita, 
non  efle  litem  de  jure,led  de  fado  ,num  homines,  cumprimis  dilci- 
puli ,  eum  adoraverint  adoratione  religipfi?  Atque  hoc  $ft ,  quod 
inficiatur. 

i 

Legem  naturalem  cordibus  hominum  inferiptam  efie,  nun--  Op.XI? 
quam  fe  negafle  profitetur.  Non  igitur  opus  erat  tanto  apparatu ,  ex 
Rom.  II  hoc  probare.  Solum  de  modo  quaeri.  Hic  vero  illis,  qui 
principia  tk ideas  innatas  defendunt  ,  adfiipulari  nequit.  Idque  ra? 
tioMbus  probat.  Legem  naturalem  in  tenera  aetate  infamtnm  omni 

S$s  1  carere  - 


428  ACTA  ERUDITORUM 

carere  ufu ,  denuo  contra  V rignyum  inculcat.  Nec  quicquam  illum 
proficere ,  qui  dicit ,  illud  pro  utili  effe  habendum ,  quod  ufum  ali¬ 
quando  exerere  poteft.  De  praefenti  enim ,  non  de  futuro,  quaeri ,  & 
ideo  fe  negare  legem  iflam  infantibus  utilem  effe,  quod  in  tenera  il¬ 
la  aetate  asiones  luas  ad  cam  componere  nequeant.  Concludit ,  a- 
nimam  noftram  effeinftar  tabulae  rafae,  eamque  perfacuitatum  fua- 
rum  ufum  deprehendere  demum ,  quid  jus,  fasque  &  nefas  fit.  Et  in 
hac  quidem  fententia  fe  praeter  alios ,  &  Cumberlandium  fibi  fuffra- 
gantern  habere. 

Cap.  W.  Noachidarum  praecepta  a  lege  naturali  &  morali  noru 

differre,  fibi  perfuadet  Chauvmus.  Aft  fi  quis  inde  cum  Vrignyo 
colligat,  ac  fi  legem  naturalem  plane  tollat ,  hunc  quidem  fibi  inferre 
injuriam  profitetur.  Peccatum  originis  ex  corpore  provenire ,  fatis 
jam  fe  ffabiliviffe  putat ,  quemadmodum  6c  illud ,  quod  una  cum 
corporis  membris  augeatur  &  incrementa  fumat.  Enimvero  cer¬ 
tos  peccati  originalis  effe  gradus,  adeoque  poflfe  augeri ,  inter  alia  in¬ 
de  patet,  quod  inter  hominem,  quamprimum  ratione  uti  incipiunt, 
alii  aliis  pejores  fint  magisque  improbi.  Nec  hoc  ipfo  cum  pecca¬ 
to,  ut  vocant,  a&uali  confunditur.  Nihil  enim  obftat,quo  minus 
&  peccatumoriginale  posfit  vocari  habitus.  Necfemper  per  a&us 
faepius  reiteratos  habitus  comparatur.  Sed  fi  vel  maxime  non  fit_> 
habitus,  nova  potius  depravationis  fpecies  erit  admittenda ,  quam  ut 
rei  adeo  manifcfbe  relucemur.  Tandem  &  iftud  addit ,  libertatem 
hominis,  ideo  quod  anima  labe  ifta  a  corpore  inficiatur,  non  tolli. 

Cap.XJII.  Refpondet  ad  divi  Pauli  effatum,  quod  legitur  RorruV, 12.  quo 

Vrignyus  evicerat,peccaturn  originale  aeternam  promereri  poenam, 
1 )  direde  hic  non  agi  de  infantibus,  de  quibus  fibi  fermo  fuerit,  nec 
2c)  de  morte  aeterna,  nifi  tantum  fecundario ,  &  fi  3 )  concedatur, de 
morte  aterna  Apoflolum  fermonem  facere,  hoc  tamen  ita  effe  intel- 
ligendum,  ne  miferieordia  divina  anguftis  nimis  circumfcribatur  li¬ 
mitibus.  Chriftum  ipfum  pronunciaffe  ait ,  infantum  effe  regnum 
coelorum.  Si  dicas,  afl:  baptifmo  non  temporalem,  fed  aeternam^ 
mortem  tolli; regerit, rediusafferi, baptifmo  peccatum  originale^ 
tolli,ne  noceat;  inde  autem  non  fequi,  ergo  tolli  mortem  aeter¬ 
nam  ;  huic  enim  an  infantes  ob  peccatum  originale  fint  obnoxii, 
adhuc  in  quaeftione  effe.  Tandem  aduale  peccatum  majorem  pro- 

mereri 


MEN9IS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  429 

mereri  poenam ,  quam  originale ,  contendit ,  refellitque  fecus  fen- 
tientes. 

Denique, quae  ha&enus  prolixius  difleruit,uno  falciculo  com-  Cap.  XlV, 
ple&itur ,  &  eundo  per  fingula  capita ,  nihil  le  afieraifie  profitetur, 
quod  non  divinarum  literarum  documentis,  fcriptorum  veterum.» 
€onfenfu,&:rationibus  polfit  probari.  Simul  quoque,  quae  acer.» 
bilis  ab  Vrignyo  di&a  fuerant, fub  examen  revocat. 

THO  mje  @  feflfmb  fK  tng/  Jcti  et  ante- 

cejforis  in  Academia  Viadrina7Progymnasmata 

Praxeos  Juridica. 

Francofurti  ad  Viadrum,  fumtibus  Joh.Adam  Plcner 

Bibliop.  Stetin.  1694.  in  4to»  alphab.  5.  * 

INquirentibus  qua  occafione  Autor  confuJkiflimus  ad  hoc  opm 
pradlicum  edendum  fuerit  invitatus,  praeter  officii,  quod  egregie^* 
ornat,  rationem  communem ,  quamque  per  fe  liifficere  nemo  am¬ 
biget,  &  alia  fpecialis  magis  occurrit ;  quod  videlicet  ipfemet,  ante¬ 
quam  ad  cathedram  academicam  evocaretur,  publicis  iisque  arduis 
negotiis  in  foro,  quin  &inipfa  Auguftiffimi  Imperatoris  aula  ex¬ 
pediendis  per  aliquot  luftra  adftri&us  intentusque  fuerit.  Cumu 
ergo  ftudio  , quod  antehac  ftrenue  excoluerat,  aperte  favere  de¬ 
prehenderet  Facultatis  fuac  ftatutum,  quo  injundum  ipfi  era r,  ut 
non  folum^theorisc  juris,  quin  potius  praxi  foroque  inlervientia 
tra$aret;idmaximeoperam  fe  dediffe  fatetur  in  Praefatione  ad  Le¬ 
porem  ,  m  legalis  lapiendae  finceritatem  ubique  affereret,  &  ex  tex¬ 
tuum  veritate  Icita  legalia  ad  a&us  humanos  accommodaret, fecurus 
eorum,  quae  laepe  nulla  utilitateper  commentariorum  fylvas  difee- 
ptantur.  Quamobrem  fecundum  methodum  confuetam,  per  Juris 
Civilis  partes  ca  ratione  procedere  celeberrimus  Vir  conftituit  ;  ut 
circa  lingulas  materias  duo ,  tria ,  aut  plura  progymnafmata  exhi¬ 
beat  5  quorum  fingula  hocordine  deducit,ut  primum  gu&fii&nem  feu 
Controverfiam  nobiliorem  ex  textibus  Juris  &Do&om  rationibus 
curate  explanatam  fiftat ;  lupponat  deinde  Cafum  quaeftioni  ante- 
cedane*  ut  plurimum  conformem,  fpecialiorifcus  tamen  circum-  % 

Sss  5  fiantiis 


43®  ACTA  ERUDITORUM 

ftantiis  ftipatum, ac  denique  Ufium  fubjiciat.  Circa  quem  articulum 
poftremum  idiomate  Germanico, fecundum  flylum  curiae  feu  foren- 
fem, eundem  que  nitidum  ae  perfpieuum,  ad  cafum  prsemiflum  mo¬ 
do  formantur  pp  (itiones  partium  litigantium,  per  libellum, exceptio¬ 
nem,  replicam,  duplicam,  annexa  fententia  five  interlocutoria  live 
definitiva  ;  modo  receffus ,  leu  ts&nsadio  judicialis  litem  omnem 
cohibet  i  jam  Confiiium  Juris  offertur,  per  rationes  dubitandi 
decidendi  folide  elaboratum  ;  jam  Edidum  aut  Ordinatio  aliqua  fub 
Brincipis nomine  edenda  conficitur;  alibi  ad  Principis  mandatum.» 
Confiliarii  vota  conferre  jubentur ,  &  quae  funt  alia  liujus  com¬ 
matis  fpecimina. 

Hac  vice  feorjfim  exhibentur  fub  primae  partis  titulo  Pro- 
gymnafmata  XX,  Jus  Perfonarum  illuftrantia ;  ex  quibus  nonnulla 
sn  medium  proferre  animus  efl,  ut  de  fcopo  Tra&atus  hujus  lon¬ 
ge  utiliffimi  Ledori  futuro  plenius  aliquanto  conflare  poffit. 

Ad  flatum  Libertatis  refert  Progymnafma  quartum, hac  pri¬ 
mum  fifiuftione  confpicuum  :NQuae  fitcaufa  fublatae  inter  Chriftia- 
nos  fervitutis  ?  Cafius  deinde  his  fub  circumllantiis  concipitur  :  Ge- ; 
flum  eft  inter  Chriftianos Principes  bellum  nobile,  quo  multi  militum 
aliorum  que  ,  ab  utraque  bellantium  parte,  fefe  capientium  clementia 
dedere.  Cum  vero  in  captivitatem  redacti  innoxii  ,  dura  quavis  per- 
pejfi  a  male  feriatis  captoribus  fubinde  necarentur  ,  vel  fi  ip fis  liber  d~ 
nonis  b  epe fidum  concejfium,  immodicis  pretii  exaltioribus  premeren¬ 
tur,  quin  Id  non  raro  omnia  bona,  denegata  ipfis  de  rebus  Juis  di(po<- 
pep di  facultate, ab  illis  exigerentur ,  cadavera  quoque  demortuorum 
ip  captivitate  redemptioni  fiubjicerentur,  Id  aliis  infiolitts  crudelibus- 
que  aufisinjus  Gentium  peccaretur',  ecce  ibi  Rex  aliquis  recta  ratione 
fimis  que  Gentium  placitis  adductus, propo fit  o  publico  Edicto  flatuit > 
quomodo  cum  captivis  impofterum  agendum  ejfiet,  llfks  denique»? 
tale  Edidum  continet,  in  quo  flatuitur,  quomodo  curn  captivis 
iit  procedendum. 

Circa  flatum  Perfonarum  ad  Eamiliam  relatum  9  Progymna- 
Gnata  occurrunt ,  ut  3,  6. 7.  g.  9. 10. 11. 12. 13.  quorum  contenta  figil- 
latim  recenfere,cum  nimis  prolixum  foret;  fufficere  poterit,  fi  ex  his 
novem, tria  progymnafmata,  quae  medio  loco  pofita  funt ,  odavum, 
nonum  &  decimum  paucis  percurramus.In  progymnafmate  8.  haec 

venti- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.MDCXCIV.  431 

Ventilatur  filuaflio :  an  matrimonium  pendere  posfit  ex  alterius  arbi¬ 
trio?  Cajus  talis  fubjicitur  :  Conft antius  in ftituerat  Paulum  h  are  dem  ese 
ajfie,  hac  tamen  adjeSta  ccnditione  , fi  Annam  virginem  jungeret  fie  curat 
matrimonio  j  aut  fi  ifti  humanitus  quid  accidijfiet  ,  ejusdem  fiororern 
Martham .  Mortuo  Conflantio,  Anna  parum  pudice  fe  gefiit ,  com * 
per  tu  enim flupri  erat,  ffluarebatur  itaque  ;  an  Paulus  h  are  ditat  era 
Conflant  ii  capere  volens,  teneretur  Annam  ducere  ,  &  quod  fi  ifiam 
ducere  abnueret ,  utrum  obfirictus  fit  vigore  teft amenti  Conflantium 
Martham  fiororern  in  matrimonium  accipere .  II Jus  impenditur 
Refponfo  Juridico  ad  Cafum  praecedentem  dato,  quo  Paulus  refpe- 
Ctu  Annae  &  Marthae,  a  matrimonii  contrahendi  necesfitate  ablb!- 
vitur,  falvo  hereditatis  lucro.  Progymnafma  9.  ifiam  fijfiafiict- 
nem  tradiat :  quid  ratione  fucceflionis  fiatuendum  fit  de  liberis 
PrincipumautNobilium  ex  .impari  matrimonio  fufceptis?In  cujus 
quseftionis  expolitione  ea  notatu  digniflima  arbitramur,  quaefub  ri. 
43-.  &  feqq.de  matrimonio  inter  Johannem  Chriftianum  Ducem  Si- 
lefiae,  &  virginemnobilem  Annam  Hedvvigem  de  Sizfch,anno  idzd. 
contracfto  commemorantur.  Quibus  praemillis,  talis  nedfitur  Cu¬ 
jus.  Habuit  Princeps  aliquis  in  matrimonio  Conjugem  claritudine 
generis  fitbi  aqualem ,  ex  qua  aliquot  fiujceperat  Filios .  Mortua  ea f 
Princeps  fiuperfles  vita fiolitaria pertafus,  ad  fiecunda  vota  tranflre coH- 
fiituit.  Cum  autem  ditiones  ipfius  biluflri  bello  admodum  vafiata 
vexataque  ,  imo  tantis  fiubinde  affliffa  fuerint  calamitatibus  y  ut  fitbi 
fles  erepta  effiet  impoflerum  de  reditibus  annuis  Principem  exercere 
& pr aflar e ,  ambiguus  confiln,  utrum  par  priori  matrimonium  cupere7 
vel  fie  ad  exilius  ,  eum  mercatoris  alicujus  pecunia  opulenti  filia 
unica,  cujus  amore  tenebatur,  demittere  deberet,  Confiliarios  fiuos  ad 
deliberationem  adhibet.  Ufius  continet  Confultationem  fuper  tali 
matrimonio  impari,  ubi  prasmiffo  voto  Confiliarii  diffuadentis ,  fe- 
quitur  votum  Confiiiarii  fiiadentis.  Frogymnafma  10.'  hanc 
ffluafiionem  fblvit.  Dote  indeterminate  Marito  pro miffaj  an  ali¬ 
quid  &  quantum  peti  poflit  ?  Cajus  paulo  (pedalius  formatur* 
Seja  vidua,  notitia  cum  Lucio  per  lit  er  as  contraffa,fcripferat  ad  Luci¬ 
um  inter  alia, cum  tractarent  de  foedere  matrimonii  ineundo ,  fie  ipfi 
(  nulla  facta  exprejfiwne  caufk  dotis)  daturam  6000.  floren.  qua  po  fi 
mortem  Seja  lucrari  deberet .  po  fi  quam  ergo  inter  ipfos  de  matri ~ 

'  '  monw 


4?2,  t  ACTA  ERUDITORUM 

mbnio  conveniret ,  conjugantur  ambo .  Lucius  nullis  fretus  paBis  do* 
talibus yf ruitur  conjugio nulla  tamen  produEla  fobole.  Mortua  vero 
Seja  y  liberi  ejus  ex  priori  matrimonio  haredimtem  univerfam  occu- 
panty  &  Lucium  ab  omni  lucro  excludere  fatngwit.  Ufus  exhibet 
Confilium  Juris  hoc  de  cafu  Latino  idiomate  ( quod  lingulare  alias 
hoc  in  articulo  eft,  per  ea  quas  iiiperius  dida  funt )  confcriptumrin 
quo  afleritur  y  Lucio  illa  6000  fiorenorum  jure  conflitutae  dotis 
ex  haereditate  Sejae  omnino  deberi. 

Statui  Perfonaram  ad  Civitatem  relato  tria  progymnafinata 
cedunt^  14,  &  15,  quas  has  Gjuaftiones  in  fronte  gerunt  :  Utrum-» 
Miniffri  &  Officiales  valetudinarii  vel  decrepiti  ftipendia  merean¬ 
tur  ?  An  &  quando  pro  debito  alicujus  provincias,  a  Senioribus  Sta¬ 
tuum  provincialium  vel  serarii  provincialis  Praefedis  contrado, 
Status  particulares  obligentur,  ita  ut  in  ipforum  bonaexeeutio  fieri 
poffit  ?  Utram  Principes  Comitesve  Imperii,  praeter  titulos  tumulos¬ 
que  Majorum  nihil  territorii  immediate  ab  Imperio  poffidentes, pro 
Statibus  Imperii  fint  habendis  CafusSc  Ufus  tribus  hifce  quseftioni» 
bus  ordine  eonfiietofubjedi  fic  lefe  habent.  Circa  primam  ex  his 
quaeftionem  inducitur  villicus ,  qui  circa  initium  anni ,  ad  quem 
condudus  erat,  decedit  5  cujus  haeredes  an  jure  totius  anni  merce- 
dem  petere  podint,  quaeritur,  apponiturque  protinus  loco  Ufus 
Relponfum  Collegii  Juridici  ad  negativam  iententiam  declinans. 
Quaedionem  mediam  conformis  Calus  excipit, incommodum  quod 
(equitur  clarius  exprimens ,  &  his  quidem  verbis  :  Cum  Ducatus 
N.N.  ex  contraUo  are  alieno  valde  laboraret ,  ej usque  minuendi  c au [a 
collecta  a  Provincialibus  crebrius  exigerentur y  magna  pars  ditiorum 
provincialium  venditis  bonis  avitis  gregatim  natale  folum  verterey 
fedemque  ac  domicilium  in  Regno  finitimo  collocare  coepit ;  eorum  au¬ 
tem  qui  mediante  emtione  venditione  bona  decedentium  compara¬ 
runt y  aliqua  pars  tributum  dijfolvendo  ari  alieno  indictum  detre - 
Liare,  eo fubpratextUy  quod  debita  Univcrfitatis  jam  inde  antiquitus 
confiam  ejfenty  nec  vero  ad fufeipiendum  as  alienum  priorum  pojfcs- 
forum  ipfi  novitii  afiringi poffent.  <fuare  Dominus  Territorii  Con - 
fili  artos  fuos  Ducatui prafeEloSyad  confultationemipforumyMandato 
inflruity  quemadmodum  fefe  tum  adverfus  emigrantes ,  tum  adverfus 
advenientes  novitios  provinciales  gerere  qua  ratione  ari  alieno 

,  univer « 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.M  DC  XCIV.  45} 

Unii) er  fimis. prudenter provide  que fuccurr er  e  deberem .  Sub  arti¬ 
culo  llfm  fequitur  Indrudio  (cu  Mandatum  hoc  in  cafu  defide ra¬ 
tum.  A  tertia  &  poftrema  quaedione  deflebit  Cafus  his  fub  cir¬ 
cumdandis  exhibitus:  Romber tus  genere  nobilis  ex  Ordinibus  pro¬ 
vincialibus  Vilibaldi  Principis  cujusdam  Status  que  Imperii  ,  multet 
in  perniciem  Romani  Imperii  machinatus  incurrit  in  crimen  perdu¬ 
ellionis .  Cum  ergo  Procurator  fifci  Principis  allionem  p  er  duelli  q- 
nis  intenderet^  rumore  nuntio y perfertur  res  omnis  ad  Aulam  Cafa- 
redm  ;  afflato  eo  momento yejfe plures  alios  amplioris  forte  dignationis 
implicatos y  quos  reus  ifte  indicare  poffet .  Hoc  addutlus  Imperator 
vindicationem  tam  nefandi  criminis  y  par  it  er  que  inveftigationem 
foc iorum  y  ad  fummi  fui  muneris  Imperatorii  prarogativam  pertine¬ 
re  ratus  y  remiffionem  poftulati  perduellionis  Romberti  ad  Confiftcri - 
um  fuum  a  Vihbaldo  Principe  flagitat  urget  que.  Cui  defiderio  an¬ 
tequam  Princeps  rejpondeaty  ne  quid  in  retinenda  erga  Imperatorem 
fumma  obfervantia  & fide  pratermififie  videatur yConfulmionem  hac 
de  re  proponere  jubety  quae  Uflus  titulum  denique  occupat. 

Quod  in  ordine  jam  (equitur  Progymnafma  16.  maxima  ex 
parte  generale  ed.  Gjuaflio  etenim  eo  direda  ed,  ut  condet ,  unde 
adiones  praejudiciales  petantur,  &  in  quotnam  (pecies  deduci  que¬ 
ant?  Cafus  intermedius  fpecialised, ad  datum  familiae  Sc  feorfim  ad 
agnationis  qualitatem  ejusque  negationem  refpiciens.  Ufus  ve* 
ro  utrique  membro  refpondet, quandoquidem  in  hoc  articulo  ordine 
competente  primum  recenfcntur  formulae  adionum  praejudiciali¬ 
um,  ad  triplicem  illum  perfonarum  datum  pertinentium  ,  pod  ad 
cadim  fpecialem  modo  praemidum  non  tantum  libellus  adionis  ne¬ 
gativae,  fed  &  refponfum  juris  cum  rationibus  dubitandi  <5e  deciden¬ 
di  fubjungitur. 

QuaefuperfuntProgymnafmataquatuor  jy,  puta,i8,  19,20, 
dodrinam  tutelae  &  curae  explanant.  Et  feorfim  quidem  in  Pro- 
gymnafmate  17.  affinis  Gjuafiio  ex  jure  publico  depromsa  examen 
fubit  :  utrum  Juris  Advocatio,  vel  Protectionis  alia  in  fubditis ,  alia 
in  non  fubditis  fit  confideratio  y  &  quanam  in  optanda  extranei  ali - 
cujus proteihone  ac  tutela  fingulariter  obfervari  debeant  ?  Cafus  fub- 
jcdus  aut  potius  cafuum  congeries  ipfam  tutelam  minorennium 
afficitjdumtutorumfraudes  variae,  quibus  circa  quaevis  tutelae  tem- 

T  tt  pora 


454 


ACTA  ERUDITORUM 


pora  miferi  illi  funt  expoliti,  recenfentur,  hac  digrefilone  addita, 
quod  malis  hifce  publicis  Princeps  refiftere  ftudens  Conftitu  donem 
Tutelarem  publicari  fecerit.  Ufm  vero ,  five  fpecimen  Pradicum 
ultimo  femper  loco  in  quovis  progymnafmate  exhibendum ,  Con- 
ftitutionem  talem  continet,  quatuor  articulis  diftindam ,  in  quibus 
<ga,  quas  ad  u )  conftitutionem,  i. )  fufceptionem,  pj  adminiftratio- 
liem,&4.)  diftolutionem  tutelae  pertinent, &  ad  avertendas  calamita¬ 
tes  pupillorum  patrimonio  exitiales  conducere  creduntur ,  fub  for¬ 
ma  Sandionis  provincialis  continua  ferie  determinantur.  Comi¬ 
tantur  hanc  Conftitutionem  notae  perpetua  difpari  &Latino  idioma- 
te  conceptae  ,  in  quibus  ad  textus  Juris  communis  veteris  asque  ae 
moderni, ut  <$t  ad  Dd*  hac  in  dodrina  egregios  accurata  provocatio 
inftituitur,quod  &  alias  in  hujus  fedse  fpeciminibus  Autori  nofrro  fio- 
lenne  eft*  Progymnafma  rg.  tutelam  extraordinariam  matri  & 
aviae  conceftam  ambit,  ubi  praemifla  gu&ftione:  utrum  eodem  Jure 
Mater  &  Avia  gaude  at  intuitu  bonorum  feudalium  ad  liberos  impu¬ 
beres  pertinentium  ?  Cafm  dehinc  adFoeminam  Illuftrem  Viduam¬ 
que  Comitis  conformatur,  quae  a  Summo  Camerae  Imperialis  Judi¬ 
cio  in  tutela  kgkima  cum  proximo  Agnato  tutore  honorario  co¬ 
aptato  confirmari  petit ,  ftque  ad  praedationem  folennium  offert. 
llfus  hunc  in  finem  fiftit  fupplicationem  pro  confirmatione  tute¬ 
lae  ad  Camerae  Imperialis  Judicem  dire  da rn ,  j  uramentum  Manda- 
tarii  Illuftris  Matris  Tutricis.  Agnatique  pupillorum, Tutoris  fcili- 
cet  honorarii,  ae  tandem  ipfum  Tutorium.  In  Progymnafmate  19. 
Cafm  continet  transadionem  inter  Agnatos  Illuftres  intuitu  tutelas 
&:  fuceeffianis  in  bonis  avitis  initam  \ cumque  in  ea  alter  enormiftl- 
sne lsefus deprehendatur ,  quaeritur  an*  non  obftantibus  renuntia¬ 
tionibus  rigidiffime  conceptis,  ea  impugnari  rurfus  evertique  pos- 
fit?  Quod  ipfum  Refponfo  prolixiori  adftruitur.  Progymnafina 
20.  & ult. Tutorum  fecuritati  prolpicere  primum  videtur,  dum  co- 
piofe  difteritur,  quid  tutores  atque  adminiftratores  in  alienatione 
ferum  fidei  fuae  concreditarum  attendere  debeant  ?  Cafm  ad  ratio¬ 
nes  pupillares  examinandas  componitur  ,  ideoque  &  circa  Ufumr 
praemiffa  generali  recenfione  formularum  varias  tutelae  fpecies  in- 
ftruentium,  feorfim  afiumitur  Adio  Tutelae  Contraria  5  cumque  ea 
inforo  plerumque  per  viam.  Commiflionis  tradari  foleat,  confcri- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  4^ 

pta  ea  de  caufa  proflat  Relatio  Commiftariorum  ad  Cancella  rianu 
Principis  ^  in  qua  contra  tutorem  implorantis  poftuhfta  y  quosque^* 
defedus  rationes  prodant,  longa  ferie  recenfentur,  apponuntur 
protinus  tutoris  exceptiones,  quas  denique  Com  miliari  orum  arbi¬ 
trium  lingula  poftulata  ad  equitatis  trutinam  perpendentium  ex¬ 
cipit  ,  infimulque  parti  huic  primae  Colophonem  imponit. 

MODUS  GENERALIS  CON STRUEM- 

di  omnes  aquationes  dfferentiales  primi 
gradus.  Auctore  Johanne  Bermulli. 

OKficum  potiffimum  eft,  quod  adhuc  delideratur  ad  perficien¬ 
dam  methodum  tangentiuminverfam,  feparatio  nempe  quan¬ 
titatum  indeterminatarum  in  aequationibus  difterentialibus  primi 
gradus,  pro  qua  plurimas  regulas  fpeciales  jam  dudum  inveni,  gene^ 
ralis  autem, per  quam  in  quavis  aequatione  differentiali  propofita^ 
procedat  feparatio  indeterminatarum,  vix  lperanda  eft.  Quod 
cum  jam  ab  aliquo  tempore  perpendiliem,  mentem  fubiit  an  nom* 
poiTibile  eftet,  aequationem  difterentialem  conftruere  non  adhibita 
ieparatione  ifta ;  quod  tandem  etiam  ex  voto  fucceftlt.  Inter  plures 
autem  quos  detexi  modos ,  praefens  commodior  videtur,  qui  dum 
melior  prodeat  in  lucem,  facra  quali  eritanchora  ad  quam  recur¬ 
rendum,  cum  orrines  regulat  pro  feparatione  indeterminatarum  io» 
ftitutae  naufragium  faciunt. 

Omnis  aequatio  difFerentialis  primi  gradus  exprimi  poteft  per 
hanc  sdx~zdy  y  polito  literas  sScz  denotare  quantitates  forma¬ 
tas  ex  xyy  8c  conftantibus :  ponatur  nunc  dy  ad  dx  habere  ratio¬ 
nem  ut  m  ad  ay  quae  utique  in  quolibet  curvae  pundo  variatur,  ae¬ 
quatio  difrerentialis  mutabitur  in  hanc  aszZMZy  quae  tres  indeter¬ 
minatas  continet  s> z  Sc  m0  feu  xyy  &  my  ejus  itaque  locus  eft  ad 
infinitas  curvas  algebraicasf  quas  dire  Urie  es  appellare  iiccat)quae 
conftruuntur  ponendo  unam  trium  indeterminatarum, (i  vis  w,con- 
flantem, inde  enim  emerget  aequatio  duarum  duntaxat  indetermi¬ 
natarum,  quae  format  unam  ex  infinitis  curvis  diredricibus ;  ponen- 
donunc  hanc  eandem  m  conflantem  majorem  vel  minorem, ha- 

Ttt  i  bebi- 


4J 6  ACTA  ERUDITORUM 

bebitur  alia  diredrix,&  continuando  hoc  in  infinitum, infinitae  con- 
Eruentur  curvae  diredrices  fuper  eodem  axe*  fic|  itaque  wad^ideft 
dy  ad  dx  omnes  habebit  posfibiles  rationes.  Quo  fado  inter  du¬ 
as  quaslibet  difedrices  elementaliter  diftantes  duco  lineolam ,  ita  ut 
finus  inclinationis  ad  axem  fit  ad  linum  complementi  ut  m  in  his 
diredricibus  elementaliter  diftantibus  fiimta  ad  a$  Hoc  fi  utique_» 
fiat  &  tandem  omnes  dudae  lineolae  (manente  una  immobili)  pa¬ 
rallelo  motu  deprimantur  vel  eleventur  fuis  diredricibus  femper 
adhaerentes,  donec  omnes  fibi  invicem  connedantur ;  orietur  cur¬ 
va  quaefita. 

Hinc  liquet  uni  eidemque  aequationi  differentiali  infinitas 
curvas  farisfacere ,  prout  enim  lineola  immobilis  altius  vel  humili¬ 
us  fumitur  femper  alia  prodibit  curva.  Hic  notandum  venit,  ubi 
lineola  luam  refpedive  diredricem  tangit,  ibi  curvam  qujefitam  ha¬ 
bere  pundum  flexus  contrarii,  quod  cuivis  attendenti  facile  pate¬ 
bit.  Hinc  omnis  aequatio  differentialis,  exceptis  iis  quarum  dire- 
drices  funt  lineae  redae, exhibet  curvas  infinitas  quae  gaudent  pun- 
do  flexus  contrarii,  inter  quas  unica  poteft  elle  cujus  pundum  fle¬ 
xus  confunditur  cum  vertice  vel  cum  alio  pundo,  ita  ut  evanefeat : 
Ex.  gr.  aequationi  differentiali  axdxzzyydy ,  certum  eft  refpondere 
parabolam  cubicalem  fecundam  |  axx~|y3,  cujus  quidem  pun¬ 
dum  flexus  non  exiflit,  infinitae  tamen  aliae  dantur  curvae  ejusdem 
lpeciei|  axx— |y  3±:  b?  eidem  aequationi  differentiali  a  x d x  — 

yydy  fatisfacientcs  quae  omnes  flexuras  contrarias  habent.  Ex 
quibus  perfpicuum  eft  ipfa  haec  punda  flexuum  formare  aliam  cur¬ 
vam  quae  etiamft  curvae  ipfae  cujus  funt  punda  flexus  fint  mechanicae, 
femper  tamen  (quod  memorabile  prorfus  eft )  erit  algebraica.  Exem¬ 
plo  res  patebit:  Efto  propofita  aequatio  differentialis  heee  xxdx^f* 
yydx  zz  aady,  qua:  an  per  feparationem  indeterminatarum  con- 
ftrui  posfit  nondum  tentavi ;  verum  per  generalem  methodum  prae- 
jferiptam  firefolvatur,  prodibit  haec  aequatio  xx  yy  —  am  often- 
dens  omnes  curvas  diredrices  effle  circulos  concentricos ,  quorum 
centrum  commune  eft  in  ipfo  initio  abfciiTarum  x ;  fic  itaque«* 
infinitae  conftruentur  curvae  quae  omnes  aquationem  differenda- 
lem  propofitarn  includunt,  quarumque  punda  flexus  exiftunt  in  cur¬ 
va  algebraica  quae  ita  determinatur :  Ex  centro  circulorum  concen- 

v  trico- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.MDC  XCIV.  437 

tricorum  ducatur  perpendicularis  ad  axem,ineaque  fumatur  pun- 

am 

dum  diftans  a  centro  ay - ,per  quod  du&a  axi  parallela^ 

fccabit  circulum  cujus  radius  eft  y^mnpun&o  quod  erit  ad  cur¬ 
vam  optatam ;  vel  fi  mavis  conftruatur  ad  axem  curva  cujus  aequa¬ 
tio  fit  ( pofitis  abfcifla  r,  6c  applicata  s)  s  *  d^rrs — /rar,  tranfibit 
haec  ipfa  curva  per  pun&a  flexus  omnium  curvarum  aequationis 
xxdxHhyydxizaady  competentium. 

Caeterum  idea  ifla  conflru&ionis  univerfalis  aequationum  dif- 
ferentialium  primi  gradus  poterit  etiam  extendi  ad  differentiales  fe¬ 
cundi  altiorisque  gradus ;  aliis  autem  quibus  plus  vacat  perfedtionis 
honorem  relinquo. 

ADDITAMENTUM  EFFE  CTIO  NIS 

omnium  quadraturarum  &  rellific  ationum 

cufvarum  per  feriem  quandam  generttliffi- 

mar?Lj* 

GEnerali  quem  praemifi  modo  conftruendi  curvas  ex  aequatione^ 
data  difFerentiali,  ob  multam  affinitatemadne&o  dimenfionem 
generalem  fpatiorum  &  curvarum  i  Qualem  quidem  etiam  exhibuit 
Celeberrimus  Leibnitius  in  Aciis  Erud.  Menf[  Apri!,  1693,  cujus  me¬ 
thodus  ingeniofe  fane  excogitata  multum  placuit,  eo  quod  fefe  uni- 
verfaliter  extendat  ad  quamcunque  propofitam  curvam.  Cum  au¬ 
tem  in  quovis  exemplo  lingularis  calculus  inftituendus  fit,  quo  non 
nifi  lingularis  feries  provenit  quaefito  refpondens:  placet  hic  appo¬ 
nere  feriem  univerfalem  quae  omnes  quadraturas,  re  (Meationes ,  a- 
liorumque  differentialiumintegralia  generaliter  exprimit. 

Elementum  fpatii,  curvae,  v  el  quodvis  aliud  explicari  potefl  per 
ndz  (  polito  n  effe  quantitatem  quomodocunque  formatam  ex  in¬ 
determinatis  &  conflantibus  ; )  ut  itaque  integrale  ipfius  ndz  ( quod 
per  fe  folum  ob  infufncientia  data  non  eft  integrabile )  ad  feriem  ge¬ 
neralem  revocatur,  difpiciendum  eft  quid  ipfi  continuo  addendum  i- 
cemqueab  eofubtrahendumfit,ita  ut  fic  manente  quantitate  ndz 

Ttt  3  fempei? 


ACTA  ERUDITORUM 

fempet  eadem  integralia  additorum  demtorumque  fumi  poffint : 
In  hunc  finem  fequentem  formo  feriem,  quae  ponit  dz  confiam 

zzddn  zzddn  z  2  dddn 
tem  ndziri^ndz^zdii — zdn— ■  — - ^ - - — 


1.2  dz  i.zdz 


Z 2  dddn 


1.2.5  dz 


&c.  Ubi  bini  quilibet  termini  immediate  fe  fubfequentes 

I.2.?  dz  2 

fignisque  contrariis  affedri  fe  mutuo  deftruunt,  ita  ut  feries  in  infini¬ 
tum  continuata  efficiat  tantum  ndz ;  quorumlibet  vero  etiam  bi¬ 
norum  terminorum  immediate  fubfequentium  &  iisdem  lignis  af- 
feSorum  fumi  poliunt  integralia»  Hoc  igitur  modo  habetur  haec 

1  dn  1 

feries  univerfalisfima  integr.  ndz  “  >t<  nz— ■ —  zz  — Hb - 

is2  dz  1.2.3 

2$ddn  t  z4dddn 

Scc.  Quae  fi  in  quocunque  cafii  ap- 


dz5 


I*2*3*4 


dz* 


plicetur?  evanefcent  femper  dn,ddn,dddn  &c.  ut  &  dz  >  dz  dz  I 
&c.  quia  earum  relatio  in  dato  cafii  datur  in  quantitatibus  alge- 
braicis ;  &  fic  tota  feries  conflabit  terminis  pure  algebraicis. 

Exempla  fumamus  Dn,  Leibnitii :  Quaerendus  efto  logarith- 
mus  ex  numero ;  Sit  ratio  vel  numerus  afyx  qui  brevitatis  ergo  ap¬ 
pelletur  r>  &  logarithmus  City;  habebitur  pro  aequatione  differen- 
adx  ;  adx 

$iali  dy  tZ.; i.e.  logarithmus  fmy  —  mt. - ;  hoc  autem  in- 


r  r 

tegrale  ad  feriem  facile  revocabitur;  fadis enim  in  ferie  univerlali 

a  • — adx 

&ZZx)dz  zzdx?  n  ~  * — ,  dn  —  (  ob  dr  “  dx  )  ~ — - 3  ddn  ZZ 

v  rr 

$<1.2  adx*  —1.2.3  adx* 

~ - — ,  dddnzz — - —  &c.  convertetur  illa  in  hanc  fpecia* 

r*  r 4 

ax  axx  ax*  ax4 

”  Hb - Hb  ~ - - &c.  quae  quamvis  diverfiu# 

r  rr  r?  r4 

a  Domini  Leibmtii,  ejusdem  tamen  eft  valoris.  Cori- 


'\ 

\ 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  MDCXCIV.  43^ 

Contra  II  dato  Jogarithmo  numem*  ft.  inveniendus ,  habebo 

rdy 

rur  pro  aequatione  differeat&Ii  dxzz. — — ?  fa^is  ergo  in  ferie  uni* 

a 

r  rdy 

Verfaii  zzzy>dzz: 4y>nzz-*~)dnzz(oh  drzzdx  )  — — ,  ddn^~ 

a  aa 

rdy4  rdy*  ry ,  tyf  ry* 

- ,  ddn  ~ - &c.  orietur  x  n  —  - - —  4* - — 


a 


a* 

ry4  x  x 

— - &c.  ergo  —  i.  e.  • — — 

i.2-$.4a4  r  a>£x 


a 

y 


1.2  aa  1.2.3  a  2 

yy  yl 

—  * - •: 

1.2  aa  1.2.3  a  5 


X 


&€.  cognita  itaque - cognofeetur  etiam #• 


i.2.3.4a4  a^x 

Problema  de  inveniendo  finu  redo  ex  dato  arcu  &  radio  non 
minus  facile  expeditur :  Sit  enim  arcus  circuli y>  ftnus  rcdus  xy  & 

radius  Ay  &  ponatur  brevitatis  gratia  yaa— xx  feu  Unus  comple-  i 

rdy 

menti  rrr;erit  aequatio  differentiatis  dx: r - *  politis  ergo  itu 


,  ' 

ferie  univerfali  z~y>  dz~dy,  H\ — — ,  dn  n  (  ob  dr 


-xdx 


0 


a  r 

—  xdy  —rdy2  ^.xdy*  4<rdy4 

- - y  ddn  rr  — - >  dddn  ~ — - ,  ddddn—  — — —  ScC 

i4  i  a* 

x  y  4  ry* 

- „ - - — — -gcCc 


aa 


ry 


a3  t 

ry  xyy 

f  eperietur  x  31 —  4« - — 

a  1.2  aa  1. 2.3. 3.1  *  1.2.3. 4.5  a4  i*2.3*4.5af 

politis  terminis  cum  *  multiplicatis  ad  alteram  partem, divifisque  fe- 

:  y3  y* 

y — — —4^— — - —  8ccr 
x  x.  1.2.3  a* 

riebus^  habebitur;  —  i.  e.  - — — “  - — — -- - — 


yaa— xx 


yy 


a 


&G 


t.ia  ju2*3'4^ 


440 


ACTA  ERUDITORUM 


x  . .  .  •'  ai 

cognita  itaque - - ~,cogno£xtur  etiam  x  :  Ubi  hoc  notatu 

yaa — xx 

dignum  venit,  quod  feries  denominatoris  fit—fiuui  complementi» 
quia  fecundum  Dn.  Leibnitium  invenitur  feries  numeratoris  ~  fi- 
nui  redo* 

Ultimum  exemplum  in  Adis  allatum,  Sc  problema  quod  J)e 
Beaune  Cartefio  propofuit,  cujusque  conflrudionem  jam  olim  itu 
Adis  dedi :  Quaeritur  curva  in  qua  fi  co ordinatae  funt  s6cy  ,  fub- 

yy — sy 

tangens  fit  — — — — >  id  efl  cujus  aequatio  differenti  alis  fit  ds~ 

a 

ydy  — *  sdy 

— - — .  Si  libeat  data  abfeiffa  y  exprimere  ordinatam  /  per 


a 

feliem,  ponatur  y — s —  r,  defiat  in  ferie  univerfili  z  — y ,  dz  ~ 
r  ady  —  ydy  ►£<  sdy  ady — rdy 

dy,  n  rr  *■— >  dn  —  (  ob  drzr— - — - — — - -  )  — ■ — — ,ddn  ~ 


a  a  aa 

•ady*  rdy  *  ady  5  —  rdy  3 

— -  §  dddn  ~ - - — —  Scc.  quo  fado  obtinebi- 


at 


A 


ry  —  a*f<r.yy  — a>f<  r.y*  — aHbr.y4 

tur  x  ~  —  - — ■ — — - - - - —  — - *  &c.  ideoque_» 

a  x*zaa  J.z.ja1  M*4»4 

ty 

a  as— yyqpsy  yy  ys  y* 

~ - i.c» — ",  ■■■  — m - -Hh* - - &c. 

— ai^r  — aa^ay— as  i.iaa-  JU2.$a*  1.2,3.43* 

as— yy*J<$y 

hinc  data -  - -  dabitur  etiam  /. 

—  aa>f<ay — as 


Hoc  in  honorem  Incomparabili*  Leibnitii  monendum^» 
quod  per  ejus  methodum  quaefita  flatim  fola  nec  aliis  quantita¬ 
tibus 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.MDCXCIV.  441 

tibus  implicita  proveniat:  meam  autem  ab univerfalitate  fua mul¬ 
tum  commendabilem  pariter  non  negabit. 

Corrigenda.  Menfe  Majo  1694,  Tab.  V,  Fig.  3.  Tangens  B I  a  cte- 
latore  omifla  eft.  Pag  201. 1. 12.  pro  GB  ieg.  Bb.  Pag.  203.I25 
leg.  dilatatrices.  Pag.  204. 1.  jp.  Ieg.  inflationis.  Pag.  206.  L 
4.  leg.  illam. 

3  OH.  PHILIPPI  RINGLER1  DE  TU - 
telis  lllujtrium-,  Specimen  Juris publici. 

Francof.  &Lipfiae,apud  Jo,  Jac.  Ehrten,  1694,  io  4. 

Condat  i|  alph. 

QUi  de  Patiis  illuftrium  fuccejforiis  erudite  commentatus  fuk, 

(  quam  commentationem  in  Februario  hujus  anni  p,  52  recen- 
luimus)  idem  de  Tutelis  etiam  illuftrium  ^ adfine  veluti  &  ad  prius 
Ijoedans  argumentum ,  pertradandum  libi  fumfit  clarisfimus  Au- 
dor,  idque  eleganter  <3c  erudite  exequutus  eft:  caute  fimul  &per- 
fpicue  rem  proponens ,  decenti  adhibita  modeftia ,  in  hujusmodi  tra- 
dationibus ,  quae  myfteriorum  veterum  inftar  non  quemvis  adimt* 
tunt,  omnino  neceftaria.  Summa  enim  poteftasex  legibus  Impe¬ 
rii  retinereutique  debet ,  quae  fibi  competunt  ,  poft  lites  exortas ,  li¬ 
tigantes  vero  cx  iisdem  fequi  debent  jus  fibi  redditum.  Ubi  contra 
in  fervore  difputantium ,  propter  cafuum  varietatem,  quaedam  in-* 
jure  fiunt  dubia ,  maxime  fi  in  contextu  non  fatis  aperte  reperiuntur 
decifa ,  ibi  dodori  concefium  non  eft,  tanquam  homini  privato ,  Ie- 
gislatoriam  exercere, aut fententiam  interponere  fine  legis  audorl- 
tate.  Ab  ifto  genere  hominum  Audor  prorfus  eft  alienus ,  quem¬ 
admodum  apparet  ex  tradatione  in  lingulis  capitibus.  In  princi¬ 
pio  repetit  originem  hujus  juris  ex  natura  ipfa ,  &  gentium  inftitutis ; 
his  jungit  leges  &  oonftitutiones  Imperii,  quibus  tutelae  lihiftrium_* 
innituntur.  Ut  autem  juftitia  magis  pateat  hac  i  11  re,  breviter  ex¬ 
ponit  ,  quid  circa  RegeS  ac  Principes  in  vicinis  regnis  obtineat,  quid¬ 
que  in  officio  Tuteris  illuftris  potisfimum  fit  attendendum.  In  capa 
II  tutelam  Illuftrium  teftamentariam  exponit  &  commoda  ejusdem; 
cumprimis  autem  in  quseftioji^  occupatur  controy^rfa  >  an  tefta- 

Uuit  menta 


44i  ACTA  ERUDITORUM 

menta  Illudrium  in  Germania  praecife  fecundum  leges  Romano¬ 
rum  civiles  condenda  fint  ?  Neque  enim  redle  intelligitur  haec  tute¬ 
lae  fpecies,  neque  tuto  fubfidit,  nifi  prius  de  juris  fundamento  con¬ 
flat.  Rationes  ideo  in  partem  utramque  adfert,  &  ad  tcdamenta- 
riam  accommodat ,  liberam  LeUori  relinquens  fententiam ,  quam_> 
ille  velit  ampledti ,  inprimis  ubi  per  obfervantiam  in  familia  illuflri 
diverium  quid  invaluit.  Inferit  hinc  inde  notabilia  ex  teftatnentis, 
ut  lux  affundatur  obfcuris  <3c  ambiguis ,  quae  hic  proferre  fcripnonis 
modus  prohibet.  Praemiffis  ita  generalibus  ,  fequenti  cap.III  di¬ 
greditur  ad  tutelam  Eledloralem  tellamentariam  $  non  quod  eam_> 
defendere  velit ,  contra  diferta  Bullae  Carolinae  &  Sigismundinae  ver- 
ca,  fed  ad  exercendas  ingenii  vires,  fi  quid  forte  pro  Eledlorali  teda- 
mentaria  poflit  proferri.  Argumenta  format  ex  divino  &  huma¬ 
no ,  naturali  juxta  gentiumque  ac  publico  jure  patrio  5  ubi  praeci¬ 
pua  Aureae' Bullae  loca  in  hac  materia  expenduntur,  <3c  fine  vi  ulla 
diducuntur.  Pofl  teflamentariam  cap.  IV  iterum  per  communia», 
docet,  qualis  tutela  fit  legitima  inter  Illudres ,  Romanorumque  pru¬ 
dentiam  laudat,  quousque  lex  eorum  difponat,  hominis  provifione 
deficiente.  Hac  occanone  disquiritur  de  agnato  proximo ,  de__* 
matre  tutrice ,  de  confiliariis  tutelaribus ,  itemque  quid  in  Saxonia 
obtineat,  &  quaenam  fit  differentia  hujus  juris  a  conflitutionibus  & 
legibus  aliorum.  Ita  vero  ex  ordine  fibi  propofito  legitimam  Ele- 
dloralem,  tutelam  cap.  V  fubjurigit,  quae  a  lege  Carolina,  five  Aurea 
Bulla ,  formam  habet,  docetque  in  quo  confidat  Ele&oralis  legitimi 
tutoris  officium.  Sicut  enim  ex  lege  hac  tutor  condituitur ,  ita  fe¬ 
cundum  eandem  adminidrare  tenetur  tutelam.  Sed  Sc  quae  dixerat 
antea  ad  Auream  Bullam  illudrandam,  ea  hic  applicat ,  &  argumen¬ 
tis  adverfariorum  opponit,  quae  propter  vim  legis  publicae  hujus  & 
audtoritatem  fingularem  circa  jura  Eledloralia ,  minime  pofiimt  ne- 
gligi.  Quae  fit  dativa  inter  Illudres,  Sc  quousque  didet  a  Romana, 
fub  finem  tradit,  capite  nimirum  VI,  &  ultimo  five  VII,  additis  quae- 
flionibus  variis,  de  furiofis,  &  mente  captis,  de  inventarii  confedio- 
ne ,  de  periculo  tutorum  circa  contradfus  &  fimilia  negotia ,  de  a- 
dlionibus  huc  pertinentibus.  In fingulis profert  ea,  quae  ad  metam 
attingendam  neceffaria  videbantur  5  ac  tandem  in  voto  pro  falute 
communi  definit, 

HI  ST  01 RE 


1 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  445 

HI  STO  IRE  DU  TRIUMV1RAT  &c. 

i.  e.  (  , 

Hiftoria  Triumviratus  Julii  Cadaris,  Pompeji 

&  Crasii  &c. 


item 


Hiftoria  Triumviratus  Augufti,  Marci  Antonii 

&  Lepidi  &c. 

Parifiis,  1694.  12.  Alph,  r.  pl.  12. 

REm  fufciperemus  plane  fupervacaneam ,  fi  in  argumentis  ho¬ 
rum  librorum  edilferendis >  prolixiores  effe  vellemus»  Ecquis 
enim  hiftoriae  Romanae  tam  rudis  eft,ut  Julii  Caefaris,  Pompeji  & 
Crasfi  ,  itemque  Augufti, Marci  Antonii  &  Lepidi  res  geftas  igno¬ 
ret?  Et  licet  Gallica  lingua  amoenitate  quadam  fingulari  omnibus 
fefc  commendet  -y  neminem  tamen  nitore  ejus  atque  blanditiis  ita_* 
capi  arbitramur,  ut  non  ipfios  adire  fontes,  fummosque  &  immortali 
laude  dignos  fcriptores,  a  quibus  primum  iftorum  Heroum  res  ge- 
ftae  fidelibus  literarum  monumentis  confignataefimG  confidere  ma¬ 
lit.  Id  tamen  neutiquam  inficiati  fuerimus,  A  udiorem  Triumviratus, 
quisquis  etiam  fit ,  id  gnaviter  dediffe  operam ,  ut  quicquid  bonae 
frugis  in  Romanis  fcriptoribus  reperitur ,  id  omne  fide ,  qua  potuit 
maxima  ,  licet  alio  fermone ,  Le&oribus  impertiret.  Congesfit 
quoque  fedulo  ,  &  unico  fafce  complexus  eft ,  quae  (parfim  apud  ve¬ 
teres  leguntur,  ut  vel  hoc  nomine  non  omnem  perdidifte  operam 
cenferi  queat  Sed  nec  illud  praetermittendum ,  quod  dignitatum, 
quae  apud  Romanos  in  ufu  fuerunt ,  nomina  explicaverit ,  ut  adeo 
cuncta  unusquisque,  licet  morum  Romanorum  cognitione  non  im¬ 
butus  ,  haud  difficulter  capere  posfit.  Hunc  in  finem  Romanorum 
quoque  militarem  &  monetalem  rem,  in  praefatione,  fed  paucisfimis, 
explicavit.  Nulli  igitur  dubitamus, quin  illis,  qui  Latini  fermonis 
rudes  funt,  Romanam  tamen  hiftoriam  accuratius  cognofcere_. 
cupiunt ,  rem  gratisfimam  fecerit. 


lluu  2 


THE 


444 


ACTA  ERUDITORUM 


THE  ANATOMT  OF  HUMANE  BODIES 

epitomized. 


i.  e. 


Compendiaria  Corporis  Humani  Anatome, 

Antore  Tho.  Gibfon,  M.D.  atque  Collegii  Medici 

*  Londinenfis  Socio. 

Londini,  apud  Awiisham  Sc  JohnCurchill,  1694. in  g. 
Conflat  plagulis  41  <3c  figur.  tabui,  ig. 

COrpus  noflrum  in  tres  ventres  artusque  ab  Anatomicorum  ple- 
risque  dividi,  eft  notisfimum.  Eidem  non  minus  viae  Autor  no- 
fter  deprehenditur  infiftere ,  dum  ,  partium  vulgo  fimilarium  di&a- 
rum  deferiptione  praemiffe,  primum  de  Abdominis,  Thoracis  <3c  Ca¬ 
pitis  partibus,  hinc  de  Artuum  Venis,  Arteriis  <3c  Nervis ,  de  Mufculis 
denique  acOffibus  fex  hic  confignatos  Libros  exhibet.  Autorum, 
quorum  opera  ufus,  non  folum  catalogum  praemittit,  fed  &  nomina 
ubique  citat  hdelisfime,  Quarta  tamen  cum.  ifta  jam  habeatur  Edi¬ 
tio  ,  multa  non  attinet  exferibere» 

NOVA  LITE  RARI  A. 


OUi  ornamentum  Orbis  Literati  fuit,  &  tum  exquihta  juris  na¬ 
turae  <3e  gentium  fcientia,  tum  mira  in  componendis  commen¬ 
tariis  hiftoricis  folertia  ac  felicitate,  incomparabilem  prope  fe  exhi¬ 
buit,  Samuel  L.  Baro  a  Ptifendorf,  PotentifEmi  Eiecloris  Branden- 
burgici  Confiliarius  intimus,  proximo  vigefimo  Texto  Odlobris  die, 
armo  aetatis  Tuae  LXIII,  magno  rei  literariae  damno  vita  excellit.  E- 
jus,  quae  publici  juris  fadta  jam  funt  7  elegantifSma  opera  nemini  i- 
gnorantur,  ut  iis  hic  commemorandis  merito  TupeiTedeamus.  Afl. 
non  poEumus  non  fidem  facere  benevolo  Ledori,  Sc  Hifloriam  ejus 
Brandenburgicam  ,  qua  Herois  exeelfisfimi  FRIDERICI  WIL- 
HELMI  MAGNI,  EledorisBrandenburgici,  Vitam  «Seres  prteclare 
Tortiterquegeftascomplexuseft.fubpraelo  jam  fudare,<3c  Potentis- 
fimi  etiam  Suecix  Phegis ,  CAROLI  GUSTAVI ,  Herois  itidem  no- 
ira  laude  maioris,,  Hiftoriam  ab  ipTo  compofitam  luci  publicae  expo¬ 
litum 


MEN9IS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  445 

f  tum  quam  primum  iri.  Optamus  vero,  ut  qua?  affe&a  reliquit  o- 
pera  etiam  alia, Orbi  Erudito  ab  Haeredibus,  ubi  commodum  fuerit* 
communicentur. 

Sollicitos  haud  parum  etiam  nos  habuit  fama  de  adverfa  viri 
optimi  nobisque  amicisfimi,  Antonii  Magliahechii  valetudine.  Nec 
vana  illa  fuit,  cum  ex  febri  graviter  fatis  decubuerit.  Sed  vivit  va- 
letque,utex  ipftusmet  humanisfitnis  literis  laeti  accepimus  ?  ac  fani- 
tatem  recuperatam  debere  fe,  poft  Deum,  profitetur  provida  indui- 
gentisfimiHeri  fui,  Serenisfimi  Hetruriae  Magni  Ducis  curae  ac  lin¬ 
gulari  prorfus  benignitati»  Caeterum  ex  iisdem  literis  cognovi¬ 
mus,  in  Italia  prodiiffe  nuper  in  lucem  libros  nonnullos, qui  ad  no$ 
adhuc  dum  non  pervenere.  Eos  ut  indicemus  hoc  loco ,  non  in¬ 
gratum  forfan  futurum  eft  Le&ori  benevolo : 

Euoplia  Fidei  Catholica  Romana  HfioricQ-Dognfatica  y  ex  Vetuft is  fi¬ 
mis  Syrorum feu  Chaldaorum  monumentis  erutu  :  auttore  Faufio 
Nairono  Banenfi  MaronitUy  Chaldaica  feu  Syriaca  lingua  in  alma 
Urbis  Archigymnafio  ProfeJJore  & c.  Roma  typis  S.  Congr.  de  Pro¬ 
paganda  Fidey  1694.  in 

Jo,  Laurentii  Luche finii  Luc  en fis y  e  Soc.  Jefu  y  JDe  Notor  letate  in  an¬ 
tiqua  Ecclefia  prafiantia  Pontificis  Maximi  fupra  generalia  Con¬ 
cilia  y  &  infdllibihtutis  in  declaranda  Fide  y  etiam  ante  Synodorum 
vel  Ecclefia  confenfiimy  Tractatus  duo .  Eruti  ex  Folemica  Hifto - 
ria  Concilii  Chalcedonenfis  y  feripta  ab  eodem  AuCiore .  Roma  ex 
typo  graphia  R.  Camera  Apoftolicay  1694.  in  4. 

Index  Alphabeticus  Rerum  &  Locorum  omnium  memorabilium  ad 
Annales  Card .  Baronii .  Opus  pofthumum  Eminentis  fimi  &  Reve¬ 
rendis  fimi  Cardinalis  de  Lauraay  ab  lUuftrisfimo  Domino  D.  Jo .  de 
Limay  &  Mello  Lufitano  S.  R.  I.  Mar chione  de  Samandra  in  lu¬ 
cem  editum .  Roma  1694 .  in  4. 

IftoriadellaFamiglia  Spino  la  y  de fer  it  tu  dada  fua  origine  y  fino  al  fe - 
cokp  XVIy  da  Masfimiliano  Deza  della  Congr egazzio ne  ddla  Madre 
diDio.Piacenzay  1694 .  in  foglio . 

Dominici  Auli  fi  i  Opuscula  de  Gymnafii  ConfiruCtione  y  M  au f olei  Ar¬ 
chitectura  y  Harmonia  Timaica  y  &  Numeris  Medicis ;  Neapoli  y 
1694.  in  4 . 

De  Igne  Dijfermionum  phyficarum  Pars  pofterior .  AnClore  Paul 0 

llu  u  y  CafiatQ 


44 6  ACTA  ERUDITORUM 

C^fato  Soc.  Jefu.  De  Ignibus  Terra ,  Aeris ,  Coeli  (A  Viventium . 
Parma  1694.  in  4. 

La  Piet  a  iUuflrata >  Ac  c  ademte  [acre,  Opem  dei  P,  Er  cole  Mattioli  del- 
la  Ccmpagnia  di  Giefu .  In  Parma ,  1694.  in  4 . 

J  Cefari  in  Oro ,  raccolti  nel  Farne fe  mufeo  e  publicati  colle  loro  con¬ 
grue  interpretazzioni .  Tomo  primo  compoflo  d.al  Padre  Paolo 
Pedrufi  della  Compagnia  di  Giefu .  In  Parma,  i694.infoglio . 

Idem  illuftris  Magiiabechius  ad  nos  perfcripft ,  aliud  Eminen- 
tisfimi  Cardinalis  de  Lauraeaopus  poAhumum,  cui  titulus  Contex¬ 
tus  Evangelicus ,  propediem  proditurum :  Petrum  Paulum  Bofcam , 
Bibflothecae  antehac  Ambrofianae  Prae  fe  dium,  nunc  Modoetienfem 
(  diMonza)  Archipresbyterum,MartyrologiumMediolanenfe  no¬ 
tis  illuflratum,  ad  fimiiitudinem  Roman-i  cum  obfervationibus  olim 
Baronii  editi ,  compofuiiTe,  fubjccifleque  praelo  :  Dominicum  Aulifi- 
um  opus  quoddam  moliri  de  Templo  Hiero  io  lymitano :  Paulum 
Cafatum  e  Soc.  Jefli  aliud  opus  fub  titulo  itidem  Diflertationuiru 
praelo  parafle,  Hydroftaticam  exhibiturum,  a durumque  de  natura¬ 
li  aquarum  libramento ;  de  his  quae  levia  funt  in  humido  ;  de  inna¬ 
tantibus  folidis ;  de  his  quae  merguntur  in  humido ;  de  aquis  fluenti- 
bus^e  aquis  per  vim  aicendentibus;  Paulum  Pedrufium  e  Soc. Jefu 
opus  magnum  fub  manibus  habere,  cuius  tomus  I.  ut  fupra  innui¬ 
mus,  aureos  Imperatorum  nummos  compleditur.  Secundus, qui 
proxime  fequetur,  nummos  Imperatorum  argenteos ,  tertius  metai- 
fiones  feu  numismata  aerea  maximi  moduli,  quartus  numismata  ex 
aere  moduli  medii  infimique,  quintus  Confularium  Familiarum,  & 
fextus Regum,  quos  Barbaros  dixeris,  aliarumque  Graeciae  Familia¬ 
rum  nummos  exhibebunt :  Bernardinum  Ramazzinum  curaturum^ 
efle  5  ut  DiiTertatio  fua  de  conftitutione  anni  praetentis  non  minus, 
quam  duorum  praecedentium, publicam  quam  primum  lucem  ad- 
ipiciat :  denique  P.  Bacchinum  componendae  Hifloriae  Monafterii 
D.  Benedidi,  quod  Mantuae  eft,  incumbere,  in  qua  ex  archivOiMo- 
naflerii  illius  monumenta  antiqua  haud  pauca,  Comitiflam  inpri- 
misMathildcm  concernentia ,  (int  comparitura. 

Caeterum  nec  ignorare  Ledorem  Benevolum  volumus,  va¬ 
dum  eruditumque  &  ab  univerfo  Orbe  Erudito  diu  anxieque  delide- 
ratum  opus  de  Conciliis  Hiipaniae  abfblutum  nunc  efle, quatuorvo- 

lumi- 


MENSIS  NOVEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  447 

luminibus  comprehenfum ,  quorum  lingula  juilo  fludio  recenfebt* 
mus,  quamprimum  iis  fuerimus  potiti.  Interea  ut  praeguftum  o 
peris  Habeat  Le&or  benevolus,  non  pigramur  huc  tranfcnbere  uni- 
verfum  ejus  titulum  :  Collectio  Maxima  Conciliorum  omnium  Hifpa- 
m<£  &  Novi  Orbis,  Epiftoldrumque  Decretalium  celebriorum,  nec  non 
plurium  Monumentorum  veterum  ad  illam Jp  efflantium :  cum  Notis 
&  Differtatiombus,  quibus  facri  Canones  ,  Hifioria  ac  Difciplina  Ec- 
clefiaftica,  &  Chronologia ,  accurate  illuflrantur.  Cura  &  ftudio 
Jofephi  Saenz  de  AGUIRRE,Benedifflina  Congregationis  Hifpaniarum 
Magi  [iri  Generalis ,  Regii  ac  Supremi  Fidei  Senatus  Confultoris ,  in 
Sabnanticenfi  Academia  Do  oloris  Theologi,  ac poft  plure s  alias  cathe¬ 
dras  Frimariifacrorum  Bibitorum  Fnterpretis  j  nunc  S .  R.  E,  Presby¬ 
teri  Cardinalis,  tituli  S .  Balbina,  Proteffloris  Regni  Sicilia.  Roma-,  ty¬ 
pis  Jo.  jac.  Komarek  Bohemi,  16 py.  in  foL 

LIBRI  NOVI  ALII, 

Jo.  Georgn  Gravu  ThefaUrus  Antiquitatum  Romanarum .  Tomus  I. 
Ultraj  effli  i6py.  in  fol. 

Htftoire  &  Geographie  ancienne  &  moderne, par  Mr.  D  Au  differ  ei, 
A  Paris  i6py.  12 .  ' «  ; , 

T.  Pf an  neri  Hiftoria  Comitiorum  Imperii  celebratorum  A .  i6yz.  i6yy. 
i6f  y.  Vinaria  i6py.  $. 

Cantique  des  C antiques,  traduit  en  Franpois ,  avec  une  Explicati  on, 
A  Paris  i6py .  12. 

EundamentumTheologia  Moralis,  i. e.  Trafflatus  Theologicus' de  Recto 
Ufu  Opinionum  Probabilium.  Authore  P.  Thyrfb  Gonzalez 
Prapofito  Generali  Societatis  Jefu.  Roma,  Venetiis,  &  Antver - 
pia  i6py.  in  fol.  &  y. 

Les  Vies  des  Saintes  Per  es  des  Defert  s  &  des  quelques  Saintes,  ecrir 
t  es  par  des  Per  es  de  I  Eghfe  &  autres  anciens  Auteurs  Ecclefi- 
aftiquesj  traduites  en  Franpois  par  Mr.  Arnauld  d '  Andilly.  A 
Bruxelles  16 py .  y. 

Petri  Burmanni  de  Vectigalibus  Populi  Romani  Differtatio.  Traje¬ 
cti  ad  Rhenum,  i6py.  S. 

Bibliotheca  Eruditorum  Critico-curio  fi,  five  Apparatus  ad  Hifloriam 
laterariam  novisfimam  Con [pectus  fecundus  $  au  hior  e  Cornelio 
a  Beughem.  Amftel.  i6py,  12,  Cajpa* 


452  ACTA  ERUDITORUM 

Cafiaris  Sagittarii  Introduciio  in  Hi  foriam  Ecclefiafticam .  Jena  1694* 
in  4. 

Dionyfims  Longinus  Cajfius  de  Sublimitate  y  feu  tsre%)  v^yq-.cum  omni - 
bus  Commentariis  &  Notia  Jacobi  Tollii .  Trajeffii  ad  Rhenum > 
1694.  4. 

Mofies  vindicatus  adverfius  Purnetii  Archaologias.Amfiel.1694.  g. 

fac.  Raanagii  Dififertutiones  Hi  fi  orico-  Theologica,  de  H are  fi  Apollina - 
r  ia y  de  variis  Athana  fio  Juppofitis  Operibus  y  a  dv  er  fisa  Simoni - 
umy  item  D.  ChryfofiomiEpiftola  ad  Caf urium .  Roter odami , 
1694.  4 . 

/Uex.  Donati  Roma  vetus  y  ex  Italico  in  Latinum  fiermonem  trans¬ 
laturum  figuris  ancis.  Amftel.  1694.4. 

Codex  Talmudicus  de  Jejuni  oy  ex  Hebrao fermone  in  Latinum  ver  Jus y 
commenturi  ia  que  iliuflratus  a  Dan .  Eundioy  Sueco.  Trajech  ad 
Rhenum  1694 .  g. 

Euripidis  qua  extunt  Tragoedia  XX y  item  Fragmenta  aliarum plus  quam 
LX  Tragoediarum  ,  &  Epiftola  V  nunc  primum  adjecta  & 
cum  fcholiia  doliorum  virorum  ac  notia  edita  y  opera  Jofiua 
Rames .  Cantubrigia  1694.  fiol. 

Ta  Vie  du  Cardinal  Jean  Erunco  ia  Commendon  y  par  Mr.Elechier. 
A  Faris  1694. 12. 

Le  Secret  des  Cours  y  ou  le  Journal  de  VValfingham  Secretu  ire  d*  Etut 
Joua  la  Reine  Elifiabeth.  A  Cologne  1694. 12. 

Relation  dei  Empire  de  Marocypar  Mr.de  S.  Olon.  A  Paria  1694.  12. 

Les  Vies  des  Hommes  illuftres  de  Pluturquey  avec  des  RemarqueS 
par  Mr.Ef  Me.Dacier.  A  Paris  1694 . 12. 

Obfiervations  fur  la  GroJfeJJe  &  I Ac  couch  ement  des  Eemmes, par  Er  an - 
fois  Maurice  au.  A  Paria  1694. 4. 

Eduardi  Pocockii  Commentarius  in  Prophetiam.  Joefia  y  e  fer  mons  An¬ 
gite  q  in  Latinum  translatus .  Lipfia  apudjo .  Th.  Fritfch,  1694.4 . 

SeleEHora  Numismata  in  are  maximi  moduli  y  e  mufieo  Francifci  de 
Campsy  cum  interpretationibus  Vaillanti .  Paria.  1694. 4. 

Ql.  Erancifici  Meweflrerii  S»  J.  Philofophia  Imaginum.  Amftelod. 
1604 ,  g. 


44  9 


N.  XII. 

ACTA 

ERUDITORUM 

publicata  Lipjia, 

Calendis  Decembris  Anno  M  DC  XCIV \ 


M  E  MO  IRES  DE  JAgUES 

MELV1L  &c.  r  ; 

i.  e. 

Commentarii  Jacobi  Melvilli,  exadam  de  iis, 

quae  in  Anglia  &  Scotia ,  regnantibus  Elifabetha ,  Maria 
Stuarta,  &  Jacobo  I  contigerunt,  relationem  complexL 
Exmanufcripto  AudloriseditiaGeorgio  Scot,&  ex 
Anglico  idiomate  in  Gallicum  translati 

a  G.  D.  S. 

Hagse  Comitis, apud  Adrianum  Moetjens,i694.  r 2« 

Alphab.  1.  pl.  g. 

CUm  ex  hujusmodi  illuftrium  virorum  cofnmentariis,  utphi- 
rimum  multum  bonae  frugis  haurire  liceat:  Melvilli  fane_* 
eo  pluris  erunt  faciendi,  quod  judice  do&isfimo  viro  Gil- 
berto  Burneto ,  in  Hiftoria  Reformationis  Ecclefiae  AnglicanaeParte 
II.  T.  I.  fol.  499,  ceteris  omnibus  in  hoc  fcribendi  genere,  quin  &  in 
hoc  argumento,  dubiam  reddere  palmam  videatur.  Sane,  fi  dicen¬ 
dum  quod  res  eft,  invenient  qui  recondita  &  non  quotidiana  aucu¬ 
pantur,  quod  admirentur  invenient  civilis  do&rinae  cultores ,  quod 
peritiffimos  prudentiores  reddat,  &  ad  utramque  fortunam  eosy 
qui  Reipublicae  luam  conlecrant  operam ,  infiruat.  Nos  rerurrL* 
pulcherrimarum  copia  obruti,  quae  fponte  fe  offerunt, praecipue  quas 
ad  ipfum  Melviilum  fpe&ant,  e  medio  arripiemus. 

Xxx  Et 


?•  45* 
p*  *5' 


p.  IOIo* 

p.io'4» 
p,  105, 


450  ACTA  ERUDITORUM 

Et  Melviilus  quidem  primum  tirocinium  ,fub  aufpiciis  Mom- 
moraneii  Ducis,  Galliae  Conneftabili ,  qui  rerum  fummam  in  Gal¬ 
lia  tenente  Henrico  II,  gratia  &  audoritate  ita  floruit,  ut  nutu  fuo 
eunda  regeret,  pofuit.  Vix  enim  ex  ephebis  egreffium  Johannes 
Monluccius  Valentiae  Epifcopus  ex  Scotia  fecum  in  Galliam  abdu¬ 
xit, ut  Mariae, quae  Francifco  II  Delphino  nupferat,  a  fervidis  effiet. 
AftMommorancius,. cui  fato  quodam  innotuerat,  haud  difficulter  a 
Valentiae  Epifcopo  impetravit,  ut  Mei  villo  in  familiam  luam  trans¬ 
ire  liceret.  Tranfiit  itaque,  fidemque  fuam  &  induftriam  Domi¬ 
no  ita  probavit  Nofter,  ut  arcanorum  omnium  redderetur  parti¬ 
ceps.  Eundem  quoque  ad  exercitum ,  quem  Hilpanis  Germanis¬ 
que  Galliae  Rex  oppofuerat,  iter  facientem  fecutus  eft :  fed  tum  qui¬ 
dem  infeliciter  pugnatu  eft,  ipfeque  Melviilus  vulnus  accepit.  Mom- 
morancius  tamen  boni  ducis  pariter  ac  ftrenui militis  officio  fundus 
eft :  id  quod  Nofter  pluribus  exequitur.  Interim  in  Scotia  res  tur¬ 

bari  coeperunt  .-aegre  quippe  nonnulli  ferebant, Reginam, dum  Fran- 
cifco  nupta  effiet,  Gallorum  dominationem  fuis  attraxiffie  cervicibus. 
GaiiiaeRex  itaque,  ut  eunda  accurate  edoceretur,  Mei  villum,  qui  a- 
nimorum  habitum  exploraret,  in  Scotiam  mifie.  Erudiebatur  prae- 
lente Rege  a  Mommorancio,  quopado  in  hoc  negotio  fe  gerere 
deberet.  Multa  hic  fapienter  praecepit, praefentem  Scotiae  cum  Gal¬ 
lia  conjundionem  Gallis  utilem  furne  palam  negavit,  idque  argu¬ 
mentis  exquifitis  confirmavit.  Cum  vero  fortunae  fallaces  ample¬ 
xus  &  ipfe  Mommorancius  expertus  effiet,  Melviilus  tempeftateiTL,, 
quae  Scotis  omnibus  in  Gallia  degentibus  imminebat, evitaturus ,  ad 
Eled6remPalatinumieferecepit,in  cujus  aula,  humanitate  incre¬ 
dibili  Principis  captus ,  aliquandiu  commorari  fecum  conftituit. 
Mox  in  Galliam  mittitur,  Eledoris  nomine  ut  Carolo  IX,  qui  mor¬ 
tuo  Francifco  fratre, ad  rerum  fummam  pervenerat, congratularetur. 
Sed  in  Angliam  ire  noluit,  ad  petendam  in  matrimonium,  pro  Cafi- 
miro  Eledoris  filio,  Elifabetham ;  repulfam  metuens ,  fremente  licet 
indignante  Cafimiro.  Scotiae  tamen  Reginae  precibus  reliquit 
locum, <Sc  ad  Archi- Ducem  Auftriae  Carolum  fe  contulit ,  animum^ 
ejus  indolemque  exploraturus.  Muniverant  illi  ad  ipfum  Imae- 
ratorem  Maximilianum  aditum  Jiterae Palatini  Eledoris  ,  cujus  et¬ 
iam  favorem  ftatim  fibi  conciliavit,  fimul  tamen  ea,  qua  erat  fa¬ 
cultate^ 


MENSIS  DECEMBRIS  A  M  DC  XCIV.  451 

cultate,  intellexit ,  eum  fratris  fui  cum  Maria  connubium  nenti*- 
quam  probare.  Per  Italiam  itaque  ad  Palatinum  rediit,  Rurfus 
Eliae  primogenitae  Imperatoris  Maxirmliani  imaginem, ad  Carolum 
Galliae  Regem, de  conjuge  thorique  focia  eligenda  folIicitum,deferre 
jubetur.  De  moribus  Catharina:  Mediceae  Galliae  Reginae  hic  qua¬ 
dam  addit,  quae  legiffe  neminem  poenitebit.  Non  obftante  vero, 
quoMommorancium  profequebatur  odio, cujus  caufasNofter  ediffe- 
ritjMelvillumtamen  aegre  dimifit;  qui  patriae  fua  denegare  officia, 
fibi  religioni  duxit.  Hinc  &  fplendidos  >  qui  ab  Eledore  Palatinp 
illi  offerebantur,  honorum  titulos  acceptare  noluit.  Per  Angliam 
itaqueinScotiam  iter  faciens, Cafi miri  Principis  imaginem,  preci¬ 
bus  ejus  addudus,Elifabethae  exhibuit ,  aft  irrito  eventu.  Primam 
occafionem  fidem  fuam  &:  Reginae  8c  patriae  probandi,  obtulerunt  il¬ 
li  fimultates,  inter  Mariam  atque  Eliiabetham  exortae.  Intellexerat 
Maria,  Elifabetham,  ututaffedum  erga  fe  tenerrimum  prae  fe  ferret, 
nolle  tamen,  ut  matrimonium  iniret,  praefertim  cum  Carolo  Auflriae 
Archi-Duce :  ideoque  ad  literas  Eiifabethae  verbis  durioribus,  alie- 

natum  animum  palam  prodentibus,  refpondit,  Potuifiet  haec  fcin- 
tillulain  maximum  erumpere  incendium,  nifi  Maria,  Maximilian* 
mentem  a  Melvillo  edoda,  mitioribus  confiliis  reliquiflet  locum,  3c 
ad  placandam  Elifabethae  iram ,Melvillum  ipfum  mififlet  inAngliam; 
qui  de  flatu  aulae, moribus  procerum, indole  Reginae,  a  Tragmonta- 
no  amico  fuo  fingulari certior  fadus ,  tanta  dexteritate , id' quod  ia 
fe  fufeeperat,  exeeutus  cfi,  ut  li teras  Mariae,  praefente  Melvillo  difeer- 
perct,fequehoc  ipfo  omnem  illatae  injuriae  memoriam  deponerc_>, 
fandiflime  aflereretElifabetha.  Quae  de  vitae ,  quam  Elifabetha^ 
tenuit,  ratipne  hic  memorat  Nofier,  Tedu  non  injucunda ,  nec  ubh- 
vis  obvia  funt.  In  Scotiam  redux,  rei  bene  feliciterque  geftae  glo¬ 
riam  confecutus  eft,  animumque  Reginae  adeo  in  fe  propenfuni  ha¬ 
buit,  ut  non  ab  alio,  quam  Melvillo,  errata  fua  corrigi ,  &  regnandi 
arte  imbui  voluerit.  Munus  hocce  periculi  pleniffimum ,  invitus 
&  fruftra  reludans,  tandem  fibi  imponi  paflus  dj ,  Reginamque  ini¬ 
tio  didis fuis  audientem  habuit.  Aflpoftquam  in  cpnfuetudinem 
Davidis  Riccii  penitus  fe  immerferat  Maria ,  Melvillus  quidem 
quam  illi  indullerat  Regina,  libertate  ufus,  quam  hi  mores  non  de- 
cer^nt  Reginam,  &  quantis  periculis  fe  rtgnumque  exponeret ,  pa* 


p.  106, 

p,  ii?* 
p.  113, 

P*  12p 

p.I2I, 

P* 


P* 

p.  14I 
p.  150. 15? 
p.I&t, 

P-  1 67, 

P- 1 73» 


\ 


4J2 


ACTA  ERUDITORUM 


P'  >74- 


p.  183* 

p.  zoi. 


p.  21/. 
P*2lB*2Tp* 

0 


p.243. 


p.  249. 
p.  252. 


lam  edifleruit,  adeo  parum  haec  curante  Regina ,  ut  nec  decorf  nec 
periculi  rationem  haberet  ullam.  Jam  furdae  fe  narrare  fabulam^ 
intelligebat  nofter,  petebatque  a  Regina|  ut  liceret  (ibi  privatam  vi¬ 
vendi  fortem  cum  aula  commutare.  Aff  manere  in  ftatione  juffus 
eft.  Spartam  ergo,  quam  na&us  erat ,  ut  bonum  virum  decebat, 
.ornaturus,  Reginaeque  falutem  propriae  praeferens,  fuadet  illi,  ut 
Murrarum  Comitem  fociosque  ejus  in  gratiam  reciperet.  Sed  illa_» 
quidem  nullius  falubris  confilii  erat  patiens.  Alt  mox  malo  luo 
experta  eft,  quam  non  impune  fapientum  virorum  negligantur  ad¬ 
monitiones.  Odium  enim  quo  proceres  ipfeque  Rex  Riccium-> 
profequebantur,non  poterat  aliter,  quam  fanguine  ejus  expiari.  Cae¬ 
dem  vero  hancce, injuriamque  libi  illatam  adeo  aegre  tulit,  ut  nil 
nifivindi&amfpirans,  cum  Rege  iplo,fruftra  omnem  movente  lapi» 
dem  Melvillo,  redire  in  gratiam  abnueret.  Cum  deinceps  filium.» 
Jacobum  enixa  effet,  Melvillus  nuntium  hunc  Elifabethae  allaturus, 
in  Angliam.proficifcitur.  EtElifabetha  quidem,  ea  qua  pollebat 
fimulandi  dillimulandique  peritia,  dolorem,  quo  aemulas  reginae  fa¬ 
cunditas  eam  affecerat,  alto  pedore  preffit,  gaudiumque  ingens  prae 
fe  tulit.  Multi  ex  proceribus  Angliae  favebant  tunc  temporis  Ma¬ 

riae  :  atque  potuiflet  profedo  fortunam  ad  lubitum  fledere,  modo  illi 
mens  non  laeva  fuilfet.  Aftpoftquam  ea  aut  ccmnivente  aut  con- 
jfentiente,  Rex  horrendo  fcelere  interfedus  efl: ,  regiumque  thorum 
parricida  Bothvvellus  commaculavit,  tum  retro  ire  omnia ,  &  prae- 
cipiti  ruere  lapfu  coeperunt,  llt  revocaret  ab  imminente  pernicie 

Reginam  Melvillus,literas  illi  legendas  tradit,adfeabamico  feriptas, 
quibus  quam,  inexpiabili  fcelere  fe  commaculatura  effet  Regina,  fi 
Bothvvello  nuberet,  luculenter  edifferebatur;  quae  tantum  abeft:  ut  e- 
am  redius  fapere  docuerint,  ut  rem  nec  ipfum  clam  habuerit  Both- 
Vvellum,Melvillumque  hoc  ipfo  in  maximum  vitae  adduxerit  diferi- 
men.  Mariam  quidem  confilii  tam  intempeftivi  poenitentia  mox 
fubiit,  cum  Bothvvellus  ipfe ,  quem  ad  tantum  fafiigium  extulerat, 
contumeliis  verbisque  durioribus,  quae  &  infimae  fortis  hominis  pa¬ 
tientiam  fu peraffent,  in  cam  faeviret.  Nihilo  fecius,  cum  peflimus 
parricida  fuga  falutifuae  confuleret,  ipfaque  Regina ,  ut  procerum^ 
votis  faceret  fatis,  eum  res  fuas  habere  juffilfet,  clanculum  Jiteras 
ad  eum  dedit,  quibus  de  affedufuo  nunquam  intermorituro  eum 

reddidit 


MENSIS  DECEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  45$ 

reddidit  certiorem.  Quo  ipfo  proceres  univerfos ,  in  quorum 
manus  has  literas  pervenerant  ,  quam  vehementiffime  irritavit. 
Fagato  itaque  &  ejedo  Bothwdlo ,  capta  Maria  ( qtfam  poftea_» 
in  Angliam  profugiffe  ,  nemo  ignorat )  fcindebantur  in  par¬ 
tes  proceres ,  aliis  Reginas  partes  fc  ampledi  fimulantibus ,  aliis 
pro  Principe  Jacobo  militantibus ,  omnibus,  paucis  exceptis,  fuis 
infcrvientibus  cupiditatibus.  Cordatiores  confopire  hosce  motus 
annitebantur,inter quos Melvillus  fuit,  qui  boni  civis  partes  accu- 
rate  explevit.  Sed  totam  hanc  fcenam  inftruxerat  EIifabetha,quae 
callide ,  tefle  Mclvillo ,  procerum  diffenfiones  fovebat  augebatque. 
Ceterum  qui  Reginae  partibus  ferio  Rudebant,  fedem  fuam  pofuerant 
Edimburgi,  cui  Grangius,  vir  integerrimus,  praeerat,  qui  6c  inter  hos¬ 
ce  primum  tenebat  locum.  Hos,  Vice-Reges  Scotiae  ,  qui  capta 
Maria, rerum  fummam  tenebant,  ad  concordiam  revocare  fiepius 
nitebantur ,  Rrenuam  operam  patriae  fuae  hic  iterum  navante  Mel- 
villo ,  fed  per  Anglorum  fraudes  haec  eonfilia  irrita  fuere*  Miferam 
ob  inteftinas  hasce  difcordias  Scotiae  faciem, nemo  facile  accura¬ 
tius  Noftro  delineavit.  Tandem  Jacobus  iple  rerum  habenas  ca- 
pesfit,  pacem  quietemque  redditurus  fesfis  patriae  rebus:  aft  parum 
abfuit ,  quin  motibus  longe  periculofioribus  Scotiae  regnum  con¬ 
turbaretur.  Lenoxiae  Ducem ,  Arraniumque  Comitem  Jacobum-. 
Stuartum  ,  quorum  ille  Romanae  Eccleiiae  dodrina  imbutus  c- 
rat,  hic  divini  humanique  juris  contemptor,  nulla  religionis  tan¬ 
gebatur  cura,  a  confiliis  fibi  eile  voluerat  Rex  Jacobus,  graviflimis- 
que  viris,  qui  ufu  rerum,  fideque  &  integritate  eos  longiffime  fupe- 
rabant,  praetulerat.  Hinc  dilfenfiones,  hinc  conjurationes ,  6c  tota 
malorum  cohors.  Nonnulli  de  Rege  ipfo  intercipiendo  confiliura 
ceperant,  de  quo  certior  fadus  Melvillus ,  Lenoxiae  Ducem ,  ut  fuae 
Regisque  fecuritati  confuleret,  admonet :  afi  tergiverlante  moras¬ 
que  nedente  Duce ,  Rex,  priusquam  hasce  molitiones  refcifceret_» 
in  manus  procerum  pervenit.  Lenoxiae  Dux  fugam  arripuit,de- 
Iatusquc  tandem  in  Galliam ,  ibi  vitam  cum  morte  commutavit. 
Arraniae  Comes  captus  eft :  quo  minus  tamen  gravius  quid  in  illum 
fiatueretur ,  Gauriae  Comitis  fides  fecit.  Voti  compotes ,  qui  foe¬ 
dus  contra  Ducem  Comitemque  inierant ,  Regem  libertati  reftitu- 
unt  :  qui  hosce  fuorum  conatus  verbo  laudavit  (.regni  enim  Re¬ 
gisque  falutem  obtentui  fumpferant)reipla  vehementer  deteftatus 

X  x  x  5  eft, 


p027o.*7r* 

p.274.341. 

p.280. 

p.  140.342« 

P-  395» 

P*  397* 

£.408.409. 

p.412. 


p.  422, 
p*  431* 


?•  439' 


P*45^e 

p.448. 


1 


/  '  •  ,-  .  ' 

454  ACTA  ERUDITORUM 

eft.,  injuriamque  fiBi  illatam  vindicare  fecum  conftituit ,  disfuadente 
Melviilo.  Aft  foederati  proceres  alienatum  a  Ie  Regis  animum  haud 
difficulter  intellexerunt ,  quod  ad  comitia,  quae  Rex  indixerat ,  non 
eflent  vocati;  hinc  denuo  illi  ftruxernnt  infidias,  quas  tamen  opo 
Melvilli  evafit  feliciter ,  quem  ideo  magnifico  elogio  publice  orna¬ 
vit.  Rex  periculis  hisce  defundusffialuberrimumq;  Melvilli  confilium 
parum  penfi  habens ,  revocat  Arranium  Comitem ,  priftinosque  ho¬ 
norum  illi  reddit  titulos.  Melviilo  enim  nihil  folennius  erat,  quam 
inculcare  Regi,  quam  multos  Principes  miniftrorum  ambitio  praeci¬ 
pites  dederit.  Elifabetha  quoque  eodem  tempore  Jacobum  admo¬ 
nuit,  ne  perditorum  hominum  (  Jacobum  Stuartum  praecipue  innue¬ 
bat  )  confiliisfc  circumagi  pateretur,  &  utin  gratiam  reciperet  Arra¬ 
nii  Comitis  hoftes.  Sed  refpondere  Elifabethae  literis  Melvillus 
juffus,  demonftravit,  Regis  quam  maxime  referre ,  rie  impune  tantum 
perpetraffe  facinus, &  facrilega  impietate  fubditorum  officium  mi- 
graffie  viderentur.  Melvillus  Arranii  Comitis  fraudibus  eunda  agi 
ferrique ,  &  quadrata  mifceri  rotundis  aegre  ferebat,  fiepius  etiam  in¬ 
dignabundus  conquerebatur :  impetrare  tamen  a  Rege  non  potuit, 
ut  ad  fuos  fe  reciperet  Lares.  Stuartus  contra ,  ut  perderet  Melvii- 
Jum,  nihil  fecit  reliqui.  Cum  itaque  Rex  nihil  magis  in  votis  habe¬ 
ret,  quam  ut  regni  Anglicani  haeres  ab  Elifabetha  conftitueretur,  Ar¬ 
ra  nius  Comes  audor  illi  fuaforque  extitit,utMelvillum  in  Angliam 
mitteret,  qui  Jacobum  voti  reddereteompotem.  Neque  enim  la¬ 
tebat  caliidisfimum  hominem,  neminem  ab  Elifabetha  hoc  impetra¬ 
turum  :  hincMelvillum  rei  infeliciter  geftae  crimine  oneratum  iri, 
intelligebat.  Afthaec  confilia Noftrum  minime  latebant, ideoque 
ut  JLegati  munere  fungeretur,  nulla  prorfus  adduci  poterat  ratione. 
QuinRegi  ipfihaud  difficulter  perfuafit,  eum  petitione  ifta, certe  pa¬ 
rum  opportuna, Elifabethae  animum  irritaturum.  Interim  Regem, 
in  quo  hadenus  peccatum  effiet,  minime  clam  habere ,  fuarum  effie_> 
partium  arbitratus  efL  Literis  itaque  ,  quas  &hic  legere  licet,  id 
Regem  edocuit, nifi  Arranii  Comitis  ambitioni  modum  ponerct__., 
eum  quidem  (alvum  effie  non  poffic.  Nec  abnuebat  Jacobus, rem  ita 
fe  habere :  rebus  tamen  tam  profligatis,  Comitis  Arranii  fraudibus 
circumventus ,  afferre  medelam  aufbs  non  effi.  Qui  Regi  a  confiliis 
erant ,  ad  nutum  Comius  fe  componebant  j  folus  Melvillus  malis 

hisce 


MENSIS  DECEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  455 

hisce  ire  obviam  audis  eft.  Quin  ipfi  Stuaito  nobilium  fortunis  in¬ 

hianti, &  Regis  decretum, quo  procerum,  qui  contra  Lenoxium  Du¬ 
cem  arma  fumpferant ,  erratis  ignoverat ,  irritum  reddituro  7 palam 
<3c  tanta  contentione  reditit,  ut  inexpiabili  inde  odio  in  eum  exarfe- 
rit  Stuartus.  Furor  hominis  eousque  progreffus  ed, ut  &  Confilia- 
rii  intimi  munere  fe  abdicare  coadus  fit  Melvillas :  cui  nihil  opta¬ 
tius  obtingere  poterat,  quam  procul  aulas  drepitu  inter  vitae  privatae 
recedbs  delitefcere.  Sed  ne  ita  quidem  voti  fui  ed  damnatus.  In  An- 
gliam  enim  denuo  irejudused,  ab  Elifabetha  impetraturus,  ut  Jaco- 
bi  Regis  in  Anglicano  regno  fucceffionem  ratam  efFe  juberet*  Id 
quod  tamen  facere  detredavit  :  mentem  fuam  interim  literis  ape¬ 
riens,  quibus  argumenta ,  quae  Elifabetham ,  ut  petitis  Regis  annue¬ 
ret  ,  adducere  poterant ,  expofuit.  Haec  dum  geruntur ,  Rex  comi¬ 
tia  celebrat,  ad  intedinas  diflenliones  coniopiend as.  Arranius  Co¬ 
mes  quid  quemque  in  Comitiis  dicere  atque  fentire  vellet,  lingulos 
prius  edocuit,  coque  ipfo  effecit,  ut  Regi  quidem  omnes  abblandi- 
rentur  proceres,  ipli  interim  rerum  prsefentium  pertaefi,  8c  ad  jugum, 
quamprimum  commoda  fefe  offerret  occafio,  quatiendum  parati 
difcederent.  Cunda  Regi  per  Melvillum  innotefcunt ;  qui  &  ad 
ipfum  Arranium  Comitem  dixit,  quod  procerum  concordia ,  regni¬ 
que  tranquillitas  fperari  non  poslit,  id  penes  eum  dare.  Ille  itaque 
denuo  furore  abreptus,  haud  difficulter  a  Rege  impetravit,  ut  procul 
facedere  Melvillus,  nec  ad  Regem ,  nid  vocatus ,  accedere  juberetur* 
Rex  autem,  cum  denuo  libi  infidias  drui ,  quosdam  etiam  res  novas 
moliri  intelligeret ,  limul  quantum  inter  adulatoris  blanditias  &  fi¬ 
dele  probi  viri  confilium  interfit ,  expertus  ed,  Advenerant  inte¬ 
rim  InScotiamDaniaeRegisLegati :  qui  ut  in  Scotia  contemptirru 
haberentur,  Elifabetha  intererat,  ne  forte  Damae  Regis  filiam  matri¬ 
moniali  foedere  fibijungeret  jacobus.  Qui  ergo  Regi  a  confiliis 
erant, ab  Elifabetha  corrupti,  Regi  perfuaferant,Daniae  Regem  ex  in¬ 
ferioris  fortis  parentibus  ede  prognatum.  Legati  itaque’ omnium 
exponebantur  ludibrio.  Quae  res,  quod  in  bellum  atrocisfimum 
non  eruperit,  Melvilii  provida  fecit  cura.  Regem  quippe  edocuit* 
inter  potentidimosEuropaePrincipes  minime  ultimu  tenere  locum 
Daniae  Regem ,  quippe  qui  3c  potentia  *  <5 c  generis  antiquitate  nemi¬ 
ni  facile  concedat:  Legatorum  etiam  placavit  iram ,  injuriae  que  il¬ 
latae 


p.465. 

P-4^» 


P-4  7& 


p.498* 


p.  J'«* 


lMn* 


ACTA  ERUDITORUM 

latae  culpam  in  Regem  non  pofle  derivari ,  oflendit.  Interim  Afra¬ 
nii  Comitis  fraudes  indies  magis  magisque  Regi  innotuerant,  cum¬ 
que  ad  juflisfimam  provocaverant  iram.  Hinc,  cum  eodem  tem¬ 
pore  argueretur  multorum  criminum,  &  contentionum  quoque  in* 
ter  AnglosScotosque  milites,  regni  limites  defendentes,  exortarum 
caufa  in  illum  transferretur,  in  carcerem  conje&us,  amicorumque 
precibus  vix  libertati  reflitutus  efl.  In  carcere  inter  alia  aulae  An- 
glicanae  conRliis  fe  in  transverfuma&umfuifie  faflusefl,  Elifabethae 
quoque  fc  promififle , efFe&urum  fe,ne  conjugium-, niR  tribus  de¬ 
mum  annis  elapfls,  Rex  Jacobus  contraheret.  Quo  minus  tamen 
priRinum  honoris  recuperaverit  locum ,  multa  ob flabant,  praefertim 
nova  procerum-  confpiratio,  cujus,  ut  deinceps  patuit,  non  alius  finis 
fuit,  quam  ut  ab  intolerabili  Comitis  Arranii  jugo  Scoti  liberaren¬ 
tur.  Ex  quo  igitur  compertum  efl ,  Regem  profani  hominis  frau¬ 
des  ferio  deteflari,haud  difficulter  motus  illi  fiint  compresfi.  Mel- 
villo  contra  tum  crebrius  Rex  uti  coepit  ,  qui  ut  in  pacem  concordi- 
P»  533*  attique  coalefcerent  feroces  animi ,  omnem  navavit  operam.  Nec 
525?.  alium  magis- idoneum  efle  cenfuit,  qui  Legati  munere  fungeretur, 
fed  recufavit  illud  Melvillus ,  6c  ne  in  Angliam  praecipue  ire  cogere¬ 
tur,  vix  obtinuit.  Opportune  tamen  accidit ,  ut  Randulphus.  Eli- 
fabeth^  ad  Jacobum Legatus,  alium  fuo  genio  magis  attemperatum 
mitti  cupiens,  ut  mutaret  confilium ,  Regi  perfuaderet.  Ceterum 
Rex  Jacobus,  reclamantibus  licet, quotquot  illi  a  confiliis  erant,  Da¬ 
ni^  Regis  filiam  ducere  in  matrimonium  fecum  conflituit :  &  cum 
Legatis ,  quos  altera  vice  mifit ,  nullis  circumfeptam  limitibus  flatu- 
endi  facultatem  dediflet,utrinque  matrimonium  iflud  ratum  fuit. 
Rloram  vero  omnem  impatienter  ferens,  navi  quae  fponfam  vehe¬ 
bat,  vi  tempeflatis  ad  Norwegiae  littora  ejefta,  ipfe  Rex  mari  fe  com- 
mifit,  Norwegiamque ,  &  inde  cum  fponfa  Haffniam  petiit ,  &  ibi, 
nuptiis  folenni  ritu  celebratis,  per  hiemem  commoratus  efl.  Prius¬ 
quam  autem  iter  hocce  fufeiperet ,  aMelvillo  noflro ,  quo  pa<Ro  in 
regni  adminiflratione  fefe  gerere  deberet, edoceri  voluit  i  penes  fra¬ 
trem  autem  ejus  Robertum,  fummam  rerum,  fe  abfente ,  efle  jusfit. 
AR  in  Scotiam  redux  perfidorum  fraudibus  circumventus,  Melvil- 
lum  rei  negligenter  geftae  arguit.  Qui  ab  obje&is  fibi  criminibus 
ftrenue  fe  purgavit ,  favoremque  Regis  recuperavit.  Jacobum  Mel- 

villum 


P-553 


P*  553* 


p.564. 


p.  592. 


MENSIS  DECEMBRIS  A.MDCXCIV.  457 

villum  autem  Cancellarii  munere  apud  Reginam  promiffi  memor 
fungi  voiuit,  aegre  id  primum  ferente,  tandem  confendente  &  pro¬ 
bante  Regina.  Priusquam  vero  hac  dignitate  ornaretur,  Regi  de- 
nuo  regnandi  praecepta  dedit, lapientisfima  profedo,ut  cum  illis, qui¬ 
bus  Cyrum  fuum  inftruxit  Xenophon ,  dubia  poffint  contendere^ 
palma.Statum  regni  Scotici ,  fubditorum  indolem ,  delineavit  accu¬ 
rate,  nec  quicquam  praetermifit  eorum,  quae  fcire  Principem  nece  Re 
efl.  Ad  hancce  normam  fi  mores  Tuos  compofuiffet  Rex  Jacobus, 
adulatorum  blanditiae  eum  tam  faepe  non  circiimegiffent  in  , trans- 
verfum :  unde  motuum,  diffenfionum ,  rebellionumque  uberrimau» 
fegesrum  temporis  in  Scotia  effloruit.  Cunda  haec  figillatim  per 
reliquam  libri  fexti  partem  Melvillus  nofler  perfequitur ,  quae  hic 
accuratius  recenfere,  fupervacaneum  foret. 

Ceterum  &  alia  fubinde  Audior  commemorat,  quae  &  curio- 
fisfimorum  Ledorum  explere  cupiditatem  poterunt.  Ea  vero  lin¬ 
gula  ut  huc  tranfcribamus  ,  inftituti  noflri  ratio  ,  qua  brevitati 
Rudere  jubemur,  non  permittit.  Speciminis  loco  paucisfima_* 
annotaffe  fuffecerit.  Henr-icum  VIII  Angliae  Regem  ab  Aflro- 
logo  quodam  didiciffe  ait,  filium  fuum  Eduardum  rebus  hu¬ 
manis  praematura  ereptum  iri  morte  :  Mariam  contra  &  Elifabe- 
tham,  filias,  exteris  nupturas  Principibus ;  &  Elifabetha  quidem  Sco- 
to  aut  Gallo,  Mariam  autem  Hifpano.  Ille  itaque ,  aut  fatorum^ 
vim  elufurus,  aut  artis  vanitatem  demorfflraturus,  veneno  necare  fi* 
lias  fecum  conflituit :  cujus  quidem  vim  medicamento  opportune^ 
fumpto  infregerunt;  corporis  tamen  robur  ita  imminutum,  ut  ad 
prolem  in  lucem  edendam  parum  idoneae  inde  fuerint»  Maria  la- 
ne  non  aliam  flerilitatis  fuae  caufam  effe  exiflimans,  vindidaeque  ctfr 
pidine  flagrans,  offa  defundi  parentis  clanculum  ad  fe  deferri,  atque 
comburi  juffit.  Haec  a  viro  fide  digno ,  &  arcanorum  aulae  Angli- 
canae  probe  confcio,fe  accepiffe  aflerit, p. 89?  90  &101  :  nos  ve¬ 
ro  Ledoris  judicio  relinquimus.  Sed  nec  injucunda  ledu 
funt ,  quae  de  Basfintono  Aftrologo  ,  qui  Mariae  Stuart;e  Sco- 
tiae  Reginae ,  &  carcerem  &  mortem  violentam  auguratus  efl, 
nar-rat.  Idem  Basfintonus  Aflrologiam  etiam  defendit  contra 
Melvillum ,  qui  hanc  artem  diabolicam  vocaverat,  &  Philippi  Me- 
lanchthonis  afferentis ,  nihil  eam  quod  fcire  nefas  effet  traderem* 
audoritate  fe  munivit ,  pag.  290,  291.  Prolixe  etiam  de  Regibus 

Y  y  y  Damae 


458  ACTA  ERUDITORUM 

Danite  p.  50 6.  Nofter  diflerit ,  quae  eruditionem  ejus  profundam.» 
fane,  fatis  arguunt.  Sed  caetera,  indituri  noftri  memores  pmer- 
mittimus. 

ST NT A G MATA  THEOLOGICA,  SIVE 
Trincipalis  Theologia  TraBatiu.  Tomus  L  ad  pri- 

piam 2  &  Tomus  IL  ad primam  fecunda  Thoma  Aquinatis  .Au- 
(dor e  1\  Augustino  Laurentio,  Societatis  Jefu ,  Lufitano  Te- 
renenf,  olim  in  Collegio  Ulyfjiponenfi  ejusdem  Societatis  Phi- 
lofophia  Prof efflor  e,  nunc  Serenjffima  Britannia  Regina 
Dotaria  ( filce  Vidua )  Condonator  e . 

Leodici  Eburonum  ap.  Guilielm.Henr.Streel,  Anno  1694, 

Tomus  I.  conflat  7.  alphab.6.  plagulis, Tom.II,alph.6.pLi8.in  fol. 

CUm  Audior  Reverendus  univerfam  fcribendo  Philofophiam 
abfolvjffet,  quam  typis  expreffam  memoravimus  in  Adis  his 
/lnj6$y  menje  Septembri,  pag.  jzy*,  Theologiae, licet  ultra  quin quage- 
narius,  pelago  fe  commifit ,  ac  fex  illud  tomis,  quorum  nunc  primus 
&  fecundus  prodiit,  fuperare  fufcepit.  Incipiendo  igitur  a  prima^ 
parte  Thornae,  quae  tota  praecipue  de  Deo  agit,  omisfis  pluribus,  quae 
in  Philofbphia  propofuerat,  Tomi  L  tres  Tradatus  fecit,  quorum 
primo  agitur  de  Deo  vi  fo, five  de  Vibone  Dei ;  fecundo  de  Deo  Prae- 
deflinatore,  five  de  Praedeflinatione,  ubi  aliqua  de  Providentia  expe¬ 
diuntur  >  tertio  de  Deo  Trino ,  five  de  Sacrofandae  Trinitatis  myfle- 
rio.  Tradatus primus  dodrinam  de  posfibilitate  five  exiflentia  vi- 
fionis  beatae;  de  principiis  ejusdem  ex  parte  objedli  ;  de  principiis  ex 
parte  potentiae ;  de  multiplici  perfedione  vifionis  beatae  5  de  illius 
objedo  terminarivo  ;  de  aequalitate  <3c  inaequalitate  inter  vifiones 
beatorum, &  de  incomprehenfibilitate  Dei  compleditur.  Trada- 
tus  fecundus  de  providentia 5  de  praedeflinatione  fecundum  fe;  de__» 
caufis  praedeflinationis ;  de  illius  effedibus;  de  reprobatione,  ejus- 
que  caufis  &  effedibus ;  de  comparatione  praedeflinationis  &  re- 
probationis  inter  fediflerit.Tra datus  tertius  de  exiflentia  &cogno- 
habilitate  myflerii  Trinitatis ;  deproceffionibus  divinis ;  de  illarum 
principio  termino ;  de  relationibus  divinis ;  de  perfonis  divinis, 


•  MENSIS  DECEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  45^ 

quoad  rationem  perfonae  in  communi  5  de  prima  perfona ,  qui  efl 
Pater  ;  de  fecunda  perlona,  qui  efl:  Filius ;  de  tertia  perfona,  qui  effc 
Spiritus  San&usjtandemque  de  omnibus  his  perfonis  comparatis  in¬ 
ter  fe  agit. 

Secundus  Tomus  ad  primam  fecundae  Thomae  continet  tri- 
plicemTradlatum ;  primum  de  Confcientia  ,  fecundum  de  Merito, 
tertium  de  Revmfcentia  meritorum.  Primo  agit  Audior  de  confch 
entia  in  communi ;  de  confcientia  recfla;  de  confcientia  quae  efl  erro¬ 
nea  ;  de  confcientia  probabili  &  improbabili ,  ubi  aflerit ,  licere  fe- 
qui  opinionem  minus  tutam,  &minus  probabilem,  item  ad  proba- 
biiitatemfullicereunum  do&orem;  de  confcientia  dubia;  de  con¬ 
fcientia  fcrupulofa.  Secundo  de  exiftentia ,  quidditate  &  diviflone 
meriti;  de  requifitis  ad  meritum ;  de  augmento  meriti  de  condigno 
&  illus  praemio;  de  rebus, quae  cadunt  fub  meritum^de  merito  de  con¬ 
gruo, <Sc  illius  praemio.  Tertio  de  meritorum, quae  per  peccatum  mor¬ 
ti  ficata  fuerant,  revivifeentia  mediante  poenitentia  fic  agit,  ut  primo 
de  revivifeentia  meritorum  fecundum  fe ;  dein  de  praemiis,  ad  quaere- 
vivifeant  opera  per  peccatum  mortificata ;  deniq;  de  operibus, quibus 
competat  hujusmodi  revivifeentia,  methodo  SchoiafticisDodoribus 
recepta  commentatur» 

MEDULLA  SUBSTITUTIONUM 

redum.  Autore Jac.Otto. 

Ulmtg  apud  Gcorg.  Wilhelm.  Kiihn,  A.  1694.  in  g. 

Conflat  Alph.2.  plag.  3. 

T Amet fl  non  pauci  inter  Dolores  Juris  reperiuntur ,  qui  tantam 
materiae  Subflitutionum  fujb.tilit.atem  ac  fublimitatem  e  fle  fla  tu¬ 
li  nt,  ut  non  tantum  compendiaria  interpretatione  includi,  fed  .&  ob 
ejus  infrequentiam  ad  ufum  noftrorum  judiciorum  applicari,  neque¬ 
at;  multo  tamen  plures  funt ,  qui  adverfam  illis  tenent  fententjam_i, 
contrariaeque  validis  omnino  argumentis  ivere  obviam.  Inter  quos 
non  ultimo  loco  nominandus  venit  praefensis  Meduliae  Autor  con.- 
fulrisfimus ,  qui  poftquam  integra  tam  veterum  quam  recentiorum, 
quorum  prolixum  in  praefatione  texit  catalogum ,  Juris  interpretum 

Xyy  2  de 


4fo  ACTA  ERUDITORUM 

de  fubftitutiombus  volumina  deprehenderat, qu&  illas  a  praxi  judi¬ 
ciorum  non  adeo  remotas  ede  oftenderent,  ae  quotidianam  dicafte- 
riorum  hifce  controverfiis  perfonantium  experientiam,  una  cum  in- 
figni  utilitate,  quam  non  folum  liberis  inftitutis,  fed  etiam  aliis  prae- 
ftat(  fiquidem  Baldum  ultra  15000.  ducatorum  exinde  lucratum  fu- 
iffe  refert)  perpenderat, fecus  fentientium  opinione  fe  deterrere  haud 
fuit  pafTus,quin  huic  operi  admoveret  manum.  Hoc  ipfum  vero  in 
generalem  &  Ipecialem  difpelcit  tradationem ,  in  quarum  illa  Sub- 
ftitutionis  in  genere  definitionem  tum  nominalem  tum  realem ,  nec 
non  divifionem  caeterasque  caulas,  in  hac  vero  feptem  ejus  fpecies, 
vulgarem  nimirum,  pupillarem,  quali  pupillarem  live  Juftinianeam, 
militarem,  compendiofam,  reciprocam  &  fideicommidariam,  juxta 
illud  (uti  cum  Deciano  appellat  )perfedum  quatuor  caularum  ge¬ 
nus  exponit,  ac  illarum  lingulis  certas  formulas ,  quibus  commode 
fieri poslint,  ut  &  hinc  inde  praejudicia,  plerumque  ex  Carpzovio 
petita, lubnedit.Casterum  in  multisAudor  noffer  a  vulgaribus  Inter¬ 
pretum  placitis  recedit, quo  lpedat,dum  p.  23.  commune  Dororum 
iubftitutionis  in  vulgarem, pupillarem,  exemplarem,  compendiofam 
&  breviloquam, divifionem  notat,  quod  ex  duobus  membris  faciat 
quinque,  &  ex  variis  fubftitutionum  formis  a  fe  invicem  haud  diffen- 
taneis,dilferentias  defumat ,  quo  cafu  earum  innumerae  fieri  poslint*. 
P.  51.  fe q.  Rejicit,  quod  Interpretes  fubftitutionem  qu aridam  brevi- 
io  quam  appellent,  &hancfubftitutionislpeciem  e  (Te  dicant.  P.^g, 
Subftitutionem  quali-pupillarem  redius  quam  exemplarem,  licut 
peculium  quaft-caftrenfe  &  quafi-ulumfrudum  vocari,  eumLudvvel- 
lo  ftatuit.  P.  394.  Subftitutionem  compendiofam  etiam  in  paganis 
Dodores  ad  exemplum  militum  commentos  efte  aderit.  Nonnul¬ 
la  etiam,  quae  quidem  ad  fubftitutiones  diredo  haud  pertinent,  huc 
tamen  ob  materiae  affinitatem  ac  utilitatem  commode  trahi  pote¬ 
rant,  infpergit,quae  etiam  brevibus  indicare  operae  pretium  exiftima- 
mus.  Ita  p.  105.  fubjungit  thema  fuum  inaugurale  anno  1656  ‘  ha¬ 
bitum,  de  Jure  accrefcendi ,  quia  fefe  hadenus  nulla  occalio,  excepta 
hac  objtulerit,idiplum  aliquatenus,  ut  ait,  extendendi,  cum  cogitatio¬ 
nes  pofteriores  efte  foleant  meliores.  P.  173,  Anneditur  integer  fere 
Procedas  Civilis,  feu  egregia  Dedudio  Juris  fuper  jure  accrefcendi, 
P.  2pp.  Inierit  tradationem  de  Jure  Repraffientationis.  Tandem.» 

p.420. 


MENSIS  DECEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  46 1 

Tandem  p.  420.  coronidis  loco  cafum,  ut  vocat,  mixti  generis',  fi- 
ve  controverfiam  Konoldinam:  An  in  fratrum  liberis  fadla  fubfti- 
tutione,  fubintelligatur  tacita  conditio,  fi  fine  liberis?  typis  quidem 
Noribergae  anno  1567.  exfcriptam,  fed  non  cuivis  obviam  adnedlit. 

1 

DESCRIPTIO N  DES  PLANTES  DE 
/’  Amerique^avec  leurs figures c. 

v 

i.  e. 

Delcriptio Plantarum  America*3una  cum  earum 

iconibus,  audiore  R. P. Carolo  Plumerio,  ordinis 

Minimorum. 

Lutetiae  Parifiorum,e  typographia  Regia  1695. 

Confiat  plagulis  28  <5c  tabulis  aeneis  108.  in  fol. 

chartas  a-ugufiae.  ,  . 

IN  Praefatione  pauca  de  Botanices  in  Naturali  Hifioria  utilitate  Au¬ 
dior  reverendus  edifferit :  inde  folertiam  depraedicat,  a  R.  P.  Phi¬ 
lippo  Sergeant,  ex  eadem  Minimorum  familia  ,  6c  Dn.  Franci fco  de 
OnuphriKy  medico  Romano ,  in  demonfirationibus  plantarum  Ro¬ 
mae  in  monafterio  S.  Trinitatis  in  Montibus,  in  quo  Audior  commo¬ 
ratus  tum  fuit,  inftitutis  praefiitam  'r  qua  &  excitatum  fe  commemo¬ 
rat,  ut  Mathematicis,  quibus  animum  antea  adjecerat,  fiudiis  paula- 
timabjedlis,ad  Botanicam  excolendam  fe  applicuerit.  Ejus  ergo 
fiudii  jucunditate  fealledlum,  pofiquam  Roma  in  Galliam  revoca¬ 
tus  a  Superioribus  effet,ab  iisdem  petiifle  ait  ac  impetra ffe,  ut  oram_* 
Provincia  Alpesquc  pererraret, floribus  plantisque  indagandis :  jam- 
que  fi,  pofi  operam  in  hoc  ftudio  firenue  collocatam ,  de  nova  plan¬ 
tarum  Syiloge  adornanda  figurisque  illuftranda  cogitafle ,  cum  A~ 
mericam  invifendi  occafio  praeter  expedlationem  oblata  fibi  fuerit. 
Cum  enim  Dn,Begon,  navium MasfilienfiumPraefedlus,  julfu  Regis 
viros  exquireret  idoneos,  qui  in  infulas  Antillas  navigarent ,  &  na¬ 
turae  arcana  illic  locorum  delitefcentia  perfcrutarentur,  fe  tum  invi¬ 
tatum  facilequeaddudlumfuifTe,  ut  iter  ingrederetur.  Illic  itaque 
per  biennium  fe  omnia  curiofo  oculo  perlufirafie,  eaque  ufum  fuifie 

Yyy  3  felici- 


462  ACTA  ERUDITORUM 

felicitate»  ut  fere  fexqentas  diverfas  plautas  delineaverit  defcripferit- 
que,  duarum  nunc  partem  aliquam,  centumuempe  &  odo,  cum  bo- 
tanophilis  communicare  voluerit. 

Omnes  vero  plantas,quas  Audor  JiligentifGmus  hoc  volumi¬ 
ne  exhibet, ad  tres  clades  revocavit.  Earum  prima  varias  rariores 
P ilicis,  Hemiomtidis ,  Polypo  dii,  Lingua  Cervina,.  6c  Adianti  feu  Ca¬ 
pilli  Veneris  fpecies  compleditur. 

Secunda  clasds^/v  Sc  Dracontu  fpecies  comprehendit, quibus 
Audor  novum  quoddam  plantarum  genus,  quod  ad  nullum  hac¬ 
tenus  cognitorum  referri  commode  pode  vifumipfifqit,  fubjungit, 
illudque  a  dgura,  quam  exhibet ,  Saurumm ,  i.e.  caudam  lacerta  ap¬ 
pellat* 

Tertiam  cladem  Audor  fcandentibus  plantis ,  Convolvulis, 
Clematidibus,  Apocynis,  Bryoniis,  Phafeolis  confecrat:  eundis  in  ta¬ 
bulis  aeneis  ad  vivum  fic  expreffis  >  ut  jam#facilJimo  labore  cognofci 
ac  a  fe  invicem  difeerni  queant. 

Denique  ignorare  Orbem  Eruditum  noluit  Audor  Maecena¬ 
tes, quibus  in  hoc  opere  adornando  fuerit  adjutus,  nominatque  iiu 
praefatione  tum  Dn.  de  Seignelay,  Minidrum  quondam  &  Secretari¬ 
um  Status,,  tum  qui  illi  in  hoc  munere  fuccesdt ,  Dn,  de  Pontchar- 
train:  quorum  ille  impendis  itineris,  hic  fumptus  ad  excudendum 
typis  opus,  figurasque  aeri  incidendas ,  commendatione  fua  a  Rege_» 
impetraverit.  Nos  vero  optamus  merito, ut  reliquis  etiam,quos  pa¬ 
ratos  Au  do  rem  habere  non  dubitamus ,  tomis  edendis  fumptus  ab¬ 
unde  fuppetant, 

DE  POLO  NI  A  NUNQUAM  TRIBUTARIA 
TraBatusHiJiorico-Politicuj,AutoreJOHANNE 

S CHUL  T ZIO ,  J.  U.  D.  ejusdem ac  Htfi  oriar,  Prof, 

Pubi,  (f  Gymn,  Gedanenfis  InjpeBore, 

Gedani,  imprimebant  heredes  David,  Frid.  Rhetii,A.f 694, 

in  4.  1.  Alphab.  22  plag» 

JNdgnem  gentis  Polonicae  gloriam  vindicaturus,  eamque  nulli  ex¬ 
terarum  fuhjedam  aut  tributariam  fuifTe  evidurus  Audor  nobi- 

lisfe 


MENSIS  DECEMBRIS  A.  MDCXCIV.  46? 

lisfimus,  difficilem  reddi  hunc  conatum  queritur  e  defedu  antiquo» 
rum  patriae  illius  fute  Scriptorum ;  unde  etiam ,  cum  recentiores  qui¬ 
dem  non  deficiant ,  aft  eorum  tamen  fides  ob  praefumtum  indulgen- 
tiorem paulo affedum  dubia  reddi  queat, ab  exteris  praefidium  pe« 
tendum  fibi  fuerit ,  fed  imbelle  faepius,  imo  adverflim ,  prout  quilibet 
eorum  vel  amore  in  fuam  gentem ,  vel  odio  in  Polonos ,  vel  privato 
irae  aut  vindidaefiudio  incitatus  fcrip ferit.  Nihilo  tamen  fecius,ve~ 
ritatis  fiducia  eredum  fe  opus  iftud  perfedfTe  affirmat.  AcMarti- 
num  fa  ne  Croni  erum  non  inutilem  in  hoc  argumento  collo  callet 
operam ,  eique  fidem  deberi  utique  indubiam  fatetur;  verum  fparfim 
ab  ipfo  'geftum  negotium  ,fiepeque  contemtim  ac  negledim  hafai- 
tum,  veri  forte  conficientia,  fimul  indigitat ;  qua  freti  plerique  etiam 
Annalium  Polonicorum  conditores, arrepta,uti  fe  obtulerit,  occafio- 
ne,  illud  idem  pertradantes  rem  tetigi  (Te  potius,  quam  deduxifie  de¬ 
prehendantur.  Promiffam  haberi  a  Gliznero  indudriam  huc  fac  i* 
entem ;  incertum  autem ,  an  impenfa  ab  eodem  fuerit.  Noftra  asta¬ 
te,  cum  celeberrimus  Conringius  animofe  lentendam  modo  didam 
impugnaret,  pro  ea  defendenda  fcribere  quid  voluifie  quendam_> 
Francifcum  Marinium,  fed  fetum  ilium  defideratisfimum  aut  in  par¬ 
tu  fuffocatum,  aut,  fi  lucem  adfpexerit,  ad  aurei  velleris  inftar  alicubi 
arde  cuflodiri  opinatur. Clarilfimum  igitur Hartknochiufn  fuam  in 
librode  RepublicaPolonica  fententiam  paucis  aperuifTejin  cujus  prae- 
curforis  veftigia  ire  propius, gloriofum  fibi  reputet. 

Poftquam  autem  in  Scdione prima  fenfum  vocabulorum  re¬ 
gionem  tributariam  indicantium  late  excusfit ,  duplicemque  tributi 
fignificationem  conftituit ,  propriam,  quaefufajedionis  notam  &  re¬ 
cognitionem  fuperioritatis  pro  fine  inferat ,  &c  impropriam,  quando 
folum  occurrat  nomen ,  nec  quicquam  amplius  in  effedu  de  natura 
rei  obvium  reperiatur;  poftquam  item  variis  eam  diftindionem^ 
exemplis  illufiravit  monitisque  communivit  accuratioribus,  eos  tan¬ 
dem  regionis  tributariae  in  fenfu  proprio  ita  nuncupatae  effedus  no- 
minaD  prae  caeteris,  ut  nempe  ademta  belli  pacisque  jura, ut  figna_> 
venerationis  fubjedionem  denotantia  ,  ut  poenam  obdelidum  fu  fa¬ 
cundam  ,  ut  patientiam  admittendiprtefidii  concedendique  tranfitus 
circa  eam  ofafervare  liceat. 

Hmc  in  jkmda  S§dion§  PoIquos  pro  antiquiffimae  gentis 

Sanna- 


464  ACTA  ERUDITORUM 

Sarmaticae  poderis,  ac  fpeciatim  Henetorum  feu  Venedorum  proge¬ 
nie,  agnofcendos  venire  adflruit ,  qui  tamen  Venedi  cum  Wandalis  a 
Sarmatarum  moribus  plane  diverfis  haudquaquam  confundendi 
fmt.  Cum  autem  aliqui  Sarmatas  a  Germanis  ortum  derivare  abe¬ 
rant,  ddftud  Polo  niae  fubjedionis  praejudicium  inferre  pofle  videa¬ 
tur,  primum,  ut  adhuc  incertum  iftud  fit,  deinceps  vero ,  ut  nulla  ta¬ 
men  inde  fequatur  fubj-edio ,  oftendit ,  cum  Tuifco,  qui  Germanicae 
gentis  conditor  limulque Rex  credatur  Sarmatiae,  utrisque  hoc  pa- 
do  gentibus  idem  conditor  extiterit.  Quinimo,  tametfi  porro  Ger¬ 
mani  jus  primogeniturae  idoneis  (ibi  vindicare  valerent  argumentis, 
nullam  ne  fic  quidem  hinc  poteftatcm  promanare  in  fecundogeni- 
tos,  cum  liberi  omnes  ab  iisdem  aequaliter  exorti  parentibus  iisdem_> 
quoque  gaudeant  parentum  juribus.  Efle  vero  temerarium ,  quod 
ob  frequentem  in  Sarmatia  linguae  Germanicae  ufum,Polonos  e  Ger¬ 
mana  gente  ortos  efle,Cranzius  concludat.  Ufum  enim  alicujus  lin-  . 
guae  vulgarem  Sc  publicum  a  fe  invicem  difcernit,  Sc  ab  hoc ,  non  ab 
ibo,  fubjedionis  fignum  petendum  efle  monet.  In  Poionia  autem 
nonnifi  priorem  Germanicae  repertum,  primas  femper  obtinente^ 
Slavonica,  fuperaddit ,  Sc  plura  eradite  accumulat ,  quae  manifefte 
doceant,  Sarmatamgentem  ex  Japlieti  benedida  progenie,  imperio, 
non  fervitio  deflinata  ortam  ,  Sc  haud  interrupto  ab  extera  aliqua 
propaginis  fuae  ordine  confervatam, nulli  nationi,  quocunque  titu¬ 
lo,  fubjedam  aut  tributariam  fuiffe. 

Ipfa  deinde  Eliftoriarum ,  quae  huc  fpedent ,  monumenta  pau¬ 
lo  penitius  excutere  aggreditur ,  in  Sedione  tertia  ab  initiis  Reipu- 
blicaePolonicae ,  usqne  adLechum ,  qui  primus  ejus  Princeps  credi¬ 
tur,  juxta  Monarchiarum  feriem,  a  prima  usque  ad  quartae  feculum 
fextum  pergens ,  Sc  e  Regibus  Affyriacis  primum  ait  bella  cum  Sar¬ 
matis  geffifle  Jovem  Belum,' a  quo  tamen  haud  fubadi  fuerint.  Ni¬ 
no  Sc  Semiramidi  in  A fia  fuiffe  expeditiones,  &  Sarmatiam  tunc  ab 
invafionibus  manfiffe  liberam.  A  Ninia  vero  ejusque  fucceffori-  ‘ 
bus  ad  Sardanapalum  usque  an  eadem  tentata  armis  fit ,  nullis  com¬ 
probari  tefiimoniis ,  ficuti  &  ea ,  quae  poftea  Sarmatis  cum  aliis  gen¬ 
tibus  interce (ferint ,  rara  Sc  obfcura  per  documentorum  defedum 
efficiantur  \  unde  tamen  nec  de  gentis  animofitate  dubitare,  nec  li¬ 
bertatem  nationis  temere  labefadare  liceat.  Infelices  vero  in  Sar¬ 
matas 


MENSIS  DECEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  46* 

matas  expeditiones  Perfarum  aeque  ac  Graecorum  Reges  attentaffe^, 
probat.  Ante  Caefarum  tempora  raras  haberi  dicit  Romanorum  in 
Septentrionem  excurfionesj  Julium  Caelarem  aliis  bellis  diflradum, 
praelium  indicere  Sarmatis  haud  potuiffe ;  Augufhim  nihil  egifle  am¬ 
plius,  quam  quod  eos  Danubio  prohibuerit,  muneraque  ab  iis  nom. 
in  fubjedionis  lignum,  fed  in  amicitiae  poflulationem,  receperit-,. 
Fata  quoq;  paulo  infeliciora  expertum  refert  Domitianum, nullum- 
que  adeo  Imperatorum  in  Sarmatiam  usque  pcnetraffe,ne  Trajanum 
quidem,quiRegemSarmatam,memorante  Eutropio, in  fidem  fane  re¬ 
ceperit, non  autem  fub  deditionis  fpecie,fed  ut  amicitiae  folum  foedus 
cum  eo  pangeret.  Marcum  deinceps  Antoninum  Pium  defendere_> 
magis  quam  amplificare  provincias  fluduiffe.  M.  Antoninum  Philo- 
fophum  conatum,  ut  e  Sarmatia  redderet  provinciam ,  fed  impedi- 
tum  perhiberi  a  Julio  Capitolino, qui  &  irritum  Maximini  ftudiurrL, 
fatis  manifefte  prodat.  Concidilfe  vero  fenfim  fub  Imperatoribus 
fcquentibus  Imperii  Romani  vires,  donec  eis  fpiritum  quafi  Probus 
reddiderit,  qui  Sarmatas  aliena  tunc  poffidentes  quidem  vicerit,  fed 
eos  nullo  fubjedionis  vinculo  conflridos  ad  fedes  rediiffe  proprias, 
vidos  etiam  praelio  a  Diocletiano  &  Conftantio  terram  tamen  fuam 
haudquaquamamifilTe.  Bellum  a  Conftantino  M.  iis  intentatum, 
mox  iterum  legi  compofitum.  Iniquiores  etiam  nuncupandos  Hi- 
ftoricos  recentiores,  qui  occifo  Raufimodo  Rege, Sarmatas  Conflan- 
tino  fubjedos  referant.  Illum  namque  non  Sarmatarum  Regem 
fed  Gothorum  Ducem  fuiffe,  nec  infuper  in  cafu  occifi  bello  Regis, 
Rempublicam  hoc  ipfo  hoftibus  reddi  fubditam  refpondet.  Mox 
memorata  a  Marcellino  Conftantii  de  Sarmatis  vidoriam  examinat, 
eamque  potius  de  Quadis  fuiffe  reportatam,  e  Zofimi  relatione  pro¬ 
bat,  legiones  folum  Sarmatarum  aut  certam  nationis  partem  ditio¬ 
nes  Romanas  incurfitantem  pro  caefa  tune habendam ;  e  cognomen¬ 
to  autem  Sarmatici,  quod  Imperator  fibi  fumferit,  ejus  quidem  am¬ 
bitionis,  non  vero  fubadionis,  fignum  ut  petatur ,  rerum  geftarum 
feriem  requirere.  Eorundem  porro  Sarmatarum  partem,  fada  in_> 
PannoniamMoefiamque  excurfione  a  Valentiniano  repreffam,orafre 
quidem  pacem, fed  fine  devota  fubmiffione  ;  fub  Arcadio ,  Honorio, 
&  Leone  quosdam  vel  pretio  vel  focietatis  jure  aliis  populis  immix¬ 
tos  militaffe, tandem  autem  feu  taedio  bellicum  vicinis  perpetui,  feu 

Z  z  z  patrias 


4 66  ACTA  ERUDITORUM 

patria  dulcedine, ad  priftinas  Poloiihe,  ubi  nunc  efi,  fedes  remigra  (Te, 
nunquam  autem  Sarmatiam  evafifle  tributariam, prolixius  oflcnd ere 
annititur. 

Sedionem  quartam  a  Lechi  inchoat  temporibus ,  ac  eum  e 
propinqua  Noae  pofteritate  oriundum ,  &  non  multo  poli  diluvium-j. 
e  Croatia  feu Pannonia  inBohemiam  &  Poloniam  migrafle,  contra 
quosdam  fabularum  arehitedos  pernegat.  Verum  interim  e  Pan¬ 
nonia  in  Poloniam  Bohemiamque  acceflum  circa  A^o.fadum ,  fu)b 
coque  &  proximis  ejus  fuccelToribus  florentem  fatis  Reipublicae  fla¬ 
tum  fuifle  aflerit;  quem  tamen  Lechi  familia  extinda  fub  duodecim 
Palatinis  abiifle  in  deterius  haudquaquam  diflimulat ,  reflituturm» 
eundem  probans  fub  Craco,  qui  Polonorum,  non  Bohemiae  Prin¬ 
ceps  Polonisflmul  imperans,  ut  quidam  in  praejudicium  gentis  opi¬ 
nentur,  credendus  fit^  filiamque  Wendam  reliquerit,  cujus  obitum 
Polonici  imperii  periodus  perniciofisiima  exceperit,  duodecim  Pala¬ 
tinis  iterum  eledis :  qua  occafione  Marcomanni,  Hunni  &  Germani 
fines  regni  illius  ferro  ac  igne  tenta rint ,  repreffi  tamen  fortiter  a 
Premislao  I,  ut  affe  datum  tunc  imperium  nulla  ratione  obtinuerint. 
Quemadmodum  vero  ex  obfcuris  hadenus  monumentis  flngula^ 
haec  eruere  neceflum  Audor  habuit,  ita  recentioribus  ac  clarioribus 
fe  uti  poffe  exiflimat,  ubi  adverfiis  unanimem  fere  Germanicorum.» 
Scriptorum  confenfum  probare  fuflinet,  quod  Polonia  feculo  o- 
davo  a  Romano-Germanico  Imperio  tributaria  reddita  non  fuerit. 
Utut  enim  largiatur,  Slavos  a  Carolo  Magno  fuifle  d  e  vi  do  s  fa  dos¬ 
que  tributarios,  ut  plerique  afferant  tempora  haec  attingentes  Hi- 
ftorici,  fub  iflo  tamen  nomine  Polonos  intelligendos  efle  minime_> 
concedit,  &  quae  de  Lechi  II. a  Carolo  occifi  fatis  referantur, ad  Obo- 
tritarum  Ducem  Thusconem  magis  forte  applicandum  venire  mo¬ 
net.  AdateLefci  III.  nihil  in  Polonos  molitum  aitLudovicum  Pi¬ 
um,  ut  qui  ipfe  non  exiguam  regni  fui  jaduram  fecerit.  Ludovicum 
II.  Imp.  in  Silefiam  inftituifle  expeditionem,  verum  non  tam  regio¬ 
nis  occupandae, quam  religionis  propagandae  gratia.  Raftilem  ab  eo 
devidum,  non  Polonorum  fedMoravorum  Regem  appellat ;  impe¬ 
rium  enim  in  Polonia  tempore  Ludovici  II.  feliciffime  geftum  cele¬ 
brat ;  fub  Arnulpho  Moraviam,  non  Poloniam,  tributo  fubje- 
dam  j  ac  tandem  fub  Ludovico  IH.&  Conradg  brevioris  aetatis  Prin¬ 
cipi- 


MENSIS  DECEMBRIS  A.M  DC  XC!V.  467 

cipibus  nihil  in  hac  caufa  memoratu  dignum  aceidiffe  fuper* 
addit.  7  ' 

Nihil  etiam  folidi  adverfarios  probare  poffe  ex  Hiftoria_j 
temporum  ab  Henrico  I.  Aucupe  usque  ad  Henricum  III.  feu  a 
Mieczeslao  I.  usque  ad  Cafimirum  I.  in  Seclione  qtiintn  edocet® 
Henricum  namque  Primum  alios  quidem  Slavos,  fed  minime  Polo- 
nos  domuifie  legi.  Cum  vero  Conringius  Polonos  ab  Ottone  I.  der 
vi&osfuifieexDithmaro  probet,  &Mificonem  Imperatori  fidelita¬ 
tem  ac  tributum  usque  ad  Vartam  fluvium  folviffe  afferat,  inde  pro 
quonam  iHe  Milico  habendus  fit, prolixe  difpicit,neutiquam  Polono- 
rum,  ut  Mieczeslaum,fed  Slavorum,  qui  Liucaviki  vocentur ,  Ducem 
videri  afferens.  Sub  Ottone  II  hifloriam  huc  pertinentem  manj- 
feffa  rerum  laborare  offendit  incertitudine.  Mificonem,  qui  fub  Ot> 
tone  III.  devi&us  perhibeatur,  rurfus  effe  alium  a  Mieczeslao.  Bo~ 
leslaum  Chrobru  ab  Ottone  III. &  Henrico  ILnonvi&um, fed  vid@T 
rem  plerumque  extitiffe,  nec  a  polirem®  petiiife  pacem, nec, quamvis 
eam  petiiffet, Imperio  ideo  fiibje&um  nuncupari  debere.  Dithma- 
rum  autem  objectioni  huic  anfam  tribuentem  confundere  inter  fe_ * 
BoleslaumPolonum,  &Boleslaum  five  Bohemorum  five  Obotrita* 
rum  Regem, Billugum  diCfum.  Quo  in  loco  inflitututn  ab  Ottone 
III.  in  Pcloniam  ad  fepulcrum  Adalberti  iter, variaque  dona  a  Boles- 
lao  ipfi  exhibita, regiumque  vicisfim  titulum  huic  ab  illo  conceffurriji 
de  quibus  fingulis  multa  referant  Scriptores  varii,examinat,  &  quam 
parum  vero  fint  confona,  quam  item,  fi  vel  maxime  contigiffent,  P©-* 
lonorum libertati  parum  noceant,  declarat.  Incautos  autem  vide° 
ri  Polonos  Scriptores  in  eo ,  quod  Boleslaum  a  tributo  abfolutuiru 
fuiffe  fateantur,  quem  tamen  nunquam  fub  tributo  aut  alia  fubje- 
ctionis  fpecie  Romanis  Imperatoribus  ferviifie  conflet.  Ac  fi  omni¬ 
no  ab  Ottone III.  &  Henrico  II.  controverfiam  tributi  pendendi  ex^ 
pertus  fuiffet,  aut  experiri  potuiffet,  non  fa<Sum  tamen  id  refpe&u 
Poloniae,  fed  occupatarum  provinciarum,  quas  olim  Imperatores 
tanquam  ve&igales  habuerint, non  autem  inde  amitti  libertatem ,  fed 
faltem  imminui ,  enixe  contendit.  Quod  denique  jus  majeflatis 
circa  facra  Otto  exercuerit  in  Polonia ,  quodque  Magdeburgenfis 
Archi-Epifcopus  Posnanienfem  &  omnes  in  Pojonia  Epifco- 
patus  reliquos  fubjeClos  acceperit  ,  penitus  inficiatur.  Poff 
ad  tempora  Conradi  II.  Imperatoris  Henrico  ,  &  Mificonis  II» 

Zzz  %  PojQf 


46g  ACTA  ERUDITORUM 

Poloniae  in  Principatu  Boleslao  fuccedentis  tempora  progreditur ,  & 
quas  a  Wippone,  Godofredo  Viterbienfi  ,  Ottone  Frifingenfi ,  Mu- 
tio,  &  aliis  deMificonea  Conrado  devi&o  &  Polonis  pofl  eum  fa~ 
&is  tributariis  recenfeantur, multis  rationibus  enervat. 

Sextam fe&ionem inchoat  a  bello,  quo  Conradus  ad  inftin- 
&um  Rixae,  Mieczeslai  ILuxoris,  Polonos, irrito  licet  conatu, petierit. 
Mox  Cafimiri  in  regnum  reftituti  meminit,  &  narrationem  refert 
de  transmiffo  quotannis  ad  Pontificem  a  Polonis  denario,  ac  de  ge- 
flata  ab  iisdem  capillorum  rafura,  in  memoriam  iftius  beneficii,  quod 
Pontifex  Cafimirum,  monachum  tunc  &  diaconum ,  profeffionis  & 
facramenti  religione  folverit0  Prius  autem  de  rei  veritate  dubitat; 
poftmodum  rafuram  foli  Cafimiro  injun&am  e  Dubravio  oftendit, 
denarium  vero  rationem  tributi  obtinuilfe  pernegat.  Ex  illato 
BohemisabHenricoIII,  quod  Poloniam  vaftaffent,  bello  iterum^ 
propofito  penitus  fruftraneo  a  nonnullis  Polonicae  gentis  fubje&io- 
nem  colligi  obfervat.  Boleslaum  II.  a  fortitudine  Audacem  di&um 
nulli  fuorum  hollium  oecubuiffe  probat.  Obtrufam  vero  per  Hen- 
ricumlV.invito  pacem  cum  llratislao  Bohemo, praeter  rem  in  notam 
fuba&ionis  trahi;  quod  exinde  manifeflrum  effe  docet,  quoniam  arbi¬ 
tro,  qualis  tunc  Henricus  fuerit,  in  alios  nullum  fit  jus,  quodque  ne_> 
coa&io  quidem  aliquid  huc  conferat,  cum  Reges  ac  Principes  ita  fi- 
bi  obftringantur  vinculo  humanae  focietatis,  utifludjus  in  fe  pati  o- 
mnes  neceflum  habeant.  Sed  fua  tandem  culpa  infelicem  fa&um 
Boleslaum  queritur,  dum  vibratam  in  eum  ob  necem  Stanislai  ex¬ 
communicationem  memorat,  &  de  illius  juftitia  aliis  relinquit  ju¬ 
dicandum;  ipfe  autem  non  majori  ideo  Poloniam  pietate  atque  reve¬ 
rentia  obftri&am  ledi  Pontificiae,  ac  Romanum  Imperium,  ab  ea  iti¬ 
dem  acerbioribus  quandoque  decretis  turbatum, concludit. 

Quod  Uladislaus  I.  Boleslaum  excipiens  Regem  fe  appellari 
paffus  haud  fuerit,  non  metu  quodam  a  Caefarea  potentia  aut  Ponti¬ 
ficia  au&oritate  fa&um,  fub  fedlionis  feptima  primordia  evi&um  da¬ 
re  allaborat ,  Sc  poft  rationes  alias  Principis  titulum  ad  fuprematum 
jam  fufficere ,  ac  prudenti  inftituto  externum  invifumque  tunc  Regis 
nomen  ab  eodem  declinatum  perhibet.  Controverfiam  de  fado 
&  jure  donatae  Uratislao  Bohemo  per  Henricum  IV  Poloniae,  ceu 
rem  tradiderint  Bohemicorum  Scriptorum  aliqui ,  fic  ventilat,  ut  per 

Polo- 


MENSIS  DECEMBRIS  A.MDCXCIV.  469 

Poloniam  ex  errore  heic  intelledam  regerat  Silefiam  Polonis  tunc 
fubjedam,  quae  Bohemo  fane  tributum  folverit,  unde  ad  ipfum  Polo- 
niae  regnum  ignobilioris  fubjedionis  onus  devolvere  conce/Tum 
haud  fit.  Boleslaum  III  ab  Henrico  V  ob  negatam  penftonem  Po¬ 
lonis  injundam  fub  Ottone,  &fub  Caflmiro  renovatam,  impugna¬ 
tum  abnuit,  gloriam  autem  fufceptae  illius  in  Danos  expeditionis 
adflruit ,  Lothario  tributa  eum  non  Poloniae  fedPomeraniae&Ru- 
giae  nomine  exhibuifle  dicit.  Tacemus  nunc  injurias,  quibus  e  con- 
fufione  Vladislai  Poloni  &  Vladislai  Bohemi,  regnum  Polonorum  a 
diverfis  Scriptoribus  onerari  reputat,  quaque  eas  ratione  amoliatur, 
prolixe  haud  indicamus. 

Pergimus  potius  ad  ottavam  fedionem,ubi  ante  omnia  felicita¬ 
te  regni  Bohemici,quam  pofl  Friderici  I  excelTum  obtinuerit, dep  ra¬ 
dicat,  mox  tamen  accufat  abfolutam  in  regnum  iflud  potentiam, 
quam  Wenceslaus  Bohemus  fub  claufula  commifforia  id  tenens  afFe- 
daffe  legatur,  Alberto  Imp.  ad  haec  confilia  ipfum  impellente,  qui  ta¬ 
men  ejus  rei  poenas  dederit  haud  immeritas, filium  relinquens  absUla- 
dislao  Lodico,  antequam  Poloniae  fines  attingeret ,  repreflum ;  qui 
ipfe  Lodicus  faepe  quoque  infeflarit  Johannem,Bohemiae  Regem, Po¬ 
lonorum  Regis  nomen  fimul  quafi  haereditarium  ufurpantem ,  quo- 
cum  Cafimirum  Lodici  filium  circa  medium  Seculi  XIV.  transegis- 
le,  <Sc  omni  jure,  quod  in  Silefiam  habuerit,  fe  abdicaffe  Cureus  alii” 
que  tradant.  Noffer  vero  iis  fe  opponit,  &  non  omnem  Silefiam 
Bohemis  concefTam,imo  irritam  fuiffe  hanc  alienationem  Silefiae  abs¬ 
que  Ordinum  confenfu  fufceptam  flatuit.  Tabulas  quoque  Caroli 
IV. Imp.  exhibet,  easque  de  Silefia  imprimis  interpretatur,  quam 
minus  tamen  jufle a  Carolo  Bohemiae  regno  adjudicatam  obtendit. 
Temporibus  vero  illis  intermediis  regii  nominis  fplendorem  injuria 
Scriptorum  fuppreffum  denuo  emicuiffe,  &Premislaum  receptae  di¬ 
gnitatis  regiae  audorem  extitiffe  e  conflanti  fuorum  affertione_^ 
probat. 

Nona  fedio  agit  imprimis  de  Polonorum  Regum  antiquo  0- 
ptimoque  jure  in  Borusfiam,  ejusque  fubjedionis  fundamenta  aBo- 
Jeslai  Chrobri,fub  initium  Seculi  undecimi  indignam  Adalberti  ne¬ 
cem  &  barbaram  in  Chriflianos  faeviendi  licentiam  ulcifcentis  tem¬ 
poribus  derivat,  utque  illa  fub Mieczeslao II  imperata  facere  detre- 

Z  z  z  3  dave- 


sj 


470  ACTA  ERUDITORUM 

flaverit,  mox  tamen  a  Boieslao  II  iterumque  a  Vladislao  I  &Bo- 
leslao  III  ad  meliorem  mentem  redada  iit,  enarrat.  Sumtutn  tamen 
poft  hos  majorem  sequo  animum  haud  reticet ,  deque  juftitia  auxilii, 
quodPoloni  ab  Ordine  Teutonico  petierint, prolixe  difiputat,  quod 
tamen  poftea  in  Poionorura  detrimentum  ceffifTe  fuperaddit,  initi- 
que  inter  Conradum  Ducem  Mafovia ,  <3c  Cruciferos  padi  ( ut  nem¬ 
pe  hi  contra  Pruflos  fcdulo  bellum  gererent ,  ubi  vero  eos  domuif- 
fent,  Culmenfem  redderent  di tionem ,  catera,  quae  a  barbaris  cepiO 
fent,ad  bonorum  virorum  arbitrium  inter  fe  partirentur,  ac  nihii 
hoftile  contra  Folonos  tentarent, )  veritatem  adftruit.  Sed  Crucife- 
rorum  vicisfim  accufat  avaritiam ,  quam  decretum  Pontificis  ini¬ 
quitatis  manifefte  arguerit  ,  invito  quidem  Ludovico  IV  Impera¬ 
tore,  fedconvidis  Cruciferis,  qui  rupta  denuo  paceLithuaniam  in¬ 
vadentes  a  Vfadisiao  Jagellone  fortiter  proftrati ,  ejus  tamen  infic¬ 
ientia  exacerbati  vires  receperint,  donec  A.  1436.  perpetua  uti  inque 
fanciretur  pax, libertati  ac  juribus  fiubditorum  variis, legibusque_> 
fundamentalibus  fervandis  apprime  confiulens ,  fied  poft,  fpargente_» 
dificordiarum  femina  Sigismundo  I.  Imp.  &  Alberto ,  rupta  iterum  a 
Cruciferis,  qui  contra  fas  &  fidem  animo  hofii Ii  Prnffiam  vallave¬ 
rint,  quae  Cafimiro  ,Regi  Polonia,  fe  committens  poft  bellum  tre- 
decim  annorum  Cafimiro  Jagellonidi  IV  ex  parte  ceflerit ,  reliqua^ 
Cruciferis  fiub  ardiffimo  fidei  ac  clientelae  vinculo  concefia.  Iftius 
autem  dcnegatione  a  polleris  ,  <3c  imprimis  a  Friderico  Saxonia 
Duce,  &  Alberto  Brandenburgico  haud  difiimuiata  ;  eo  tan¬ 
dem  rem  pervenifie  ait ,  ut  Albertus  Brandenburgicus  nonnifi  hac 
conditione  a  Sigismundo  pacem  impetraverit ,  ut  ordo  Crucifero- 
rum  penitus  extingueretur  in  Prulfia,  Albertus  Pruftiae  partem ,  qua 
nunc  Ducalis  audiat ,  fiub  Ducis  titulo  obtineret ,  Regio  fimul  curru 
provincia  fiubefiet  imperio ,  eosdem  deinceps  cum  Polonia  hoftes 
haberet  &  amicos ,  primumque  de  caetero  locum  in  Senatu  regio  te¬ 
neret.  A  quo  tempore  auguftilfimi  Reges  alteram  Prulfia  partem^, 
cui  regalis  nomen ,  fupremo  jure  ,  alteram ,  qua  Ducalis  appelletur, 
Sereniffimi  Eledores  Brandenburgici  ex  lege  fundionis  &  obfiequii 
clientelaris  habuerint, usque  ad  annum  1657,  quoFridericus  Wilhel- 
mus  a  Johanne  Cafimiro  Welayienfibus  padis  provinciam ,  quam_» 
ante  feudi titulo  tenebat, jure  proprietatis  posfidendam  acceperit, 
iisdem  pene  legibus  ad  hodiernum  PotentisfimumEledoremFride- 

ricum 


MENSIS  DECEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  471 

ricum  III  transmiffam.  Idam  vero  novam  provinciae  tam  nobilis 
poiTesfionem  perinjuriam  Cruciferis  ereptam ,  obfequio  ledis  Roma¬ 
nae  nefarie  &  lacrilege  fubtractam,  ab  Imperii  Romani  corpore  con* 
tra  fas  fidemque  avulfam ,  &  a  Regibus  Poloniae  injuRo  titulo  ac* 
quifitam  perhiberi  notat  ab  adverlae  caufae  Patronis, quibus  tamen  ad 
lingulas objectiones  refpondet,jureque  belli BoruRiiam  acquifitarru, 
&,  accedente  imprimis  transactionis  titulo  Imperatorisque appro¬ 
batione, citra  injuRitiam  teneri  afferit. 

Sectione  tandem  ultima  feu  ^r/^,oppreifo  in  BorusfiaCru- 
ciferorum  ordine, fomenta  belli  inter  Germanos  ac  Polonos  uno  pe* 
ne  ictu  extincta  fuilfe  obfervat.Hos  tamen  veXatos  ait  interim  a  Tur* 
cis,  quibus  in  Europam  aditum  Scythae  paraverint ,  Tartarisque  an* 
no  1240  e  Mofcovia  progreffis ,  &  Poloniam  imprimis,  Hungariam* 
que ,  ac  Silefiam  devaRantibus,  cum  BoleslausPudicus  principatum 
gereret  in  Polonia ,  Tartaros  tamen  fatigatos,  poR  cladem  ChriRia- 
norum  prope  Ligniciam  domum  reverti,  &infecutis  temporibus* 
ob  Martem  Repius  ancipitem,Polonorum  comiter  revereri  majeRa- 
tem,ftipendiisque  illorum  militare  coactos  fcribir,hanc  de  caetero 
focietatem  bellicam  contra  nonnullorum  oblocutiones  pro  virili 
defendens.  Turcicae  vero  hiRoriae  telam  a  Bajazetel  orditur,  & 
Ottomannicae  potentiae  vires  fub  Mahomedc  II  in  immenfum  ex- 
crefcentes,Valachiamque  tributariam  factam ,  &  incolas  ejus  Polo* 
nis  infidos  fuae  nequitiae  poenas  non  effugientes  introducit.  E  fub* 
miniffratis  autem  Valachis  contra  Tureas  per  Polonos  auxiliis,  Tur¬ 
earum  hos  tributarios  evafiffe  neutiquam  largitur.  Sub  Sigismun* 
do  III  tributum  Tureas  a  Polonis  flagitaffe ,  fed  nulla  ratione  obti* 
nuiffe  5  finito  potius  ad  votum  Poloniae  negotio,pacem  fine  liberta¬ 
tis  laefione  fancitam.  Sub  Johanne  Cafimiro  Tartaris  tributum  nega¬ 
tum,  ffipendium  vero  promiffum;  promiffum  contra  a  Michaele  tri¬ 
butum,  fed  negatum  ab  Ordinibus ,  qui  fub  ductu  hodierni  Regis, 
fupremi  tunc  Polonicae  militiae  Ducis,  fortiter  ffia  vindicarint ,  paco 
anno  1677  ^quis  conditionibus  inita,  usquedum  anno  1683  nova 
non  Poloniae  tantum,  fed  univerfae  Europae  immineret  ab  hydra»» 
Ottomannica  pernicies,  felicisfime  tamen  depulfa  ab  Heroe  invi- 
(tisfimo,  Johanne  III,  in  cujus  digno  elogio  fubfiftens  integras 
huic  tractationi  claufulam  imponit. 


A  PRE-* 


472  ACTA  ERUDITORUM 

A  P RESERVATIVE  AGAINST  SOCI- 

NIJNISM. 

h.  c. 

Atmdoton  contra  Socinianifmum  ,  common- 

ftrans  diredam  ejus  cum  Religione  a  Deo  in  Scripturis 
revelata  pugnam, audorc  Jonathane  E  d  u  a  r  d  o, 
Th.D.& Collegii  Jefu apud  Oxonienfes  Principali. 

Pars  I. 

Oxonii,  apudH.  Clementem,  1693.  in^plag,  ro. 

OUod  ohm_.de  nimio  Arianae  haerefeos  incremento  quefra  fuit_» 
pia  antiquitas,  obflupuiffe  mundum  univerfum  ,  cum  fe  fa- 
dum  fubito  Arianum  videret ;  idem  fere  in  pnefatione  tradatus  hu¬ 
jus  (quem  pluribus  abfolvendum  partibus  nulli  dubitamus)  Eduar- 
dus  clariflimus  de  ingenti  librorum  Socinianorum  copia  per  uni- 
verfamAngliam  difperfa  quiritatur.  Certe  enim  tam  fubito  illos, 
tantaque  multitudine  ubivis  comparuiffe  feribit ,  iit  quanquam  pro- 
motores  aut  audores  negotii  nefeiantur ,  nullum  tamen  dubium  fit, 
quin  venenum  per  complures  abhinc  annos  congeftum  uno  nunc 
impetu  ftudiofe  proruperit  5  idque  non  fine  magno  fidei  Chriftianae 
damno  fadum  gemit :  cum  exinde  nonnulli  homines  Athei  pror- 
fus  omnem  fidem  inter  ftultas  nugacium  fuperflitiones  rejiciant ;  a- 
liinaturaliTheologia  contenti, revelatam  damnent;  multi  Scripturas 
quidem  recipiant ,  explofis  tamen  praecipuis ,  e  queis  tota  fides  Chri- 
ftiana  pendet, myfleriis :  plurimi  deniq;,  fimyfteria  quidem  omnia  fe 
credere  profiteantur, non  tamen  adeo  neceflaria  putent ,  quin  diver- 
fa  fentientibus  divina  falus  aeque  fperanda  fit.  Quo  itaque  tolla¬ 
tur  ex  animis  hominum  callida  &  fucata  impietas,  accinxiffe  feAu- 
dor  profitetur ;  &  quum  hucusque  Theologi  orthodoxiam  adverfus 
hoftium  infultus  tantum  defenderint,  ipfe  fehaerefin  ultro  aggreffu- 
rum  fpondet ,  &  quam  vehementer  pugnent  Sociniani  errores  cum 
verbo  Dei  ac  fana  ratione  (quam  fibi  perperam  folis  vindicatum-» 
eant  )praefcnti  opere  commonftraturum.  Fruflra  vero  a  nonnul¬ 
lis  placidum  hujus  fedae  genium  ingeminari  feribit  5  cum,  quicquid 

exter- 


MENSIS  DECEMBRIS  A.  M  DC  XCIV.  47j 

externe  tandem  ore  profiteantur,  nonnififiaevum  quodvis  ac  fangui- 
nolentum  expe&ari  queat  ab  iis,  qui  tam  blafpheme SS. Triadem-» 
Cerberum  horrenda  audacia  vocitando  traducant ,  qui  Chriftum 
adoratione  fua  fpinisquafi  coronatum  Divinitatis  negatione  diver¬ 
berent  ,  qui  facrae  omnium  feculorum  antiquitati  tam  proterve  illu¬ 
dant,  &  quid  non  ?  Hinc  pacem,  quae  alias  optima  rerum  fit,  cum  iis 
non  ineundam  inculcat ,  quippe  fine  juftitia,fine  veritate  damnan¬ 
dam^. 

Sub  initium  ipfius  tra&atus  de  Socino  agit,  &  cum  omnes, quot¬ 
quot  ab  initio  Chriftianifmi  fuerunt ,  haereticos  callida  vafritie  lon¬ 
go  intervallo  fuperafTe  feribit ,  ita  ut  vere  de  illo  dici  queat,  fobrium 
ad  evertendam  Religionem  acccffifle ;  qua  in  re  Pelagium  cumpri¬ 
mis  lequendum  fibi  ac  praeceptorem  fumferit.  Intcrim  haud  abs 
re  dubitandum  judicat,  utrum  Socinus  haeretici  pSS^rie  talis  nomen 
magis  quam Muhammed promereatur,  cum  uterque  mixtam  e  va¬ 
riis  heterodoxiis  fidem  invenerit;  hoc  tantum  diferimine,  quod  illius 
religio  non  tam  fatua  quam  hujus ,  aft  non  minus  tamen  periculofa 
fit.  Ipfam  deinde  rem  aggreffius,  primam  ex  attributis  divinis  Uni¬ 
tatem  fibi  vindicandam  fumit :  &  quanquam  huic  vel  maxime  So- 
ciniani  ( hinc  &  Unitariorum  nomine  gaudentes )  ftudere  videantur; 
nihilo  tamen  minus  eos  plures  omnino  Deos  veros  aflerere ,  atque 
adeo  adverfus  tot  Scripturae  di&a  pugnare,  ex  ipfismet  eorundem^ 
verbis  probat,  infimul  &  ug  iv  irafo^a)  Curcellaeum  tangens, qui 
dum  tria  in  divinis  entia  a  fe  mutuo  diftin&a  credat,  nonpoffit  non 
vroAvQs&rriTi  favere.  Pergit  hinc  ad  Omnipraefientiam,  &  pari  ra¬ 
tione  convelli  eam  a  Socinianis  offendit,  dum  ad  virtutes  tantum¬ 
modo  divinas  rcftringatur,  quae  toties  in  Scripturis  ipfimet  eflentise 
adferibatur ;  imo  quam  ipfimet  pagani  faniores  de  natura  Dei  credi¬ 
derint.  Omnifcicntiam  tam  emphatice  in  Bibliis  fundatam  Soci- 
nianos  verbis ,  non  re,  Deo  concedere  demonftrat;  quippe  qui  res 
tantum  qua  fcibiles  obje&um  fidentiae  Divinae  velint ,  non  item-» 
contingentes;  qualis  erat  Abrahami  obedientia  in  immolando  Ifaa- 
co,Ifraelitarum  impietas,  &  alia  hujus  generis  complura,  quae  fi  a 
Deo  praeficiantur,  tolli  religionem  clament, ingentemque  numerum 
divinarum  de  contingentibus  pracdi&ionum,  qui  in  Scripturis  repe¬ 
titur,  variis  quos  adducit  Audor  modis  eludere  conentur:  non  ad- 

A  a  a  vertentes 


M- 

7* 


\ 


V 


22. 


%L 


474 


ACTA  ERUDITORUM 


vertentes  tamen, fe  dum  nonnulla  vel  bona  vel  mala  praedici  abs  Deo 
proptcrea  quod  facienda  decreverit,  ftatuum,  vel  maxime  arbitrii  li¬ 
bertatem  auferre,  fuoque  proin  fuffragio  fidem  ac  religionem  c- 
vertere  :  deprehendi  fane  Socinum  quandoque  (quod  mireris)  i- 
pfbmet  Calvino,  quem  tantis  viribus  oppugnat,  Caiviniorem.  No¬ 
tat  &  Epifcopium ,  qui  dogma  hoc  perperam  inter  minutiora  rele¬ 
gant.  Hinc  pedem  promovet  ad  immutabilitatem  Dei ,  qua  pri¬ 
mum  e  Scripturis  firmata, Socini  atque  Creliii  antithefin  adducit,  qui 
adeo  mutabilem  Deum  perhibeant ,  ut  haud  raro  perdatur  homo, 
quem  ille  tamen  ad  aeternam  vitam  praedeftinarat.  Enimvero  pu¬ 
gnare  hunc  errorem  contra  Dei  oinnifcientiam ,  ac  humanam  cel- 
fiffimae  majeftati  infirmitatem  affingere,  Au  dor  merito  indignabun- 


*|r  Qmniurfreroprolixiffime  vlndkativam  Dei  juftidam  affer- 

tum  it ,  &  Socinianum  dogma ,  quod  jufHtiam  punitivam  evertit, 
non  folum  periculofum ,  fed  dcperniciofum ,  imo  ptorfus  atbeumu 
demonftrat.  Pesfime  fiquidem  ad  leges  Divinas  applicari,  quod  in 
humanis  non  fine  exceptione  verum  fir,  Platonis  atque  Senecae  di- 
ctum :  nemo  prudens  punit  •>  quia  peccatum  eft,fed  ne  peccetur;  prout 

14«  a  Grotio  dudum  non  minus  ac  eleganter  probatum  fit.  Imo,  fi  ju- 
ftitia  punitiva  tollatur,  tolli  fimul  Dei  circa  res  humanas  providen¬ 
tiam,  quae  in  dandis  &  vindicandis  legibus  occupetur ,  oftendit :  hoc 
vero  dogma  illud  effe ,  quod  olim  Epicuro  atheifmi  crimen  impe¬ 
gerit.  Apud  reliquos  totius  orbis  Pfeilofbphos  ac  Theologos  con- 
fianti  veritate  receptum  nunquam  non  fuiffe:  frujlmpracipi^quod 
;  impune  neglegatur.  Ulterius  everti  hoc  errore  docet  diferimen  in¬ 
ter  naturalem  ac  pofitivam  Dei  legem, uno  femper  omnium  ore  ap- 

37.  probatum  :  fublata  fiquidem  punitiva  Dei  juftitia ,  audoritatem^ 

38.  ttna  Legislatoris  ac  reverentiam  legibus  exhibendam  tolli.  Atque 
adeo  omnem  religionem  naturalem  peffundari  fupplantata  femel 
Dei  juftitia ,  quas  terrorem  incutiat, ac  reverentiam  animis  humanis 
indat.  Hinc  Sc  penitus  defperat  Audor,  pofle  paganum feu  atheum 
a  Sociniano  firmis  argumentis  ad  colendum  Deum  «adduci.  In- 

4°.  teriro  vel  folum  humanae  confcientiae  didamen  ad  retundendam 
Socmianifini  impietatem  fiifficere  perfuafus  eft.Aft ,  ne  quis  objici. 
43f  at,,  fcuftta  gtolmw*  adduci  contra  homia?s;  qui  Deum  jufti- 

tiam 


MENSIS  DECEMBRIS  A.MDCXCIV.  475 

tiam  omnino  exercere  &  credant,  &  doceant,  utut  naturalem  in  illo 
negent,  quee  res  cum  mere  fpeculativa  fit,  facile  tolerari  queat :  Au* 
dor  multis  non  fe  contra  lemures  pugnare  offendit,  &  quam  irre¬ 
verenter , utut  callide,  Sociniani  remfuam  probent,  commonflrat; 
quippe  qui  leges  pariter  acpromiffa  Dei  e  mutabili  ejus  voluntate 
oriri  doceant ,  hoc  ipfo  certitudinem  omnium  Numinis  promisfio- 
num  evertentes.-quiDeum  peccatores  linaliter  impoenitentes  &  seter* 
nae  morti  fuo  decreto  mancipatos  eximere  pofTe  tradant, non  ob- 
fhnte,quod  multo  alia  doceat,  verbo  Dei :  qui  aiFedus  humanos,  o* 
dium ,  mifericordiam ,  fpem ,  defiderium  &c.  vere  proprieque  Deo 
adlcribant ,  praefertim  vero  metum  atque  poenitentiam  illi  tribuen- 
dammultis  argumentis  probare  annitantur  5  quae  adduda  fimul& 
refutata  apud  Audore  videri  poterunt,  per  partes  fingula  tradante. 

His  demum  ad  finem  perdudis, Trinitatem  Dei  confiderat,  & 
adffruda  brevisfimis  e  B.  Gerhardo  ac  Matth.  Polo  didi  1.  Joh.  V,  7. 
authentia ,  blafphema  Soeinianorum  circa  fingulas  Perfonas  do¬ 
gmata  propdhit,  &quam  horrendis  illi  convkiisSS.  Triaden  cort? 
lpurcent ,  appofitis  eorundem  verbis  monffrat.  Exponit  poff- 
ea,  qu&  illorum  circa  fpiritualitatem  ,  nec  non  circa  infinitatem^ 
eflentiae  divinae  fides ,  qua  fcilicet  Deo  fubtile  corpus ,  extenfum 
finitumque&  locali  praefentia  limitatum  affingant.  Sub  finem  deni¬ 
que  repetita  paucis  antithefi  Scripturarum  ac  SocinianifaihCurcel- 
laeum  vehementer  incufat ,  qui  nonnili  A oyofJLetxtctv  inter  Orthodo¬ 
xos  ac  Socinianos  in  dodrina  de  Deo  efTe, contra  confcientiam  affe- 
verare  non  erubuerit,  Ipfe ,  quantum  in  hoc  disfidio  momenti 
pofitum  fit, unicuique  ledorum  ferio  ac  pie  confiderandum  monet; 
non,  ut  elevent  illarum  partium  ffudiofi,  unius  tantum  literulae  difv 
ferentiam  facili  negotio  tollendam ,  fed  totum  falutis  noftrae  nego¬ 
tium  hic  agi  iterum  iterumque  monens.  Ceterum  uberius  reli-? 
quorum  etiam  articulorum  examen  alii  otio  temporique/irc-? 

fervat,  quod  illi  fauffum  utique  ac  rei  facrsehterarifc 
proficuupi  oiri ni  modo  optamus, 


ERRATA. 

Pag.  338.  Iin.if.pro  defignabitur ,  lege  dejlgnabit.  Pag.336.337, 338.  de¬ 
leantur  charaderes  in  margine  notati, quippe  qiu  per  errorem  ir- 
repferunt)  nee  ulli  luat  ului. 


p.44. 

47. 

484?. 

54- 

5?* 


69, 


INDEX 


Bf§(°) 


INDEX  AUCTORUM 

quorum  Libri  aut  Inventa  hoc 

Volumine  recenfentur. 

Ledorem  benevolum  cupimus  admonitum^in  numerandis  volumi¬ 
nis  hujus  paginis  a  typographo  erratum  fuifle*  Numeri 
enim  am  ad  392  bis  politi  deprehendentur, ita  ut  in  menfe 
Septembri,  poft  paginam  392,  ubi  ulterius  produci  nume¬ 
rus  debuiflet,  denuo  a  31J  numerari  coeptum  (i t.  Nevero 
hinc  confufio  oriatur,  tum  in  Audorum ,  tum  in  Rerum 
Indice ,  quae  fiib  repetitis  numeris  quaeri  debent ,  ligno  f 
notantur. 

I.  Libri  Theologici  &  ad  Hifloriam  Eccle- 
JiaJiicam  fpeBantes . 

AL-Coranus, [eu  Lex  Islamittcd  Muhamedis ,  filii  AbdaUa ,  Pfeu- 
dopropheta,  editu  ex  mufeo  Abrah.  Hmckdmanni  D.  331  f 

Almeloveen  (Theodori Janfonii ab)  Amoenitates  Theologico-philolo- 
gk&.  339 

Anonymi  Lexicon  Chriftianum .  94 

Anonymi  Ver  Theologicum,  dici  a  quadam  j D.  Apoftoli  Pauli  in  Epifl. 

ad  Romanos  explicans .  365  t 

Bajeri  ( Joh .  Guilielmi )  Collatio  DoUrina  jQuakerorum  &  prote- 
ft antium.  119 

Bckkeri  (  Balthafaris )  Mundi  Fafcinati  Liber  III  &  IV.  241 
BofTuet  (Jacobi  Benigni)  Nota  in  Proverbia,  Ecclefiaften, Canticum 
Canticorum,  Sapientiam  &  Ecclefiafticum .  406 

Chauvini  ( Petri ) Dilucidaiiones fuper librum  cujus  titulus;  Religio 


Naturalis . 


423 


Ciampini  (joannis)de  vocis  correlfione  in  Sermone  VII  Leonis  M. 


de  Nativitate  Domini . 


330 


Clerici  ( joh  annis )  Gene]is,five  Mofis  Propheta  liber primus  ,  cum  e 
jusdem Paraphrafi perpetua, Commentario  Philologico  &c.  9.97 

Colberg 


INDEX  AUCTORUM. 

Colbcrg  (Ehregott  Damel )  de  Origine  & Progrejfu  Harefium  &  Er - 
rorum  in  Ecclefia .  3  g  6 

De  Dieu  ( Ludovici )  Critica  fiacra ,  five  Animadverfioms  in  loca  Ve¬ 
teris  &  Novi  Teftamenti .  3pp 

Doughtei  (Jobannis )  de  Calicibus  Eucharifiicis  veterum  Chrift  i  ano¬ 
rum»  .  '  188 

Eduardi  (Jonathan)  Antidotum  contra  Socinianifimum .  472 

Faes  (Joh annis )  Mantijfia  ad  Jo.  Doughteji  librum  de  Calicibus  Eu- 
chanfticis  veterum  Chrifti anorum,  188 

Obelus  Peregrinitati  Communionis  peregrina  P.  J.  Tilemanni 
di 51  i  Schemk  fixus,  373  t 

Franckii  ( Chriftophori )  Exercitationes  Anti-Limb orchi ani.  345  f 

Grcenevvegen  ( Hennci)  Hier  oglyp  hic  orum  &  Emblematum  fiacro - 
rum  Thefaurus,  pj 

Giirtleri  (  Nicolai )  Inftitutiones  Theologica,  346 

Huetii  ( Petri  Danielis )  Demonfiratio  Evangelica,  2 %i 

Hulfii  ( Henrici  )  de  Vallibus  Prophetarum  facris,  38 

Commentarius  Propheticus  in  ultima  Parcemiafla  Salomonis, 

77 

JagerI  (Jo.  TVolfigang.)  Hiftoria  Ecclefiaftica  Seculi  XVI fi  cum  Paral¬ 
leli  fimo  profana  >  Decennium  fecundum  Cf  tertium,  314 

Laurentii  (  Auguftini  )  Syntagmata  Theologica,  458 

A  Lent  ( Jo  annis )  Moderna  Theologia  Judaica  delineata,  303 

Lofcheri  ( Cajparis )  Nucleus  S,S,  Theologia,  ^37 

Lubin  ( duguftini  )  Abbatiarum  Italia  brevis  Notitia.  ^  2 6 

Marckii  (Jobannis)  Textuales  Exercitationes  ad 50  loca  V.  (f  N.  Te¬ 
flamenti,  234 

Martini  ( Chriftophori  Samuelis )  t  Commentarius  Juper  D.  Juda  Apo - 
ftoli  Epiftolam.  280 

Moebii  (  Georgii)  Seletla  Di  flutat  ion  es  Theologica,  383 

Pfanneri  (Tobia )  Obfiervationes  Ecclefiaftica.  167 

Sartorii  ( Jobannis )  Agoniftica  Fidelium  verba ,  5 

Saubcrti ( Jobannis ) Se le 51  iorum  Scriptura  S.  Ditiorum  Explicatio: 

de  Sacerdotibus  &  facris  Ebraorum  Per fionis  Commentarius .  54 
TiJcmanni  (Joh. Philippi >ditti  Schcnck)  Commentarius  in  Juda  Epi- 
ftvlam)  cum  Appendice  de  Agapis  veterum  CbriJEanorum, 

Aaa  3  Aeces- 


INDEX  AUCTORUM. 

Ac  e  efferunt  Communio  peregrina)  &  Oblatio  fine  Communio¬ 
ne.  -  368  f 

De  Vrigny  Epiftola  contra  Antitrinitarios ,  Tolerantes  (A  Morali (i as f 
cum  Animadv  er ftonibus  ad  librum  cui  titulus  :  Religio  Natura¬ 
lis.  412 

Vander  Wayen  (Jo annis)  Mundus  fafeinatus  D.  Balth .Bekkeri  exa¬ 
minatus  (A  refutatus .  254 

Witfii  (Her manni )  de  Efficacia  B apti fmi  in  cleclis  foederatorum  in - 
f antibus.  90 

Wolfogenii  ( Lu  devie  i )  Apologia  Parentalis .  116 

I J.  Juridici. 

Bockelmanni  f  Jo.Erider ici)  Tranatus  de  Differentiis  Juris  Civilis, 
Canonici ,  Hodierni.  12  g 

Cala:  ( Marcelli )  de  Articulandi  (A  Probandi  Modo, de  privilegiis  item 
variandi  (A  e  legendi forum  Trabi  at us.  gg 

Dopkri  (Jacobi )  Theatrum  poenarum  criminalium.  gg 

G rotii  ( Guilielmi )  Ifagoge  ad Praxin  Fori  B atavi ci.  2 14 

De  Luca  ( Car  oli  Antonii )  Scholia  ad  Decifones  Rota  Marchia  D. 

Stephani  Gratiani.  238 

Lunig  ( Joh,  Chrifliani ) Publicorum  Negotiorum  Sylhge.  345 

y[&m\t\i(Erici)  Confiliorumfive  Rejponforum  Partes  II.  22 

Ottonis  (Jacobi )  Medulla  Subflitutionum  h  are  dum.  459 

Paflcrini  (Petri  Erancifci)  de  Occidente  unum  pro  altero  Tr ablatio 
methodica.  328  f 

Ring  ( Tboma  Siegfried )  Progymnafmata  Praxeos  Juridica .  429 

Ringleri  ( Joh.  Philippi)  de  Patii*  jUufiriumSuccefforiis  Commentatio 
Juridica .  52 

De  Tutelis  lUuftrium  Specimen  juris publici.  4  41 

Rofencri  ( Andrea  Chriftophori )  Tratlatus  Juridicus  de  Libris  Mer¬ 
catorum.  36 o 

Siruvii  ( Georgii  Adami )  Centuria  Decifionum, quanam  Res  Eeudales , 
f  urnam  Ajlodiales  ?  (Ac.  54 

Textoris  (Joh.  Wolfgangi )  Decifones  Eletloralcs  Palatina,  cum  Tra¬ 
bi  atu  Synoptico  de  Judiciis ,  i2  9 


ffl.  Medi- 


f 


INDEX  AUCTORUM. 

III.  Medici  ac  Tkyjici. 

Academia  Regia  Scientiarum  t  Parifienfis  Commentarii  Mathematt- 
co-Phyfici .  34 1  f 

Bernouilii  ( joh  annis )  de  Motu  Muficulorum  Meditationes  Mathema¬ 
tica.  "■  io  6 

Bierlingii  ( Cafiaris  Theopbili )  Thefaurus  TheoreticG-PraBicns i 
Boyie  ( Roberti )  Experimenta  Medica ,  i. e.  Collectio  Remediorum  ma¬ 
ximam  partem  fimplicium.  "  ■  377  f 

Dale  (Samuelis )  ManuduBio  ad  Materiam  Medicam.  336 

GiWon  ( Thoma)  Compendiaria  corporis  humani  An  atome.  4.44. 

GJadbach  ( joh.  Bernardi)  Praxeos  Medica  Idea  novis  fima.  35^  f 

Gracchi  ( Sempronii )  Medicus  hujus  fieculi.  35*7 

Harderi  (  joh.jacobi)  Glandula  nova  Lachry malis y una  cum  DuBu 
Excretorio  in  Cervis  Damis  detecla .  4^ 

Helvetii  (Adriani )  Methodus  Eebr es  curandi  absque  eo  ut  aliquid  ore 
ajfiumendum  exhibeatur.  334 

Jacobaei  ( Qligerii )  Compendium  Infiitutionum  Medicarum.  386  f 
Lacy  (Nathan )  de  Podagra.  330.  f 

Elumerii  (Car oli)  Defer iptio  Plantarum  America.  461 

Raji  (  joh annis )  Synopfis  Animalium  quadrupedum  (A  ferpent ini  ge¬ 
neris.  388 

Salmonis  f  Guilielmi )  Difienfiatorium  Batei  Anglice  redditum  >  notis¬ 
que  iUufiratum.  377.  f 

Sperlette  ( johannis )  Phy  fica  novayfieu  Philofophia  Natura.  310 

Tozzi  ( Luca )  Commentaria  in  Hippocratis  Aphorismos.  34 6 

\ Al^monm  Phyfica  occulta  yfieu  TraBatus  de  Virgula  Divinator iay 
(A  e  jus  utilitate  ad  indagandum  fontes  aquarum  ymineras  y  the - 
fauros  yfures  (A  ficarios .  34, 

Defcnptio  Magnetis  geniti  infaftigiomva  turris  cam~ 
panaria . 

Wcdelii  ( Georgii  TVolfgang)  Exercitationum  Medico-Philologicarum 
Decas  VI  &  VII.  349  f 

IV.  Mathematici.- 

Academia  Regit  Scientiarum  Parifienfis  Commentarii  Mathematico - 

phyficir  •  "  341  f 

>  v  Anonymi 


INDEX  AUCTORUM. 

Anonymi  Trattatus  de  Mediis  >  quibus  fluvii  navigabiles  reddi  pofi- 
funt.  78 

BernoulJii  ( Jacobi)  Curvatura  Lamina  Elaftica  &c.  2 61 

Solutio  Problematis  Leibnitiani  de  Curva  Acceffus  & 
Recejfus  aquabilis  a  punffo  dato .  27  6 

ConflruEHo  Curva  Acceffus  &  Recejfus  aquabilis ,  ope  re- 
ffificationis  Curva  cujusdam  Algebraica.  336  f 
De  Methodo  Tangentium  inverfa ,  quousque  tum  in  com¬ 
munis  tum  reconditioris  Geometria pote  flat  e  fit  (f 
non  fit.  391  f 

Bernoullii  (Johannis)de  Motu  Mufculorum  Meditationes  Mathe¬ 
matica.  200 

Conflruttio  facilis  Curva  acceffus  aquabilis  a  puntto  da¬ 
to per  Reftificationem  Curva  Algebraica.  394 
Modus  generalis  conftruendi  omnes  Aequationes  diff er  en¬ 
ti  ales  primi  gradus.  435 

Additamentum  effettionis  omnium  (Quadraturarum  & 
Rettificationum  Curvarum  perferiemquandam  ge¬ 
ner  alis  fimam.  4  37 

Cafluii  (  Jo.  Domin.)  Defer iptio  Phanomeni  trium  Solium  fuper 
Horizonte  viforum.  —  316 

Catclani ,  Abbatis >  Difficultas  fuper  folutione  Problematis  Bernoulli- 
ani.  196 

Ciampini  (Jo annis )  de  Sacris  AEdificiis  a  Conftantino  M.  conftruttis 
Synopfis  Hiftorica.  32C 

Coronelli  (Vincent ii)  Epitome  Cofmographicafeu  IntroduElio  adA- 
ftronomiamy  Geographiam  (f  Hydrographiam.  332 

Davilcr  ( Augufiini  Carali)  Cur fus  Architcttur a 3  continens  Ordines 
VignoU  cum  commentariis  y figuris  &c.  25 

Eimmarti  (G.C.)  Phanomenon  annuum  Ve  fler tinum  detettum.  5  8 
Fontanae  ( Car  oli)  Templum  Vatie  anum  cum  adificiis  maxime  con- 
fpicuif  antiquitus  &  recens  ibidem  conftitutis.  461 

Holpitaiii  Marchionis  y  Solutio  Problematis  Geometrici  in  Attis  E- 
rud.  propofiti .  193 

Enodatio  difficultatis  fuper  folutione  Problematis  Ber - 
noulliani .  387.  f 

Hofti  diverfi  Trattatus  Mathematici .  239 

Hugenii 


INDEX  AUCTORUM. 


4& 


Hugcnii  ( Chrifliani )  Toparcha  Zeelemh  Conflrucito  univ  er  falis  pro¬ 
blematis  a  j.  B.propofti.  333.  f 

Epiflola  ad  G.  G.  L.  23  f.  f 

Ihle  (Jo.  Abrahami)  Obfervatio  Eclipfeos  d.12.  jun.  a.  1694,  %79 

Kirchii  ( Godofredi)  Calendarium  coelcfle novum.  93 

Leibnitiif  Gcorgn  Guilielmi)  Nova  Calculi  Differentiatis  Applicatio 
&  Ufus .  311 

ConflruElio propria problematis  de  Curva  Ifochrona  Pa~ 
racentrica  Id c.  364 

Ozanam  TraElatus  de  munienda  ratione,  140 

Prisbar  (joh.)  Calendarium  Hi  flori  cum.  117 

Vannii  (  Joh .  Francifci )  Inveftigatio  momentorum  y  quibus  gravia 
tendunt  deorfum .  112 

\rigno\2t(JacobiBarozii)  ArchiteElura ,  cum  Commentariis  E  avi  le¬ 
ni,  25 

Viviani  ( Vincentii)  Exercitatio  Mathematica  de  formatione  (f  men- 
fur  a  fornicum .  207 

W urtzelbaur  ( Joh. Philippi)  Obfervatio  Eclipjis  Solaris  d.12.  jun.  1694 

3  7& 

Lunaris  d.  26.  Jun.  a.  1694.  380 

V.  Hijl orici ,  Geographici-, Genealogici. 

Anonymi  Hiflorid  EdiBh  N annet  en  fis-,  res  qua  in  Gallia  ante  Ef pofl  il¬ 
lius  publicationem  usque  ad  ejusdem  abrogationem  contigerunt > 
complexa .  8  E 

Anonymi  Porta  Ottomannica  novifflme  reclufa.  185 

Anonymi  Scientia  Rei  Nummaria.  215 

Anonymi  Hi  foria  Ludovici  Burbohii  II.  Principis  Condai.  291 

Anonymi  Commentarii  componenda  Ludovici Rurbomifr incipis  Con¬ 
dai y  Hi  foria  in  fervitur  i.  299 

Anonymi  Vita  Cornelii  Trompii  Hollandia  Archithalajf.  343 

Anonymi  Hiflona  Triumviratus  juLi  Cafarisy  Pompeji  &  Crajf ,  item 
AugufiiyM.  Antonii  &  Lepidi .  443 

Aprilis  (Philippi )  Peregrinatio  per  diverfas  Europa  Afiaque  Regiones. 

60 


Bbb 


Balduini 


INDEX  AUCTORUM. 

Balduini  Avennenfis  Chronie on / feu  Hifloria  Genealogica  Comitum 
Hannoni a.  143 

Bohun  Chara  B er  Regina  Elifabetha  ejus  que primariorum^  Statua  Mi - 
niftrorum .  355*  t 

Cupucei  ( Samuelis )  Defignatio  novi  Lexici  Hifi .  Geogr.  Chronol.Phi- 
lologici.  287 

Ciampini  (jo  annis )  Synopfis  Hifiorica  de  facris  Aedificiis  a  Confian- 
tino  M,  conftr ullis .  321 

Dopleri  ( jacobi)  Theatrum  Poenarum  Criminalium  apud  varias 
Gentes  ufitatarum.  88 

JFlefcherii, Epific opi Nemaufenfis,Hift oria  Cardinalis  Ximenii .  145 

Fontanae  ( Car  oli )  Templum  Vaticanum  &  illius  origo .  401 

Le  Gendre  Vita  Petri  Bofchii .  1 7 f 

Heidenreich  ( Martini)  Benno  Epifcopus  olim  Mifenenfis  redivivus . 

4  .  ,  .  n5 

Jiigeri  (joh.  JVolfgang  )  Hifloria  Ecclefiafhca  cum  paralleli fmo  profa¬ 
na  Secuit  XVII Decennium  fecundum  &  tertium .  314.  f 

Junii  ( Francifci)  de  Piltura  veterum  libri  III.  Accedit  Catalogus  Arti¬ 
ficum .  -  384,  t 

Juftini  Hifloria  Philippica  ex  reccnfionejo.  Georgii  Gravii.  364,4 

in  linguam  Gallicam  traduUa.  365.  f 

Lubin  ( Auguftini)  Abbatiarum  Italia  brevis  Notitia .  126 

Lunig  (joh.  Chriftiani )  Negotiorum  Publicorum  Sylloge .  345 

Matthaei  ( Antonii )  Rerum  Amorfortiarum  Scriptores  duo  notia  iUu- 
flrati.  ^  jg6 

Mazarini  Cardinalis  Epiftola.  382 

Mei  villi  ( jacobi )  Commentarii  de  iisy  qua  in  Anglia  (f  Scotia  regnan¬ 
tibus  Elifabetha  Cf  c.  contigerunt .  449 

O  trokocfi  ( Francifci  Foris )  Origines  Hungaria.  g 

Prisbar  (joh annis)  Calendarium  III ji oricum ?  nec  non  TraLlatus  Hifto - 
ricus  de  Sphara.  117 

Rondelli  ( jacobi)  de  Vita  &  Moribus  Epicuri.  121 

Le  Roy  ( jacobi  Baronis )  Nota  Hijlorica  in  Balduini  Avennenfis  Chro¬ 
nie  on.  143 

Rubenii  ( Alberti)  Dijfertatio  de  vita  Fl.  Mallii  Theodori.  284 
Schultzii  ( joh  annis )  Tr  allatus  de  Polonia  nunquam  tributaria.  4  61 

Sperlin- 


INDEX  AUCTORUM.  48$ 

Spcrlingii  ( Othoni s)  de  Dani c a  lingua  Cf  nominis  antiqua  prarogati - 
va  inter  Septentrionales.  357 

Striedbeck  (  Joh annis )  Hypotypofs  Tabularum  Geographico- Chrono- 
logico -  Genealogicarum ,  24 

Strype  ( Johannis )  H foria  Thoma  Cranmeri ,  Archiepifc opi  quon¬ 
dam  Cantuarienfis .  315.  f 

Verhoeven  (Theodori )  Defcriptio  Rerum  Amorfortiarum .  ig6 

ZJfWaha^  Guilielmi)  Explanatio  vita  S.  Guilielmi  Magni  confer  i - 
pta  olimper  B.  Albertum.  164 

Varillafii  f  Antonii )  Hforia  Henrici  II  &  Tmncifci  II  Fntncia 
Regum .  c>6 

Weidneri  f  Johannis )  Pietas  ex  Nummis  antiquis  deline  a  tu.  ny 

Winckelmanni  (Joannis  Jufti )  Solida  Declaratio  Originis  Thurin * 

337 

VI.  Philojophici  &  Mifcellanei  alii. 

Agaardi  f  Poemata.  29 

Alberti  f  Henrici )  Poemata 4  28 

Almeloveen  (Theodori  Janfonii)  Amoenitates  Theologico-Philologi - 
;  Epigrammata  &  Poemata  vetera :  Plagiariorum  Syllabus . 

,  339 

Anonymi  Scientia  Rei  Nummaria.  214 

Anonymi  Catalogus  Bibliotheca  Telleriana .  353.  f 

Baconi  f  Erancifci )  de  Verulamio  Opera  omnia  >  cum  augmento .  400 
Beringi  f  Viti )  Carmina.  30 

Borrichi \  (Olai)  Carmina.  32 

Buchneri  ( Augufli )  Poemata  felelfiora .  283 

Bulifoni  ( Antonii )  Difquifitio  de  antiquo  Marmore ,  qkod  repertum 
nuper  eft  Puteolis.  173 

Conringii  ( Hermanni )  Epiftolarum  Syntagmatn  duo ,  una  cum  Re - 

j (ponfis.  300 

Contarzni(Camilli)  Genealogia  Dominiorum,  375. f 

Dawfon  ( Georgii)  Trattatns  de  origine  legum  earumque  vi  obli¬ 
gandi.  326.  T 


Bbbb  2 


Groe* 


'i 


! 


K 


•  /  •  1  .  .  ~  .  .  ■  .  ■-  \ '  x  -J 

I  .  \  „  /  ;;  ,  '  , 

484  INDEX  AUCTORUM. 

Groenew^gen  (  Henrici )  Hier oglyphic orum  &  Emblematum  facro - 
rum  Thefaurus .  95 

Harderi  (  Henrici )  Carmina .  30 

Hopneri  (  Joannis )  Poemata .  29 

Huetii  ( Petri  Danielis )  Poemata  Latina .  240 

Junii  (  Prancifci )  de  Pictura  veterum  libri  III.  384  t 

Kirchii  (  Godofredi )  Obfervatio  Eclip Jit  Solaris  13.  Junii  /<%.  375 

i2.Jun .  /<^4.  377 

Leibnitii  f  Georgii  Guilidmi )  Z)<?  Prima  Pbilofopbia  Emendatione  & 
de  Notione  Subflantia.  lio 

Lomeicri  (Johannis)  Dierum  Genialium  Jive  Difjirt  ationum  Phi¬ 
lo  logicarum  Decas  prima.  134 

Menagii  (  ALgidii  ')  Facetia  %  argute  diffi a  &*  obfervationes  curio - 

.A-  ;  T55 

Rechcubergii  (  )  Lineamenta  Philo fophta  Civilis .  93 

Richerii  ( Edmundi )  Oh  fictrix  animorum ,  /£#  prudens  docendi  & 
dtftendi  Methodus .  134 

Ronddil  (Jacobi  'j  ^  F/dz  <5^  Moribus  Epicuri .  N  izr 

Iloflgaard  (  Friderici )  Delicta  quorundam  Poetarum  Danorum 
collccfa.  ;  27 

Scharfii  (  Johannis  )  Manuale  Logicum  novis  Annotationibus  ador* 
natum  a  M.  Joh.  Jac ,  Stubelio .  6  6 

Schultzii  (  Johannis  )  Tractatus  Hifiarico-Politicus  de  P olcnia nun¬ 
quam  tributaria.  462 

Sorbcrii  (  SamuelU  )  Facetia  >  argute  diSta>  (f  obfervationes  curio - 

ft.  159 

Stubelil  ( Joh. Jacobi)  Annotationes  in  Joh.  Scharfii  Manuale  Logi¬ 
cum.  66 

Theoduli  Monachi  Jive  Thoma  Magifiri  Laudatio  Gregorii  Nazi- 
anzeni ,  Orationes  &  EpiftoU.  385 

Va le  (ii  ( Hadriam)  Meditamenta  Critica ,  Hifiorica  Lf  Moralia .  ut  & 
Poemata  Latina .  3  07 

Wedelii  (  Georgii  Wolfgangi)  Exercitationum  Medico-Philotogica- 
rum  Decas  VI L)  VII.  394.  f 


Wcid- 


1  / 


/ 


INDEX  RERRUM.  48* 

Weidneri  (Joh  annis )  Pietas  ex  Nummis  antiquis  delineate.  127 
Wormii  ( Olai)de  corruptis  Antiquitatum  Hebraarum  apud  Taci¬ 
tum  &  Maritalem  VejhgUs.  209 


INDEX  RERUM 

NOTABILIORUM 
in  hoc  Volumine  obviarum. 


ABbatiarum  Italia  Notitia.116 
Ablutionis  poculorum  in  S. 
Coenaqua  ratio  in  Ec  cie  fi  a  Ro¬ 
mana ?  189 

Ab  ra  hamus  Chaldaica  lingua  ufius . 

•  '  n 

num  adeo  infignis  fiu- 
erit  Ajironomus ?  109 

Abfoioni  capillitium 2. Sam.  XIV. 

26.  '  235 

De  Accrefcendi  Jure  TraVatus. 

460 

Achor  Vallis  Jofi  VII.  42 

Acidum  anfianitati  obfit?  179 
Acroamatica  Scriptura  interpre¬ 
tatio  qua  ?  '280 

A  cliva  vis  a  facultate  agendi  di- 
fiinHa.  in 

Adorum  publicorum  Sylloge.  345 
Acus  Magnetica  &  virgula  divina 
inclinationes  comparata.  36 
Acus  innoxie  deglutita.  z 


Adamus  qua  lingua  ufius  ?  10 

num  omnibus  omnino  a- 
nimahbus  nomina  impofiue- 
rit?  101 

Adoratio  Chrifitiydum  inter  mor¬ 
tales  vixit  y  qualis  ex  mente 
Chauvini?  422.427 

Adorantium  ad  Solem  converfito . 

33* 

Advocatiae  Jus  circumfipecie  defe¬ 
rendum  Principi  potentiori  ? 

'433 

In  Advocatum  puerum  lufius.  158 
Adulterini  numiut  a  veris  dificer- 
nendi?  229 

Atdificia  fiacra  a  Confilantino  M. 

conftruVa 321 
Aigyptiaci  anni  in  Chronologia 
Mofis  intelligendi .  10  9 

Atmulatorum  Academia  in  urbe 
Avenione .  i63 

IE quatio generalis  cycloidum .343 . f 


y, 


v  n 


Bbb  j 


JEqua,- 


1 


'486  INDEX 

Aquationes  differ  enti  ales  primi 
gradus  conflruendi  generalis  me¬ 
thodus \  435.  feq. 

Aer;  expanfionis  in  glacie  caufa. 

H’-  t 

In  Aere  glacies  tardius  folvitur 
quam  m  vacuo.  342.  t 

Ex  yEre  Corinthio  num  procufi 
numi  ?  2i§ 

iErugo  numorum pretium  adau¬ 
gens .  226 

Ab  Aethiopibus  num  ortum  du¬ 
cant  Judai?  210 

AEthiopum  facra.  212 

Agaparum  reliquia .  370.  f 

inEcclefia  origo. 

Agapae  num  conjuntla  fuerint 
cum  participatione  corporis  & 
f  anguinis  Chnfli?  369. f 

De  Agapis  Differtatio.  369.  f 

Agoniftica  Fidelium  verba .  5 

Cardinalis  de  Aguirre  Colle  Eho 
maxima  omnium  Conciliorum 
Hi/pania.  447 

Ala  fecundari  a  in  munimentis  ma¬ 
le  reputatur.  14 1 

Alarum  in  munimentis  qua  ratio  ? 

141 

Al«  propugnaculorum  conditio¬ 
nes .  141 

Alcorani  Editio  jgi.  f 

Antores  Cf fata.  382.  f 
Algebraica  curva .  vid.  Curva. 
Allodiales  res  quanam  quanam 
Feudales  ?  64 

Alvei  fluminis  latitudo  quomodo 
tollenda ?  79 


RERUM 

Alveorumw/V,  e  orumque  'reme¬ 
dia.  79 

Amazones  quanam  fuerint?  9 
Americanarum  plantarum  defer  i- 
ptio.  461 

Ammianus  MarceUinus  explica¬ 
tus.  8 

Amnes  quomodo  navigabiles  red¬ 
di poffint  ?  78 

Amoeni  ta  tes  Theologico-Philologi- 
ca  Th.  Janf.  ab  Almelov  e  en. 3  £9. 

feq. 

Amorfortiarum  Rerum feriptores . 

186 

Amuleta  numaria.  225 

Amyraldus  refutatus.  91 

Anagrammatiftarum  ineptia  ex- 
plofa.  ^  158 

Ex  Analogia  fidei  afferta  Chrifti 
Divinitas.  415 

Analyfeos  ufitata  defle  Eius.  193; 
Anafarcae  appropriatum  catapla- 
fma.  378.  f 

externe  medetur  ruta . 

378-t 

Anaflafius  Bibli  othec ari us  defen - 
fus.  321 

Anatomiae  compendium.  444 
Andromeda  ex  Jona  a  gentilibus 
ejjUda.  2 1 1 

Angeli  afeendentes  &  defenden¬ 
tes  fuper  Chriftum ,  Joh,  1.  p. 
quid  innuant?  jgo 

Angelis  quo fenfu  cuftodia piorum 
commiffa  ?  261 

Angina  Hishia  morbus.  350. f 

Angiiae 


/ 


NOTABILIORUM. 


Angiiae  Hi  flori  a  regnante  Elifabe- 
tha .  44p.feqq. 

Anglicanae  Ec  defla  reformatio. 

322.  t 

flatus.  327.  f 
A  nglicanorumifcMV^  hiftoria. 

319 

Animalium  divifio prima  quartam 
commodiffima  ?  389 

[anguineorum  divijio- 
nes.  389 

primordia  in  ovo,  388 
Animalibus  eundis  num  nomen 
ab  Adamo  impofitum  ?  1 0 1 

Annas  Ef  Caiphas  quomodo  fimul 
Luc.III.2.Jdcerdotio fundi  ?  5  6 
Anni  AEgyptiaci  in  Chronologia 
Mofts  intelligcndi.  109 

Annulus  Signatorius  Va falli  ad 
haredes  ejus  alio  diales  pertinet. 

64 

Antiapopledicum  infigne .  378*  t 
Anticachedicae///#A.  363.! 
Antidyfenteriacum  remedium . 


487 

Apopledicos  excitans  potentijfi- 
mum.  378-f 

Apolloli  cur  didifal  terra  Matth, 

v.ij.  v  ;  139 

Apoftolicum  de  abftin entia  a  fan- 
guihe  &'  fuffocato  decretum 
pium  hodie  que  obliget?  169 
Aqua  congelata  aere  privata  minus 
jj otium  occupat,  quam  aqua 
fluida.  342*4 

Aquarum  inundationibus  qua  re¬ 
media  opponenda  ?  go 

Aquariae  machina  promovendis 
navigationibus .  79.  ieq. 

Aquae  curfus  quomodo  intra  an - 
guftiores  terminos  coercendus  ? 

79 

ref radio  major  reflra - 
dione glaciei.  342.  f 
Aquae flupracoeleftes  quanam?  9g 
Aquilae  quibus  Imperatores  Ger¬ 
mania  utuntur  ,  non  Romano  - 
rumfed  Germanorum  infignia. 

13  7 


378- 1 

Antihydropicum  fuccinum  fla¬ 
vum.  '  378.  t 

Ex  Antimonio  fulphur.  381.  f 

Antimonii  refluflcitati  autor.j\%oc\ 
Antiparalyticum  infigne.  .  363 

Antipodagricum  flecificum.  334.  f 
Antifcorbuticum  infigne.  363 1 
In  Apocalypfinum  una  &  ab  ini¬ 
tio  ad  finem  usque  continuata 
vifio  ?  -  237 

Apopkdicus  Venerem  appetit.  4 


L. Aquiliae  adione  utili  conventus 
ob  oculi  corruptionem  in  pecu¬ 
niariam  poenam  condemnatus a 

13* 

Arabicae  lingua  ftudium  commen¬ 
datum.  383  •  t 

Arabici  numi paucis aftimati.  225 
A  rara  t  mons  inaccesfibilis. 
Architedura  hydraulica  in  for¬ 
mam  artis  redada .  78 

Architedonicae  regula.  406 

Architedurae  militaris  ratio.  141 

Arcus 


488  INDEX 

Arcus  tenfus  triplex.  2  66 

Argentum  in  numis  Romanorum 
quale?,  2i  8 

Argenteorum  numorum  apud  Ro¬ 
manos  initium.  '  ,  222 

Argo ji  ephemerides  notata  342»  f 
Ariftoteles  Judaicam  religionem 
amplexus  i  304 

Arminiani  refutati.  345*f 

Inter  Arminianos  &  Reformatos 
diffidia  in  Belgio.  314- 1 

Articulandi  &  probandi  m  foro 
modus.  88 

Artus  cur  foli  a  podagra  occu¬ 
pentur?  332.  t 

Aiphaltites  lacus  qua  ratione,  ena¬ 
tus?  v  105 

AlTyriacum  Regnum  cum  Babylo¬ 
nico  non  confundendum.  136 
A ttilae  Hunnorum  Regis gefta.  9 
Avari  cujusdam  Epitaphium  ele¬ 
gans.  32 

Audloritas  Scriptura  facra,  unde 
confiet?  345*.fec].f 

Auditus  amijfus  inopinato  redi¬ 
ens.  3 

Averiae  in  numis  pagina.  ■  221. 229 
Aureorum  numifmatum  initium 
apud  Romanos.  217 

Aurum  in  numis  Gr acorum  &  Ro¬ 


manorum  quale  i 


117 


BAbylonia  num  fedes  Paradifi 
fuerit?  99 

Babylonicum  Regnum  cum  Affiy- 
riaco  non  confundendum.,  136 


RERUM 

Baconi  (Francifci)  de  Verulamio 
epiflola  edenda.  400 

Baluzii  ( Stephani  )  EpiftoU  ad 
Herm-.Conringmm.  302 

Circa  Baptiftnum  triplex  error  Ar¬ 
mini  anorum.  3484 

B  a  pti  fmu  %  propter  mortuos  quid? 
1.  C0r.XF.2p.  35  6 

in  Spiritu  S.  a  Baptis¬ 
mate  in  igne  di  fi  in  Ilus.  3  54 
Baptifmi  efficacia  ex  mente  Petri 
Tfarnii.  116 

in  folis  ElecliSy  ex  mente 
Reformatorum.  91 

in  quibus  confiftat?  91. 117 
in  elelhs  foederatorum 
infantibus.  90.  117 

Baptiflerium  Bafdica  Later ahenfi 
Roma  adjacens.  325 

bHS  num  notet  creationem  ex 
nihilo  ?  97 

Bardefanes  num fatum  defenderit. 

387 

Baronius  notatus.  28 6 

emendatus.  32^ 

De  Barlaeo  judicium  Sorberii.  163 
Bafilica  Vaticana  vetus.  402 
recens.  404 

Raf\\icxLatcranenfs}  qua  Roma 
eftjDefcriptio.  321.324 

Baffington  Aftrologus.  447 
Batavici/m praxis.  114 

Baudii  ( Dominici )  Eptftola  inedi¬ 
ta.  342 

Bekkerus  (  Balthafar  )  refutatus. 

254.  fcq. 

Bellar- 


I 


*  NOTABILIORUM. 

Bellarminus  notatu*.  370.  f 
Benno  Cardinalis  aBennone  Epi- 
fcopo  Mifenenfi  diverfius .  115 

Bennonis  Epifcopi  quondam  Mifie- 
ncnfisvita .  115 

De  Bennone  Mifenenfi  contraria 
hominum  judicia.  115 

Beringus  ( Vi  tus )  infignis  Poeta.  30 
BcrnoulJiani  problematis 

menfe  Majo  propofiti  'conftru- 

ftio.  33 9. t 

folutio  y  folutionbsfe 
difficultas.  193  feq.387*req.t 
Bezoar  Orientale  omnium  praei - 
pitantium  praftantiffimum.]  63  .f 
Bibere  quoties  liceat  ?  157 

Biblia  Iaera  in  Anglicanam  lin¬ 
guam  converfa.  319.! 

Bibi  iorum  Hebraicorum  codex  e- 
legantis  fimus .  138 

Bocara  caput  Usbeccorum  Tarta¬ 
rorum.  60 

Bonarotae  ( Mich.  Angeli)  natales , 
atasy  laus.  27,404.405 

Borelli  de  motu  mufeu lorum  hypo- 
thefis  notata.  204 

Borrichii  ( Olat)  Elogium.  33 
Boru/Iiae  fata .  470 

Bofchii  ( Petri )  vita.  175 

Bra&eati  numz.  218 

Brutis  vindicati fenfus.  388 

Brutus  (Junius )  Vindiciarum  pro 
Religionis  libertate  au  lior  Ca- 
faubonus.  162 

Buchnerif' Augufli)  Elogium.  283 
B  u  lga  ri  hxrctici  qui  i  309 


v  *  489 

Ludovici  Burbonii  II  Principis 
Condai  vita .  291.2  99 

CAchexia  quos  morbos  com¬ 
prehendat  ?  3 6 2 . f 

Cachexia zeaufia.  561. f 

Calendarium  codefie  novum.  93 
Calices  Eucharifiici  veterumChn - 
jlianorum.  7  igg 

Calculus  diffierentialis  oficulorum. 

Calculi  Leibnitiani  prafiantia . 

'  |  . 

nova  applicatio  IV  u ~ 
ftu.  ■  311 

/^Calculis  differ  enti ahbus  qua  ad¬ 
huc  defiderentur?  193 . 279 
Calculus  ingens  equinus  fupra  re¬ 
nes  in  peculiari  cyfli  repertus 
adhuc  calidus.  2 

Caleto  Gadis  concejfo  num  impru¬ 
denter  egerit  Elifabetha  Anglist 
Regina?  3554 

Calor  febrilis  unde  ?  3  61.  f 

Campanellaw/^mr.  164 

Camphorae  oleum  ex  radice  Cin¬ 
namomi  confortat.  363. 4 
injigne  antiparalyti - 
cum.  363.  t 

In  Du  Cangii  Glojfarium  nota  Va¬ 
le  fi.  310 

Canonici  juris  fiudium  Prote - 
flantibus  commendatum.  128 
Canonizatio  , Bennonis  Epificopi 
Mifenenfi s prolixe  deficripta.  u6 
In  Canticum  Salomonis  commen s- 
tarius.  409 

Cgcc  In 


INDEX 

1%  Capella  ni  Poema  de puella Au¬ 
reliane?;  f  lufus 156 
Capillorum  rafura  num  Poloniso- 
mnibus  i  n)  uncia  ?  46  8 

Capitum,  in.  n  urnis. ;  ornamenta* 

227. 2  28 

Cum.  Captivis  in  bello  quomodo 
procedendum  ?  430 

Cum  Cara  vanis  peregrinandi,  mo¬ 
dus  &  leges .  63 

Carminum  diver forum  coUeff#- 
res 2g 
Carolus  Auftriacus  in  Hi  fani  a 
Regis  titulum  fumfit,  matre  Jo- 
hanna  adhuc :  viva « .  153 

Car  te  fius  notatus.,  m 

»i  11  rn  mare,  fultus  terram  infi¬ 
mam  Per  ficum  fe  exonerat. .  63 

Caftalio  (Sebafiianus ) notatus.,  14 
Caftiliae  motus  pojl  mortem.  Ifa- 
bella  Regina. ,  150 

Cataplasma  anafiarca .  appropria- 
tum.,  378*. t 

Ga  tena  rium  problema facilius  ela- 
ftica,(f'eur  ?  263 

Catharinx  Me  dic  ea  Gallia  Regina 
mores..  451 

Catarrhi  effentia  &  caufid...  361.7' 
Catarrlius  quos,  morbos  compre¬ 
hendat?'  362.  f 

Gellotius  notatus.,  %  371.7 

Circa  Genius  conflit  uti  probatio¬ 
nem  affor  ad  juramentum  fiup- 
p.letorium  admijfus . ,  130 

Cervinarum .  lacrymarum  fontes. 


RERUM: 

Chaldaicae  lingua  uf  u  tempore  A- 
brahami.,  11 

Chananaea,  Unguet  eadem  cum 
Hebraa..  II 

Chavila regio  ubi  fita  fuerk?  100 
In.  Ch  au  vini  (  Petri)  librum  de 
Religione  naturali  Animadver- 
fiones .  421 

Cherubini  Ezech.  I.  &X*. 


qu 


i? 


260 


China  chinae  fub  cly fi  eribus  ex bi¬ 
bit a y  cur  facilius  febres  expu¬ 
gnet,  quam  ore  ajfumta  ?.’  335 
Cortex  Chinae  Chinae  integer,  non 
pulveri  fatus  ,fervandus.  379.  f 

quibus .  non 
propinandus  ?..  38  o.  f ' 
in  febribus 
continuis;  improbatur 

1  _  _  3&P-t. 

Chinae  Chinse  Tinffura.  quo  men— 

:  firuo  paranda?;  379.  f; 

Chinae  longitudo  male  a.  Geogra- 

\  phis.  defignata.,  63 

In  Chi  nam,  274  per  mediterranea. 

Afia  quafiia „ ,  6.0 i 

Chor-Epifcopi  quinam  in  Eeclefia 

2  prifiina?  361.  f; 

CHrifBanifmi/#.  Saxoni  a  primor¬ 
dia.,  301;. 

Chriftiana  Religio  male  in  nudam, 
morum  doffrinam fleffitur.  4  20 
ex  Ethnici fimo  a  Petra 
Chauvino  derivata. .  422 

num. conformis  natu¬ 
ra?.  422.427 

Ghrifti . 


NOTABILIORUM.  ,  451 

Chrifti  Deitas  afferta.  413  Coena  Dominica  cum  cibis  ordina- 

deficnfus  ad  inferos .  g  53  riis  initio  fumta  > pofl  a  cibis  cr- 

meritum  contra  Socini anos  dtnanis  feparata.  369. f 

affer  tum.  417.418  //2  Coli  e  te  tum  poetam  Gallum  fa¬ 


re  gno  num  ante  mundi  fi¬ 
nem  fiubjiciendi  Judai  ? 

.'354 

Chriflum  num  ore  abnegare  liceat , 
animo  fime  ero  ?  169 

Chriilus  Angeli  perfona  indutus 
Patriarchis  apparuit .  258 

cum  S.  Ccennrn  inflituc- 
r  et, num  una  cum  A- 
poftolbsfacra  fiymbola 
fump ferit?  371. f 
dum  inter  mortales  vi¬ 
xit, num  cultu  r  eligi  0- 
fio  fuerit  adoratus? 

427 

Chrono logia  Mofiaica  evoluta . 

108 

Chronologiae  Elementa .  1 1 8 

Ciampini  (Jo annis)  Elogium.  112 
/cripta  adhuc  eden¬ 
da.  329 

Cicuta  in  mammarum  flacci  ditat  e 

infignis.  37^t 

Circuli  0 [culantes.  Vide  Olcuium. 
Circumcido  cur  die  obdava fiacla  ? 

35! 

Clavorum  pedum  remedium.rpj%.\ 
Clematidis  peregrina,  femen,  vefi- 
catorium.  378-  t 

Clemens  Alexandrinus  notatus . 

Coelum  apertum  quid  Joh.I.  ji  ? 

180 


mulas  fluas  ducentem,  Epigram¬ 
ma.  •  310 

Colicae  ac pasfionis  hyflerica  reme¬ 
dium.  378-t 

Coloniarum  numi.  231 

Columbarum  cultus  olim  apud 
Gentiles  unde?  213 

Columbae  tabeUifera.  63 

Columbae feudalibus,non  allodia- 
hbus  rebus  accenfientur .  6  5 

Columnarum  ordo  novus anposfi- 
bilis?  17 

regius  Gallicus.  27.  x 
Columnis  in  deferto  ignea  ac  nubi¬ 
la, vetus  £7  novum  Te  fi  amentum 
fignificata.  339 

Comenius  (Joh.Amos )  notatus. 

1 69 

Communio  peregrina  quid?  370. 

373-t 
a  Laica  di - 

verfia.  37°-f 

Concilia  in  Laterano  celebrata. 

324 

Conciliorum  Canones  de  commu¬ 
nione peregrina  illufirati.  370/f 

375- 1 

Concubinae  antiquorum  Philofio - 
phormn.  123 

Condati  Principis Ludovici Borbo- 
nii  II  vita  &  res  ge fi  a.  291 .  feq. 
Confeflio  S. Petri, Iodis  in  Vatica¬ 
na  Roma  Bafihca.  327 

Cccc  2  Con- 


v  , 


./ 


\  / 


v 


INDEX  RERUM 


Confcientise  vis  non  inferenda.  84 
Confervatio  Creaturarum  in  quo 
confiftat  ex  mente  Chauvini ? 

425 

Conringii  ( Hermanni )  vita  & 
fcripta .  30} 

A  ConftantinoM.  conftruffa  adi- 
fici  a  fiacra.  321 

QonftmCtio.Vid.  Curva ,  Proble¬ 
ma,  Aquatio. 

Confulares  mimi  inter  Romanos 
vetustijftmi.  216.  220 

qui?  2  21 

Contra&ura  D&moniaca,  350. t 
Conturma  ti  Met  alii  ones  qui?  210 
Converfio  Judaorum  num  expe- 
ffanda  ?  $66  fi 

Ex  Corinthio  are  num procufi nu- 
mi?  218 

Coronae  cur  olim  Chrifiianis pro¬ 
hibita?  170 

in  numbs  varia .  228 

Coronarum  apud  gentiles  ufius . 

l7l 

Corpus  Mofis  quidjud.v.g  ^3 ^8 -T 
Corporum  eorundem  numero  re- 
furr effio  affer tu.  347/f 

Cofmographica^/V^f  P.Vmc. 

Coronelfi.  332 

Coflagutus  (Joh.Baptifta)  Bafili- 
cam  Vaticanam  defer ip fit.  327 
Cotelerii  (Joh.Baptifta ),vita  & 
fcripta .  162 

E  e  Co  u  cy  D  ominor um  genealogia. 

„ 145 

Cranmeri  (Thoma )  vita, 

fupp  licium.  324,  t,  I 


Cranzius  notatus .  4^4 

Critica  fiacra  Ludovici  de  JDieu 

399- 

Cruciferorum  inBomjfta  domina - 
tus.  470 

Crucifixionis  Chrifti  tempus.  138 
Crumvellus  reformationis  in  An¬ 
git  a  adjutor.  3i8.feq.f 

Crux  Archicpifcopis  Toletanis pra- 
ferri  folita. 

Cmatiomorfus  viperini .  341,4 

Curcellaeus  notatus.  479 

Curva  elaftica  non  eft  parabola 

263 

data  y  invenire  le¬ 
gem  tenfionum  &  vicijfim . 

267 

Curvsc  elaftica  conftruffio.  398 

in  quavis  ex- 
tenfionum  hypothefi,  265 
per  reffifi- 
cationem  lemnifcata  & 
elliptica.  33$..  f 

elliptica  &  lemni- 
ftata  proprietas.  338*4 
feries  infinita .  274 
ufus  in  curvis  in¬ 
dagandis.  393 

Curvarum  algebr ai carum  & 
tranfc  en  dentium  problemata 
c ommumg e ome.tr i d  non  refo  lu- 
biha '293, 

-  quomodo 

eonftruantur  ?  339 

Mechanicarum  cvn- 
ftruafeo  triplex 33  6 

per 


per  quas 

furvas  tentanda  r  33$ ,f 
Problemata.  313.  leq. 
quadrandarum 
reBificandarum  feries  ge¬ 
ner  alijfm  a.  43  7 

tranfcen dentium  con- 
ftruttio  duplex*  366.373 

inventio 

uni  ver  falis.  373 

Curvatura  Elateris  flexi .  161 

lamina  elaftica  &  lin¬ 
tei  a  pondere  inclufi 
fluidi  expanfi.161.1jj 
Cycloidum  aquatio  generalis. 

34j-  t 

Cygnorum  cantus.  5 

Cyrilii  Archiepifcopi  Alexandrini 
epiftola  ad  Uytenbogardum. 

3'4-t 

DiEmoniad  in  Nov.  Teft.  vere 
a  Diabolis  obfejfu  236 
Danaeus  notatus.  387 

Danicae  lingua  nominis  antiqua 
gloria  &  prarogativa.  357 

D  an  orum  Poetarum  carmina .  vj. 

fcq. 

Danti fco  a  Foederatis  Belgii  Ordi¬ 
nibus  profielium.  344 


NOTABILIORUM. 

Dei  immen fit  as  vindicatu.  34  7*T 
notitia  ita  patet, ut  non  joium 
quid  non  fit, fed  &  quid  fit  > 
intelligamus .  288 

Deitas  Chrifii  contra  Antitrinita- 
rios  ajferta.  413 

Delicia  div cr fis fupplic orum  gene - 
r  ibus  punita.  89 

Delirium  exinfomnio.  z 

Democriteae  Philofophia  difcri- 
men  ab  Epicurea .  124 

Deos  plure s  netejfe  esi  ut  ex  hypo- 
tbefi  fua  admittant  Sociniam . 


Deus  quo  fen fu  omnium  hominum 
falut em  velit  1.  Tim ,  II.  v. 

\%z 

Diaboli  pote  fi  as  a  Balth.  Bekkere 
deftrucla.  242 

Diademata  Regum.  228 

Diluvii  effetius.,  332 

Diluvio  abforp torum  quidam  nunt 
poenas  at  emas  evaferint  ?  352 

Dithmarus  notatus.  4  6f 

Divinitas  Scriptura  S.  unde  con - 
fiet?  34  6 

Per  Diurefin  fe  datus  ptyalifmus.  3 
Documentorum  fc  que  finit  io  lici - 
m.  131 


Dardanellarum  Turcicarum  robur  Dolia  non  funt  figura  fpharoidk 
minime  formidandum.  64 
Dtcidones  Ekciorales  Palatina. 

1 29 

Ad  Decifiones  Rota  Alar  chia  D. 

Stephani  Gratiani  Scholia  D. 

Car  oli  Antonii  de  Luca .  2.3  g 


elliptica *  i6q 

Doloris  fubjeElum  feti  pars  affii - 
lia.  332.  f 

De  Dominis  ( M.  Antonii ).  fata* 

3H- 1 


Cccc  33 


Domi-» 


INDEX  RERllM 


494 

Dominium  tnomfticum.  quid? 

V6:  t 

Dominii  origo  &  diverfa  fpecies. 

.  375- 

paterni  ratio.  377.  t 
Donatiftarum0ng0.  170 

Dordracenae  Synodi  Hi  fi  orias. 

3T4-t 

Dorii  Thuringorum  majores .  338 
Dordmci  conditores .  338 

Dotalitium  <^#0  Fetidis  profpi- 
citur  foeminis.  66 

Dote  indeterminate  promijfa  an 
aliquid  &  quantum  peti  pos- 

fitt  t  43 1 

Drufii  f  joh  annis )  Manu fcrip tum 

quoddam.  749 
D rufius  novatus.  57 

Duciuum  faliv alium  inferior  con¬ 
formatio  diverfa .  50 

Dynamices  fcientia .  m 

IAf  Ecclefiaflem  Salomonis  com¬ 
mentarius .  407 

Ecclefiaftis  Salomonei  verfiones. 

408 


paHi  in  far  habeant  ?  34 

Ed  i  <4  i  Nannete  nfis  Hiftoria.  8 1 
Effluvia  ?  corporibus  promanan - 
//*.  36 

Elaftica.p.  Curva. 

Elafticum  problema  difficilius  ca¬ 
tenario  cur?  263 

Elateris  flexi  curvatura.  161 
Elliptica  p.  Curva. 
Eiifabethae  Angtia  Regina  Chara- 
Fler.  355.358 

hifloria .  449»feq. 
Eiifabetha  Anglia  Regina  cum  Re¬ 
gina  Sab£a  comparata.  340 
Inter  Elifabetham  An  git  £  &  Ma¬ 
riam  Scotia  Reginam  fimulta- 
tis  origo jprogr ejfus,e xitus.  451. 

feqq. 

Emblematum  facrorum  Tbefau- 
rus.  p5 

Emplaftrum  febrifugum.  381.4 
Emferi  ( Hieronymi  j  de  vita  Ben- 
nonis  Epifcopi  Mifenenfls  liber. 

ud 

Enthufiafmi  origo  6piActvrtcc>  120 


In  Ecclefiafticum  commentarius .  Contra  FntlwFwAmwm  remedias. 


410 

Ecclefiaflicus  a  quo  &  quo  tem¬ 
pore  confer ip tus  ?  410 

Ecclefise  vera  charaffer  num  am- 


120.121 

Enthufiafla z  refutati.  119 

Enthufiaflarum  revelationes  ex * 
pio  fla.  34  6 

p  Ut  udo  ?  417  Epicuri  vita  &  mores.  121 

Eclipfis  Solis  obfervata.  375.377.  virtutes  &  religioni* ‘cui- 

feq.  tus.  122 

Luna  obfervata.  388  dogmata.  123. 124 


Edi Cca^quibus  imperantes  fubdttu 
prctellionem  pollicentur ,  num 


In  Epicurum  odii  qu£  caufa  ?  124 
Epigrammata  variorum.  343 

Epi- 


/ 


NOTABILIORUM. 


Epilepfia  ex  afpeblu  fratris  mor¬ 
tui..  i 

matrimonio  curata..  3 
Epiphanius  notatus .  136 

Epifcopius  notatus..  474 

Epiftolae  variorum  haffenus  ine¬ 
dita..  340 

Epochae  n  urnaria  Gr  ac  orum  & 
Romanorum..  223 

Erafmi  ( Defderii ) patria  non  Ro¬ 
ter  odamum ,  fed  Gaudanum .3  40 
Efferiorum  falmtiones  commen 
data  Chriftianis ..  173 

Etymologia  vocum  bono  Interpre¬ 
ti  indaganda..  18 

Eyaporatio  in  vacuo.  344.  t 
Euchariftia  mortuis  datu.  190 
Euchariflici  veterum  Chriftiano- 
rum  calices..  189 

Evolventis  fili  longitudo  in  termi¬ 
nis  pure  dijferentialibus..  263 
De  Exinanitione  Cbrifii  contro - 
verfia..  315 

Exoterica  Scriptura: interpretatio 


qua 


280 


Ab  er  (  Tanaquil )  notatus:  309 
Facetiae  Menagiana ..  156 

Sorleriana..  159 

Faciei  rubedo  &  fiudor  pofi  mor¬ 
tem..  4 

Fatalis  vita  terminus  rejeblus.  425 
Febres  quascunque  clyfleribus 
China  China  expugnandi  ratio. 

3H 

fugantur  radice  ferpenta- 
ria  Virgini  an  a. .  37  8 .  t 


Febrile  frigus  &  calor  unde?  361. t 
Febriles paroxyfmi  cur  flatis  re  de - 
\  ant  temporibus  ?  361 

Febris  ardens  ex  faetore pedum fup- 
prcjfo..  $ 

caufa  turbat a fanguinis  as ~ 
feritur  mixtio.  360. f 
intermittentis  ratio.  361.  t 
per  iram  curata.  4 

quos  morbos  comprehenr 
dat?  362.  f' 

Febrium  fignum  pathognomoni- 
cum..  3bo.f 

Fecula  Coa  quid?'  350.fr 

Yst&inm&iCatholici  Hi ft  oria.  150' 

Mors..  151 
Indoles  ac' 
mores:.  155. 

Auftriaci  adverfus 
fratremCarolum  ,  Hi  fi  ani - 
arum  Regem  ,moliti  oncs.  1 54 
L.B.a  Fiirftenberg,  E- 
pifcopi  Paderb.  (V  Monafl . 
Epiftola  ad  Herm.  Conrin — 
gium 301 
Ferri  in  magneticnm  lapidem  mu-  - 
j  tatio ..  209? 

Feuda  hareditaria  quanam  ?  65  i 

Feudalfs  Syntagmatis  Struviani 
fupplementum 64. 
Feuda  Isscontroverfia.*  23; 

res  quanam, quanam  Al- 
i  lodiales  ?  641 

Feudo  num pri vctur  mulier  ob  de- - 
libium  mariti, quem  procurato -  - 
rem  conflituerat ?  66  > 

Fibrae- 


496  INDEX 

Fibras  motrices  mu  [culor  u?n.  200 
metricis  curva, cujus  natu¬ 
ra?  2Ci 

Fib raram firmitatis  ratio .  zgi 
Ficulnea  protoplaforum  fcena. 

103.  105 

Fideicommiflum  familia  quando 
Ubere  alienari po fit?  13 1 

Firmamentum  quid  GenJ.6?  98 
Fixarum  motus fingulans  ab  invi¬ 
cem.  343*t 

Flacius  vindicatus.  302 

Flos  in  numis  quid?  226 

Fluvii  quomodo  navigabiles  reddi 
queant?  78 

Feminae  Epicuri  difctpuU.  123 
Femina  absque  menflruis  facun¬ 
da.  -  3 

jfvv  Fcetore  pedum  fupprejfo  febris 
ardens.  3 

Jpetus gemellus  uni  tunica  involu- 
tus.  344.  f 

in  utero  cur  re  f  datione 
non  egeat?  343.! 

Fonticulorum  utilitas  in  Ophthal¬ 
mia.  2 

Forcflale  Jus  An gli canum.  327 

Fori  Batavici  praxis.  114 

formicum  formatio  &  menfura. 

207 

Forum  eligendi  privilegium.  88 
Fortalitiorum  exf  ruendorum  ra¬ 
tio.  14! 

De  Fortuna  fententia  Epicuri.  125 
Franciae  Regum  feculi  fexti  numi. 
vultibus  Imperatorum  Orienta¬ 
lium  no  tat  4  ii  Q 


RERUM 

Francifci  II,  FrancuRegis  biforia. 

96 

Fraudis  in  nummis  falfis  [apponen¬ 
dis  modi  varii.  22 9.233 

Fraxinellae  extraordinaria produ - 
Elio.  343 

Frigus  febrile  unde  ?  361 

Fruflrati  numi* qui  ?  216 

Fulmine  Sodoma  ut  perierit  ?  10  6 
Funditorum  in  Gallia  f  allio.  293. 

feq. 

Furunculi  pofl  variolas.  2 
1  Allica  lues  antiquis  non  in* 
cognita.  309 

Gallice  civiles  motas.  ^.feq. 

fxcaufa  Reli¬ 
gionis.  g  2 

mi  fer  rimas  ante  ediEltcnis 
Nannetenfe  fatus .  8  2 

Gallicus  ordo  columnarum  quis 
dici  pcjfit  ?  27 

Gardineri  Wintomcnfs  Fpifcopi 
f  multas  cum  Thoma  Cranme- 
ro.  318,321.  f 

Gaudanum  Defiderii  Erafmi  pa¬ 
tria.  340 

GsncalogiaDominiorum.  375 
Geneaiogicae  Tabula  Joh.  Stried- 
beck/i.  24 

Genefeos  nova  translatio ,  para- 
phrafs  perpetua  (f  c.  9.  97 

De  Geniis  eorumque  oferationibut 
controverfia.  241.  feq. 

Gentiana  radix  amara  Homeri. 

3/0 
61 
Joh. 


Geographiae  de fe Eius. 


-  NOTABILIORUM. 

Joh.  Georgius  III.  Elector ~  Saxo¬ 
ni#.  Epigrammate  honoratus . 

'  #  30 

Germani  num  Poloniam  olim  red¬ 
diderint  tributariam  />^.66.feq. 

Gihhon  fluvius  quis  Gen .  //.  ij  ? 

101 

Glacies  in  vacuo  citius  folvitur 
quam  in  aere.  342.  t 

Glaciei  expanflo  ab  aere.  342,  f 
Glandula  nova  lac ry malis.  49 
Globi  Codefles  celebriores.  333 
Globorum  Codeflium  &  terreflri - 
%  ttm  biforia. •  333 

GlofTarium  linguarum  feptent no¬ 
nalium  edendum ,  385.  t 

Gnofticorum  nefanda  my fleri  a. 

387 

Godofredus  Viterbienfls  refuta¬ 
tus .  468 

Gog  £7  Magog.  45*  ^4* 

Gomez  (Alvari )  de  Caftro  vim 
Cardinalis  Ximenii.  145 

'Gothici  225 

Gothicus  Evangeliorum  Codex 
argenteus.  384*  t 

Grammaticae  ftudium  Hebrats  0- 
lim  negleElum.  12=13 

Graecae  lingua  in  n urnis  ufus.  224. 

225 

Graeci x  [iptem  Sapientes.  139 
Graeci  fanguinem  &  fujfo catum , 
decreti  dpoftolici  Ati.  XV.  me¬ 
mores  yhodtcque  averfantur.ihq 
Graevii  ( Joh.  Georgii)  ftudium  in 
edendis  Albcrti  Rubcnii  feri 
piis.  2%) 


497 

Gratia  Numinis  num  evertat  liber¬ 
tatem  hominis  ?  425 

divina  reflfli bilis.  425 
Gravium  dcorjitm  tendentium. 

momenta.  112.  feq, 

Gmtms(Hugo)  notatus.  408.412 
Gruteriana  Inftriptio  explicato. 

32* 

Gruteri  (Jani) Delicia.  z% 
Guilielmitarum  ordo  a  quo  infti- 
tutus  ?  165.166. 

Guilihelmus  Dux  Aquitania ,  a  S . 
Bcrnhardo  ad  Ecclcfla  Romana 
obedientiam  revocatus ,  an  idem 
cum  S.  Guilhelmo  Magno  ana¬ 
choreta  ?  '  i6j 

Ex  Gwmmmbus  pilula  anticache * 
Stic  a .  363 

Guttae  Goddardiana  quid  (Int? 

381- 1 

HAimorrhagia  fontanea  ex 
globulo  nafi.  z 

narium  a  men- 

/ 

fibus  fluperv ementibus  fe- 
da  ea .  3 

enormis  vulne¬ 
rati  innoxia.  3 

Haemorrhagiae  narium  remedium 
externum.  378«  t 

Haereditaria  feuda  quanam  ?  66 

Haereditarii  morbi  quomodo  pro¬ 
pagentur  ?  r  331.  f 

Haerefium  antiquarum  origo  ex 
phtlo fophia  Platonica.  387 
Haeretici  num  fupplicio  afficiendi  ? 

>  ■  '  34$*  f 

,  D  d  dd  num 


INDEX  RERUM 

num  a  Magiflmtu  Peli- 1  Hernici  II  Erano  &  Regit  biforia 


tico  coercendi ? 

Haeredis  inflitutio  fub  conditione 
matrimonii  faffa.  431 

Hafniae  obfidio  eleganti  carmine^ 
deferipm ».  31.32 

Hannonis  domitum  genealogia . 

J43 

Hardetm  ( Henricus ),  infignis 
poeta».  31 

Harpocratis  imaguncula  in  Mu - 
feo  Joh.  Smetti».  137 

Hebraea  lingua  num  ah  Heberi  po- 
fteris  confervam  E  11 

Hebraeorum  fac  er  dotium».  56 
Hebraica  lingua.  Chananaa  pro¬ 
pago»  V  11 

inops  &  ambigua 
parum  que  culta».  12 

cm fanila  ditia? 

12. 

Hebraicae  lingua  fatua  poEt  capti 
vmtem.  Babylonicam ».  13 

in  Latinam  ver¬ 
tenda  difficultas».  i5,feq. 


96 

Henriei  VIII  Anglia  Regis  cauft 
matrimonialis 316  .Teq.t 
circa  Religionis  nego¬ 
tium  decreta».  3jg.feq.t 

amor  erga  Tbomam 

•  o. 

Cmnmerum».  3i6.feq.f 

De  Henrico  VIII  Anglia  Rege  me* 
morabilia ».  457 

Herba  folflitialUy  gramen».  350.  f 
Hercules  idem  cum  Jofua»  111. 
Herculis  antfpodagrici  deferiptio 

|  ’  335- t 

epemndi 

!  ratio .  336.  t 

Hermaphroditus  quomodo  a  culpa 
e  xcu fandus  ?'  329.4 

Herodiani  qui  apud  Judaos  ?.  57 
Herpetis  &.  impetiginis  remedi -- 
um».  379.  f 

Hiberniae  motus  fub  Elifabetha-a 
Regina».  357.  t' 

Hieroglyphicum  Lexicon».  95, 
Hieronymus  notatus».  169; 


Hebraici  numt  hominis  imagmem  In  Hippocratis  Aphorifmos  Com - 


referentes .  adulterini».  225 
Hed znyParad  f  fedes  in  Syria .  99 
He  J  m  fla  di  e  11  fis.  Bibliotheca:  Ma¬ 
nu  fer  ip  tu»,  303 

Henochi  Prophetia».  368.4 
Henricus  de  Herv ordia  alius  ab 
Henrico  de  Erf ordia».  301 
Henricus  IV Rex  Gallia  quomodo 
cum  Reformatis  per  e  ditium^ 
Efametenfe  transegerit  ?  g 6  J 


mentarius  Luca  Tozzi».  344 
Hiskiae  morbus  angina»,  35°.  t 
Hi  fpa ni tt.fi at us  fub  1  fabella  yPhi- 
lippo  Au flriac.O)  Car  olo  /.148.  fq. 
Hifpanica,  Hifloria  ex  vita  Cardi¬ 
nalis  Xim  enti  illuflrata .145.  feq., 
HiRonafeculiXVIL  313.  f 
Homicidium  extraordinarie  puni¬ 
endum, quo  occiditur,  unus  pro 
alio».  329 

Ho  pne- 


J  NOTABILIORUM. 

Hopnerus  (Johannes )  poeta,  29 
Hofete  prophetia  argumentum. 

42 

Huetii  ( Petri  Dante  lis)  de  Rara- 
difio  fententia  refutata,  99 

elogium . 

'240 

Hungariae  Origines .  7 

Hungaricas  lingua  cum  orientali • 
convenientia .  9 

Hungarorum  antiquorum  fedes. 

* 

Hunnorum  Europam  irruptio¬ 
nes  a  natibus  Ethnicis  pra  di¬ 
tia.  8 

Hydraulica  ArchiteElum  in  Belgio 
exculca .  78 

Hydroflatica  novapromifla.  446 
Hydropi  fcarificatio  medetur .  4 
HyfTopi  myflicus  Ef  medicus. 

Hy  (Topiis  noflra  eadem  cum  Ara¬ 
bum,  Gr acorum  E)  Ebmorum 
hyffopo  cenfetur .  35°- 1 

Hyftericas  pasfionis  remedium. E». 

JAcobi  Apofloli ,  Alphai  filii 
Martyrium .  6 

cobi  I.  Scotia  Regis  Hiftoria. 

449. fcq. 
matrimo¬ 
nium  cum  Renis  Dama 
filia  impeditum ,  Ef  per¬ 
fectum  tamen.  455.456 
Jani  Ratitis numi.  351.+ 


Idcri  curamagnetica .  37 gt  f 

De  Idolothytis  vitandis  Apofiolica 
conflit  titio,  ,67 

Imaginum  Chriftianos  cultus 
unde  i  3  52 

Immenlifas  Dei  vindicata .  '347. f 
Im m o b il  ia  r fftimatione  talia 
fieudo : vindicantur .  64 

Imperantes  /^pr  fubditos  num 
jpabto  locus  fit  ?  85 

Imperatorum  fe  qui  oris  avifucces 
yfo  numana.  216 

Impetiginis  remedium,  3 79 

Incendia  Judai  reflin- 

guant?  56 

Incendio  culpa  Domini  exorto ,  fi 
vicina  ades  perierint ,  ad  refii - 
tutionem  damni  ifie  a dfl tingi¬ 
tur.  132 

In  cu  fi  ««shm  9'!y/  ?  227 

Indicantia  z#  morbis  gener  ali jfim  a. 

363.I* 

Infantium  ^  parentibus  fice  der  at  is 
prognatorum  prarogativa.  90 
Injuriarum  #  communitate  con¬ 
ventus ,qui  aliquos  fialtim  indi¬ 
gnos  adminifiratiorie  dixerat , 
abfhlvitur.  131 

Infodi  genus  datur  vere  f  anguine - 
tim.  389 

Interpretandi  Scripturam  genus 
duplex y aer oamaticuni  ES  exote¬ 
ricum.  281 

optima  ratio. 

14.  feq. 


Iderus  ingravida  ad  ficetum  tranfi-  Inveftitur*  renovationis  intermis - 
ens.  4  '  Dddd  2  fia 


V 


\ 


50©  /  INDEX 

fa 'petitione  Te  udum  hereditari¬ 
um  aperitur,  (6 

Inundationum  remedia ,  8° 

Jobus  Ante  diluviant  alii  nUm 
c aruerint  lumine  revelationis  ? 

421.424 

Joh.Georgius  III. EleBor  Saxonia 
Epigrammate  honoratus .  3  o 

Jofaphat  vallis  Jo e  1.111,2,  jC 
Jofephus  notatus.  214 

Jovis  lA  Solis  oppo fit  orum  obfcrva- 

tio,  342. t 

Ira  febri  ardenti  medetur,  4 
Xfabdlae ,  Ferdinandi  Catholici 
conjugis, vita  A  mores .  155 

IfisEvam  notat.  in 

Ifraelitarum  in  deferto  veftes  non 
detrite.  235 

iCochrona  line  a. V. Curva, 

Italiae  Abbatiarum  Notitia .  12  6 

Iter  in  Chinam per  Mofcoviam.  6 i 
Judaica  Theologia  moderna.  303 
Judas  Caena,  Dominica  particeps 
non  fuit,  355 

JnD.  Judae  Epiftolam  Catholicam 
Commentarius ,  280.368.! 

Judaei  num  ad  communionem  Ec- 
defia  aliquando perventuri?  igi. 

182.354 

num  ortum  ducant  ab  AE- 


thi  opibus  ? 


210 


cur  recutiti  Martiali  A 
Ter  fio  didi?  21 2 

quales  numos procuderint  ? 

225 

qua  arte  incendia  refiin- 
guant?  56 


RERUM 

Judaeorum  converfio  infignis  an  fit 
e  xp  e  danda  ?  3.6  6.  t 

olim  fida.  57 

De  judiciis  A  modo  procedenda  in 
judiciis  Tradatns.  13$ 

J  unii  ( Francifii )  vita.  3  84*t 

Junius  Brutus  Vindiciarum  pro 
Religionis  libertate  audor  Ca- 
fiaubonm,  162 

Juramentum^/  certam  Religionis 
formulam  objtr ingens  quatenus 
obliget  ?  424 

Juris  Civilis ,  Canonici  ,  Hodierni 
Differentia,  128 

Jurius  ( Petrus )  refutatus,  92 
J  u  s  Eccl efiafiicum  Angh  canum-  .327 
Juftificatio  aha  re  alis ,  alia  facra- 
men  talis, ex  Jentantia  H.  IVitfii, 

91 

Juftini  Hi  flori  arum  editiones  va¬ 
ria.  364.! 

Juftitia  Dei  vindicativa  contra  So - 
cinianos  affer  tu «  474 

KIrchii  (  Godofredi)  Calenda¬ 
rium  codejle  novum,  9  3 
Kortholdi  ( Chriftiani )  Elogium. 

288 

L  Ab  iorum  oris''  confnfus  cum 
utero,  3 

Lacrymalis  nova  glandula.  49 
Lacymarum  Cervinarum  fontes, 

9>, 

EazmAfgh  ait  ites  qua  ratione  ena¬ 
tus  ?  10 6 

Laertius  emendatus,  izz 

Laica  communio  quid ?  370.! 

I.  '  '  ■  v  -  Lanv 


(■ 


X 


NOTA  BILI  ORUM. 


501 


Lama  Tartarorum  fiipremus  Pon¬ 
tifex  Presbyteri  J oh  armis  fu  c- 
cejfior.  63 

Laminae  Eia  dicae  &  lintei  a  pon¬ 
dere  inclufi 'fluidi  expanft  curva¬ 
tura.  262.  275 

A  CL(JL7TCLcio@OglCt$  Gr<£COYllM  TC- 
liquia.  34  i 

Lapides  diftinguendis  finibus  pofi - 
tos  ungendi  mos  unde  ?  171 

Lapis  Bezoar  orientalis  omnium 
pracipitantium  praflantijfimum 

3^3-t 

Lateranenfis  Bajilica  Roma  unde 
ftc  dicla  d  321 

Lateranorum  apud  Romanos  fa- 
miliailluftris .  322 

Latinae  lingua  innumisufius.  224. 

*  226 

Ledliones  vati  antes  Novi  Tefta- 
merfti .  137 

Legata  <7?/^  hares  ex  Juris  igno¬ 
rantia folvere  recepit ,  comperto 
errore  adhuc  praftare  tenetur. 

'  X  -  .  .  .  133 

Legati  putativi praficriptio.  130 
Legatorum  ex  rebus  feudalibus  & 
alio  dialibus filia  relidi  orum  ra¬ 
tio.  23 

Legatum  ad pias  caufas  relatum 
quomodo probetur  d  131 

peti  non  potefi  ex  tefta- 
mento  ob  de  felium  fiolen- 
nitatum  invalido ..  13 1 

Legatum  nominis poftea  a  teflato- 
r e  alii  in  folutum\  dati ,  nihilo¬ 
minus  adhuc  debetur ..  23 1, 


Legenda  quidin  mimis'  ?  1 22.22$ 

De  Legum  origine  e  arumque  vi 
obligandi,  nec  non  varietate 
magna  Tradi  a  tus.  326.  t 

Legum  Species  quaiuor.  326* 

ftq-t 

Leibnitiani  calculi  differenti  alis' 
praflantia.  191 

problematis  de  curvet 
Ifochronafolutio  eu .  Curva* 
Lemnifcata  tinea,  v.  Curva, 
Lentifci  oleum  antiap  opi e  di  i  cum 
externum  infigne ,  378.  t* 

Leonis  Magni  locus  emendatus. 

W 

Lexicon  Chrifiianum ,  94 

Lexicon  Hieroglyphicum.  95 
Lexicon  Hiftorico-  Geographico *> 
Chronologico-Philologicum  no - 
vum *  287 

Lex  Naturae  quo  fenfu  cordibus  ho¬ 
minum  inferipta  ?  423.428 

LexSalica  ubi  lata?  301 

Libellatici  qui  in  Ec cie fia  veteri  d 

170 

^Limborch  (Philippus  )  refuta¬ 
tus.  345’t 

Lindavienfe  diploma  num  genui¬ 
num?  30  & 

Linea,  v.  curva. 

Lingua primava  qualis fuerit  d  10 
Linguae  Danica  pr  a  flantia.  337 
Lintei-  apondere  inclufi  fluidi  ex - 
panfi  Pf  Lamina  Llaflica  cur - 
vatura' eadem.  262.265 

Loga  rithmica  Line  a. v.  curva. 

Dddd  3  Logi- 


I 

Logicum  Manuale  Jo.  Scharfii  a 
J.  Stubelio  autlum.  66 

Lothi  uxor  num  in  fatuam  falis 
fuerit  converfa  ?  107.350.! 

Lotionum  varia  apud  Chriftia- 
nos  veteres  genera.  tyi 

Eotio pedum  a  Mennonitu  Sacra¬ 
menti  ferme  loco  habetur.  iyi 
Luci  cur  compar  etur  Chriflus?  ng 
Luciano  te  fi  e  comprobata  Chrifti- 
anorum  de  S.S.  Trinitate  fides. 

416 

Ludi  Chrifiianis  merito  prohibiti. 

V* 

Lumen  Natura  num  fujficiat  ad 
confequendam  fialutem  ater - 
nam?  421.424 

Lunae  Eclipfis  ohfervata.  380 
fenndiameter.  376 

tranfitm per  Plejades.  343  f 
Lnfus puerorum  varii.  340.341 
Lutheri  f Martini )  in  verfione  Bi- 
bliorumncL^o^dcpLcLtcL»  55 
Lutherus  notatus.  170 

Lutheranorum  de  efficaci  a  baptis¬ 
mi  do  Urina  impugnata,  p  o .  fq. 
Lycanthropiae  veritas.  2 

MAchinae  hydraulica,.  yq.  go 
aquaria  promoven 
dis  navigationibus.  yp.Ceq. 
Mechanicae  Itnea.v.C  urva. 
Magdeburgenfis  Archi  Epifcopm 
num  Epifcopos  Po Ionia  olim 
fiubjeUos  habuerit  ?  467 

Magia  Diabolica  a  Balth.  Bekkero 
exphfia.  244.  feq. 


INDEX  RERUM. 

Magiflxa.tus  potefias  circa  fkera. 

410. 

Magnetica  iUeri  cura,  374.  f 

Magnetis  extra  terr#  gremium 
ge  nefis.  208 

Magorum  fiella.  342 

Maimonidis  tredecim  articuli 
Theologia  Judaica.  304 

FlaviilAaWn  Theodori  vita .  284 

Maniacus  in  morbo  Teutonice  Lo* 
cutus ,  quam  linguam  nunquam 
didicerat.  1 64 

Manilius  Aflronomici  autor  quis  ? 

Mammarum  flacciditati  medetur 
ckutn.  378*  t 

Manna  Chrifli  typus .  261 

Maria  Stuartn  num  ju fi  e  ab  Eli - 
fabetha  capitali  jitpp licio  affie- 
/-  Ua  ?  356.  f 

Mariae  S tu  arta  Scotia  Regina  hi - 
fioria .  449 

cum  Elifabetha  Anglican.t^ 
fimultntum  origo  jprogreffius , 
exitus .  451,  feq, 

B.  Mariae  Virginis  conceptio  num 
maculata ,  an  immaculata  ?  3 14, 

feq.f 

Mariti  in  uxorem  Dominium  qua¬ 
le  ?  376.  t 

Marmor  Puteolis  nuper  repertum ♦ 

m 

De  Martyrio  S.  Urfuk  &  uooo 
virginum  fabula  unde  orta  ? 

l°9 

Martyrum  verba  ultima .  6 

Mathe- 


NOTABILIORUM. 

Mathefis  &*  Chy mi a  Medico  fu¬ 
turo  neceffarta*  359. 

Mat  rim  o  n  i  o  curam  epilepfia 3 
Ex  Matrimonio  impari  fufcepti li¬ 
beri  quo  jure  cenfeantur  ?  43 1 
Matrimonium  quatenus  ex  alte¬ 
rius  arbitrio  pendere  poffit? 

impar  a  Principe 
oontraHwm,  431 

Maurorum  ad  fidem  Chrifiianam 
converfio  a  Ximenio  procuram. 

. x4  9 

regni  in  Hi  fi  ani  a  or¬ 
tus  &  interitus 155; 

Maza  Hippocratis ..  351.  f 

Mazarini  Cardinalis  cum  Condao 
Principe  Jimultas .  290 

in  Regem  Gal¬ 
lia  fidet,.  382. 

Mediator  quo  fenfiu  dicatur  non 
effe  unius ,  Gal.  III,  20  ?  183 

Medicamentum  antipodagricum 
internum  &  externum,.  335 
Medicinas  partes,.  386.  t 

Medicus  quomodo  famam \  confe- 
quatur  ?  359 

Melidonii  fuccus;  vulneribus  re¬ 
centibus  medetur,.  378.4 
Melvilii  ( Jacobi )  Elogium  &  vita, 

449.  feq. 

Menagii  (JEgtdit)  Origine  stingua 
Gallica  &  Italica,  157 

/cripta*  1 59 
Menaffes  Ren  Ifirael notatus,  164 
Mennonitis  pe  dura  lotio  facra - 


:  joj 

menti  fer  me  loco,  172. 

Menftruis  dejlituta  fcemina fce~ 
eunda,.  3 

Mercatorii  judicii  ac  procefifus fin- 
>  gularia ,  363 

Mercatorum  libri  qirotuplices  ? 

3  6o> 

fingularem _*■ 

probandi  aut  ori  tat  em  obtinent •> 

361 

quomodo  re - 
cognofei  debeant  ?  ibid. 

/^0  feribente 
probant,.  132* 

Contra  Mercatorum  libros  admit¬ 
titur  probatio  in  contrarium.^, 

3% 

Merces  demerfas  extrahendi  mo¬ 
dus „  gi 

Mercurii  hypotbefin  fi  e  II  antias*, 

f '  .  344-t 

di  fico  Solis  obfiervatio - 

i  «i?/  collata.  343.  t 

Meritum  Chrifii  contra  Socinia - 
I  »0/  affert  um,.  417 

Meffias  Dm  effe po¬ 
tuit,.  415 

Z>£  Mefliae  beneficiis  alia  veterum y 
alia  recentiorum  Judaorums 
fient  enti  a,.  306» 

mc  talla  quibus  numiprocufi,i\j' 
qua  ratione  per  virgulam ’ 
divinam  indagentur?  36« 
Metallione^c?W4»^  MijfiliaanX» 

Hlx 

p 

t 

Cm~ 


/ 


504 


^7  J 


INDEX 

ContUrniati  num  ante 
Theodopum  cufi?nq 
Metamorphofe  uxori*  Lothi  re- 
jcffa,  107 

Metaphyfic^  defeBus,  no 

Methodus  docendi  (f  difcendi.\]\ 
aquationes  differentia - 
les  primi  gradus  con~ 
firuendi  generalis,  43  5. 

feq* 

Maximorum  &  mini¬ 
morum  Fermatii  & 
Huddenii  corollarium 
eB  Leibnitiana  diffe¬ 
rent  i  alis,  315 

Tangentium  inverja. _s, 
quousque  grocejjerit? 

39h  435 

generalis 
non  datur,  2§o 

muniendi,  141 

Michaclis  Anh  angeli  cum  Sata¬ 
na  pugna  fuger  corpore  Mops 
Jud.v.p,  3  68.  f 

Milefiarum  virginum  fufp  en  di¬ 
um,  350,  f 

Mineralis  JEthiogis  prap  aratio. 

380.  t 

Minor  quatenus  a  culpa  excufan- 
drn  ?  329.  f 

Miiico  in  Hiftoria  Slavicatf  Ger¬ 
manica  quk  ?  467 

Mixtio  [anguinis  turbata  quid  fit 
id  unde?  360 

Molocho  quomodo  femen  ccrfe- 
cratim  ?  237 


RERUM 

Momenta  gravium  deorfum  ten¬ 
dentium,  '  '  112 

De  Monarchiis  quatitor  flenten- 
tta  vulgaris  explofa .  13 6 

Monetariorum  olim  apud  Roma¬ 
nos’  hbert asj nfig nandis  numis , 

220.222 
nota ,  223 

Monetae  inventor  quis  ?  221 

Moralis  doffrina  a  Salomone  tra¬ 
dita ,  40(5.feq. 

Morbi  haredimrii  quomodo  pro¬ 


pagentur 


33* 


3 

ad  febrem  referendi,  362.  j 
ad  Cachexiam  (fellantes, 

"3  6*f 

ad  fcorbutum  pertinentes, 

362.  f 

ex  Catnrrho  fluentes,  3  62.  f 
Cardinales  afferuntur  qua- 
tuor,  360.  t 

Morbus  ab  incantatione ,  2 

Sol 'fliti alis  reputatur phthi- 
fls.  350.  feq. 

Hiskits  reputatur  angina, 

3f°.f 

In  Morbis  indicantia  generaltjfln 
ma,  363. f 

Moriendum  ultima  verba,  5.  feq. 
Mo  rs per fomnium  indicata,  1 
Mofaica  Chronologia  evoluta,  jog 
Mo fco viae fines  ad  confinia  Regni 
Sinen fis  prolati,  61 

Mofes  Pentateuchi  autor,  19 
undo  hauferit  hi  fi  oriam  li¬ 
bro 


/ 


V 


NOTABILIORUM. 


bro  Genefeos  comprehen- 
fam  ?  19 

Gentilibus  Pan  ,  Silentis, 
Alere  unus.  212 


Mofis 


f°5 

mentio  &*  ufurs  per  lon¬ 
gum  tempus  fio  luta  fuerint, 
quin  ifia  ceu  indebita  repe¬ 
tantur.  j^z 


corpus  quid,  Jud.v.g  ?  368.fl  j^T  Abal  quo fenfu  dicentur  lapis 
nomen  unde?  10  / alius  1.  Sam.  XXV.  X7? 


in  Pentateucho  conficriben- 
dofeopus .  20.feq 

Motus  membrorum  corporis  quo¬ 
modo  fiat?  200 

in  materia  ultima  ratio.  112 
mufculorum  quomodo  per¬ 
agatur  ?  200 

Cedefles  an  regulis  compre- 
henfibiles  ?  344.  f 

mufculorum  hypothefis  Bo- 
relliana  notata .  204 

Adathematice  explica¬ 
tus .  20i.feq. 
Mulier  quatenus  a  culpa  excufan- 
da?  3294 

Mundi  materiam  ex  nihilo  crea- 
tam,num  re  EI  e  e  xGen.I.q. probe¬ 
tur?  97 

Munimentorum  exflruendorum 
ratio .  141 

Mufculorum  motus  quomodo  per¬ 
agatur  ?  200 

Mutuum  a  Civitate  contraEfum  in 
quantum  municipes  novos  obii- 

get?  4  V- 

ab  Adminifiratoribus 
nomine  Civitatis  cQntra- 
Efum  non fubfiftit ,  licet  in 
Chirographo  de  verfione  in 
rem  Civitatis  faEla  fuerit 


faEtus  1 .  oam.  XXV.  37, 

iog 

Nannetenfis  EdiEli  Hiftoria.  gi 

Utilitas .  82 

Juftitia .  85 

irr  evoe  ab  ditas 

84 

forma  paEli 
proprie  diEli  rationem 
habuit .  84 

Nafiraei  apud  Ebr&os.  57 

E  Nafi  globulo  fontanea  haemor¬ 
rhagia.  z 

Nathanaelis  cum  Chrifio  colloqui¬ 
um Joh.I.explicatum.  179.180 
Naves  -demerfa  quomodo  attollen¬ 
da  ?  '  87 

Navigationi  quomodo  commoda 
reddi  poffint  flumina  ?  78 

Navigationis  impedimenta  & fub- 
fidia.  79.  (eq. 

Navium  merfarum  attollendarum 
artificium .  8 1 

Nepenthes  Homeri  reputatur  opi¬ 
um.  350.  f 

Nieolaitae  Apoc.  II.  quinam  ?  41 

Noachus  quot  diebus  in  arca  fue¬ 
rit?  109 

Nuditas  primorum  parentum  in 
quo  conflit  erit  ?  toz 

Numariae  rei  notitia.  •  215.231 

E  e  e  e  Numi 


1 


5C  6  INDEX 

Numi  Graci  Romanis  'pttote  &  ar¬ 
tificio  potior  es,  216 

capite  velato,  350.  f 
ferrati,  35i.f 

Jani  Ratitis,  351.  t 

adulterini  quomodo  dete¬ 
gendi?  229.  2]3 

Nomis  antiquis  delineato  pietas, 

127 

Numismatotheca  quomodo  ador¬ 
nanda  ?  233 

Numifmatum  recentiorum  ufus, 

216,234 

Numos  falfos pro  veris  fupponendi 
varii  modi,  229.233 

Nomorum  aureorum  &  argenteo¬ 
rum  initium  apud  Romanos . 

Zl/ 

tres  confiruEHonss  ex 
triplici  metallo,  2ig 
coagmentationes  pro 
vultuum  varietate . 

2I? 

feries pro  diverfa  magni¬ 
tudine,  i\% 

Regiorum  y  Civitatum , 
Confularium  feries . 

220 

vultus,  219.227 

lingua  varia.  2  24 
averfie pagina,  221,229 
legenda.  223 

integritas.  216 

ornamenta  (f  fymbola . 

227 

Bauditio  mira ,  x 

■  ri  ! 


RERUM 

ObelifcDs  Vaticanus  translatus. 


o 


Oblatio  fine  communione  quid? 

.  371- 1 

Obfervatio  Eclipfis  Solaris.  375. 

377.feq. 
Lunaris.  380 
Oppofitionis  Jovis  (f 
Solis.  342.  t 

tranfitus  Luna  per 
Pleiades.  343.+ 

De  Occidente  unum  pro  alio  Tra¬ 
ctatio.  328/f 

Oculi  talpa  nervo  optico  defiituti .  3 
AdsverfusQ  culorum  morbos  reme¬ 
dia,  1 87 

Odontalgias  remedium,  378. f 
Officium  Mozarabicum.  155 
Oleum  c amphora  ex  radice  cinna¬ 
momi  confortans.  363*  t 

infigne  antipar  alyticum 
externum.  363.  t 

lentifici  deflillatum  infi¬ 
gne  antiap  oplebticurn 
externum.  378  *f 

Oldenburgicum  cornu.  337 
Omnipndentia  &  attributa  Dei 
alia  a  Socinianis  defiruPta.  4 73 
OmnifcientiaDf/  a  Socinianis  ne- 
gato.  473 

Oipmium  hominum  falutem  quo 
fienfiu  Deus  velit  1.  Tim.  II.  4  ? 

182 

Opium  Nepenthes  Homeri.  350.  f 
Optatus  Mi  levit anus  notatus, 

170 

Granum 


NOTABILIORUM. 

Granum  in  Africa  ab  Hi  fanis  ex¬ 
pugnatum.  151 

Ordo  Columnarum  novus  an  pos- 
ftbilis?  27 

Gallicus, regius  ,  fac  er,  colu¬ 
mnarum  quia  dicipojfit ?  27 
Guili  e  Imi  tarum  a  quo  infli- 
tutus?  167.  166 

Originalis  peccati  exiflentia  ajfer- 
tn.  ■  34  7 

O  r  i  g  i  n  a  1  ^peccatum  quo  fenfu  dici 
pofftt  incrementa  capere  cum 
corpore  ?  428 

num  at  emam  prome¬ 
reatur poenam  ?  423 , 4  2  8 

Orphei  lyra .  135 

Ofcitatorum  convitio  cur  Gauda- 
ni petantur  ?  341 

De  Ofculantium  circulorum  radi¬ 
is  theoremata  nova  & generalia. 

267 

Olcula toris  circuli  radius  in  ter¬ 
minis pure  differ  e  ntialibus.  16] 

JDtfOfculis  varia.  140 

Ofculorum  calculus  differentiatis 


507 


er  natura. 


PA&a  hominum  cum  Diabolo 
negata .  244. 24$ 

illujlrium  fuccejforia.  5  [  2 
num  locum  habeant  in+ 
ter  imperantes  &  fub - 
ditos ?  85 

Pa&i  proprie  di  Eli  rationem  ha - 
buit  EdiElum  Nannetenfe.  84 
Panis  gefla  cum  Mofaicis  collatu „ 

212 

Panis  Angelorum  Manna .  261 

De  Pane  varia .  342 

Pantheon  cum  Vaticana  Baflica 
collatum.  40f 

Panvinius  emendatus .  325 

Pappus  notatus.  113 

Parabola  non  esi  curva  elafticas. 

263 

Paradid  fitus .  pp.  282 

Parelii  infinitorum  que  caufa. 

3i6.feq, 

Paroxifmi  febriles  cur  flatis  red¬ 
eant  temporibus  ?  36*.  t 

Palquierii  Epigramma  in  conju¬ 
gem  fimper  querulam .  308 


interfcEHoncs  &  mdi- 
us.  -  374 

Oliandri  ( Andre  a ) gener  Thomas 
Cranmerus .  3r7*t 

Ottomannicae  Aula  hi fl oria.  185 
Otto  Erifingenfis  refutatus.  4  6g 


365  P  ador  f a  eram  c  cenam  adminiflrans 


num  una  cum  coctu  communi y 
care  dpbeat  ?  371.4 

Patinusf  Guido  )  notatus.  ^op 
D.  Pauli  ad  Laodicenfes  Epifio- 
la.  337 

Pauliana  allio  contra  donatariurti 


J  J  J  i  w 

In  Ovo  animalium  primordia.  ne  quidem  Ecclcfia  conceditur, 


*/ 


Qvvict  (pvla  quanam  Ammiano 
Martclknj?  428 


f  donatio  bona  fide  f  a  EI  a?  131 
Peccatum  originale  num  dici  post 
ft  ex  corpore  provenire  F  428 
E  e  e  e  2  num 


yo8 


num  sternam  promere - 
atur  poenam? 423.428 
Pedum  lotionis  ritus.  172 

clavorum  remedium.  378 
ulcera  non  tuto  flemper  cu¬ 
rantur.  5 

faetor  flupprefflus  febris  ar¬ 
dentis  caufa.  3 

Pentateuchi  auttGr  Mofes.  19 
Perduellionis  crimen  a  fubdito 
Status  Imperii  commifflum  an 
ad  Imperatoris  cognitionem. _s 
pertineat  ?  433 

Peregrina  communio  a  Laica  di - 1 
verfa.  370,  t  ^5*  t 

Perpetuae  &  Felicitatis  Martyrum 
paffionk  4Ba  num  genuina  ? 

'  302 

Petavius  notatus.  286 

Petiti  (  Samuelis )  Obfervationes 
'MSS.  in  Jofephum.  160 

jDt  Petri  Altare  ligneum  Roma  in 
Bafilica  Lateranenfi '.  323 

Confejfio  ,  locus  in  Bafilica 
Vaticana.  327 

Phaenomenon  coelefie  triangulare . 

58 

Philippi  Auflriaci  cum  foceroFer- 
dmando  Catholico  de  Regno 
Caftilia  contentio.  150 

I  Hijfania  Regis  indoles  ac 
mores.  155 

A  Philippo  II  Hijpania  Rege  fler  - 
vata  Eliflabetha ,  Anglia  pott 
Regina.  355.  f 

Philofophiae  Civilis  Lineamenta. 


INDEX  RERUM 

prima  Emendatio. 
v  110 

Philofophorum  veterum  concuhi- 
r  na.  123 

Phifchon  fluvius  idem  cum  Chry- 
forroa.  100 

Phthifis  morbus  folftitialis.  350. f 
Phthificae  tus  fis  remedium.  378.  t 
<bi?\ctVTic&  fons  Enthufiaflmi.  120 
Fidorum  errores  varii .  342 

aliorumque  artificum^ 
Catalogus.  385*  t 

De  Pidura  veterum  libri  tres . 

3$4’  1 

Pietas  ex  numis  antiquis  deline ata. 

127 

Pilularum  anticachefticarum  ex 
gummatibus  defcripiio .  363.  f 
Plagiariorum  flyllabus,  343 

Plantarum  fucem  mutritius  quo¬ 
modo  elevetur  ?  344 -t 

Americanarum  defleri - 
ptio.  461 

Plato  quo  flenflu  communionem  u- 
xorum  probaverit?  387 

Ex  Platonica  Philoflophia  origo 
antiquarum  hareflum.  387 
Pleiadum  diflantia  major  quam  a 
Ri cciolo  deprehenfa.  34  3 .  f , 

Pleuritis  ab  ira.  4 

Pluviae  quantitas  Parifiis  quadri¬ 
ennio  delapfla.  342,  f 

Pluvia  flulphurea  ,  qua  Sodoma^ 
-periit 7quali*  ?  iod 

Pocula  antiquorum  qualia?  342 
Poculorum  ablutionis  qua  ratio 
*  in 


NOTABILIORUM. 


5<>9 


in  Ec  cie  fi  d  Romana?  jgy 

.  vitreorum  apud  judaos 
&  Gracos  ufus  in  co¬ 
pula  neonympbotum. 

190 

Podagra  nemini  nifi  volenti  inju¬ 
riam  facit.  33r*  f 

cur  artus  tantum  occu~ 
pet?  332.1 

Podagrae  natura .  3314 

cura  absque  medicamen¬ 
tis.  331.  f 

quomodo fuccurrendum? 

314 

Poemata  Latina  P.D.Huetii .  240 
feletliora  Augufli  Bucb- 
neri.  "  283 

Hadriani  Vale  (ii,  310 
Poenales  affiones  contra  baredem 
locum  non  babent ,  13  2 

Poenarum  apud  diverfas  gentes 
diverfa  ratio.  88 

Poefeos  antiquitas.  19 

Poetarum  Danor um  Carmina.  27 

feq. 

Poli  Cardinalia (ludium  inAnglia 
fub  obfequium  Romani  Pontifi¬ 
cis  reducenda.  324 

Polonia  nunquam  tributaria  fa- 
H  a.  46  2 

Poloniae  flatus  antiquus.  4 66 
Polonis  num  capillorum  rafura  in- 
j  unii  a  ?  468 

Polonorum  quidam  Principes  cur 
Regis  titulo  abftinui  rint  ?  468 
jus  in  Borufiam.*\6<j 

leq. 


cum  Tureis  bella.  471 
Pojygamia  oblique  a  Mofe  taxata • 

21 

Polymathia  medica .  350.  | 

Pontificatus  Bf.  Regnum  quando 
apud Hebraos  conjuncta  ?  56 

Pontificatum  quomodo  Annas  & 
Caiphas  Luc .  III.  e.  fimul gejfe- 
rint  ?  56 

Pontificis  Romani  elelHonis  ritus, 

3’5't 

Pontificum  Romanorum  numi- 
fmata.  216 

Ilopmct  quid  AH.  XV.  29  ?  236 

Portus  ut  expurgari  & profundiom 
res  reddi  queant  ?  gO 

In  PofTeiTorio  fuccumbit}qui  ex  re 
judicata  pojfejfionem  fibi  deberi 
demonftratjper  Uteros  tamen. 
privatos  ultro  cejfijje  eam  argu¬ 
itur.  131 

Praxis  fori  Batavici.  114 

Praxeos  juridico  progymnafma- 

ta .  42'9*t 

De  Praedeftinatione  fententia  Re¬ 
formatorum.  351 

Praedeffinationis  abfolutum  decre¬ 
tum  negatum .  428 

Praejudicia  ksaHiones.  433 

Precationum  diverfa  genera.  140 
Precum  omijfio  primis  parentibus 
fuit  exitio.  350 

Presbyter  job annes  fruflra  in  A- 
byffnia  quafitus.  63 

Prifcianus,  re  Ilius  Prafcianus .  31® 
Problema,  v .  Curva. 

E  e  ex  3  Pro- 


) 


V. 


INDEX  RERUM 


510 

Problema  Elaflicum  difficilius  ea - 
unario, &  cur .  263 

«fc  inveniendo  finu  rec¬ 
tio  y  ex  dato  arcu  & 
radio .  439 

Prophetarum  valles  facra: 3g.feq. 

in  vaticiniis  cur  or¬ 
do  fape  turbatus? 

56 

Prophetia  Henocbi  qua  Juda  v. 

14?  $68,  t 

Propugnaculorum  conditio¬ 
nes.  141 

Protectionis  JW.  v.AdvsyattaJus. 
Proteftantium  doElrina  collata l_j 
r///#  doctrina  Quaker  orunvj>. 

119 

Protoplaftorum  4  ferpente  fedu- 
ttio  quomodo  contigerit  ?  102 

Providentia  divina  num  ab  Epicu¬ 
ro  agnina  ?  104 

Proverbia  Salomonis  illufirata— ». 

406 

Proverbiorum  Salomonis  ver  fio* 
nes.  407 

Prufii  2i.vid.Boru/Tta. 

j 

in  Pfalmis  Davi  di  cis  vindicatas 
de  Cbrifto  my fler  ia.  412 

Pudor  primorum  parentum  un¬ 
de  ?  J03 

Puerorum  lufus  varii.  341 

terriculamenta .  341 

Pufendprfii  ( Samuelis  L.  Baro¬ 
nis  )  elogium P  444 

Pulfus  frequentior  non  eBfignum 
infallibile  au  lia  efferve  flentia 
circulationis*  360.  t 


Puncta  Hebraica  explofa.  17 
Pulveris  Ryjfielii pr&paratio .  3814* 
Pyrmontenfis  Comitatus  unde  fic 
ditius  i  301 

Uadratura.  v.  Curva. 

Quake  rprtmv  do  Urina  tum 
cupE  aliorum  hettrodoxo-  ^ 
.irum,  tum  cum  Erote  flanti¬ 
um  placitis  comparata ,  119 
Adix  amara  Homeri  reputa¬ 
tur  Gentiana.  350 

Radix  Serpentina  Virginiana  fe¬ 
brem  intermittentem  tollit. 

578*  t 

Rationis  in  rebus  Theologicis  ufius. 

M3 

Reformatae  religionis  libertas  Gal¬ 
lia  fialu  taris.  $3 

Reformatorum  in  Gallia  apolo - 
gia.  '  gr 

in  Galliam  merita. 

8$ 

Refractio  glaciei  minor ,quam  a- 

qua.  H2*^ 

PvCgeneratio  alia  re  alis, ali  a  fa- 
cram  en  talis  ,  ex  fententia  Hi 
Witfii.  91 

Regeneratio  num  omnibus  rite L3 
baptizatis  conferatur  ?  91 

Regibus  an  re fifiere  liceat  ?  327.  j* 
Regius  ordo  columnarum  quis  di¬ 
ci  poffit  ?  27 

Regno  Chrifli  num  Judai  ante  fi¬ 
nem  mundi  fubjiciendi?  354 
Regnum  Dei  quidjohan.  II L 5  ? 

:  355 

^  Religio 


s 


NOTABILIORUM. 

Religio  GhnfiiatJa  num  confor - 
mti  natura?  427 

Religionis  libertate  non  fimper 
confiultum  Reipublica.  358*  "f 
Religiones  diverfik  num  in  Repu- 
blica  toleranda  ?  -  83 

Remedium  antidy fient  eriacum^. 

,378*  t 

JDe  Repraefentationis  jurtFrafta- 
tus,  460 

Refurre&io  corporum  numero  eo- 
r  undem  ajfierta,  347.4 

Rhodii  Phoenices ,  214 

Ricciolus  circa  Pleiadum  difilan- 
tiam  notatus,  343.  f 

Rittershufius  notatus,  159 

Romani  num  Sarmatiam  fiubju- 
gaverint  ?  465 

Romani  Pontificis  eleblionis  ritus. 

;  3'5- t 

Romanum  Imperium  num  ad  fi¬ 
nem  usque  mundi  duraturum  ? 

37 

Roff  gaard  ( Fridericus )  Danico- 
rum  poematum  colleElor ,  Epi¬ 
grammate  honoratus .  33 

Rubedo  (fi findor  faciei  po  fi  mor¬ 
tem,-  4 

Rubelliorum,/^//'#  (fi  filiiy  Elogi¬ 
um.  284 

Rudolfinae  Tabula  notata,  342 
Rufficarum  Legationum  ad  exte¬ 
ros  Principes  caufia ,  mercatura 
pellium:  pretio  far um .  63 

Rufii  d  Imperu fines fienfim  ad  con¬ 
finia  Regni  Sm  en  fis  prolati , 


5H 

Rufii  fiujpicacifijimi,  61 

difficiles  in  tranfitu  exteris 
per  ditiones  fiuas  ' conce 
dendo,  61 

Ruta  anafiarca  externe  medetur * 

*  #  378-t 

Riiterum  inter  (fi \Trompium  Ar- 

chithalajfios  Batavos  amulatieu 

345 

Acerdotii  Hebr&orum  ratio, 

56 

Sacer  ordo  columnarum  quis  dici 

pofit  ?  _  27 

Sacrificati  in  veteri  Ecclefid? 

i6f 

Sacrificiorum  ritus.  1 67 

De  Saga  Endorienfi  fient  entia 
Balth.Rekkcri,  244 

Adverfus  Sagas  quomodo  procedi 
infioro  foleat?  2$z 

Salis polychrefitipr&p aratio  nobilior 
vulgari.  380*1 

Salis fitat-ua  ,  in  quam  Lothi  uxor 
converfia  putatur  ,  figmentum 
Judaorum.  107 

Sal  podagram  excitans  media  po - 
teftatis  efl  inter  fixum  (fi  Vola¬ 
tile  fi. e.  ejfientiale*  332.4 

Sal  quomodo  podagram  excitet? 

m-  f 

Sal  terrae  cur  didi  Apofloli  Matth. 

Faj?  l29 

Salivalium  duEtuum  inferior  con¬ 
formatio  diverfa.  50' 

Saknafii  ( Claudii)  Elogium *  157, 

240 

Salmar 


1 


5U  INDEX 

Salmafius  notatus.  164 

In  Salomonis  libros  commentari - 
us Jacobi  Benigni Bojfiueti.  406 
Salomonis  templum  cum  templo 
Vaticano  collatum .  405 

Saltationes  Chrijlianis  olim prohi¬ 
bita.  7  2 -73 

^Salutem  at  emam  confequen- 
damnum  fiufificiat  lumen  Na¬ 
tura?  424 

Sarnuel  num  Pontificis  Maximi 
munus  gejfier it  ?  ,57 

Samuelis  apparitio  Sauli  fiadla 
qualis  ex  mente  Bekkeri  ?  244 
Sanderus  (  Nicolaus  )  notatus . 

■  '  ;  359-t 
Sanguinei  &  Phlegmaticis  pra 
Cholericis  &  Melancholicis  ad 
ufium  Virgula  divina  apti.  37. 

38 

Sanguineum  infie&i  genus .  389 

Sanguinis  mixtio  turbata  efl  cau - 
fia febris.  360.  t 

Sanguinis  ferum  lacleum.  3 
Sanitatis  quidditas.  366^ 

Sapientes  feptem  Gracia.  139 
In  Sapientiam,  quam  vocant , Salo¬ 
monis  commentarius.  410 
Sapientia  Salomonis  num  liber 


RERUM 

Satan.p.  Diabolus. 

Ex  Satisfa&ione  Chrifli  pro  no- 
<  flris  criminibus  vah  dt fimum 
pro  ejus  divinitate  argumen¬ 
tum.  q.17 

Satyri  unde  di  IU  ?  21 2 

Sauberti  (Jchannbs)  Elogium .  55 
Scabies  membrorum  paralytico¬ 
rum  mortem prafagit.  3 

Scaligeriana  a  quo  edita  ?  164 

Scaliger  notatus. 

Scarificatio  medetur  hydropi. 

4 

Scorbuti  caufid.  361.4 

Scorbuticae  macula  pofl  mortem 
erumpentes.  4 

ScorbutuS  quos  morbos  compre¬ 
hendat  ?  362.4 

Scotiae  hiftoria  regnantibus  Maria 
&  Jacobo  I.  449.  feq. 

Scribarum  a  legis  peritis  dificri- 
men  apud  Judaos.  57 

Scriptura  S.  &  ratio  quomodo 


confient  i ant  ? 


243 


Canonicus? 

410 

Sara gentilium  Venus. 

2I3 

Sarmatae  num  a  Germanis 

oriun- 

di? 

464 

num  a  Romanis  devi  dii  ? 

\ 

465 

quo  in  pretio  fit  a- 
pud  hodiernos  Judaos  ? 

3°4 

Scripturae  S.  audlontas  unde  pa¬ 
teat?  344.feq.f 

Scripturae  S.  interpretatio  acro¬ 
amatis  a  &  exoterica.  igi 

Loca  iUufirata. 


Loca 


NOTABILIORUM. 


5U 


Loca  illuftrata. 

Efa. 

IX.  X. 

44.  f 

GeneC  I*  II. III, 

97-  %• 

XIX. 

10«  II,. 

III. 

349- 

XXII. 

72* 

22. 

350. 

XXVIII. 

21.  40. 

VI. 

!4. 

369. 

XXX. 

30-33-  75- 

XII.  X 

3* 

l6. 

XXXVII. 

12.  .00. 

J5- 

18. 

XXXVIII, 

/  / 

y  4zy 

XVIII.XIX. 

258. 

LXV. 

44* 

XIX. 

24* 

IO5. 

Jerem. 

X. 

2.  341. 

26. 

IO/. 

Ezech. 

I. 

3,8* 

XXL  * 

9- 

*35- 

X. 

3?. 

XLI. 

8- 

i8*  249. 

xxvir. 

14.  135. 

23- 

J8. 

XXXIX. 

n.  49. 

Exod.  XXI. 

6. 

339- 

Daniel. 

VIL 

24*  180. 

Levit.  XXL 

7- 

57- 

XI. 

71. 

Num.  XXV. 

41. 

Hof. 

I. 

J-n.  79. 

Deutcr.  V. 

2. 

349* 

II. 

14*^5*  42,. 

XVIII. 

IO.I4.  245. 

Joel. 

III. 

2.  76 . 

Jof.  VI. 

17- 

259. 

18*19.  4r. 

VII. 

l6» 

42. 

Nah, 

I.  feqq. 

76. 

lud.  VI.  VII. 

44. 

Zachar. 

III. 

1.2.3. 

XVI. 

ip. 

34r- 

VI. 

i~8*  68. 

i .  Sam.  XVI. 

!4* 

262. 

XIV. 

5-  7Q* 

XXV. 

37- 

iog. 

Matth. 

III. 

n.  354. 

XXVIII. 

244. 

V. 

13.  139. 

2.  Sam.  VII. 

12.13. 

352. 

• 

XVI, 

ir.  180. 

XIV. 

26. 

235- 

XIX. 

3°-  354- 

Job.  XIV. 

5* 

425v 

XX. 

l6-  ?54* 

Ffalm.  XXIII. 

4* 

69. 

XXIII. 

29-32. 235. 

XLV. 

409. 

' 

35*  356- 

LXXXIV. 

7* 

68. 

XXVI. 

26.  372.1 

cx. 

6. 

235« 

29.  372.  f 

Proverb.  XXX.XXXI 

. 

77- 

XXVIII. 

19.  413. 

Efa.  II. 

4* 

353- 

Mare. 

XV. 

25.  138. 

V. 

4* 

425. 

Luc. 

III.  1 

2.  56. 

VL 

39* 

XVII. 

3*.  108. 

Ffff 

XV 

I 


INDEX 

RERUM 

/ 

Lue., 

xvm. 

8,  367.  f 

[.  Joh.  V. 

'7-  414- 

XXIV. 

2.6.  4  !g. 

Ebr.  XIII.. 

2’.  258. 

Johan», 

L 

3,4.  3og. 

'i  ,  ^ 

8.  349- 

32t  l7  9- 

Jac.  II. 

25.  259. 

III. 

5-  355» 

Jud. 

368.  t' 

16*.  4^4* 

ApocaL  II. 

6.I5.  4I. 

^  >  1  " 

XIX, 

14«  138. 

iil 

17.  IO3. 

Aclor. 

VIII. 

1.  57. 

20.  372.  t 

■  ,i 

XV. 

2.9.  167. 236. 

IV. 

40. 

XIX. 

24.  190. 

XIII. 

8*  353* 

Rom. 

VI. 

12.  423.428. 

XVI, 

j  .  ' 

12-16.  7f. 

VIII. 

10. 11.  236. 

15.  103. 

IX. 

12.15.  354. 

XVII. 

8*  353- 

26.  366. f 

XX. 

7-10.  74. 

32*  181- 

Sey tharum < ortus  &  res  gejhs.  g 

x.  Cor, 

III. 

n-  35^- 

Scytharum  veterum  Religio .  135 

~  .  - 

V. 

9 *  11*  256*.  . 

j 

Philofiaphia .  136 

VII, 

14.  91. 

Semen  clematis 

i  . 

peregrini  ve  (icat  ori- 

VIII, 

7-  i67- 

um„ 

5784 

/  - 

X. 

19. 

Semen  Davidis  duplepc.  352, 

\  •' 

V. 

XV. 

29.  356. 

Stmimuum  gaudeant  mulieres  ?  341 

2.  Cor, 

IV. 

13.  346.  f 

Seminis  Uberantis  y  fi minis  Uberati  y  fe- 

Gal, 

III. 

20.  I83. 

minis  fer p  enti 

s  appellationes  unde  ? 

IV. 

24.  349, 

\ 

349 

29.  235. 

Senatm  Romano  qualis  circa  numos 

Eph. 

IV. 

9*  353* 

cudendos  aucioritas'?  231 

V. 

26.  92. 

Senex  quatenus 

a  culpa  excufiandus? 

Phil. 

IV. 

6.  140. 

329*4 

i.  Tim. 

II. 

1.  40,236.. 

S  e  n  fu  s  brutis  adju  dicatus .  }gg 

• 

4*  i8i- 

Septuaginta  Interpretum  numeros  E- 

IV. 

8*  349» 

braic os  emendandi  propofitum.  109 

Tit. 

III. 

5.  92. 

Septuagintaviralis  V.  T.  verfio  unde 

i.Pctr. 

I. 

.  ,  22.  346.4 

tantam  auctoritatem  fuerit  confe- 

hi: 

19.  351. 

cuta  ? 

*3 

IV.. 

6.,  351- 

Sequeflratio  do  c  ument  orum  JADocu- 

r.  Petr, 

'g  II,- 

11-.  368.  t 

menta. 

> 

Series, 


/ 


J 


NOTABILIORUM. 

Series  infinita,  v.  curva. 

Serrata  numismata  quinam?  227 
Servitus  inter  Chriftianos fublata.  430 
Serum f  anguinis  Laii  eum.  3 

cum  urina  excretum. 


TT 


3 

Siberia  magis  magis  que  exculta.  61 
Sicarii  virgula  divina  indagati.  34 
Silefia  Bo  hernia  Regno  quomodo  acces- 
ferit?  \  469 

Simon  ( Richardus )  refutatus.  353 
Sluyfen  Batavis  quid ?  19 

Sociniani  refutati.  413.  feq. 

Socinianilmus  refutatus.  472 

num  Harefeos  nomen 
mereatur  ?  473 

Socinianorum  dogmata  cum  placitis 
Ar minianorum  comparata.  345,  f 
Sodomae  everfio  quomodo  contigerit. 

105.106 

fi  tus.  105 

Sol.  v.  Obfervatio. 

Solis  apparitio  in  Nova  Zembla  Bata¬ 
vis  infohto  tempore  faci  a,  unde ? 

3igJec[. 

in  difco  Mercurius  ohfervatus . 


343 


+ 


femi diameter  apparens.  376 
tres  eodem  tempore  fuf  er  Hori¬ 
zonte  vi  fi.  7\6 

Soinitialis  morbus, Pbtbifis.  350.  f 
herba ,  gramen .  350.^ 

A  Solymis  num  condita  Hiercfolyma ? 

213 

Per  Somnium  indicata  mors.  1 

S.  Sophiae  templi  ConflantinOpolitani 
ichnographia..  329 


Sorberii  ( Samuelis )  vita  ac  feripta. 

160 

Specificum  antipodagricum.  334.  t 
Sphaericae  doElrina  Elementa.  118 
Spinoza  ( BenediEtus )  refutatus,  s  353 
Spirituum  animalium  pro  refiftentis 
impendendorum  quantitas.  204 
Spirituum  locus .  257 

Spiritus  S.  diftinEla  a  Patre  &  Filio 
perfona.  *}  £  413 

Spiritus  S.  num  non  detur  nifi  creden¬ 
tibus  ?  346.  t 

Spiritus  S.  teftimonium  num  requira¬ 
tur  ad  Scriptura  S.  auEloritatem  fi¬ 
de  di  vina  credendam  ?  3 45*  t 

Statua  falis, in  quam  Lothi  uxor  con - 
verfa  putatur ,  figmentum  Judao- 
rum.  10  7 

Stellae  Magorum.  342 

Stephani  protomartyris  reliquia .  6 

Straufius  (Joh annes)  notatus.  63 
Strype  (  Joh  annis  )  Hi  flor  i  a  Thoma 
Cranmeri  emendata.  325 

Suavis  (Petri )  Hifioria  Concilii  Tri- 
dentini.  314.4 

Subftantia ,etiam  corporea ,  ab  agendo 
nunquam  cejfat.  112 

Subflantias  notio.  m 

De  Subftitutionibus.  Haredum  Tra¬ 
ctatus %■  9 

do  EI r  in  a  Baldo  ad¬ 
modum  qua fluo fa.  460- 

Succefforia  illuftrium  pacia.  52'. 

Succinum  flavum  antihydr opicum. 

375- 1 

Succus  Melidonii  vulneribus  recenti¬ 
bus  medetur.  378.4 

Ffff  2  nutri — 


INDEX  RERUM 


nutritius  flant  arum  quo-, 
do  elevetur?  344*t 
Suevifum  iter  P.  D.  Huetii .  240 

A  Suffocato  abflinentia  cur  ab  Apofio - 
lis pracepta  ?  t  ■ 6  8 

Sulphur  ex  antimonio,  3§nf 

Superfoetatio  repetita «  3 

Suppo (ltitii  nummi  ut  a  veris  difcer- 
nendi?  229 

Sufannae  ad  lafcivos  fines  firmo  ele¬ 
ganti  carmine  expreffus ,  3 1 

Sulpendium  virginum  Milcfiarum . 

v>°- 1 

Symbola  in  nummis .  229 

£#•  Symbolo  Apoftolico  affert  a  S.  S. 

Trinitas .  416 

Synedrium  magnum  &  minus  apud 
Ebraos.  x  56 

Sypeftcinii  ( Henrici )  Efiftola  de  pla¬ 
gio  literario.  343 

Syria  &  Phoenicia  [aptus  confundunt 
tur .  213 

Syria  Par  adi  fi  [edes.  99 

TAcitus  illufiratus*  209.feq. 
Talparum  oculi  nervo  optico  de- 
flituti.  3 

Tange  ntiu  m  methodus. vid.  Met hodus . 
T  artaris  num  tributarii  Poloni?  47 1 
Tartarorum  C abnue eorum  regimen y 


moresque . 


61 


Tellerii  (  Car  oli  Mauricii )  Archiepi- 
fcopi  Remenfisy  Bibliotheca .  353.! 

Templi  Vaticani  Defirjptio.  401 

Tenfiones  num  viribus  tendentibus 
proportionales  ?  27  o 

Tenfionum  lege  data  >  reperire  Elafli- 
'  vice  verfa .  .2  67 


Teraphini  quid?  246 

Terendorum  nomen  apud  Romanos 
celeberrimum «  139 

Terminus  vita  num  fatalis  ?  425 

Ex  Terrore  tetanus.  3 

De  Tertulliani  fiylo  judicium  Balfiaci, 

157 

Tertullianus  notatus .  170 

Telia  menta  Tduflrium  in  Germania 
an praei  fi  fecundum  jus  Romanum 
condenda fint  ?  442 

Tetanus  ex  terrore.  3 

In  Thcarr.  Elegia  P.D.  Huetii.  240 
Theoduli  Monachi  varia  nomina.  385 
Theologia  Judaica  moderna.  303 
Chriftiana  Philippia  Lim - 
borch  refutata.  345.4 

Theologicae  Infiitutiones  Nicolai 
Gurtleri .  346 

Theologiae  fitera  nucleus .  237 

Syntagmata  P.  Auguflini 
Laurentii.  458 

Syntagmatum  &  compen¬ 
diorum  nec  es  fit  as  (V  u- 
fus.  346 

Tholus  duplex  Vaticana  Bafilica.  404 
Thuringorum  origo.  337 

Tolerantium  religio  in  Pyrrhonifmum 
degenerat.  419 

error  gravior  quam  An- 
titrinitariorum.  419 

De  la  T  orre  familia  nomen  unde  ?  14  6 
De  Traditione  fient  enti  a  judaorum . 

3°4 

Traditores/#  veteri  Ec  cie  fini  qui?  170 
De  Traje&enli  Epifcopatu  agitata  olim 
controvsrfia ,  igg 

Trans- 


\ 


i 


■  t/  'Motabiliorum. 

Transa&io  inter  patrem  &  filium  de 
bonis  maternis  fiolius  metus  reve- 
rentialis  pratextu  non  reficinditur . 

130 

Tranfcen  dentales  linea,  v,  Curva, 

Triangulare phanomenon  coelefie.  58 
Tributariae  gentes  quanam  proprie  ? 

463 

Trini  tatis  myfieriuni  primi  parentes 
adhuc  integri  non  ignorarunt .  3^0 
Triumviratuum  in  Romana  Rspublica 
hifloria,  44? 

Trogi  Pompeji  libri  num  in  Epitomen 
a  juflino prudenter  redadi  ?  fiq.f 
Trompii  ( Cornelii)  vita  ifi  res  gefia.< 

343 

Trompium  inter  &  Riiterum  Archi- 
thalajfios  amulatio.  345 

Turcici  Imperii  hifloria s  185 

Turmnii  contra  Condaum  Principem 
gefta .  296 

Tutela  lUuftrinm  in  genere,  441 

Eled oralis  Te ft ament aria:  442 
Matris  aut  avia  illuftris.  434 
materna  utrum  etiam  in  bonis 
feudalibus  locum  habeat? 

434 

Tutelares  Rationes  impugnata  ac  de- 

fenfie.  '  ,  435 

Tutelaris  Confiitutio'.  950Ctt1ttftDV 

fcfyafft^OrDnung.  434 

VAlefiii  ( Hadriani )  vita  &  fieri 
pta,  307. 309 

Valefius  ( Henricus )  notatus j  8 

Valles  Prophetarum  facra,  38.  feq, 

Variilafius  notatu*  »•  $6 


P  7 


Pos¥  Variohs  furuncuiie  1 

Valalli  coram  Eled  ore  Palatino  conve¬ 
niri  pofifitinf  s  licet  Nobiles  Imperii 
immediati  firit ,  Cf  caufia  fetidum^ 
ipfium  y  quod  ab  Eletlore  recogrto - 
ficuntynon  concernat,  131 

Vafquefius  notatus .  370/j 

Vaticanae  Bafilica  veteris  deficriptio * 

;  (  && 
Vaticani  Templi  deficriptio s  461 

agri  fit  ut  &  loci  memorabi¬ 
les,  402 

Vaticanus  Obdi  ficus  translatus,  403 
Ob  Ve&igai  non  fib lutum  quanda 
merces  in  commiffiurh  cadunt  $  do. 
minus  earum  ve  dor  em  non  valide 
convenit , fi  inter  eos  conventum, 
quod  vedor  nihil  negotii  cum  fiblu- 
tione  gabdla  habere  debeat»  132 
Veli  a  vento  expanfi  figuras  340.  t 
Velum  num  a  Chriflianis  Imperator i’~ 
bus  in  munis  admijfium  ?  22$ 

Venditio  dolofia  h  are ditat  is  aliena  nul¬ 
la  edi  licet  pado  evidionis  prafia- 
iio  remijfia .  130 

Ex  Vendito  fundo  ad  certos  pedes  fi 
Magiftratm-  autorimte  quid  detra¬ 
hatur  )n  quantum  emtori  regrejfius 
detur  contra  venditorem  ?  iu 
Venedis  IVandalis  diftinguendL  464 
Venus  Gentilibus  eadem  +qu&  Mebraic 
Sara *  2  31? 

Vermis  fiernutando  e  naribus  reje- 
dtu,  ^ 

Verfio  Latina  textus  Hebrai  V AT*  quo- 
modo  adornanda  i  14.  feq. 

Yefica- 


5i?  INDEX  RERUM 

Vcftcatorium  femen  Clematidis  fere  - 
grina •  578.  t 

A  Vefpera  cur  ab  Hebr ais  dies  inchoa - 
tus?  98 

Veftes  Ifraelitnrum  in  deferto  non  de» 
trita .  235 

Veftis  primorum  parentum  t  nennifi 
fcena  foliis  ficulneis  tetta.  103. 105 
Vigilantius  defenfus .  169 

Vignolae  (Jac.Barozii )  vita,  25 
Villacum,  urbs  Carinthia  Epifcopo 
Rambergenfi  fubjecla .  96: 

Contra  Rei  Vindicationem  exceptio  rei 
vendita  ab  affioris  focio  non  admit¬ 
titur .  13° 

Viperae  morfus  quomodo  cura tuA  341/f 
Vires  dilamtric es  fibrarum  refietdiva 
earumque  calculus  •  203,/ecj. 

tendentes  an  tenfionibus propor¬ 
tionales?  270 

Virgae  Mercurii  ortus •  35 0  •  f 

Dtf  Virginum  //000  martyrio  fabula^ 
unde  orta  ?  3°9 

Virgulae  divina  utilitas  in  indagandis 
fontibus  i  thefauris , furibus  fica¬ 
riis,  ^  34 

antiqniffimus *  35 

phanomena .  35 

Virium  fibras  dilatantium  &  refifien- 
tiarum  ratio,  202 

Vita z  terminus  num  fatalis  ?  425 

Uladislaus  Polonas  &  Iliadis  laus  Bo- 
hemus\  male  confufi,  4.69 

Ulcera  pedum  non  tuto  femper  curan¬ 
tur,  5 1 


NOTABILIORUM. 

De  Umbra  Obfervationes  varia .  118 

Un&io  familiaris  Judais .  237 

Regum  Ifraeliticorum •  237 

Ungaria.  p/^Hungaria. 
Unguentorum  #/0*  ##02  C&W- 
ftianis  prohibitus  ?  171 

Ite  Voluptate  doffrina  Epicuri,  125 
Vomitoriorum  utilitas.  363,  f 

V oflius  f Ifaacus )  refutatus *  104 

f  (j^.  Joh, )  notatus .  301 

Votivorum  numorum  quis  modus  ? 

224 

Urinae  incontinentia  remedium .  370/f 
Urfi  /0  Litbuania  cur  tota  hyeme  dor¬ 
miant?  6j 

De  S,  Urfula  11000  virginibus  mar¬ 
tyribus  fabula  unde  orta  ?  309 

Uteri  Confenfus  cum  labiis  oris <,  3 

Vulneribus  medetur  fuccus  melidonii, 

378- 1 

Vultus  quid  in  numis  ?  219.  227 

Uxor  Lothi  quomodo  in  ftatuam  Sa • 
lis  trans  mutata  fuerit?  35°  -  t 

Uxorum  communionem  quo  fenfu  Pia - 
to  admt ferit  ?  387 

alii  a  Venedis .  4^4 

Weigelii  ( Valentini )  deliria 

3'4-t 

S.  Wilhelmi  Magni  vita •  165 

Wolzogenius  (Ludovicus)  defenfus • 

11 6 

Xlmenii  Cardinalis  vita  &  res  ge¬ 
li  a. 


HJ 


/